خانهاي در آسمان
«12 داستان» با عنوان فرعي داستانهاي برگزيده به انتخاب نويسنده، مجموعهداستاني است از گلي ترقي كه مدتي پيش در نشر نيلوفر بهچاپ رسيد. اين كتاب درواقع گزيدهاي از داستانهاي ترقي است كه خودش براي چاپ در اين مجموعه انتخابشان كرده است. اين دوازده داستان عبارتند از: اتوبوس شميران، خانهاي در آسمان، مادام گرگه، پدر، خانمها، گلهاي شيراز، اناربانو و پسرهايش، درخت گلابي، بزرگبانوي روح من، آن يكي، فرصت دوباره و بانوخانم. انتخاب اين دوازده داستان و انتشار آنها در كنار هم، از سويي هم نشاندهنده سير داستاننويسي گلي ترقي است و هم نشاندهنده مضامين مشتركي كه در جهان داستاني او حضور دارند. گذشته و توجه به كودكي و نوجواني و جستوجوي سعادت در آن دوران، از جمله مضاميني است كه در داستانهاي ترقي وجود دارد. اين ويژگي، در داستان اول همين مجموعه هم ديده ميشود. در جايي از داستان «اتوبوس شميران» راوي درباره دوران كودكياش ميگويد: «روزهاي كودكي برف كه ميگرفت، تمامي نداشت. شنبه، يكشنبه، دوشنبه، روزها را ميشمردم. سهشنبه، چهارشنبه، پنجشنبه، برف ميآمد؛ ده سانتيمتر، بيست سانتيمتر، نيم متر، تا جايي كه درها يخ ميزد و مدرسه براي يك هفته تعطيل ميشد.» راوي در ادامه، سعادت را در همين اتفاقات آن روزها مييابد و از اينجاست كه دوران كودكي و روزهاي گذشته اهميت زيادي در روايت جهان داستاني ترقي پيدا ميكنند: «چه سعادتي! چه خوشبختيِ باورنكردني! يك هفته صبحها ماندن در رختخواب، يك هفته بازي توي كوچه با هزارويك پسردايي و دخترخاله، يك هفته بدون ترس از ديدن خانم ناظم و يا برخورد با معلم عبوس حساب و نخواندن از روي كتابهاي كسلكننده و ننوشتن مشق، يك هفته بدون حفظكردن شعري طويل و بيمعنا و يا تمرين خط با قلمني و مركب سياه؛ رها از چنگ درس و مدرسه، هفت روز آزادي و بازي.» در برخي از داستانهاي ترقي، ميتوان تصاويري از وقايع تاريخي مثل جنگ و انقلاب را ديد. در داستان ديگري از اين مجموعه با نام «خانهاي در آسمان» ميخوانيم: «تابستان بدي بود؛ داغ، بيآب، بيبرق. جنگ بود و ترس و تاريكي. مسعود «د»، مثل آدمي افتاده در عمق خوابي آشفته، گيج و منگ و كلافه، دست زن و بچههايش را گرفت و شتابان راهي فرنگ شد، بيآنكه بداند چه آيندهاي در انتظارش است. نميخواست عاقل و محتاط و دورانديش باشد. نميخواست با كسي مشورت كند؛ بهخصوص با آنهايي كه از او باتجربهتر بودند، آنهايي كه از هر جابهجايي و تغييري ميترسيدند، يا به خاك و سنت و ريشه اعتقاد داشتند و ماندنشان براساس تصميمي اخلاقي بود.» از ديگر داستانهاي خواندني اين مجموعه، داستان «مادام گرگه» است كه در آن به مهاجرت و مسائل آن پرداخته شده و طنزي ظريف و پنهان هم در موقعيت اين داستان وجود دارد. «مادام گرگه» اينطور شروع ميشود: «همه ما، من و بچههايم و دوستاني كه گهگاه به سراغم ميآيند، مثل سگ از همسايه طبقه پاييني ميترسيم. زندگي در غربت، در پاريس، همراه با دلهرههاي پنهاني است و احساس گناه از اينكه غريبهاي از آن سوي مرزها آمده و جاي خوديها را غصب كرده است، و نوعي پوزش و عقبنشيني اجباري و خشمي خاموش كه جرئت بروز ندارد، و غروري كه دوهزاروپانصد سال ريشه دارد، و نگاهي كه پيوسته از آن بالا، با ترديد و تمسخر، به عوارض تمدن و تجدد مينگرد...».
«12 داستان» با عنوان فرعي داستانهاي برگزيده به انتخاب نويسنده، مجموعهداستاني است از گلي ترقي كه مدتي پيش در نشر نيلوفر بهچاپ رسيد. اين كتاب درواقع گزيدهاي از داستانهاي ترقي است كه خودش براي چاپ در اين مجموعه انتخابشان كرده است. اين دوازده داستان عبارتند از: اتوبوس شميران، خانهاي در آسمان، مادام گرگه، پدر، خانمها، گلهاي شيراز، اناربانو و پسرهايش، درخت گلابي، بزرگبانوي روح من، آن يكي، فرصت دوباره و بانوخانم. انتخاب اين دوازده داستان و انتشار آنها در كنار هم، از سويي هم نشاندهنده سير داستاننويسي گلي ترقي است و هم نشاندهنده مضامين مشتركي كه در جهان داستاني او حضور دارند. گذشته و توجه به كودكي و نوجواني و جستوجوي سعادت در آن دوران، از جمله مضاميني است كه در داستانهاي ترقي وجود دارد. اين ويژگي، در داستان اول همين مجموعه هم ديده ميشود. در جايي از داستان «اتوبوس شميران» راوي درباره دوران كودكياش ميگويد: «روزهاي كودكي برف كه ميگرفت، تمامي نداشت. شنبه، يكشنبه، دوشنبه، روزها را ميشمردم. سهشنبه، چهارشنبه، پنجشنبه، برف ميآمد؛ ده سانتيمتر، بيست سانتيمتر، نيم متر، تا جايي كه درها يخ ميزد و مدرسه براي يك هفته تعطيل ميشد.» راوي در ادامه، سعادت را در همين اتفاقات آن روزها مييابد و از اينجاست كه دوران كودكي و روزهاي گذشته اهميت زيادي در روايت جهان داستاني ترقي پيدا ميكنند: «چه سعادتي! چه خوشبختيِ باورنكردني! يك هفته صبحها ماندن در رختخواب، يك هفته بازي توي كوچه با هزارويك پسردايي و دخترخاله، يك هفته بدون ترس از ديدن خانم ناظم و يا برخورد با معلم عبوس حساب و نخواندن از روي كتابهاي كسلكننده و ننوشتن مشق، يك هفته بدون حفظكردن شعري طويل و بيمعنا و يا تمرين خط با قلمني و مركب سياه؛ رها از چنگ درس و مدرسه، هفت روز آزادي و بازي.» در برخي از داستانهاي ترقي، ميتوان تصاويري از وقايع تاريخي مثل جنگ و انقلاب را ديد. در داستان ديگري از اين مجموعه با نام «خانهاي در آسمان» ميخوانيم: «تابستان بدي بود؛ داغ، بيآب، بيبرق. جنگ بود و ترس و تاريكي. مسعود «د»، مثل آدمي افتاده در عمق خوابي آشفته، گيج و منگ و كلافه، دست زن و بچههايش را گرفت و شتابان راهي فرنگ شد، بيآنكه بداند چه آيندهاي در انتظارش است. نميخواست عاقل و محتاط و دورانديش باشد. نميخواست با كسي مشورت كند؛ بهخصوص با آنهايي كه از او باتجربهتر بودند، آنهايي كه از هر جابهجايي و تغييري ميترسيدند، يا به خاك و سنت و ريشه اعتقاد داشتند و ماندنشان براساس تصميمي اخلاقي بود.» از ديگر داستانهاي خواندني اين مجموعه، داستان «مادام گرگه» است كه در آن به مهاجرت و مسائل آن پرداخته شده و طنزي ظريف و پنهان هم در موقعيت اين داستان وجود دارد. «مادام گرگه» اينطور شروع ميشود: «همه ما، من و بچههايم و دوستاني كه گهگاه به سراغم ميآيند، مثل سگ از همسايه طبقه پاييني ميترسيم. زندگي در غربت، در پاريس، همراه با دلهرههاي پنهاني است و احساس گناه از اينكه غريبهاي از آن سوي مرزها آمده و جاي خوديها را غصب كرده است، و نوعي پوزش و عقبنشيني اجباري و خشمي خاموش كه جرئت بروز ندارد، و غروري كه دوهزاروپانصد سال ريشه دارد، و نگاهي كه پيوسته از آن بالا، با ترديد و تمسخر، به عوارض تمدن و تجدد مينگرد...».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.