تازههای نشر پیدایش
یکروز از زندگی نویسنده
نسیم آصف: «از سوراخ در» عنوان کتابی است از فاطمه بنمحمود که بهتازگی با ترجمه رحیم فروغی توسط نشر پیدایش منتشر شده است. فاطمه بنمحمود نویسنده معاصر تونسی است که در میان آثارش شعر و رمان و داستانک دیده میشود. «از سوراخ در» گزیدهای است از دو مجموعه داستانکهای او با نامهای «از سوراخ در» و «جنگل در خانه». بنمحمود فلسفه خوانده و معلم است. رحیم فروغی در بخشی از یادداشت کوتاهش درباره این نویسنده و دلیل انتخاب داستانکهای او برای ترجمه نوشته: «آنچه مرا به ترجمه داستانکهای خانم فاطمه بنمحمود برانگیخت، سادگی و صراحتشان بود. در نوشتار، آنقدر ساده که به حسابشان نمیآوری و میخواهی با پوزخندی از کنارشان بگذری، اما در نقد به اندازهای صریح و جسور که دو قدم نرفته بازمیگردی، انگار تازه متوجه نیشتری شده باشی که به جاییت زده است.» در یکی از داستانکهای کتاب با عنوان «پیشخدمت» میخوانیم: «کافه مالامال مشتری بود و پیشخدمت برای انجام سفارشهای آنها تلاش میکرد. به این شغل عادت کرده بود و چهره مشتریانش را میشناخت. نامهای گوناگونی هم که صدایش میکردند، به گوشش آشنا بود. گاهی صدایش میکردند ای آقا. خوشش
میآمد. با اینکه خوب میدانست که حتی آقای خودش هم نیست. گاهی صدایش میکردند معلم. آخر او چطور میتوانست معلم باشد. با اینکه این نامها پیشخدمت را کمی آزار میدادند، اما بههرکدام که صدایش میزدند، با آغوش باز میپذیرفت. فقط یک شیوه صداکردن بود که مزاجش را تلخ میکرد و لذت کارش را از بین میبرد. اینکه مشتری دستش را به طرف او بالا میگرفت و به نشانه دادن دستوری یا خواستن چیزی، بشکن میزد. فقط از این شیوه بود که احساس میکرد از آقا کمتر است، با استاد فرق دارد و ارزش معلم در او نیست. برای همین، کار کسی را که با انگشتهایش بشکن میزد، با دلخوری انجام میداد و گمان میکرد فریبش دادهاند. پیشخدمت هر شب به کافه دیگری در آنسوی شهر میرفت. وسط کافه، جایی که به همه دید داشته باشد، مینشست. پاهایش را با فاصله میگذاشت. دستش را بهطرف پیشخدمت بالا میبرد. مثل همیشه بشکن میزد و قهوه سفارش میداد.» همانطور که فروغی هم در یادداشت ابتدایی کتاب اشاره کرده، غالب داستانکهای این کتاب وجهی انتقادی دارند و گاه طنزی پنهان و ظریف در آنها دیده میشود. نویسنده کوشیده تا در کمترین حجم از کلمات موقعیتی را بیافریند که در آن تصویری
از وضعیت اجتماعی اطرافش نهفته است. در یکی دیگر از داستانکهای کتاب با عنوان «تصمیم» میخوانیم: «وطن غمگین بود. میدید که بسیاری از مردمش گوشهنشین و بیجنبوجوش و افسردهاند. در تنهایی خود فکر میکنند و در تنهایی خود میخوابند. وطن در سکوت میاندیشید و درد میکشید. ناگهان تصمیم گرفت، بیآنکه کسی متوجه شود، پنهانی فرار کند و به جایی دور از مردم برود. اینبار وطن تصمیم گرفت مهاجرت کند.» فاطمه بنمحمود، برای انتشار این کتاب در ایران، یادداشتی نوشته و در جایی از آن میگوید: «برایم غافلگیرکننده است که بخشی از نوشتههایم به زبان فارسی ترجمه شود. برای یک نویسنده هیچچیز دلپذیرتر از این نیست که ببیند آثارش درهای دیگری را میزنند. برای من همین هم هیچچیز دوستداشتنیتر از این نیست که ببینم واژههایم در آسمان ایران پرواز میکنند و میچرخند تا مرا به زبان دیگری بگویند. جای بسی خوشبختی است که کتاب کوچکم جایی در قفسه کتابخانه ایرانی داشته باشد. بسیار افتخار میکنم که ایران، کشوری که فرهنگش سرشار از آفرینشهای گوناگون در ادبیات و هنر است، درهایش را به روی من بهعنوان نویسنده بگشاید.»
رؤیای سبز
«من رو به مردی که دیروز با قهوه ازش پذیرایی کردم داده بودن... به اون پیرمردی که ساعتا زیر آلاچیق با آقا اوتاریت حرف زد. وقتی فهمیدم مثه این بود که یه گوله تو مخم خالی کرده بودهن. ای بابا اون پیرمرد مگه همسن منه! همسن بابامه! بابام چیه همسن بابابزرگمه! مگه نمیبینی ریش و پشمش سفید شده؟ دست و صورتش پر از چین و چروکه و رگای صاف و درازش از همهجای بدنش زده بیرون؟ برق چشاش رفته... نمیتونه درستوحسابی حرف بزنه. خیلی کمحرفه! ازون گذشته سر هر حرفشم سرفه میکنه: اوههه اوههه، اوههه! حس عجیبی بهم دست داد! من هنوز جوونم و هزارتا آرزو دارم! من رو به آدمی که یه پاش لب گوره دادن... یهو حس کردم یه سماور آب داغ روی سرم خالی کرد... اون مرد پیروپاتال قرار بود شوهرم بشه! فکرتخانم جوری حرف میزنه که انگار چیزی نشده!» «پنجرهای به شاخسار تاک» اینطور شروع میشود. این عنوان رمانی است از مصطفی بالعل که اینروزها با ترجمه صابر مقدمی در نشر پیدایش بهچاپ رسیده است. مصطفی بالعل از نویسندگان معاصر ترک است که تاکنون آثار زیادی منتشر کرده و در اغلب داستانهایش کوشیده تا مناسبات و مسائل اجتماعی را در چارچوب روابط میان آدمها مطرح
کند. بالعل در این رمان، با آمیختن شیوه روایت داستاننویسی سنتی با شیوه روایت مدرن سبک خاص روایت خود را آفریده است. در توضیح پشت جلد کتاب درباره این اثر میخوانیم: «اوتاریتبیگ، زنش فکرتخانم و پسر نوجوانشان جودی در ویلایی در داخل تنگه بسفر به نام رویای سبز زندگی میکنند. خدمتکار، باغبان، آشپز و پادو و... بهخاطر دیدن صحنهای که نباید میدیدند تکتک از آنجا اخراج میشوند. سِرمه کلفت جوان ویلا اخراج نمیشود و مجبورش میکنند با حسنیافندی باغبان پیر و قدیمی خانواده اوتاریتبیگ ازدواج کند. سرمه در یک چشم بههمزدن خودش را در یکی از محلههای حاشیه شهر سیواس، جایی که سنگ قبری در حیاط انتظارش را میکشد مییابد... شوهرش مریض و پیر که یک پایش لب گور است، غرایز سرکوبشده و اجتماعی بهشدت سنتی و محافظهکار...».
یکروز از زندگی نویسنده
نسیم آصف: «از سوراخ در» عنوان کتابی است از فاطمه بنمحمود که بهتازگی با ترجمه رحیم فروغی توسط نشر پیدایش منتشر شده است. فاطمه بنمحمود نویسنده معاصر تونسی است که در میان آثارش شعر و رمان و داستانک دیده میشود. «از سوراخ در» گزیدهای است از دو مجموعه داستانکهای او با نامهای «از سوراخ در» و «جنگل در خانه». بنمحمود فلسفه خوانده و معلم است. رحیم فروغی در بخشی از یادداشت کوتاهش درباره این نویسنده و دلیل انتخاب داستانکهای او برای ترجمه نوشته: «آنچه مرا به ترجمه داستانکهای خانم فاطمه بنمحمود برانگیخت، سادگی و صراحتشان بود. در نوشتار، آنقدر ساده که به حسابشان نمیآوری و میخواهی با پوزخندی از کنارشان بگذری، اما در نقد به اندازهای صریح و جسور که دو قدم نرفته بازمیگردی، انگار تازه متوجه نیشتری شده باشی که به جاییت زده است.» در یکی از داستانکهای کتاب با عنوان «پیشخدمت» میخوانیم: «کافه مالامال مشتری بود و پیشخدمت برای انجام سفارشهای آنها تلاش میکرد. به این شغل عادت کرده بود و چهره مشتریانش را میشناخت. نامهای گوناگونی هم که صدایش میکردند، به گوشش آشنا بود. گاهی صدایش میکردند ای آقا. خوشش
میآمد. با اینکه خوب میدانست که حتی آقای خودش هم نیست. گاهی صدایش میکردند معلم. آخر او چطور میتوانست معلم باشد. با اینکه این نامها پیشخدمت را کمی آزار میدادند، اما بههرکدام که صدایش میزدند، با آغوش باز میپذیرفت. فقط یک شیوه صداکردن بود که مزاجش را تلخ میکرد و لذت کارش را از بین میبرد. اینکه مشتری دستش را به طرف او بالا میگرفت و به نشانه دادن دستوری یا خواستن چیزی، بشکن میزد. فقط از این شیوه بود که احساس میکرد از آقا کمتر است، با استاد فرق دارد و ارزش معلم در او نیست. برای همین، کار کسی را که با انگشتهایش بشکن میزد، با دلخوری انجام میداد و گمان میکرد فریبش دادهاند. پیشخدمت هر شب به کافه دیگری در آنسوی شهر میرفت. وسط کافه، جایی که به همه دید داشته باشد، مینشست. پاهایش را با فاصله میگذاشت. دستش را بهطرف پیشخدمت بالا میبرد. مثل همیشه بشکن میزد و قهوه سفارش میداد.» همانطور که فروغی هم در یادداشت ابتدایی کتاب اشاره کرده، غالب داستانکهای این کتاب وجهی انتقادی دارند و گاه طنزی پنهان و ظریف در آنها دیده میشود. نویسنده کوشیده تا در کمترین حجم از کلمات موقعیتی را بیافریند که در آن تصویری
از وضعیت اجتماعی اطرافش نهفته است. در یکی دیگر از داستانکهای کتاب با عنوان «تصمیم» میخوانیم: «وطن غمگین بود. میدید که بسیاری از مردمش گوشهنشین و بیجنبوجوش و افسردهاند. در تنهایی خود فکر میکنند و در تنهایی خود میخوابند. وطن در سکوت میاندیشید و درد میکشید. ناگهان تصمیم گرفت، بیآنکه کسی متوجه شود، پنهانی فرار کند و به جایی دور از مردم برود. اینبار وطن تصمیم گرفت مهاجرت کند.» فاطمه بنمحمود، برای انتشار این کتاب در ایران، یادداشتی نوشته و در جایی از آن میگوید: «برایم غافلگیرکننده است که بخشی از نوشتههایم به زبان فارسی ترجمه شود. برای یک نویسنده هیچچیز دلپذیرتر از این نیست که ببیند آثارش درهای دیگری را میزنند. برای من همین هم هیچچیز دوستداشتنیتر از این نیست که ببینم واژههایم در آسمان ایران پرواز میکنند و میچرخند تا مرا به زبان دیگری بگویند. جای بسی خوشبختی است که کتاب کوچکم جایی در قفسه کتابخانه ایرانی داشته باشد. بسیار افتخار میکنم که ایران، کشوری که فرهنگش سرشار از آفرینشهای گوناگون در ادبیات و هنر است، درهایش را به روی من بهعنوان نویسنده بگشاید.»
رؤیای سبز
«من رو به مردی که دیروز با قهوه ازش پذیرایی کردم داده بودن... به اون پیرمردی که ساعتا زیر آلاچیق با آقا اوتاریت حرف زد. وقتی فهمیدم مثه این بود که یه گوله تو مخم خالی کرده بودهن. ای بابا اون پیرمرد مگه همسن منه! همسن بابامه! بابام چیه همسن بابابزرگمه! مگه نمیبینی ریش و پشمش سفید شده؟ دست و صورتش پر از چین و چروکه و رگای صاف و درازش از همهجای بدنش زده بیرون؟ برق چشاش رفته... نمیتونه درستوحسابی حرف بزنه. خیلی کمحرفه! ازون گذشته سر هر حرفشم سرفه میکنه: اوههه اوههه، اوههه! حس عجیبی بهم دست داد! من هنوز جوونم و هزارتا آرزو دارم! من رو به آدمی که یه پاش لب گوره دادن... یهو حس کردم یه سماور آب داغ روی سرم خالی کرد... اون مرد پیروپاتال قرار بود شوهرم بشه! فکرتخانم جوری حرف میزنه که انگار چیزی نشده!» «پنجرهای به شاخسار تاک» اینطور شروع میشود. این عنوان رمانی است از مصطفی بالعل که اینروزها با ترجمه صابر مقدمی در نشر پیدایش بهچاپ رسیده است. مصطفی بالعل از نویسندگان معاصر ترک است که تاکنون آثار زیادی منتشر کرده و در اغلب داستانهایش کوشیده تا مناسبات و مسائل اجتماعی را در چارچوب روابط میان آدمها مطرح
کند. بالعل در این رمان، با آمیختن شیوه روایت داستاننویسی سنتی با شیوه روایت مدرن سبک خاص روایت خود را آفریده است. در توضیح پشت جلد کتاب درباره این اثر میخوانیم: «اوتاریتبیگ، زنش فکرتخانم و پسر نوجوانشان جودی در ویلایی در داخل تنگه بسفر به نام رویای سبز زندگی میکنند. خدمتکار، باغبان، آشپز و پادو و... بهخاطر دیدن صحنهای که نباید میدیدند تکتک از آنجا اخراج میشوند. سِرمه کلفت جوان ویلا اخراج نمیشود و مجبورش میکنند با حسنیافندی باغبان پیر و قدیمی خانواده اوتاریتبیگ ازدواج کند. سرمه در یک چشم بههمزدن خودش را در یکی از محلههای حاشیه شهر سیواس، جایی که سنگ قبری در حیاط انتظارش را میکشد مییابد... شوهرش مریض و پیر که یک پایش لب گور است، غرایز سرکوبشده و اجتماعی بهشدت سنتی و محافظهکار...».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.