|

قطار آمريکايي در ايستگاه حزب دموكرات

اردشير زارعي‌قنواتي

پيروزي «دونالد ترامپ» در انتخابات رياست‌جمهوري آمريکا در شرايطي رقم خورد که دموكرات‌ها با کانديداتوري «هيلاري کلينتون» از جناح راست حزب که با تقلب و حمايت اشرافيت حزبي توانسته بود در انتخابات مقدماتي درون‌حزبي رقيب سوسيال‌دموكرات خود، «برني سندرز»، را شکست دهد، از قبل يک پيروزي آسان را براي خود پيش‌بيني کرده بودند.
در هر دو حزب جمهوري‌خواه و دموكرات بيشترين توجه‌ها از همان ابتداي مبارزات مقدماتي رياست جمهوري روي کانديداي سنتي و مورد تأييد سيستم حزبي متمرکز بود درحالي‌که جامعه آمريکايي آبستن حوادث جديدي بود. در بين جمهوري‌خواهان گام‌به‌گام اين دسته از کانديداي برگزيده حزبي از جمله «جف بوش»، «مارک روبيو» و «تام کروز» صحنه را براي يک تازه‌وارد و تاجري خارج از اليگارشي سياسي به نام ترامپ ترک کردند درحالي‌که وقتي کانديداتوري وي براي اولين‌بار اعلان شد بسياري از مقامات سياسي و تحليلگران به پوزخند مي‌گفتند او به قصد تبليغ هتل‌هاي خود وارد بازي انتخابات شده است.
البته در اردوي دموكرات‌ها هم وضع به گونه‌اي متفاوت‌تر اما در تشابه با همين وضعيت بود و بعدا با انتشار ايميل‌هاي مقامات تصميم‌گير حزبي مشخص شد مهندسي رقابت به نفع هيلاري و عليه سندرز که وي را پيرمردي با عقايد راديکال و خلاف ذائقه افکار عمومي مي‌دانستند، از همان ابتدا در دستور کار قرار داشته است. بر‌خلاف باور رايج و پروپاگانداي سياسي مرسوم فضاي سياسي آمريکا، در مدتي کوتاه يک موج بلند از طبقات ناراضي، جوانان، زنان، کارگران و نخبگان مستقل در پشت سر سندرز به راه افتاد که به‌تدريج مانند زلزله مي‌رفت تا تمام محاسبات اليگارشي حزبي را درهم بشکند. در واقع سندرز يک اعجوبه و شخصيتي با ويژگي‌هاي خاص نبود که بتواند بخش بزرگي از رأي‌دهندگان حزبي و مستقل را پشت سر خويش جمع کند، بلکه او محصول شرايطي بود که دوقطبي و شکاف‌هاي طبقاتي درون جامعه آمريکا براي سدکردن و نفي وضع موجود بر ساختار سياسي تحميل کرده بود حتي اينکه سندرز از همان ابتدا هيچ کمک مالي را از حمايت‌کنندگان بزرگ حزبي و تکيه بر ابرشرکت‌هاي لابي‌گر نپذيرفت و ستاد وي کاملا متکي به پرداخت‌هاي خرده‌توده‌هاي حمايت‌کننده بود، موجب وحشت سيستم سياسي و حزبي شد چون اتکاي وي به مردم در آينده در صورت پيروزي مي‌توانست «کالايي‌سازي سياست» در آمريکا را تهديد کند.
موجي که در يک بستر عيني موجوديت بالقوه داشت و سندرز توانست آن را به سطح جامعه و رقابت انتخابات رياست‌جمهوري بکشاند، با داستان «سندرزکشي» که در حزب دموكرات به راه افتاد حبابي نبود که به‌راحتي سيستم حاکم شاهد ترکيدن آن باشد. اين موج هرچند با تعيين هيلاري کلينتون به عنوان کانديداي نهايي در حزب دموكرات تا حدودي فروکش کرد اما واقعيت وجودي آن به سمت کانديدايي از راست افراطي رفت که وي نيز از زاويه‌اي ديگر خود را نماد مبارزه با وضع موجود مي‌دانست. دقيقا همين موج نارضايتي از وضع موجود بود که اين بار فريفته يک محصول تقلبي شد و با شورش «حاشيه» عليه «متن» وي را به کاخ سفيد رساند. انتخابات رياست‌جمهوري آمريکا به‌خوبي نشان داد دوران جديدي در اين کشور آغاز شده است که سندرز و ترامپ دو محصول از دو اردوگاه کاملا متفاوت چپ و راست آن بودند و بخش بزرگي از بدنه اجتماعي براي هميشه از کليشه‌هاي سنتي اليگارشي دو حزب بزرگ کشور عبور کرده‌اند. اينکه امروز ترامپ از موضع راست افراطي و ناسيوناليسم نژادپرستانه هم جامعه آمريکايي و هم نظام جهاني را در مقابل تهديدات بسياري قرار داده، هرگز نافي ذات جنبشي که قاعده هرم سياسي - اجتماعي در تقابل با رأس آن موجوديت خود را اثبات کرده است، نخواهد بود. جامعه آمريکا اين‌بار دوقطبي خود را نه در وجود و شمايل دو حزب سنتي دموكرات و جمهوري‌خواه که بدون ترديد در هويت دوقطبي طبقاتي و اجتماعي کليد زده است هرچند در اولين گام با تقلب حزبي و ناکامي اين پتانسيل نهفته در بدنه اجتماعي در خدمت جناح راست افراطي قرار گرفت.
انتخابات دروني حزب دموكرات براي برگزيدن دبير کل حزب در روزهاي اخير بازخورد همين وضعيت پارادوکسيکال بوده است. در پروسه چندمرحله‌اي انتخاب رهبر حزب دموكرات در همان گام‌هاي ابتدايي نمايندگان و کانديداي جناح راست و حامي موضع امثال کلينتون با شکست از دور رقابت‌ها کنار رفتند. رقابت تنگاتنگ «تام پرز»، از جناح ميانه و مورد حمايت «باراک اوباما»، با يک رقيب تازه‌نفس از جناح چپ حزبي «کيت اليسون»، نماينده مسلمان از ايالت مينه‌سوتا و مورد حمايت برني سندرز تا روز آخر آنچنان نزديک بود که در پايان پرز با 235 رأي در مقابل 200 رأي اليسون توانست به پيروزي دست يابد. رهبران حزب دموكرات که به‌خوبي مي‌دانستند «کميته ملي حزب دموكرات» با 447 عضو داراي حق رأي تبلور واقعي پايگاه رأي آنان نبوده و بخش عمده رأي‌دهندگان مستقل در طيف سندرز - اليسون قرار مي‌گيرند براي ايجاد انسجام حزبي مجبور شدند اليسون را هم به عنوان معاون دبير کل در کنار پرز بپذيرند.
شايد انتخابات حزب دموكرات براي تعيين دبير کل جديد در شرايط کنوني چندان مورد توجه افکار عمومي و تحليلگران سياسي نباشد ولي اين انتخابات به‌خوبي نشان مي‌دهد در آمريکا زمينه براي شکستن اليگارشي و گرايش احزاب اصلي براي دفاع از وضع موجود شکسته شده و به تاريخ پيوسته است. اگر به ترکيب آراي اين مجمع حزبي در زمان رقابت‌هاي درون‌حزبي رياست‌جمهوري به‌خوبي نگاه شود در آن مرحله بيش از 90 درصد آنان به هيلاري رأي دادند و زمينه را براي شکست سندرز فراهم کردند. اين در حالي است که در انتخابات گزينش دبير کل جديد جناح چپ به رهبري سندرز توانست نزديک به نيمي از آراي کميته ملي را کسب کند و تنها با اختلاف 35 رأي بازنده شد. وضعيت در حزب جمهوري‌خواه هم از منظر ديگري تابع همين تغييرات سياسي و اجتماعي است که البته در آنجا جناح راست افراطي و پوپوليست که قبلا گام‌هاي اول خود را در جنبش «تي‌پارتي» برداشته بود، امروز در قالب «ترامپيسم» اليگارشي حزبي را به حاشيه رانده است. شرايط در عرصه سياسي - اجتماعي آمريکا به صورت اساسي در حال دگرگون‌شدن است و در شرايط «آنارشي» هر دو حزب اصلي از درون دستخوش تغييرات عمده‌اي مي‌شوند و در بيرون هم اين جامعه بستر زايش جنبش‌هاي فراحزبي و تقويت جريان موسوم به سوم خواهد بود. به همان اندازه که پيروزي ترامپ يک زلزله سياسي در ساختار حاکم آمريکايي به حساب مي‌آيد، تحولات جديد در حزب دموكرات هم نشان‌دهنده تغييرات زيرپوستي اين جامعه است. هرچند جنبش‌هاي مدني و ترقي‌خواه چندان نمي‌توانند به تحولات اين سيستم دوحزبي اميد ببندند اما اين تحولات به عنوان بازخورد شرايطي است که به‌تدريج جامعه آمريکايي را از وضعيت سنتي خارج و بستر تولد جنبش‌هاي جديد را فراهم مي‌کند.

پيروزي «دونالد ترامپ» در انتخابات رياست‌جمهوري آمريکا در شرايطي رقم خورد که دموكرات‌ها با کانديداتوري «هيلاري کلينتون» از جناح راست حزب که با تقلب و حمايت اشرافيت حزبي توانسته بود در انتخابات مقدماتي درون‌حزبي رقيب سوسيال‌دموكرات خود، «برني سندرز»، را شکست دهد، از قبل يک پيروزي آسان را براي خود پيش‌بيني کرده بودند.
در هر دو حزب جمهوري‌خواه و دموكرات بيشترين توجه‌ها از همان ابتداي مبارزات مقدماتي رياست جمهوري روي کانديداي سنتي و مورد تأييد سيستم حزبي متمرکز بود درحالي‌که جامعه آمريکايي آبستن حوادث جديدي بود. در بين جمهوري‌خواهان گام‌به‌گام اين دسته از کانديداي برگزيده حزبي از جمله «جف بوش»، «مارک روبيو» و «تام کروز» صحنه را براي يک تازه‌وارد و تاجري خارج از اليگارشي سياسي به نام ترامپ ترک کردند درحالي‌که وقتي کانديداتوري وي براي اولين‌بار اعلان شد بسياري از مقامات سياسي و تحليلگران به پوزخند مي‌گفتند او به قصد تبليغ هتل‌هاي خود وارد بازي انتخابات شده است.
البته در اردوي دموكرات‌ها هم وضع به گونه‌اي متفاوت‌تر اما در تشابه با همين وضعيت بود و بعدا با انتشار ايميل‌هاي مقامات تصميم‌گير حزبي مشخص شد مهندسي رقابت به نفع هيلاري و عليه سندرز که وي را پيرمردي با عقايد راديکال و خلاف ذائقه افکار عمومي مي‌دانستند، از همان ابتدا در دستور کار قرار داشته است. بر‌خلاف باور رايج و پروپاگانداي سياسي مرسوم فضاي سياسي آمريکا، در مدتي کوتاه يک موج بلند از طبقات ناراضي، جوانان، زنان، کارگران و نخبگان مستقل در پشت سر سندرز به راه افتاد که به‌تدريج مانند زلزله مي‌رفت تا تمام محاسبات اليگارشي حزبي را درهم بشکند. در واقع سندرز يک اعجوبه و شخصيتي با ويژگي‌هاي خاص نبود که بتواند بخش بزرگي از رأي‌دهندگان حزبي و مستقل را پشت سر خويش جمع کند، بلکه او محصول شرايطي بود که دوقطبي و شکاف‌هاي طبقاتي درون جامعه آمريکا براي سدکردن و نفي وضع موجود بر ساختار سياسي تحميل کرده بود حتي اينکه سندرز از همان ابتدا هيچ کمک مالي را از حمايت‌کنندگان بزرگ حزبي و تکيه بر ابرشرکت‌هاي لابي‌گر نپذيرفت و ستاد وي کاملا متکي به پرداخت‌هاي خرده‌توده‌هاي حمايت‌کننده بود، موجب وحشت سيستم سياسي و حزبي شد چون اتکاي وي به مردم در آينده در صورت پيروزي مي‌توانست «کالايي‌سازي سياست» در آمريکا را تهديد کند.
موجي که در يک بستر عيني موجوديت بالقوه داشت و سندرز توانست آن را به سطح جامعه و رقابت انتخابات رياست‌جمهوري بکشاند، با داستان «سندرزکشي» که در حزب دموكرات به راه افتاد حبابي نبود که به‌راحتي سيستم حاکم شاهد ترکيدن آن باشد. اين موج هرچند با تعيين هيلاري کلينتون به عنوان کانديداي نهايي در حزب دموكرات تا حدودي فروکش کرد اما واقعيت وجودي آن به سمت کانديدايي از راست افراطي رفت که وي نيز از زاويه‌اي ديگر خود را نماد مبارزه با وضع موجود مي‌دانست. دقيقا همين موج نارضايتي از وضع موجود بود که اين بار فريفته يک محصول تقلبي شد و با شورش «حاشيه» عليه «متن» وي را به کاخ سفيد رساند. انتخابات رياست‌جمهوري آمريکا به‌خوبي نشان داد دوران جديدي در اين کشور آغاز شده است که سندرز و ترامپ دو محصول از دو اردوگاه کاملا متفاوت چپ و راست آن بودند و بخش بزرگي از بدنه اجتماعي براي هميشه از کليشه‌هاي سنتي اليگارشي دو حزب بزرگ کشور عبور کرده‌اند. اينکه امروز ترامپ از موضع راست افراطي و ناسيوناليسم نژادپرستانه هم جامعه آمريکايي و هم نظام جهاني را در مقابل تهديدات بسياري قرار داده، هرگز نافي ذات جنبشي که قاعده هرم سياسي - اجتماعي در تقابل با رأس آن موجوديت خود را اثبات کرده است، نخواهد بود. جامعه آمريکا اين‌بار دوقطبي خود را نه در وجود و شمايل دو حزب سنتي دموكرات و جمهوري‌خواه که بدون ترديد در هويت دوقطبي طبقاتي و اجتماعي کليد زده است هرچند در اولين گام با تقلب حزبي و ناکامي اين پتانسيل نهفته در بدنه اجتماعي در خدمت جناح راست افراطي قرار گرفت.
انتخابات دروني حزب دموكرات براي برگزيدن دبير کل حزب در روزهاي اخير بازخورد همين وضعيت پارادوکسيکال بوده است. در پروسه چندمرحله‌اي انتخاب رهبر حزب دموكرات در همان گام‌هاي ابتدايي نمايندگان و کانديداي جناح راست و حامي موضع امثال کلينتون با شکست از دور رقابت‌ها کنار رفتند. رقابت تنگاتنگ «تام پرز»، از جناح ميانه و مورد حمايت «باراک اوباما»، با يک رقيب تازه‌نفس از جناح چپ حزبي «کيت اليسون»، نماينده مسلمان از ايالت مينه‌سوتا و مورد حمايت برني سندرز تا روز آخر آنچنان نزديک بود که در پايان پرز با 235 رأي در مقابل 200 رأي اليسون توانست به پيروزي دست يابد. رهبران حزب دموكرات که به‌خوبي مي‌دانستند «کميته ملي حزب دموكرات» با 447 عضو داراي حق رأي تبلور واقعي پايگاه رأي آنان نبوده و بخش عمده رأي‌دهندگان مستقل در طيف سندرز - اليسون قرار مي‌گيرند براي ايجاد انسجام حزبي مجبور شدند اليسون را هم به عنوان معاون دبير کل در کنار پرز بپذيرند.
شايد انتخابات حزب دموكرات براي تعيين دبير کل جديد در شرايط کنوني چندان مورد توجه افکار عمومي و تحليلگران سياسي نباشد ولي اين انتخابات به‌خوبي نشان مي‌دهد در آمريکا زمينه براي شکستن اليگارشي و گرايش احزاب اصلي براي دفاع از وضع موجود شکسته شده و به تاريخ پيوسته است. اگر به ترکيب آراي اين مجمع حزبي در زمان رقابت‌هاي درون‌حزبي رياست‌جمهوري به‌خوبي نگاه شود در آن مرحله بيش از 90 درصد آنان به هيلاري رأي دادند و زمينه را براي شکست سندرز فراهم کردند. اين در حالي است که در انتخابات گزينش دبير کل جديد جناح چپ به رهبري سندرز توانست نزديک به نيمي از آراي کميته ملي را کسب کند و تنها با اختلاف 35 رأي بازنده شد. وضعيت در حزب جمهوري‌خواه هم از منظر ديگري تابع همين تغييرات سياسي و اجتماعي است که البته در آنجا جناح راست افراطي و پوپوليست که قبلا گام‌هاي اول خود را در جنبش «تي‌پارتي» برداشته بود، امروز در قالب «ترامپيسم» اليگارشي حزبي را به حاشيه رانده است. شرايط در عرصه سياسي - اجتماعي آمريکا به صورت اساسي در حال دگرگون‌شدن است و در شرايط «آنارشي» هر دو حزب اصلي از درون دستخوش تغييرات عمده‌اي مي‌شوند و در بيرون هم اين جامعه بستر زايش جنبش‌هاي فراحزبي و تقويت جريان موسوم به سوم خواهد بود. به همان اندازه که پيروزي ترامپ يک زلزله سياسي در ساختار حاکم آمريکايي به حساب مي‌آيد، تحولات جديد در حزب دموكرات هم نشان‌دهنده تغييرات زيرپوستي اين جامعه است. هرچند جنبش‌هاي مدني و ترقي‌خواه چندان نمي‌توانند به تحولات اين سيستم دوحزبي اميد ببندند اما اين تحولات به عنوان بازخورد شرايطي است که به‌تدريج جامعه آمريکايي را از وضعيت سنتي خارج و بستر تولد جنبش‌هاي جديد را فراهم مي‌کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.