|

اعتیاد و فرزندان

سرگرد علي صباحي‌فرد.كارشناس اداره آموزش همگاني

اعتیاد حالت وابستگی یا عادت بیمارگونه در به‌کاربردن مواد سمی تحریک‌کننده است. این مواد موجب تغییر در حس درونی و وضع عاطفی مصرف‌کننده خود می‌شود؛ اعتیاد را به عادت‌کردن، خوگرفتن و خود را وقف عادتی زشت و نکوهیده‌کردن؛ معنی کرده‌اند. اعتیاد نوعی وابستگی روانی و جسمانی به یک ماده و دارو است و سازمان جهانی، آن را مسمومیت حاد یا مزمن که مضر به حال شخص و اجتماع است، تعریف کرده است.
معضل اعتیاد، همواره پیچیده‌تر، مرموزتر و خطرناک‌تر از گذشته و به اشکال مختلف نمود و ظهور پیدا می‌کند که مشکلات بسیاری را در جوامع مختلف با خود به همراه دارد تا بدانجا که مواد مخدر را در کنار نابودی محیط زیست، فقر و تهدید اتمی، یکی از چهار بحران اصلی جهان معرفی کرده‌اند که عوارض و مصائب بسیاری را با خود به همراه داشته و دارد.
اعتیاد علت بسیاری از مشکلات اجتماعی است؛ بیماری‌های واگیردار و خطرناکی مانند ایدز و هپاتیت، طلاق، فقر، خودکشی، فحشا، سرقت، فرار از منزل، افسردگی، انزوا، سرخوردگی و... که اینها تنها بخشی از تبعات شوم اعتیاد است. بنابراین به‌درستی اعتیاد را مادر بسیاری از آسیب‌های اجتماعی دانسته‌اند، چراکه این معضل بر بسیاری از مسائل زندگی شخصی و اجتماعی فرد معتاد سایه می‌افکند و شخص معتاد و خانواده و اطرافیان او را از زوایای مختلف دچار گرفتاری‌های بسیاری می‌کند.
خداوند متعال در آیه 195 سوره بقره قرآن کریم می‌فرمایند: هرگونه عامل که انسان را به هلاکت و آسیب و گرفتاری بکشاند ممنوع ساخته است و مواد مخدر از جمله مصداق‌های این آیه شریفه می‌باشد چراکه مواد مخدر به فرد معتاد، خانواده، فرزندان و جامعه او آسیب رسانده و او را به تباهی می‌کشاند، همچنین «خداوند شراب را تنها به جهت اسمش حرام نساخته، بلکه ممنوعیت آن به جهت عوارض و مستی آن است، پس هر چیز دیگری مثل شراب که عقل را از کار می‌اندازد حکم شراب را دارد». متأسفانه کشور ما در مسیر ترانزیت مواد مخدر و در همسایگی بزرگ‌ترین کشور تولید‌کننده مواد مخدر جهان قرار دارد که این موضوع موجب تشدید ظهور و بروز معضل اعتیاد در کشور ما شده و با توجه به جوان‌بودن جمعیت کشور، مشکلات بیشتر و عمیق‌تری را متوجه کشور ما کرده است، چراکه جوانان بزرگ‌ترین و مهم‌ترین سرمایه هر کشوری محسوب می‌شوند و ازقضا مواد مخدر بیشترین تخریب خود را متوجه آنان می‌کند. ازاین‌رو این حقیقت تلخ، دقت بیشتر مسئولان و مردم را طلب می‌کند، چراکه خطر اعتیاد؛ همواره در کمین است و نباید از آن غافل شد.
تجربه نشان می‌دهد غالبا جوانان اولین تجربه خود در زمینه مواد مخدر را به صورت تفریحی و در دوران نوجوانی، کسب کرده‌اند که به‌تدریج از حالت تفریحی به عادت و اعتیاد تبدیل شده است ازاین‌رو می‌توان گفت دوستان لاقید و ناباب مهم‌ترین علت گرایش نوجوانان و جوانان به معضل اعتیاد هستند.
از سوی دیگر تحصیلات هم در نوع خود در موضوع اعتیاد و ابتلا به آن تأثیر‌گذار است تا به آنجا که تحقیقات صورت‌گرفته مؤید این مهم است که افراد باسواد و با تحصیلات بالا نسبت به افراد بی‌سواد و کم‌سواد کمتر گرفتار این معضل شوم شده‌اند که این موضوع دلایل و توجیهات خاص خود را دارد.
اختلافات خانوادگی هم در نوع خود تأثیرات خاصی را بر معتادشدن افراد برجای می‌گذارد ازاین‌رو افرادی که دارای والدین معتاد یا دارای خانواده‌های به‌هم‌ریخته و متشنج هستند بیشتر در معرض گرفتارشدن در دام اعتیادند.
نباید فراموش کرد اعتیاد به مواد مخدر بلایی خانمان‌سوز است که در بسیاری موارد ‌تروخشک را با هم می‌سوزاند یعنی در خانه‌ای که پدر معتاد است؛ زن و فرزندانش نیز به آتش اعتیاد او خواهند سوخت و عوارض شوم اعتیاد چه به‌صورت مستقیم و چه به‌صورت غیرمستقیم گریبان‌گیر دیگر اعضای خانواده نیز می‌شود. بنابراین برای پیشگیری از این بلای خانمان‌سوز و واکسینه‌کردن فرزندانمان که بالطبع بزرگ‌ترین و برترین سرمایه زندگی ما هستند باید شرایطی را فراهم کنیم که فرزندانمان، ما را محرم اسرار خود بدانند و به‌راحتی مسائل و مشکلات خود را با ما در میان بگذارند و به‌سادگی دست دوستی به‌سوی هرکسی دراز نکنند.
از سوی دیگر باید تلاش کنیم الگویی خوب و موجهی برای فرزندانمان بوده یا الگوهای مناسبی را به آنان معرفی کنیم تا آنان هر کسی را الگوی خود نکنند. باید اعتمادبه‌نفس فرزندانمان را افزایش دهیم و آنان را مسئولیت‌پذیر و نسبت به مسائل و مشکلات روز آگاه کنیم تا خود متوجه خوب و بد مسائل مختلف زندگی و پیرامون خود از جمله اعتیاد باشند. نه‌گفتن را به فرزندانمان آموزش دهیم و به آنان بیاموزیم قدرت مقابله و معارضه با مشکلات و انحرافات را داشته باشند و به‌راحتی اسیر مشکلات خود نشوند و از نه‌گفتن نهراسند.

اعتیاد حالت وابستگی یا عادت بیمارگونه در به‌کاربردن مواد سمی تحریک‌کننده است. این مواد موجب تغییر در حس درونی و وضع عاطفی مصرف‌کننده خود می‌شود؛ اعتیاد را به عادت‌کردن، خوگرفتن و خود را وقف عادتی زشت و نکوهیده‌کردن؛ معنی کرده‌اند. اعتیاد نوعی وابستگی روانی و جسمانی به یک ماده و دارو است و سازمان جهانی، آن را مسمومیت حاد یا مزمن که مضر به حال شخص و اجتماع است، تعریف کرده است.
معضل اعتیاد، همواره پیچیده‌تر، مرموزتر و خطرناک‌تر از گذشته و به اشکال مختلف نمود و ظهور پیدا می‌کند که مشکلات بسیاری را در جوامع مختلف با خود به همراه دارد تا بدانجا که مواد مخدر را در کنار نابودی محیط زیست، فقر و تهدید اتمی، یکی از چهار بحران اصلی جهان معرفی کرده‌اند که عوارض و مصائب بسیاری را با خود به همراه داشته و دارد.
اعتیاد علت بسیاری از مشکلات اجتماعی است؛ بیماری‌های واگیردار و خطرناکی مانند ایدز و هپاتیت، طلاق، فقر، خودکشی، فحشا، سرقت، فرار از منزل، افسردگی، انزوا، سرخوردگی و... که اینها تنها بخشی از تبعات شوم اعتیاد است. بنابراین به‌درستی اعتیاد را مادر بسیاری از آسیب‌های اجتماعی دانسته‌اند، چراکه این معضل بر بسیاری از مسائل زندگی شخصی و اجتماعی فرد معتاد سایه می‌افکند و شخص معتاد و خانواده و اطرافیان او را از زوایای مختلف دچار گرفتاری‌های بسیاری می‌کند.
خداوند متعال در آیه 195 سوره بقره قرآن کریم می‌فرمایند: هرگونه عامل که انسان را به هلاکت و آسیب و گرفتاری بکشاند ممنوع ساخته است و مواد مخدر از جمله مصداق‌های این آیه شریفه می‌باشد چراکه مواد مخدر به فرد معتاد، خانواده، فرزندان و جامعه او آسیب رسانده و او را به تباهی می‌کشاند، همچنین «خداوند شراب را تنها به جهت اسمش حرام نساخته، بلکه ممنوعیت آن به جهت عوارض و مستی آن است، پس هر چیز دیگری مثل شراب که عقل را از کار می‌اندازد حکم شراب را دارد». متأسفانه کشور ما در مسیر ترانزیت مواد مخدر و در همسایگی بزرگ‌ترین کشور تولید‌کننده مواد مخدر جهان قرار دارد که این موضوع موجب تشدید ظهور و بروز معضل اعتیاد در کشور ما شده و با توجه به جوان‌بودن جمعیت کشور، مشکلات بیشتر و عمیق‌تری را متوجه کشور ما کرده است، چراکه جوانان بزرگ‌ترین و مهم‌ترین سرمایه هر کشوری محسوب می‌شوند و ازقضا مواد مخدر بیشترین تخریب خود را متوجه آنان می‌کند. ازاین‌رو این حقیقت تلخ، دقت بیشتر مسئولان و مردم را طلب می‌کند، چراکه خطر اعتیاد؛ همواره در کمین است و نباید از آن غافل شد.
تجربه نشان می‌دهد غالبا جوانان اولین تجربه خود در زمینه مواد مخدر را به صورت تفریحی و در دوران نوجوانی، کسب کرده‌اند که به‌تدریج از حالت تفریحی به عادت و اعتیاد تبدیل شده است ازاین‌رو می‌توان گفت دوستان لاقید و ناباب مهم‌ترین علت گرایش نوجوانان و جوانان به معضل اعتیاد هستند.
از سوی دیگر تحصیلات هم در نوع خود در موضوع اعتیاد و ابتلا به آن تأثیر‌گذار است تا به آنجا که تحقیقات صورت‌گرفته مؤید این مهم است که افراد باسواد و با تحصیلات بالا نسبت به افراد بی‌سواد و کم‌سواد کمتر گرفتار این معضل شوم شده‌اند که این موضوع دلایل و توجیهات خاص خود را دارد.
اختلافات خانوادگی هم در نوع خود تأثیرات خاصی را بر معتادشدن افراد برجای می‌گذارد ازاین‌رو افرادی که دارای والدین معتاد یا دارای خانواده‌های به‌هم‌ریخته و متشنج هستند بیشتر در معرض گرفتارشدن در دام اعتیادند.
نباید فراموش کرد اعتیاد به مواد مخدر بلایی خانمان‌سوز است که در بسیاری موارد ‌تروخشک را با هم می‌سوزاند یعنی در خانه‌ای که پدر معتاد است؛ زن و فرزندانش نیز به آتش اعتیاد او خواهند سوخت و عوارض شوم اعتیاد چه به‌صورت مستقیم و چه به‌صورت غیرمستقیم گریبان‌گیر دیگر اعضای خانواده نیز می‌شود. بنابراین برای پیشگیری از این بلای خانمان‌سوز و واکسینه‌کردن فرزندانمان که بالطبع بزرگ‌ترین و برترین سرمایه زندگی ما هستند باید شرایطی را فراهم کنیم که فرزندانمان، ما را محرم اسرار خود بدانند و به‌راحتی مسائل و مشکلات خود را با ما در میان بگذارند و به‌سادگی دست دوستی به‌سوی هرکسی دراز نکنند.
از سوی دیگر باید تلاش کنیم الگویی خوب و موجهی برای فرزندانمان بوده یا الگوهای مناسبی را به آنان معرفی کنیم تا آنان هر کسی را الگوی خود نکنند. باید اعتمادبه‌نفس فرزندانمان را افزایش دهیم و آنان را مسئولیت‌پذیر و نسبت به مسائل و مشکلات روز آگاه کنیم تا خود متوجه خوب و بد مسائل مختلف زندگی و پیرامون خود از جمله اعتیاد باشند. نه‌گفتن را به فرزندانمان آموزش دهیم و به آنان بیاموزیم قدرت مقابله و معارضه با مشکلات و انحرافات را داشته باشند و به‌راحتی اسیر مشکلات خود نشوند و از نه‌گفتن نهراسند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.