|

خوزستان پس از نفت

مورخان یونانی آورده‌اند که پارسیان همواره خورشید، ماه، آب، زمین و آتش را مقدس می‌شمرده‌اند؛ خوزستان یا سرزمین انشان و پارسوماش به دلیل جوشش روغن مقدس دائمی از دل زمینش و بهره‌مندی از آفتاب تابان و آب فراوان و زمین جلگه‌ای حاصلخیز، همواره مورد احترام ایرانیان بوده و آتشکده‌های فراوانی در آن بنا نهاده شده است. با کشف نفت در دره‌خرسون مسجدسلیمان در 1287 هجری شمسی و اهمیت این روغن مقدس برای انگلیسی‌ها که به قولی عامل برتری آنها در جنگ با آلمان‌ها شد، تحولات زیادی در خوزستان صورت گرفت و انگلیسی‌ها برای رفاه خود دست به آبادانی و احداث شهرک‌های مدرن، بیمارستان، زمین‌های ورزشی و اماکن تفریحی در آبادان، اهواز و مسجدسلیمان زدند. ‌پس از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی و خروج اجانب، عواید حاصل از فروش نفت به بودجه کشور اختصاص یافت، اما شعله‌ورشدن آتش جنگ بسیاری از شهرهای خوزستان را در آتش سوزاند. پس از پایان جنگ تحمیلی در راه سازندگی طرح‌های زیادی مانند توسعه نیشکر، اکتشاف و توسعه مخازن غرب کارون و احداث چندین سد در خوزستان به اجرا
در‌آمد که متأسفانه نگاه صرف صنعتی بدون اولویت به سازگاری با اکوسیستم منطقه، عدم توجه به مسائل زیست‌محیطی و حقابه‌های تالاب‌ها همچنین تحمیل چرخه آب درگیری بیش از توان حوضه آبخیز خوزستان خسارت‌های زیست‌محیطی فراوانی را به محیط زیست این استان وارد كرد. اجرای بدون مطالعه سدها و انتقال آب از سرچشمه رودها به استان‌های مرکزی بخش زیادی از حوضه‌های آبخیز خوزستان را به‌شدت دچار نقصان کرد، رودخانه‌ها کم‌آب شدند و کشاورزی دچار زیان شد. بخشی از این آب به مصارف شست‌وشوی شوری زمین در طرح‌های نیشکر رسید که آب شور شسته‌شده به تالاب شادگان و زمین‌های مسطح اطراف خرمشهر هدایت شد و باعث بالارفتن شوری تالاب شادگان و نمکزارشدن زمین‌های اطراف خرمشهر شد. کم‌شدن آب ورودی از هر دو سمت ایران و عراق و خشک‌کردن و جاده‌سازی در تالاب هورالعظیم به قصد حفاری نیز از عوامل ایجاد کانون گردوغبار در دشت آزادگان شد و همچنین خروج طرح‌های زیست‌محیطی مانند اماک از اولویت و ورود بی‌رویه آلودگی‌های صنعت نفت و صنایع پتروشیمی به آب‌وهوا و خاک در خوزستان فجایع زیست‌محیطی و انسانی بسیاری را به بار آورد. درواقع آبادانی و توسعه خوب است اما نباید بدون درنظرگرفتن تبعات زیست‌محیطی فقط به قصد سود اقتصادی باشد، هزینه‌های زیست‌محیطی صنعت نفت را خوزستان می‌دهد اما در منافعش همه ایران سهیم است. باید در کنار هزینه‌های سرمایه‌ای و جاری هزینه‌های زیست‌محیطی نیز برآورد شده و در نظر گرفته شود. امروزه خوزستان به دلیل برهم‌خوردن چرخه اکوسیستم علاوه بر گرما، درگیر گردوخاک است، آب سالم برای شرب ندارد و ریه‌ها پر از خاک است. بیماری‌های تنفسی و حساسیت‌های حاصل از آلودگی‌ها همچنین مشکلات ژنتیکی به‌وجودآمده در ماهشهر بر اثر آلودگی‌های پتروشیمی بیداد می‌کند. می‌توان به کاهش عوارض توسعه در خوزستان توجه بیشتری داشت. این حجم از بی‌توجهی زیبنده جامعه اسلامی و استان سرافرازی مانند خوزستان که دِین خود را بارها به این مملکت ادا کرده است، نیست و بیم آن می‌رود اگر وضع به همین منوال پیش رود خوزستان پس از اتمام نفت متروکه و رها شود؛ تمام آب را از سرچشمه به جای دیگر منتقل کنند و خوزستان بماند و گرما و ریزگردها؛ آن هم بدون نفت و آب.

مورخان یونانی آورده‌اند که پارسیان همواره خورشید، ماه، آب، زمین و آتش را مقدس می‌شمرده‌اند؛ خوزستان یا سرزمین انشان و پارسوماش به دلیل جوشش روغن مقدس دائمی از دل زمینش و بهره‌مندی از آفتاب تابان و آب فراوان و زمین جلگه‌ای حاصلخیز، همواره مورد احترام ایرانیان بوده و آتشکده‌های فراوانی در آن بنا نهاده شده است. با کشف نفت در دره‌خرسون مسجدسلیمان در 1287 هجری شمسی و اهمیت این روغن مقدس برای انگلیسی‌ها که به قولی عامل برتری آنها در جنگ با آلمان‌ها شد، تحولات زیادی در خوزستان صورت گرفت و انگلیسی‌ها برای رفاه خود دست به آبادانی و احداث شهرک‌های مدرن، بیمارستان، زمین‌های ورزشی و اماکن تفریحی در آبادان، اهواز و مسجدسلیمان زدند. ‌پس از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی و خروج اجانب، عواید حاصل از فروش نفت به بودجه کشور اختصاص یافت، اما شعله‌ورشدن آتش جنگ بسیاری از شهرهای خوزستان را در آتش سوزاند. پس از پایان جنگ تحمیلی در راه سازندگی طرح‌های زیادی مانند توسعه نیشکر، اکتشاف و توسعه مخازن غرب کارون و احداث چندین سد در خوزستان به اجرا
در‌آمد که متأسفانه نگاه صرف صنعتی بدون اولویت به سازگاری با اکوسیستم منطقه، عدم توجه به مسائل زیست‌محیطی و حقابه‌های تالاب‌ها همچنین تحمیل چرخه آب درگیری بیش از توان حوضه آبخیز خوزستان خسارت‌های زیست‌محیطی فراوانی را به محیط زیست این استان وارد كرد. اجرای بدون مطالعه سدها و انتقال آب از سرچشمه رودها به استان‌های مرکزی بخش زیادی از حوضه‌های آبخیز خوزستان را به‌شدت دچار نقصان کرد، رودخانه‌ها کم‌آب شدند و کشاورزی دچار زیان شد. بخشی از این آب به مصارف شست‌وشوی شوری زمین در طرح‌های نیشکر رسید که آب شور شسته‌شده به تالاب شادگان و زمین‌های مسطح اطراف خرمشهر هدایت شد و باعث بالارفتن شوری تالاب شادگان و نمکزارشدن زمین‌های اطراف خرمشهر شد. کم‌شدن آب ورودی از هر دو سمت ایران و عراق و خشک‌کردن و جاده‌سازی در تالاب هورالعظیم به قصد حفاری نیز از عوامل ایجاد کانون گردوغبار در دشت آزادگان شد و همچنین خروج طرح‌های زیست‌محیطی مانند اماک از اولویت و ورود بی‌رویه آلودگی‌های صنعت نفت و صنایع پتروشیمی به آب‌وهوا و خاک در خوزستان فجایع زیست‌محیطی و انسانی بسیاری را به بار آورد. درواقع آبادانی و توسعه خوب است اما نباید بدون درنظرگرفتن تبعات زیست‌محیطی فقط به قصد سود اقتصادی باشد، هزینه‌های زیست‌محیطی صنعت نفت را خوزستان می‌دهد اما در منافعش همه ایران سهیم است. باید در کنار هزینه‌های سرمایه‌ای و جاری هزینه‌های زیست‌محیطی نیز برآورد شده و در نظر گرفته شود. امروزه خوزستان به دلیل برهم‌خوردن چرخه اکوسیستم علاوه بر گرما، درگیر گردوخاک است، آب سالم برای شرب ندارد و ریه‌ها پر از خاک است. بیماری‌های تنفسی و حساسیت‌های حاصل از آلودگی‌ها همچنین مشکلات ژنتیکی به‌وجودآمده در ماهشهر بر اثر آلودگی‌های پتروشیمی بیداد می‌کند. می‌توان به کاهش عوارض توسعه در خوزستان توجه بیشتری داشت. این حجم از بی‌توجهی زیبنده جامعه اسلامی و استان سرافرازی مانند خوزستان که دِین خود را بارها به این مملکت ادا کرده است، نیست و بیم آن می‌رود اگر وضع به همین منوال پیش رود خوزستان پس از اتمام نفت متروکه و رها شود؛ تمام آب را از سرچشمه به جای دیگر منتقل کنند و خوزستان بماند و گرما و ریزگردها؛ آن هم بدون نفت و آب.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.