|

از تپه‌های چای...

ناهید کبیری

همه ساعت‌ها خوابیده‌اند. عقربه‌ها خوابیده‌اند. زمان از تیک و تاک افتاده است. تنها نشانه زندگی همان بالاآمدن خورشید صبح‌هاست و فرورفتنش در غروب‌های دریا. تماشاکردن این لحظه‌های سرخ و باشکوه یکی از برنامه‌های زندگی من است. در بالکن طبقه دوم کشتی می‌نشینم، باغ ترکمن شال‌ام را روی شانه‌هایم پهن می‌کنم و با صندلی چوبی‌ام آنقدر تاب می‌خورم که سرخی آسمان و دریا آرام آرام خاکستری شود و این زمانی‌ست که آشپزخانه در طبقه همکف فعال و پرجنب‌وجوش می‌شود و بوی باربکیو و انواع سوسیس کبابی و ادویه‌ها و خوراکی‌های دیگر را در فضا پخش می‌کند و بعد تمام شب، صدای مردان دریا و کولی‌هایی که با آن آرایش غلیظ و عطر‌های تند و لباس‌های چین‌دار رنگی فضا را از تکرار و ملال دور می‌کنند.
من اما اینجا در میان اینها چه می‌کنم؟ چه نیرویی بار دیگر سرنوشت مرا با سرنشینان این کشتی سرگردان گره زده و آواره آب‌هایم کرده است؟ چند هفته؟ چند ماه؟ چند سال؟ به آینه که نگاه می‌کنم کم و بیش خودم هستم... همان دختری که در تپه‌های چای لاهیجان به دنبال باد می‌دوید و با از دست‌دادن مادر و ازدواج پدرش با «ریتا»، چاره‌ای نداشت جز آنکه به «تی قربان»‌های عمه‌جان دل ببندد و در خانه روستایی آنها با بوی شالیزارهای برنج و ماهی و باران بزرگ شود. تا آن روز که «حسان» به خواستگاری‌اش بیاید و او را به سرزمین‌های ناشناخته دعوت کند. سال‌ها بعد هم یک روز با دیدن کاپیتان جوانی وسوسه شود و برای پیداکردن همسر سابقش «حسان» بار دیگر دل به دریا بزند و راهی آب‌ها بشود. مسافران دیگر هم انگار مثل من از خط زمان خارج شده‌اند و عبور این همه سال هیچ نشانی از خود در آنها بر جای نگذاشته است. هنوز خانم «ویلیفورد» مادر کاپیتان جوان است و هنوز از حفره چشم‌هایش آتش زبانه می‌کشد. مثل ملکه‌ها در ضلع جنوبی کشتی زندگی می‌کند و وقت ملاقات به هیچ‌کس نمی‌دهد. اما من توانستم با کمک یکی از نگهبان‌ها که گویا دلش به حال من سوخته بود برای دقایقی او را ببینم. بعد بی‌آنکه خواسته باشم گریه کنم، اشک از چشم‌هایم سرازیر شود و بگویم:
«من کجا هستم؟ کجا گم شده‌ام؟ نه تقویم دارم و نه ساعتم کار می‌کند. حرف هیچ‌کس را هم نمی‌فهمم.» بگویم: «این کشتی هم که همین‌طور می‌رود و می‌چرخد و تا آخر دنیا هیچ مسیر مشخصی را دنبال نمی‌کند، کی و در کدام ساحل از حرکت باز می‌ماند و می‌ایستد؟» این را بگویم و از صورت یخ‌زده و خشک او نفسم بند بیاید. ماهیچه‌های شکمم بلرزد و عرق سردی از چهار ستون بدنم سرازیر شود. تا لحظه‌ای که او به حرف بیاید و با آن صدای غریب بگوید: «از من نپرس دخترم. کاپیتان واقعی این کشتی کس دیگری است. کسی که هیچ‌کس او را نمی‌بیند.»
اما کارگر چینی از او مهربان‌تر است. به خوشه‌های موزی که از پاناما در کشتی انبار کرده‌اند اشاره می‌کند «غصه نخور! یکی از همین شب‌ها برای تخلیه بار هم که شده لنگر می‌اندازد.» و من بلافاصله پاسپورت و پول و وسایلم را در ساک‌ام می‌اندازم و آنقدر منتظر می‌مانم تا آن شب فرا برسد. وقتی که تک و توک چراغ‌های بارانداز پیدا می‌شود، به‌سرعت از پله‌ها پایین می‌روم و منتظر می‌شوم که کشتی بی‌سر و صدا با چند تکان متوقف شود. باورم نمی‌شود که بالاخره پایم را بر خشکی گذاشته‌ام. کمی آن طرف‌تر، به تابلوی بزرگی نگاه می‌کنم که از خوشحالی دیوانه‌ام می‌کند. «به بندر برمن خوش آمدید!» ساک‌ام را به شکمم فشار می‌دهم و می‌دوم... می‌دوم... می‌دوم...
بعد از آنکه نفسم بند می‌آید، می‌ایستم. برمی‌گردم و یک‌بار دیگر به کشتی عجیب و غریبی که مدت‌ها، شاید سال‌ها سوارش بوده‌ام نگاه می‌کنم که مثل یک خواب پریشان دارد از ساحل دور می‌شود...
و حالا احساس لمس زمین... احساس خیس خاک... همان‌جا زانو می‌زنم و به آسمان ابری نگاه می‌کنم «متشکرم کاپیتان! متشکرم...»
دوباره به راه می‌افتم. باید کسی را پیدا کنم و بپرسم ایستگاه قطار کجاست. شور زندگی همه وجودم را سرشار کرده است.
همه ساعت‌ها خوابیده‌اند. عقربه‌ها خوابیده‌اند. زمان از تیک و تاک افتاده است. تنها نشانه زندگی همان بالاآمدن خورشید صبح‌هاست و فرورفتنش در غروب‌های دریا. تماشاکردن این لحظه‌های سرخ و باشکوه یکی از برنامه‌های زندگی من است. در بالکن طبقه دوم کشتی می‌نشینم، باغ ترکمن شال‌ام را روی شانه‌هایم پهن می‌کنم و با صندلی چوبی‌ام آنقدر تاب می‌خورم که سرخی آسمان و دریا آرام آرام خاکستری شود و این زمانی‌ست که آشپزخانه در طبقه همکف فعال و پرجنب‌وجوش می‌شود و بوی باربکیو و انواع سوسیس کبابی و ادویه‌ها و خوراکی‌های دیگر را در فضا پخش می‌کند و بعد تمام شب، صدای مردان دریا و کولی‌هایی که با آن آرایش غلیظ و عطر‌های تند و لباس‌های چین‌دار رنگی فضا را از تکرار و ملال دور می‌کنند.
من اما اینجا در میان اینها چه می‌کنم؟ چه نیرویی بار دیگر سرنوشت مرا با سرنشینان این کشتی سرگردان گره زده و آواره آب‌هایم کرده است؟ چند هفته؟ چند ماه؟ چند سال؟ به آینه که نگاه می‌کنم کم و بیش خودم هستم... همان دختری که در تپه‌های چای لاهیجان به دنبال باد می‌دوید و با از دست‌دادن مادر و ازدواج پدرش با «ریتا»، چاره‌ای نداشت جز آنکه به «تی قربان»‌های عمه‌جان دل ببندد و در خانه روستایی آنها با بوی شالیزارهای برنج و ماهی و باران بزرگ شود. تا آن روز که «حسان» به خواستگاری‌اش بیاید و او را به سرزمین‌های ناشناخته دعوت کند. سال‌ها بعد هم یک روز با دیدن کاپیتان جوانی وسوسه شود و برای پیداکردن همسر سابقش «حسان» بار دیگر دل به دریا بزند و راهی آب‌ها بشود. مسافران دیگر هم انگار مثل من از خط زمان خارج شده‌اند و عبور این همه سال هیچ نشانی از خود در آنها بر جای نگذاشته است. هنوز خانم «ویلیفورد» مادر کاپیتان جوان است و هنوز از حفره چشم‌هایش آتش زبانه می‌کشد. مثل ملکه‌ها در ضلع جنوبی کشتی زندگی می‌کند و وقت ملاقات به هیچ‌کس نمی‌دهد. اما من توانستم با کمک یکی از نگهبان‌ها که گویا دلش به حال من سوخته بود برای دقایقی او را ببینم. بعد بی‌آنکه خواسته باشم گریه کنم، اشک از چشم‌هایم سرازیر شود و بگویم:
«من کجا هستم؟ کجا گم شده‌ام؟ نه تقویم دارم و نه ساعتم کار می‌کند. حرف هیچ‌کس را هم نمی‌فهمم.» بگویم: «این کشتی هم که همین‌طور می‌رود و می‌چرخد و تا آخر دنیا هیچ مسیر مشخصی را دنبال نمی‌کند، کی و در کدام ساحل از حرکت باز می‌ماند و می‌ایستد؟» این را بگویم و از صورت یخ‌زده و خشک او نفسم بند بیاید. ماهیچه‌های شکمم بلرزد و عرق سردی از چهار ستون بدنم سرازیر شود. تا لحظه‌ای که او به حرف بیاید و با آن صدای غریب بگوید: «از من نپرس دخترم. کاپیتان واقعی این کشتی کس دیگری است. کسی که هیچ‌کس او را نمی‌بیند.»
اما کارگر چینی از او مهربان‌تر است. به خوشه‌های موزی که از پاناما در کشتی انبار کرده‌اند اشاره می‌کند «غصه نخور! یکی از همین شب‌ها برای تخلیه بار هم که شده لنگر می‌اندازد.» و من بلافاصله پاسپورت و پول و وسایلم را در ساک‌ام می‌اندازم و آنقدر منتظر می‌مانم تا آن شب فرا برسد. وقتی که تک و توک چراغ‌های بارانداز پیدا می‌شود، به‌سرعت از پله‌ها پایین می‌روم و منتظر می‌شوم که کشتی بی‌سر و صدا با چند تکان متوقف شود. باورم نمی‌شود که بالاخره پایم را بر خشکی گذاشته‌ام. کمی آن طرف‌تر، به تابلوی بزرگی نگاه می‌کنم که از خوشحالی دیوانه‌ام می‌کند. «به بندر برمن خوش آمدید!» ساک‌ام را به شکمم فشار می‌دهم و می‌دوم... می‌دوم... می‌دوم...
بعد از آنکه نفسم بند می‌آید، می‌ایستم. برمی‌گردم و یک‌بار دیگر به کشتی عجیب و غریبی که مدت‌ها، شاید سال‌ها سوارش بوده‌ام نگاه می‌کنم که مثل یک خواب پریشان دارد از ساحل دور می‌شود...
و حالا احساس لمس زمین... احساس خیس خاک... همان‌جا زانو می‌زنم و به آسمان ابری نگاه می‌کنم «متشکرم کاپیتان! متشکرم...»
دوباره به راه می‌افتم. باید کسی را پیدا کنم و بپرسم ایستگاه قطار کجاست. شور زندگی همه وجودم را سرشار کرده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.