تجدید قوای هویتخواهی سفیدها
نژادگرایی جدید ترامپ
آرون کوندنانی.ترجمه: محسن ملکی
طبقه روشنفکران آمریکا نتوانسته نژادپرستی نهفته در قلب پروژه سیاسی ترامپ را درک کند. بحثها همه بر دو پرسش معطوف بوده: آیا کسانی که به ترامپ رأی دادند کارگرانی شریفاند که به ناامنی اقتصادیشان اعتراض میکنند یا آرکی بانکرهای1 متخاصم و پرخاشجو؟ آیا افرادی که او در دوران انتقال قدرت انتصاب کرده متعصبانی نفرتانگیزند یا محافظهکاران جریان غالب؟
آنچه این دو پرسش را تحتالشعاع قرار میدهد این است که برتر دانستن سفیدها یک نظام سیاسی و اجتماعی است، نه صرفا چیزی از مقوله نگرشهای فردی. این نظام نه بهوسیله متعصبانی که در میخانهها وقت میگذرانند، که بهوسیله میلیونها عمل روزانه و همدستی افراد معمولی حفظ میشود - به همان اندازه در نیویورک و سانفرانسیسکو که در آلاباما، به همان اندازه در میان نخبگان مرفه که در میان فقرای روستایی. به قول فرانتس فانون: «یک جامعه یا نژادپرست است، یا نژادپرست نیست». کسانی این پرسش را که آیا یک منطقه یا طبقه از دیگری نژادپرستتر است، طرح میکنند که «توانایی فکرکردن به شیوهای صریح و صادقانه را ندارند».
فکرکردن به نژادپرستی فقط و فقط در چارچوب افرادی جاهل و نفرتانگیز به درد لیبرالهای مرفه میخورد، چراکه به آنها اجازه میدهد موضوع را به افرادی فقیرتر یا با سواد و فرهیختگی کمتر از خودشان نسبت دهند. این نگرش قوت قلب هم میبخشد زیرا از این طریق احساس میکنیم میدانیم که نژادپرستی چیست: هرچه باشد، مگر نه اینکه ما نژادپرستی را در برنامههای خبری تلویزیون جنوب عمیق2 در دهه 1950 مشاهده کردهایم؟
اما با تمرکزکردن روی نفرت افراد، تصویر گستردهتر و ساختاری را از دست میدهیم: شیوهای که بهوسیله آن، نظام مبتنی بر نژادپرستی آرام به راه خود ادامه میدهد و میلیونها سیاهپوست و رنگینپوست را به زندگیهای حقیرانهای سرشار از گرسنگی در میان این همه فراوانی محکوم میکند؛ و نیز خشونت رسمی که در بیانیههای آزادی روایت میشود. ما از درک این معنی عاجزیم که چطور، وقتی جنبشهایی در مقابل نژادپرستی قد علم میکنند، نژادپرستی در طول زمان پوست میاندازد و تغییر شکل میدهد، و در واکنش به این جنبشها، پروژههایی سیاسی ظهور میکنند تا به نژادپرستی چهرهای تازه ببخشند و باعث حفظ و تداوم بهتر آن شوند.
انتخاب ترامپ را باید به قدرت رسیدن چنین پروژهای سیاسی تلقی کرد. با فهرستکردن اینکه کدام یک از اعضای کابینه او از سیاهها بدشان میآید و کدام از مکزیکیها، نمیتوان معنای پروژه سیاسی او را فهمید؛ با این کار طوری رفتار میکنیم که انگار نژادپرستی پروژه او را میتوان به مُهر تغییرناپذیر تعصبات فردی تأویل و تقلیل داد. اگر هم ترامپ افرادی را منتصب کند که رنگینپوست باشند، صورت مسئله تغییری نمیکند. به جای این حرفها، باید ایدهها و طرحهای نژادپرستانهاش را مورد مداقه قرار دهیم و ببینیم چطور میشود آنها را به زمینه سیاسی و اجتماعی گستردهتر ربط داد.
هنوز خیلی زود است و قطعا نمیتوانیم با قطعیت حدود و ثغور دقیق این پروژه را درک کنیم. هنوز نمیتوانیم به این پرسش پاسخ دهیم که آیا میتوان از جبهه جمهوريخواهان و نخبگان شركتها انتظار حمايت داشت؟ با این همه، میتوان به شکلی منطقی از مرکز ثقل این ایدئولوژی و جهت حرکت آن حرف زد. در قلب این پروژه، قسمی سیاست هویتی متمایز نهفته که مبتنی بر نژادپرستی است؛ بر طبق این سیاست، آمریکا درحالحاضر با تندادن به سیاستهای مصلحتاندیشانه از جمله جهانیشدن و تکثر فرهنگی، دارد تیشه به ریشه خود میزند و خود را چنان تضعیف کرده که نمیتواند از خود در برابر تهدیدهای تمدنی از جمله اسلام و ظهور چین دفاع کند. این پروژه سیاسی بر تاریخچه سیاستهای جمهوریخواهانه مبتنی بر برتری نژاد سفید تکیه کرده، اما از سیاستهای مذکور فراتر میرود و به شیوههای معناداری آن را جرح و تعدیل میکند.
پیشینیان اروپایی ترامپ
برای درک کامل پروژه ترامپ، نباید به سراغ ریگان و نیکسون برویم، بلکه بیشتر باید به تاریخ متأخر احزاب افراطی جناح راست در اروپا، بهخصوص ابداع مجدد فاشیسم فرانسوی در دهه 1980، بپردازیم. در آن دوره، اعضای این احزاب افراطی دستراستی به تدریج سعی کردند گرایش پیشین خودشان به نازیسم را بیاهمیت جلوه دهند و در عوض بر این نکته پافشاری کنند که باید هویت فرهنگی را حفظ کرد، هویتی که بهعنوان قسمی «شیوه زندگی» قومی تعریف میشد. در این روایت هویتمحورانه، سفیدبودن بدل به قومیتی شد که مورد تهدید نخبگان حاکم بود، نخبگانی که بیش از حد به مهاجرت، تکثر فرهنگی و جهانیشدن بها میدادند. تشبث به تهدید خیالی «اسلامیشدن» شیوه قدرتمندی بود براي تبديلكردن اين فرمول مبتني بر قربانيبودن سفيدها به سلاحي مؤثر. این تمهید باعث قدرتمندشدن حزب جبهه ملی فرانسه (FN) تحت رهبری ژان ماری لوپن و موفقیت چشمگیر آنها در انتخابات سال 1984 شد؛ آنها 10 کرسی را در پارلمان اروپا از آنِ خود کردند. احتمالا همین فرمول باعث شود دخترش مارین لوپن به دور نهایی انتخابات ریاست جمهوری سال بعد راه بیابد. پس از رویدادهای 2016، نباید نسنجیده عمل کرد و احتمال
پیروزی قاطع او را به كل کنار گذاشت.
از دهه 1990 به بعد و خاصه تحتالشعاع جنگ علیه ترور، جنبشهای افراطی دستراستی از جبهه ملی فرانسه درسهای زیادی آموختهاند. آنها خوب فهمیدهاند که چطور زبان ظاهرا غیر نژادپرستانهای که از فرهنگ و قومیت حرف میزند، میتواند سلاحی باشد برای به خدمتگرفتن قدرت اسطورهای باور به قربانیبودن سفیدها. آنها خوب فهمیدهاند که استفاده از واژگان و شیوههای تازه برای حرفزدن در مورد یهودیها، به آنها اجازه میدهد در برابر هر نوع اتهام نونازیبودن از خود دفاع کنند. از زمان پایان جنگ جهانی دوم، در اروپا نژادپرستی با نازیسم یکی انگاشته میشده و نازیسم هم با یهودستیزی. احزاب افراطی دستراستی آشکارا اسلامهراسی را به جای نظریههای توطئه یهودستیزانه مینشانند و اسرائیل را- که در گذشته مورد نفرت جنبشهای فاشیستی پس از جنگ بود- رژیمی تلقی میکنند که در جبهه مقدم جنگ غرب با اسلام قرار دارد؛ این احزاب با این کار میتوانند هر چه بیشتر موافقت و همدلی جریان غالب را به دست بیاورند. حزب ولامز بلانگ [به هلندی یعنی «منافع فلاندریها»] در بلژیک و حزب آزادی (PVV) در هلند هر دو همین راه را پی گرفتهاند و باعث ظهور پارادوکسی ظاهری شدهاند،
پارادوکس صهیونیستهای دستراستی که همدلی با نازیسم را در کارنامه گذشته خود دارند- و البته قسمی یهودستیزی که چندان هم پنهان نمیشود.
در ایالات متحده، این نوع سیاست پیوند تنگاتنگی با وبسایت خبری به غایت محبوب برایتبارت نیوز دارد. بنا به گزارش موتور جستوجوی گوگل، لوپنها در 17هزارو 500 صفحه از وبسایت برایتبارت نیوز مورد اشاره قرار گرفتهاند. نام رهبر حزب آزادی هلند، خیرت ویلدرس، تقریبا در چهارهزار صفحه این سایت ذکر شده است. از نظر برایتبارت، لوپنها و ویلدرس، همتایان اروپایی ترامپ، قهرمانانیاند که از اروپا در برابر تکثر فرهنگی و جهانیشدن افراطی و اشغالشدن قریبالوقوع توسط مسلمانان دفاع میکنند. یکی از نویسندگان دائمی سایت دیوید هرویتس است، چهرهای شاخص در شبکههایی که به تبلیغات اسلامهراسانه دامن میزنند. سازمان او، مرکز آزادی، از مبارزات سیاسی ویلدرس در هلند حمایت مالی میکند. رئیس سابق برایتبارت نیوز، استیو بانون، در سال 2014 اعلام کرد که این سایت قاطعانه باور دارد که پیشگام «قیامی جهانی» و دستراستی است، قیامی که شامل جبهه ملی فرانسه، ویلدرس در هلند، حکومت نارندرا مودی در هند و حزب استقلال بریتانیای کبیر(UKIP) به رهبری نایجل فاراژ (حزبی که امسال به هدف خود برای رأیآوردن برای خروج از اتحادیه اروپا رسید) ميشود. نقطه اشتراک همه
این احزاب چیزی نیست جز جداییطلبی قومی و نژادپرستی اسلامستیزانه، اموری که آنها در قالب شعور متعارف متمردانه و نهادستیزانه مردم عادی عرضه میکنند.
انتصاب بانون بهعنوان استراتژیست اصلی تأثیری را برجسته میکند که این سیاست دستراستی افراطی و هویتمحور در کاخ سفید ترامپ خواهد داشت. جالب آنکه وقتی اخیرا بانون را به یهودستیزی متهم کردند، حامیان او به راحتی با اشاره به حمایت برایتبارت نیوز از اسرائیل، این اتهامات را نادیده گرفتند. در این میان، نمایش نونازیها در تظاهرات ریچارد اسپنسر در حمایت از ترامپ در واشنگتن دی.سی به موقع بود و حواس مردم را پرت کرد و این باور اطمینانبخش را ایجاد کرد که هنوز میتوان فاشیستها را با همان دالهای قدیمی شناسایی کرد. یک هفته با ابراز انزجار و خشم روبهرو بودیم و بعد رسانههای خبری مسئله را فراموش کردند و به راه خود رفتند و در این میان، فاشیسم خاص بانون که کمتر به چشم میآمد، قسر در رفت.
بازی با روایتهای مبتنی بر قربانیبودن سفیدها
قدرت این سیاست هویتی نژادی در روایت ضمنی نژادگرایانهای نهفته که در مورد قربانی بودن سفیدها ارائه میکند. ترامپ با کمک این روایت میتواند قصهای سر هم کند که دلیل وخیمبودن اوضاع را توضیح میدهد: دلیل اینکه نخبگان شرکتها حتی به خاطر شکستهای خود خجالتزده نیستند این است که این نخبگان با پذیرش قسمی جهانیگرایی(globalism) دیگر هیچ تعلق خاطری به توده آمریکاییهای «معمولی» ندارند؛ و دلیل اینکه سیاستگذاریهای واشنگتن خودخواهانه و عقبمانده و بیخبر از امور است این است که تحت سلطه این جهانیگرایان بیریشه قرار دارد.
ترامپ همانقدر مشغول ساختمانسازی بوده که دلمشغول نژادسازی. او در سال 2011 بود که قدم در راه کاخ سفید گذاشت، آن هم با عمومی کردن این نظریه توطئه نژادپرستانه که اوباما در کنیا متولد شده. معنای نهفته این نظریه این بود که ایالات متحد رئیسجمهوری دارد که پنهانی دل در گرو اسلام دارد و در خدمت «دشمن» است. منظورشان واضح بود: آن شکل از تکثر فرهنگی که اوباما نمایندهاش بود در واقع چیزی نبود جز خرابکاری و براندازی. دو سوم طرفداران ترامپ در اواسط 2015 در نظرسنجيها گفتند اوباما مسلمان است. ترامپ با دمخور شدن با کسانی چون نوت گینگریچ، فرنک گفنی و استیو بانون خود را تحت محاصره کسانی قرار داده که به این نظریه باور دارند که اخوانالمسلمین پنهانی در کار اشغال حکومت ایالات متحده است و در پی آن است که قانون شرع را اجرایی کند.3
به طور کلیتر میتوان گفت، تصویر کلیشهای بانکدار جهانوطنی توصیفشده در یهودستیزی اوایل قرن بیستم بدل شده است به آنچه بانون «حزب داووس» مینامد، حزبی که حال «جهان مسیحی-یهودی غرب» را با نوعی جهانیشدن تهدید میکند، جهانیشدنی که مبتنی است بر تکثر فرهنگی و تلویحا ضدسفیدها. از اینرو، ایدئولوژی ترامپ راهی فراهم میکند برای ایجاد پیوند میان خشم مشروع مردم از ناکامیهای سرمایهداری و دفاع از سفیدهایی که علیالظاهر نقش قربانی را دارند. یکی از موفقیتهای مبارزاتی ترامپ این بوده است که طبقه روشنفکر را واداشته، به جای آنکه طبقه کارگر را از نژادهای مختلف تلقی کند، هرچه بیشتر درباره «طبقه کارگر سفید» بهعنوان قربانیان اصلی شرکتها حرف بزنند.
این شکل جدید بسیج کردن هویت نژادی، درحالحاضر میلیونها آدم را به همدستی مداوم با برتری نژاد سفید میکشاند، بیآنکه این افراد مجبور شوند به طور کامل در تعصب جنبشهای سیاسی شبیه به جنبش کلان4 سهیم شوند. علاوه بر این، این ایدئولوژی، لیبرالیسم نخبهگرای اوباما و کلینتونها را نیز دور زده است. رهبران حزب دموکرات در پی این بودهاند که سرمایهداری نژادپرستانه آمریکا را اصلاح کنند تا مردمان رنگینپوست نیز بتوانند به صف نخبگان قدرتمند و ثروتمند بپیوندند، البته بدون دستزدن به ساختارهای بنیادین سرکوب و استثمار. آنها چشم به سقف شیشهای دوختهاند که باید برای عده محدودی شکسته شود ولی نمیخواهند نظری نیز به کفهای سیمانی شلوغ این عمارت بیفکنند. این قسم تکثر فرهنگی شرکتمحور بدین معناست که ایالات متحده علنا سرکوبی را که هنوز بر آن استوار است انکار میکند. ایالات متحده داستانی در باب فضیلت بیهمتای خویش تعریف میکند، حال آنکه نابرابریهای ویرانگری را حفظ کرده و با خشونت تمام از آنها حمایت میکند. آمریکا به بانگ بلند خود را رهبر جهانی آزاد اعلام میکند، و درعینحال در همهجا از نخبگانی دفاع میکند که از عدم آزادی و اسارت
میلیونها نفر پول درمیآورند و سود میبرند.
ترامپ از ریاکاریهای لیبرالیسم آمریکا بهرهبرداری کرد
ترامپ دقیقا از شکاف میان ارزشهای لیبرالی مصلحتاندیشانه و سرشار از نزاکت، یعنی ارزشهای مورد حمایت مدیران عالیرتبه اجرایی و وزرای خارجه، و استثمار و خشونتی که این افراد در درون آمریکا و در سرتاسر جهان مسئولش هستند بهرهبرداری کرد. فاشیسم او نیازی ندارد که از صفر شروع کند. قدغن اعلام کردن ورود مسلمانان به ایالات متحده چیزی را روشن و صریح میکند که از پیش در سیاستهای جنگ علیه ترور در دوران بوش و اوباما تلویحا وجود داشت. به همین سیاق، تلاش او برای ساختن دیواری در مرز مکزیک چیزی را به نمایش میگذارد که از دهه 1990 سیاست رسمی هر دو حزب بوده است. اینچنین است که سیاست ترامپ در ایالات متحده قرن بیستویکم، در میان این همه ریاکاری و حرفهای کلیشهای در باب تکثر فرهنگی به رشد و توسعه خود ادامه میدهد. مسئله این نیست که انبوه سیاستهای هویتی نخبهگرایانه لیبرالها به پیروزی ترامپ کمک کرد، بلکه بحث این است که سیاستهای هویتی نخبهگرایانه لیبرالها به حد کافی پیش نرفت. جنگ آنها علیه نژادپرستی در اتاقهای هیئتمدیره شرکتها آغاز شده و به انجام رسید [فقط و فقط به دنبال منافع شرکتها بود] و از اینرو، محدودیتهای
سیاسی و اقتصادی و اجتماعی ریشهداری را که اکثریت سیاهپوستها و رنگینپوستها با آنها مواجه بودند، دستنخورده باقی گذاشت.
پیام ترامپ این است که تنها او توانایی این را دارد که سرپوش جامعه مدنی را کنار بزند تا بازی سیاسی در هیئت جنگ قدرت آشکار شود. او تلویحا میگوید وقتی قواعد مصلحتاندیشی و نزاکت سیاسی ازجمله تکثر فرهنگی کنار گذاشته شود، تنها چیزی که میماند این است: «آنها» و «ما»، تقلای نژاد و ملت برای رسیدن به برتری. در دوران ترامپ، دشمنان ناشناخته نمیمانند بلکه نامیده میشوند و زهد لیبرالی نیز به دور افکنده میشود. بدین معنا، ابتذال و هرزگی او- همان خصلتی که خرد متعارف آن را عنصری میداند که باید صلاحیت او را زیر سوال ببرد- پیام ایدئولوژیک او را بسیار بهتر و قدرتمندانهتر از بحث عقلانی روشن میکند. حتی لافزدن ترامپ درباره اندازه ... در یکی از مناظرههای انتخاباتی چیزی بیش از یک وقاحت و هرزگی تصادفی بود. معنای پنهانش این بود که قدرت بسیار عریان و بدون شرمزدگی اعمال خواهد شد.
اوباما از قدرت نرم بهره میبرد، ترامپ سخت و خشن خواهد بود. در برابر این پیام مردسالارانه، کلینتون را یارای رقابت نبود.
مواضع ترامپ در مورد تجارت آزاد جهانی را - که علیالظاهر گسستی است از باورهای راستکیشانه این چند دهه- نیز نمیتوان از سیاست هویتی نژادپرستانهاش جدا کرد. جهانیشدن مورد حمایت ریگان و بیل کلینتون مبتنی بر این فرض بود که اگر جهان نظام تجارت و قواعد سرمایهگذاری لیبرالی را اتخاذ کند، سرمایهداری آمریکایی اوضاع بهتری خواهد داشت. وقتی بیل کلینتون در سال 1994 معاهده پیمان تجارت آزاد آمریکای شمالی (نفتا) را تصویب کرد، جهانیشدن چون آمریکاییشدن به نظر میرسید، و شرکتهای آمریکایی نیز انتظار داشتند کار و بارشان از قِبَل این معاهده سکه شود. مدیران اجرایی بانک سرمایهگذاری سالومون برادرز در آن زمان گفتند که عدم موفقیت در تصویب نفتا برابر خواهد بود با «سیلی در صورت همه رهبران نیمکره غربی، رهبرانی که راه سرمایهداری را به اقتصادهای دولتی ترجیح میدهند».
امروزه اوضاع متفاوت به نظر میرسد. احتمالش بسیار کم است که حکومتی سوسیالیستی در مکزیک به قدرت برسد، به همین دلیل بخشی از دلیل وجودی معاهده نفتا به باد رفته است. علاوه بر این، به نظر میرسد جهانیشدن بیشتر ناظر بر مرکز زدودن از غرب است تا ابزاری برای حصول اطمینان از هژمونی آمریکا؛ این مسئله نیز به نفع آن شکل از باور به قربانی بودن سفیدها است. ترامپ درباره «آواز ناساز و کاذب جهانیگرایی» حرف میزند، آوازی که متضمن برابری منزلت است و ایالات متحده را در زندان قواعد فراملی اسیر کرده است. او میگوید این «وحدتهای بینالمللی» چیزی نیستند جز تسلیم و واگذاریهای ملی «که دستوپای ما را میبندند و باعث سقوط آمریکا میشوند». تعهد او به بررسی مجدد یا کنارکشیدن از معاهده نفتا، پیمان تجاری اقیانوس آرام و نیز به چالشکشیدن تجارت و سیاستهای پولی چین جملگی از این مسئله آب میخورند. این سیاستهای ترامپ تضاد فاحشی با سیاستهای دوران ریاستجمهوری جمهوریخواهان پیشین دارد. محض نمونه، جورج بوش سعی کرد معاهده تجارت آزاد میان کشورهای قاره آمریکا (FTAA) را مطرح کند؛ این معاهده قلمرو معاهده نفتا را از طرف جنوب گسترش می داد.
سیاست هویتی نظامیگرانه مبتنی بر برتری نژاد سفید
مسئله اساسیتر این است که دیگر احساس نمیشود که دنیا رفتهرفته دارد به زیر سلطه آمریکا درمیآید. از نظر بانون، پروژه جهانیگرای تسلط بر جهان از خلال اشاعه بازارهای آزاد و دموکراسیهای غربی فقط باعث پر شدن جیب کشورهای شرق آسیا و از بینرفتن ثبات خاورمیانه شده. به نظر او، چنین پروژهای درعینحال باعث تولید فرهنگی کاملا کالایی، فاسد و بیروح در آمریکا شده و تیشه به ریشه میراث غرب زده است. نتیجه منطقی این است که نقش آمریکا در جهان باید تجدید قوای سنتهای فرهنگی غرب باشد، نه حمایت و نظارت بر نظام بازار آزاد جهانی.
جنگ علیه «اسلام افراطی» در جبهههای مختلف فقط بخشی از این نقش خواهد بود. بانون، شبیه بیشتر افرادی که ترامپ برای امنیت ملی منصوب کرده، جهان غرب و اسلام را درگیر نبردی هزارهباورانه میداند که مستلزم «موضعی بسیار بسیار بسیار تهاجمی و ستیزهجویانه» است. مثل روز روشن است که ایران یکی از اهداف است. در سرتاسر خاورمیانه، شرق آفریقا، شمال آفریقا، تاکتیکهای «جنگ کثیف» متعلق به دوران اولیه جنگ علیه ترور با تمام قوا احیا خواهد شد. ترامپ میگوید «شکنجه از طریق القای حس غرقشدن کمترین کمترین کمترین شکنجه خواهد بود». او راه را برای بدتر از این حرفها بازخواهد کرد. اما، برخلاف دوران جورج بوش، جنگ تازه علیه ترور دیگر مزین به تظاهر نومحافظهکارها به ملتسازی نخواهد بود.
هنوز خیلی زود است و نمیتوان معلوم کرد آیا از تجارت آزاد جهانی فاصله خواهیم گرفت یا نه و این نظام چه شکلی به خود خواهد گرفت. در حال حاضر، مثل روز روشن است که نهادهای شرکتی باور دارند که سیاستهای ترامپ از سیاستهای راستکیشانه مقرراتزدایی پیروی خواهد کرد: انتخاب او باعث شد قیمت سهام بالا رود، حال آنکه لوید بلنکفین، مدیر اجرایی گلدمن ساکس، میگوید به باور او سیاستهای ترامپ باعث «حمایت از بازار» خواهند شد. بااینحال، احتمالا تنش میان سیاست نژادپرستانه جدید او و بازارهای جهانی یکی از ویژگیهای دوران ترامپ خواهد بود. البته نمیتوان به سرمایهدارها چشم امید داشت تا ما را از فاشیسم نجات دهند. بیشتر احتمال آن میرود که طبقه متشکل از صاحبان شرکتها، شورش نخبهگرایانه ساختگی ترامپ را فرصتی بدانند برای نجاتدادن خود از بحرانی که خودشان خلق کردهاند.
هرچه باشد، از قرار معلوم فرمولهای سیاسی احزاب چپ میانهرو و راست میانهرو و اهل اعتدال که از پایان جنگ سرد بر غرب سلطه داشته، توانایی حلکردن بحرانی را ندارد که از سقوط بازار سهام در سال 2008 آغاز شد. دوران ریاستجمهوری اوباما فقط میتوانست این تسویهحساب گریزناپذیر را موقتا به تعویق بیندازد. ژرارد آراد، سفیر فرانسه در ایالات متحده، در شب پیروزی ترامپ گفت که سیاستهای جاافتاده غرب «در برابر چشمانمان فرومیریزد». در حال حاضر، به نظر میرسد احزاب افراطی دستراستی این بحران را بهتر درک کردهاند و بهتر فهمیدهاند که چطور باید ائتلافهایی شکل داد تا بتوان از آب گلآلود این وضعیت ماهی گرفت. موفقیت ترامپ در انتخابات یکی از نتایج این وضعیت است، و برگزیت نتیجهای دیگر.
اگر ویلدرس یا لوپن قدرت سیاسی را در اروپا به چنگ میآوردند، با ظهور مجدد باور به برتری نژاد سفید و برنامه تصفیه قومی روبهرو میشدیم. همین سیاست نتیجه یکسانی در ایالات متحده به باور خواهد آورد: آموزههای مروج جایگاه استثنایی آمریکاییها. میتوان از پیش مکانیسمهایی را تشخیص داد که از طریقشان، این سیاست اجرایی خواهد شد: برنامههای اجباری ثبتنام مسلمانان، جمعکردن تودههای مسلمان، اخراج خارجیهای سیاهپوست و رنگینپوست، ایستبازرسیهای فدرال و بازرسیهای بدنی، وضع «نظم و قانون» جدید که نوک پیکان حملهاش به سمت جوامع سیاهپوستان خواهد بود، اعمال محدودیت بر رأیدادن و غیرقانونی اعلامکردن جنبش «جان سیاهان مهم است»، دفاع از حقوق مدنی مسلمانان و همبستگی با فلسطین. پسماندههای دموکراسی نیز بر باد خواهد رفت.
چنین خواهد بود عناصر اصلی پارادایم تازه و افراطی جناح راست برای حکومت. حال که ترامپ سکاندار بزرگترین سیستم حفاظتی- مراقبتیای شده که تابهحال خلق شده و این امکان را در اختیار دارد که هر وقت دلش خواست با حملات هوایی دست به کشتار غیرقانونی بزند، شالوده قسمی فاشیسم قرن بیستویکمی ریخته شده است.
واکنش ما نباید معطوف به این باشد که وضعیت آمریکا را به همان وضعیت موجود سرشار از میانهروی و اعتدال برگردانیم که حال بیآبرو و رسوا شده است. باید در رادیکالیسم همپای سخنان خود ترامپ باشیم، اما این رادیکالیسم را در برنامهای حقیقی بنیان نهیم، برنامهای برای فرارفتن از ناکامیهای این سرمایهداری هار و افسارگسیخته. اما اولویت عاجل ما این است که ما نیز دیوار خودمان را بسازیم: دیوار همبستگی برای دفاع از خودمان در برابر حملههای پیش رو. «چراکه اگر سپیدهدم به سراغ تو آیند، شباهنگام نیز نوبت به ما خواهد رسید» [از جیمز بالدوین].
منبع: truth-out
1- اشاره به شخصیتی در یکی از سریالهای آمریکایی. او سرباز پیشین و محافظهکاری مرتجع و نژادپرست است که از گروههای مختلف اجتماع ازجمله سیاهها، کمونیستها، همجنسخواهان، یهودیان و زنان نفرت دارد.
2- منظور از جنوب عمیق یا سفلی منطقهای فرهنگی و جغرافیایی در ایالات متحده است. به لحاظ تاریخی وجه تمایزش از جنوب علیا این است که این بخش از آمریکا بیشتر وابسته به کشاورزی است و در دوران پیش از جنگ داخلی جزء جوامع بردهداری به حساب میآمده است.
3- این پروتکل سندی جعلی و یهودستیزانه است.
4- جنبشی ارتجاعي در ایالات متحده که طرفدار برتری نژاد سفید، یهودستیزی و... است.
طبقه روشنفکران آمریکا نتوانسته نژادپرستی نهفته در قلب پروژه سیاسی ترامپ را درک کند. بحثها همه بر دو پرسش معطوف بوده: آیا کسانی که به ترامپ رأی دادند کارگرانی شریفاند که به ناامنی اقتصادیشان اعتراض میکنند یا آرکی بانکرهای1 متخاصم و پرخاشجو؟ آیا افرادی که او در دوران انتقال قدرت انتصاب کرده متعصبانی نفرتانگیزند یا محافظهکاران جریان غالب؟
آنچه این دو پرسش را تحتالشعاع قرار میدهد این است که برتر دانستن سفیدها یک نظام سیاسی و اجتماعی است، نه صرفا چیزی از مقوله نگرشهای فردی. این نظام نه بهوسیله متعصبانی که در میخانهها وقت میگذرانند، که بهوسیله میلیونها عمل روزانه و همدستی افراد معمولی حفظ میشود - به همان اندازه در نیویورک و سانفرانسیسکو که در آلاباما، به همان اندازه در میان نخبگان مرفه که در میان فقرای روستایی. به قول فرانتس فانون: «یک جامعه یا نژادپرست است، یا نژادپرست نیست». کسانی این پرسش را که آیا یک منطقه یا طبقه از دیگری نژادپرستتر است، طرح میکنند که «توانایی فکرکردن به شیوهای صریح و صادقانه را ندارند».
فکرکردن به نژادپرستی فقط و فقط در چارچوب افرادی جاهل و نفرتانگیز به درد لیبرالهای مرفه میخورد، چراکه به آنها اجازه میدهد موضوع را به افرادی فقیرتر یا با سواد و فرهیختگی کمتر از خودشان نسبت دهند. این نگرش قوت قلب هم میبخشد زیرا از این طریق احساس میکنیم میدانیم که نژادپرستی چیست: هرچه باشد، مگر نه اینکه ما نژادپرستی را در برنامههای خبری تلویزیون جنوب عمیق2 در دهه 1950 مشاهده کردهایم؟
اما با تمرکزکردن روی نفرت افراد، تصویر گستردهتر و ساختاری را از دست میدهیم: شیوهای که بهوسیله آن، نظام مبتنی بر نژادپرستی آرام به راه خود ادامه میدهد و میلیونها سیاهپوست و رنگینپوست را به زندگیهای حقیرانهای سرشار از گرسنگی در میان این همه فراوانی محکوم میکند؛ و نیز خشونت رسمی که در بیانیههای آزادی روایت میشود. ما از درک این معنی عاجزیم که چطور، وقتی جنبشهایی در مقابل نژادپرستی قد علم میکنند، نژادپرستی در طول زمان پوست میاندازد و تغییر شکل میدهد، و در واکنش به این جنبشها، پروژههایی سیاسی ظهور میکنند تا به نژادپرستی چهرهای تازه ببخشند و باعث حفظ و تداوم بهتر آن شوند.
انتخاب ترامپ را باید به قدرت رسیدن چنین پروژهای سیاسی تلقی کرد. با فهرستکردن اینکه کدام یک از اعضای کابینه او از سیاهها بدشان میآید و کدام از مکزیکیها، نمیتوان معنای پروژه سیاسی او را فهمید؛ با این کار طوری رفتار میکنیم که انگار نژادپرستی پروژه او را میتوان به مُهر تغییرناپذیر تعصبات فردی تأویل و تقلیل داد. اگر هم ترامپ افرادی را منتصب کند که رنگینپوست باشند، صورت مسئله تغییری نمیکند. به جای این حرفها، باید ایدهها و طرحهای نژادپرستانهاش را مورد مداقه قرار دهیم و ببینیم چطور میشود آنها را به زمینه سیاسی و اجتماعی گستردهتر ربط داد.
هنوز خیلی زود است و قطعا نمیتوانیم با قطعیت حدود و ثغور دقیق این پروژه را درک کنیم. هنوز نمیتوانیم به این پرسش پاسخ دهیم که آیا میتوان از جبهه جمهوريخواهان و نخبگان شركتها انتظار حمايت داشت؟ با این همه، میتوان به شکلی منطقی از مرکز ثقل این ایدئولوژی و جهت حرکت آن حرف زد. در قلب این پروژه، قسمی سیاست هویتی متمایز نهفته که مبتنی بر نژادپرستی است؛ بر طبق این سیاست، آمریکا درحالحاضر با تندادن به سیاستهای مصلحتاندیشانه از جمله جهانیشدن و تکثر فرهنگی، دارد تیشه به ریشه خود میزند و خود را چنان تضعیف کرده که نمیتواند از خود در برابر تهدیدهای تمدنی از جمله اسلام و ظهور چین دفاع کند. این پروژه سیاسی بر تاریخچه سیاستهای جمهوریخواهانه مبتنی بر برتری نژاد سفید تکیه کرده، اما از سیاستهای مذکور فراتر میرود و به شیوههای معناداری آن را جرح و تعدیل میکند.
پیشینیان اروپایی ترامپ
برای درک کامل پروژه ترامپ، نباید به سراغ ریگان و نیکسون برویم، بلکه بیشتر باید به تاریخ متأخر احزاب افراطی جناح راست در اروپا، بهخصوص ابداع مجدد فاشیسم فرانسوی در دهه 1980، بپردازیم. در آن دوره، اعضای این احزاب افراطی دستراستی به تدریج سعی کردند گرایش پیشین خودشان به نازیسم را بیاهمیت جلوه دهند و در عوض بر این نکته پافشاری کنند که باید هویت فرهنگی را حفظ کرد، هویتی که بهعنوان قسمی «شیوه زندگی» قومی تعریف میشد. در این روایت هویتمحورانه، سفیدبودن بدل به قومیتی شد که مورد تهدید نخبگان حاکم بود، نخبگانی که بیش از حد به مهاجرت، تکثر فرهنگی و جهانیشدن بها میدادند. تشبث به تهدید خیالی «اسلامیشدن» شیوه قدرتمندی بود براي تبديلكردن اين فرمول مبتني بر قربانيبودن سفيدها به سلاحي مؤثر. این تمهید باعث قدرتمندشدن حزب جبهه ملی فرانسه (FN) تحت رهبری ژان ماری لوپن و موفقیت چشمگیر آنها در انتخابات سال 1984 شد؛ آنها 10 کرسی را در پارلمان اروپا از آنِ خود کردند. احتمالا همین فرمول باعث شود دخترش مارین لوپن به دور نهایی انتخابات ریاست جمهوری سال بعد راه بیابد. پس از رویدادهای 2016، نباید نسنجیده عمل کرد و احتمال
پیروزی قاطع او را به كل کنار گذاشت.
از دهه 1990 به بعد و خاصه تحتالشعاع جنگ علیه ترور، جنبشهای افراطی دستراستی از جبهه ملی فرانسه درسهای زیادی آموختهاند. آنها خوب فهمیدهاند که چطور زبان ظاهرا غیر نژادپرستانهای که از فرهنگ و قومیت حرف میزند، میتواند سلاحی باشد برای به خدمتگرفتن قدرت اسطورهای باور به قربانیبودن سفیدها. آنها خوب فهمیدهاند که استفاده از واژگان و شیوههای تازه برای حرفزدن در مورد یهودیها، به آنها اجازه میدهد در برابر هر نوع اتهام نونازیبودن از خود دفاع کنند. از زمان پایان جنگ جهانی دوم، در اروپا نژادپرستی با نازیسم یکی انگاشته میشده و نازیسم هم با یهودستیزی. احزاب افراطی دستراستی آشکارا اسلامهراسی را به جای نظریههای توطئه یهودستیزانه مینشانند و اسرائیل را- که در گذشته مورد نفرت جنبشهای فاشیستی پس از جنگ بود- رژیمی تلقی میکنند که در جبهه مقدم جنگ غرب با اسلام قرار دارد؛ این احزاب با این کار میتوانند هر چه بیشتر موافقت و همدلی جریان غالب را به دست بیاورند. حزب ولامز بلانگ [به هلندی یعنی «منافع فلاندریها»] در بلژیک و حزب آزادی (PVV) در هلند هر دو همین راه را پی گرفتهاند و باعث ظهور پارادوکسی ظاهری شدهاند،
پارادوکس صهیونیستهای دستراستی که همدلی با نازیسم را در کارنامه گذشته خود دارند- و البته قسمی یهودستیزی که چندان هم پنهان نمیشود.
در ایالات متحده، این نوع سیاست پیوند تنگاتنگی با وبسایت خبری به غایت محبوب برایتبارت نیوز دارد. بنا به گزارش موتور جستوجوی گوگل، لوپنها در 17هزارو 500 صفحه از وبسایت برایتبارت نیوز مورد اشاره قرار گرفتهاند. نام رهبر حزب آزادی هلند، خیرت ویلدرس، تقریبا در چهارهزار صفحه این سایت ذکر شده است. از نظر برایتبارت، لوپنها و ویلدرس، همتایان اروپایی ترامپ، قهرمانانیاند که از اروپا در برابر تکثر فرهنگی و جهانیشدن افراطی و اشغالشدن قریبالوقوع توسط مسلمانان دفاع میکنند. یکی از نویسندگان دائمی سایت دیوید هرویتس است، چهرهای شاخص در شبکههایی که به تبلیغات اسلامهراسانه دامن میزنند. سازمان او، مرکز آزادی، از مبارزات سیاسی ویلدرس در هلند حمایت مالی میکند. رئیس سابق برایتبارت نیوز، استیو بانون، در سال 2014 اعلام کرد که این سایت قاطعانه باور دارد که پیشگام «قیامی جهانی» و دستراستی است، قیامی که شامل جبهه ملی فرانسه، ویلدرس در هلند، حکومت نارندرا مودی در هند و حزب استقلال بریتانیای کبیر(UKIP) به رهبری نایجل فاراژ (حزبی که امسال به هدف خود برای رأیآوردن برای خروج از اتحادیه اروپا رسید) ميشود. نقطه اشتراک همه
این احزاب چیزی نیست جز جداییطلبی قومی و نژادپرستی اسلامستیزانه، اموری که آنها در قالب شعور متعارف متمردانه و نهادستیزانه مردم عادی عرضه میکنند.
انتصاب بانون بهعنوان استراتژیست اصلی تأثیری را برجسته میکند که این سیاست دستراستی افراطی و هویتمحور در کاخ سفید ترامپ خواهد داشت. جالب آنکه وقتی اخیرا بانون را به یهودستیزی متهم کردند، حامیان او به راحتی با اشاره به حمایت برایتبارت نیوز از اسرائیل، این اتهامات را نادیده گرفتند. در این میان، نمایش نونازیها در تظاهرات ریچارد اسپنسر در حمایت از ترامپ در واشنگتن دی.سی به موقع بود و حواس مردم را پرت کرد و این باور اطمینانبخش را ایجاد کرد که هنوز میتوان فاشیستها را با همان دالهای قدیمی شناسایی کرد. یک هفته با ابراز انزجار و خشم روبهرو بودیم و بعد رسانههای خبری مسئله را فراموش کردند و به راه خود رفتند و در این میان، فاشیسم خاص بانون که کمتر به چشم میآمد، قسر در رفت.
بازی با روایتهای مبتنی بر قربانیبودن سفیدها
قدرت این سیاست هویتی نژادی در روایت ضمنی نژادگرایانهای نهفته که در مورد قربانی بودن سفیدها ارائه میکند. ترامپ با کمک این روایت میتواند قصهای سر هم کند که دلیل وخیمبودن اوضاع را توضیح میدهد: دلیل اینکه نخبگان شرکتها حتی به خاطر شکستهای خود خجالتزده نیستند این است که این نخبگان با پذیرش قسمی جهانیگرایی(globalism) دیگر هیچ تعلق خاطری به توده آمریکاییهای «معمولی» ندارند؛ و دلیل اینکه سیاستگذاریهای واشنگتن خودخواهانه و عقبمانده و بیخبر از امور است این است که تحت سلطه این جهانیگرایان بیریشه قرار دارد.
ترامپ همانقدر مشغول ساختمانسازی بوده که دلمشغول نژادسازی. او در سال 2011 بود که قدم در راه کاخ سفید گذاشت، آن هم با عمومی کردن این نظریه توطئه نژادپرستانه که اوباما در کنیا متولد شده. معنای نهفته این نظریه این بود که ایالات متحد رئیسجمهوری دارد که پنهانی دل در گرو اسلام دارد و در خدمت «دشمن» است. منظورشان واضح بود: آن شکل از تکثر فرهنگی که اوباما نمایندهاش بود در واقع چیزی نبود جز خرابکاری و براندازی. دو سوم طرفداران ترامپ در اواسط 2015 در نظرسنجيها گفتند اوباما مسلمان است. ترامپ با دمخور شدن با کسانی چون نوت گینگریچ، فرنک گفنی و استیو بانون خود را تحت محاصره کسانی قرار داده که به این نظریه باور دارند که اخوانالمسلمین پنهانی در کار اشغال حکومت ایالات متحده است و در پی آن است که قانون شرع را اجرایی کند.3
به طور کلیتر میتوان گفت، تصویر کلیشهای بانکدار جهانوطنی توصیفشده در یهودستیزی اوایل قرن بیستم بدل شده است به آنچه بانون «حزب داووس» مینامد، حزبی که حال «جهان مسیحی-یهودی غرب» را با نوعی جهانیشدن تهدید میکند، جهانیشدنی که مبتنی است بر تکثر فرهنگی و تلویحا ضدسفیدها. از اینرو، ایدئولوژی ترامپ راهی فراهم میکند برای ایجاد پیوند میان خشم مشروع مردم از ناکامیهای سرمایهداری و دفاع از سفیدهایی که علیالظاهر نقش قربانی را دارند. یکی از موفقیتهای مبارزاتی ترامپ این بوده است که طبقه روشنفکر را واداشته، به جای آنکه طبقه کارگر را از نژادهای مختلف تلقی کند، هرچه بیشتر درباره «طبقه کارگر سفید» بهعنوان قربانیان اصلی شرکتها حرف بزنند.
این شکل جدید بسیج کردن هویت نژادی، درحالحاضر میلیونها آدم را به همدستی مداوم با برتری نژاد سفید میکشاند، بیآنکه این افراد مجبور شوند به طور کامل در تعصب جنبشهای سیاسی شبیه به جنبش کلان4 سهیم شوند. علاوه بر این، این ایدئولوژی، لیبرالیسم نخبهگرای اوباما و کلینتونها را نیز دور زده است. رهبران حزب دموکرات در پی این بودهاند که سرمایهداری نژادپرستانه آمریکا را اصلاح کنند تا مردمان رنگینپوست نیز بتوانند به صف نخبگان قدرتمند و ثروتمند بپیوندند، البته بدون دستزدن به ساختارهای بنیادین سرکوب و استثمار. آنها چشم به سقف شیشهای دوختهاند که باید برای عده محدودی شکسته شود ولی نمیخواهند نظری نیز به کفهای سیمانی شلوغ این عمارت بیفکنند. این قسم تکثر فرهنگی شرکتمحور بدین معناست که ایالات متحده علنا سرکوبی را که هنوز بر آن استوار است انکار میکند. ایالات متحده داستانی در باب فضیلت بیهمتای خویش تعریف میکند، حال آنکه نابرابریهای ویرانگری را حفظ کرده و با خشونت تمام از آنها حمایت میکند. آمریکا به بانگ بلند خود را رهبر جهانی آزاد اعلام میکند، و درعینحال در همهجا از نخبگانی دفاع میکند که از عدم آزادی و اسارت
میلیونها نفر پول درمیآورند و سود میبرند.
ترامپ از ریاکاریهای لیبرالیسم آمریکا بهرهبرداری کرد
ترامپ دقیقا از شکاف میان ارزشهای لیبرالی مصلحتاندیشانه و سرشار از نزاکت، یعنی ارزشهای مورد حمایت مدیران عالیرتبه اجرایی و وزرای خارجه، و استثمار و خشونتی که این افراد در درون آمریکا و در سرتاسر جهان مسئولش هستند بهرهبرداری کرد. فاشیسم او نیازی ندارد که از صفر شروع کند. قدغن اعلام کردن ورود مسلمانان به ایالات متحده چیزی را روشن و صریح میکند که از پیش در سیاستهای جنگ علیه ترور در دوران بوش و اوباما تلویحا وجود داشت. به همین سیاق، تلاش او برای ساختن دیواری در مرز مکزیک چیزی را به نمایش میگذارد که از دهه 1990 سیاست رسمی هر دو حزب بوده است. اینچنین است که سیاست ترامپ در ایالات متحده قرن بیستویکم، در میان این همه ریاکاری و حرفهای کلیشهای در باب تکثر فرهنگی به رشد و توسعه خود ادامه میدهد. مسئله این نیست که انبوه سیاستهای هویتی نخبهگرایانه لیبرالها به پیروزی ترامپ کمک کرد، بلکه بحث این است که سیاستهای هویتی نخبهگرایانه لیبرالها به حد کافی پیش نرفت. جنگ آنها علیه نژادپرستی در اتاقهای هیئتمدیره شرکتها آغاز شده و به انجام رسید [فقط و فقط به دنبال منافع شرکتها بود] و از اینرو، محدودیتهای
سیاسی و اقتصادی و اجتماعی ریشهداری را که اکثریت سیاهپوستها و رنگینپوستها با آنها مواجه بودند، دستنخورده باقی گذاشت.
پیام ترامپ این است که تنها او توانایی این را دارد که سرپوش جامعه مدنی را کنار بزند تا بازی سیاسی در هیئت جنگ قدرت آشکار شود. او تلویحا میگوید وقتی قواعد مصلحتاندیشی و نزاکت سیاسی ازجمله تکثر فرهنگی کنار گذاشته شود، تنها چیزی که میماند این است: «آنها» و «ما»، تقلای نژاد و ملت برای رسیدن به برتری. در دوران ترامپ، دشمنان ناشناخته نمیمانند بلکه نامیده میشوند و زهد لیبرالی نیز به دور افکنده میشود. بدین معنا، ابتذال و هرزگی او- همان خصلتی که خرد متعارف آن را عنصری میداند که باید صلاحیت او را زیر سوال ببرد- پیام ایدئولوژیک او را بسیار بهتر و قدرتمندانهتر از بحث عقلانی روشن میکند. حتی لافزدن ترامپ درباره اندازه ... در یکی از مناظرههای انتخاباتی چیزی بیش از یک وقاحت و هرزگی تصادفی بود. معنای پنهانش این بود که قدرت بسیار عریان و بدون شرمزدگی اعمال خواهد شد.
اوباما از قدرت نرم بهره میبرد، ترامپ سخت و خشن خواهد بود. در برابر این پیام مردسالارانه، کلینتون را یارای رقابت نبود.
مواضع ترامپ در مورد تجارت آزاد جهانی را - که علیالظاهر گسستی است از باورهای راستکیشانه این چند دهه- نیز نمیتوان از سیاست هویتی نژادپرستانهاش جدا کرد. جهانیشدن مورد حمایت ریگان و بیل کلینتون مبتنی بر این فرض بود که اگر جهان نظام تجارت و قواعد سرمایهگذاری لیبرالی را اتخاذ کند، سرمایهداری آمریکایی اوضاع بهتری خواهد داشت. وقتی بیل کلینتون در سال 1994 معاهده پیمان تجارت آزاد آمریکای شمالی (نفتا) را تصویب کرد، جهانیشدن چون آمریکاییشدن به نظر میرسید، و شرکتهای آمریکایی نیز انتظار داشتند کار و بارشان از قِبَل این معاهده سکه شود. مدیران اجرایی بانک سرمایهگذاری سالومون برادرز در آن زمان گفتند که عدم موفقیت در تصویب نفتا برابر خواهد بود با «سیلی در صورت همه رهبران نیمکره غربی، رهبرانی که راه سرمایهداری را به اقتصادهای دولتی ترجیح میدهند».
امروزه اوضاع متفاوت به نظر میرسد. احتمالش بسیار کم است که حکومتی سوسیالیستی در مکزیک به قدرت برسد، به همین دلیل بخشی از دلیل وجودی معاهده نفتا به باد رفته است. علاوه بر این، به نظر میرسد جهانیشدن بیشتر ناظر بر مرکز زدودن از غرب است تا ابزاری برای حصول اطمینان از هژمونی آمریکا؛ این مسئله نیز به نفع آن شکل از باور به قربانی بودن سفیدها است. ترامپ درباره «آواز ناساز و کاذب جهانیگرایی» حرف میزند، آوازی که متضمن برابری منزلت است و ایالات متحده را در زندان قواعد فراملی اسیر کرده است. او میگوید این «وحدتهای بینالمللی» چیزی نیستند جز تسلیم و واگذاریهای ملی «که دستوپای ما را میبندند و باعث سقوط آمریکا میشوند». تعهد او به بررسی مجدد یا کنارکشیدن از معاهده نفتا، پیمان تجاری اقیانوس آرام و نیز به چالشکشیدن تجارت و سیاستهای پولی چین جملگی از این مسئله آب میخورند. این سیاستهای ترامپ تضاد فاحشی با سیاستهای دوران ریاستجمهوری جمهوریخواهان پیشین دارد. محض نمونه، جورج بوش سعی کرد معاهده تجارت آزاد میان کشورهای قاره آمریکا (FTAA) را مطرح کند؛ این معاهده قلمرو معاهده نفتا را از طرف جنوب گسترش می داد.
سیاست هویتی نظامیگرانه مبتنی بر برتری نژاد سفید
مسئله اساسیتر این است که دیگر احساس نمیشود که دنیا رفتهرفته دارد به زیر سلطه آمریکا درمیآید. از نظر بانون، پروژه جهانیگرای تسلط بر جهان از خلال اشاعه بازارهای آزاد و دموکراسیهای غربی فقط باعث پر شدن جیب کشورهای شرق آسیا و از بینرفتن ثبات خاورمیانه شده. به نظر او، چنین پروژهای درعینحال باعث تولید فرهنگی کاملا کالایی، فاسد و بیروح در آمریکا شده و تیشه به ریشه میراث غرب زده است. نتیجه منطقی این است که نقش آمریکا در جهان باید تجدید قوای سنتهای فرهنگی غرب باشد، نه حمایت و نظارت بر نظام بازار آزاد جهانی.
جنگ علیه «اسلام افراطی» در جبهههای مختلف فقط بخشی از این نقش خواهد بود. بانون، شبیه بیشتر افرادی که ترامپ برای امنیت ملی منصوب کرده، جهان غرب و اسلام را درگیر نبردی هزارهباورانه میداند که مستلزم «موضعی بسیار بسیار بسیار تهاجمی و ستیزهجویانه» است. مثل روز روشن است که ایران یکی از اهداف است. در سرتاسر خاورمیانه، شرق آفریقا، شمال آفریقا، تاکتیکهای «جنگ کثیف» متعلق به دوران اولیه جنگ علیه ترور با تمام قوا احیا خواهد شد. ترامپ میگوید «شکنجه از طریق القای حس غرقشدن کمترین کمترین کمترین شکنجه خواهد بود». او راه را برای بدتر از این حرفها بازخواهد کرد. اما، برخلاف دوران جورج بوش، جنگ تازه علیه ترور دیگر مزین به تظاهر نومحافظهکارها به ملتسازی نخواهد بود.
هنوز خیلی زود است و نمیتوان معلوم کرد آیا از تجارت آزاد جهانی فاصله خواهیم گرفت یا نه و این نظام چه شکلی به خود خواهد گرفت. در حال حاضر، مثل روز روشن است که نهادهای شرکتی باور دارند که سیاستهای ترامپ از سیاستهای راستکیشانه مقرراتزدایی پیروی خواهد کرد: انتخاب او باعث شد قیمت سهام بالا رود، حال آنکه لوید بلنکفین، مدیر اجرایی گلدمن ساکس، میگوید به باور او سیاستهای ترامپ باعث «حمایت از بازار» خواهند شد. بااینحال، احتمالا تنش میان سیاست نژادپرستانه جدید او و بازارهای جهانی یکی از ویژگیهای دوران ترامپ خواهد بود. البته نمیتوان به سرمایهدارها چشم امید داشت تا ما را از فاشیسم نجات دهند. بیشتر احتمال آن میرود که طبقه متشکل از صاحبان شرکتها، شورش نخبهگرایانه ساختگی ترامپ را فرصتی بدانند برای نجاتدادن خود از بحرانی که خودشان خلق کردهاند.
هرچه باشد، از قرار معلوم فرمولهای سیاسی احزاب چپ میانهرو و راست میانهرو و اهل اعتدال که از پایان جنگ سرد بر غرب سلطه داشته، توانایی حلکردن بحرانی را ندارد که از سقوط بازار سهام در سال 2008 آغاز شد. دوران ریاستجمهوری اوباما فقط میتوانست این تسویهحساب گریزناپذیر را موقتا به تعویق بیندازد. ژرارد آراد، سفیر فرانسه در ایالات متحده، در شب پیروزی ترامپ گفت که سیاستهای جاافتاده غرب «در برابر چشمانمان فرومیریزد». در حال حاضر، به نظر میرسد احزاب افراطی دستراستی این بحران را بهتر درک کردهاند و بهتر فهمیدهاند که چطور باید ائتلافهایی شکل داد تا بتوان از آب گلآلود این وضعیت ماهی گرفت. موفقیت ترامپ در انتخابات یکی از نتایج این وضعیت است، و برگزیت نتیجهای دیگر.
اگر ویلدرس یا لوپن قدرت سیاسی را در اروپا به چنگ میآوردند، با ظهور مجدد باور به برتری نژاد سفید و برنامه تصفیه قومی روبهرو میشدیم. همین سیاست نتیجه یکسانی در ایالات متحده به باور خواهد آورد: آموزههای مروج جایگاه استثنایی آمریکاییها. میتوان از پیش مکانیسمهایی را تشخیص داد که از طریقشان، این سیاست اجرایی خواهد شد: برنامههای اجباری ثبتنام مسلمانان، جمعکردن تودههای مسلمان، اخراج خارجیهای سیاهپوست و رنگینپوست، ایستبازرسیهای فدرال و بازرسیهای بدنی، وضع «نظم و قانون» جدید که نوک پیکان حملهاش به سمت جوامع سیاهپوستان خواهد بود، اعمال محدودیت بر رأیدادن و غیرقانونی اعلامکردن جنبش «جان سیاهان مهم است»، دفاع از حقوق مدنی مسلمانان و همبستگی با فلسطین. پسماندههای دموکراسی نیز بر باد خواهد رفت.
چنین خواهد بود عناصر اصلی پارادایم تازه و افراطی جناح راست برای حکومت. حال که ترامپ سکاندار بزرگترین سیستم حفاظتی- مراقبتیای شده که تابهحال خلق شده و این امکان را در اختیار دارد که هر وقت دلش خواست با حملات هوایی دست به کشتار غیرقانونی بزند، شالوده قسمی فاشیسم قرن بیستویکمی ریخته شده است.
واکنش ما نباید معطوف به این باشد که وضعیت آمریکا را به همان وضعیت موجود سرشار از میانهروی و اعتدال برگردانیم که حال بیآبرو و رسوا شده است. باید در رادیکالیسم همپای سخنان خود ترامپ باشیم، اما این رادیکالیسم را در برنامهای حقیقی بنیان نهیم، برنامهای برای فرارفتن از ناکامیهای این سرمایهداری هار و افسارگسیخته. اما اولویت عاجل ما این است که ما نیز دیوار خودمان را بسازیم: دیوار همبستگی برای دفاع از خودمان در برابر حملههای پیش رو. «چراکه اگر سپیدهدم به سراغ تو آیند، شباهنگام نیز نوبت به ما خواهد رسید» [از جیمز بالدوین].
منبع: truth-out
1- اشاره به شخصیتی در یکی از سریالهای آمریکایی. او سرباز پیشین و محافظهکاری مرتجع و نژادپرست است که از گروههای مختلف اجتماع ازجمله سیاهها، کمونیستها، همجنسخواهان، یهودیان و زنان نفرت دارد.
2- منظور از جنوب عمیق یا سفلی منطقهای فرهنگی و جغرافیایی در ایالات متحده است. به لحاظ تاریخی وجه تمایزش از جنوب علیا این است که این بخش از آمریکا بیشتر وابسته به کشاورزی است و در دوران پیش از جنگ داخلی جزء جوامع بردهداری به حساب میآمده است.
3- این پروتکل سندی جعلی و یهودستیزانه است.
4- جنبشی ارتجاعي در ایالات متحده که طرفدار برتری نژاد سفید، یهودستیزی و... است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.