عربستان ناگزير از تغييرات
هروقت کسي از تغييرات در عربستانسعودي ميپرسد، فورا اين پاسخ را ميگيرد که اين تغييرات بالاخره يک روز اتفاق خواهد افتاد، اما اين نوع جوابدادن معنايش اين است که تغييرات زماني طولاني خواهد برد و شايد حتي هرگز اتفاق نيفتد. بااينحال خبرهايي هست که نشان ميدهد در چند ماه آينده بهناگزير بايد تغييراتي در عربستان رخ دهد. يک خانم بازرگان سعودي در پايتخت؛ يعني رياض ميگويد، دوستي دارم که شرط بسته و گفته است ممنوعيت رانندگي زنان در ششماهه اول امسال برطرف خواهد شد. اما اين خانم به او گفته است: «اين اتفاق در نيمه دوم سال جاري اتفاق خواهد افتاد. حتي من معتقدم اول سال آينده اتفاق خواهد افتاد و فقط زناني هم اين حق را خواهند داشت که بالاي 40 سال داشته باشند». اين موضوعي است که ميشود در پايتخت سعودي از خيليهاي ديگر هم شنيد که دربارهاش بحث ميکنند. حتي بعضي از آنها ميگويند بهزودي به دختران جوان هم اجازه رانندگي داده خواهد شد. بااينحال روند تغييرات در همه زمينهها کند و محتاطانه است و در فضايي حرکت ميکند که مقامات فرقهاي افراطي نسبت به آن ملاحظات زيادي دارند. هماکنون حكام سعودي بايد گامهايي شتابزده و سريع
بردارند تا تغييراتي ريشهاي را در اين کشور که بزرگترين توليدکننده نفت بهشمار ميرود ايجاد کنند. زيرا 90 درصد از درآمد عربستانسعودي بر نفت و گاز اتکا دارد و فروپاشي بهاي جهاني نفت، اين طلاي سياه، درآمدهاي عربستان را به نصف سال گذشته کاهش داد؛ مسئلهاي که ضرورت اتخاذ سياستهايي براي تغييرات در زمينههاي مختلف را دشوار ميكند. جان سفاکيانکيس از مرکز تحقيقات الخليج ميگويد: «براي چند دهه اين تنها محرک بود، اما الان کشور نياز به محرکهاي ديگري دارد».سال گذشته اين کشور در ميان بحث و جدلهاي فراوان برنامه جديدي را تحت عنوان «چشمانداز 2030» تهيه کرد. اين برنامهاي بلندپروازانه از سوي محمد بن سلمان، جانشين وليعهد، است که 31 سال دارد و با کمک مشاوران عاليرتبه خارجي که مزدهاي کلاني ميگيرند تهيه شده است.جانشين وليعهد و اطرافيانش ميدانند که روزي چاههاي نفت به پايان خواهد رسيد. خالد الفتح، وزير نفت عربستان، ميگويد: «بسيار ضرورت دارد که برنامه چشمانداز 2030 اجرا شده و اهدافش تحقق پيدا کند». خالد المعينا که يک روزنامهنگار و نويسنده سعودي است، ميگويد محاسبات جديدي شروع شده است. به گفته او: «همه با دقت و
وسواس در اين راه حرکت خواهند کرد. از جمله وزراي بوروکرات و... اين مقامات بايد خود الگويي براي ديگران باشند».يک مدير سعودي که بر مجموعهاي از شرکتها نظارت دارد تأكيد ميکند: «ما الان هيچکس را استخدام نميکنيم. تا مطمئن نشويم که قدرت توليدمان چقدر است و چه بهايي بايد داشته باشد چيزي به دولت نميفروشيم».يک مأمور آمار سعودي که نميخواهد نامش فاش شود، دراينباره ميگويد: «رياض به احتمال زياد قادر به تحقق اهدافش در سال 2030 نخواهد بود، اما بههرحال يک چشمانداز است. هرچند اينبار برنامه مضموني عملي دارد، اما بايد ديد چگونه تحقق پيدا ميکند». او ضمنا اشاره به برنامههاي سابق دارد که هرگز اجرا نشد و ميگويد: «آيا مديريت لازم براي تحقق اين برنامه هست؟ کسي در سطح رهبري وجود دارد که بخواهد شيوه زندگياش را تغيير دهد؟» جانشين وليعهد که بر اين برنامه نظارت دارد، يکي از پسران سلمان، پادشاه فعلي عربستان، است که 81 سال دارد. او احساس ميکند براي ايجاد تغييرات فشارهاي زيادي وارد ميشود. بسياري از جوانان سعودي تقريبا همسن محمد بن سلمان يا حتي کوچکتر از او هستند. بسياري از اين جوانان دختران و پسراني هستند که در
دانشگاههاي خارج تحصيل کردهاند. اينها افرادي هستند که با کمکهاي سخاوتمندانه ملک عبدالله به خارج رفتند تا براي کشورشان تحصيل کنند. حال آنها برگشتهاند و دنبال کار ميگردند. آنها همچنين بهدنبال راههايي هستند تا تعطيلات هفتگيشان را در سالنهاي سينما يا تئاتر بگذرانند، اما روحانيون سعودي ميگويند يک زن حق ندارد کنار مردي بنشيند، مگر اينکه يک «محرم» در بينشان باشد. بااينحال در يک سال گذشته تغييرات چشمگيري در عربستان ديده شده که هرچند کوچک، اما مهم است؛ براي مثال ديگر پليس ديني يا همان نيروهاي معروف به «داوطلبان» در خيابانها ديده نميشوند. اين گام درجهت همسويي با وليعهد است. ساکنان ثروتمند شهر رياض از افتتاح رستورانهاي جديد خرسند هستند؛ رستورانهايي که قيدوبندهاي گذشته را ندارند و ميشود جايي را در آنها رزرو کرد و در آنها با صدايي بلند موسيقي پخش ميشود. وليد السعيدان، شهروند سعودي، ميگويد: «دوست دارم يک روز ببينم زنان رانندگي ميکنند و به سينما ميروند»! مسابقات «تپههاي شني» در صحرا يکي ديگر از فعاليتهايي است که زنان در آن حضور ندارند. يک هيئت عمومي براي رفاه، برنامههاي تفريحي کشور را دنبال
ميکند. تمام اعضاي اين هيئت سعي ميکنند رفاه را وارد زندگي سعوديها کنند، حتي اگر اين رفاه در حدومرزهاي مشخصي باشد. احمد الخطيب، رئيس اين هيئت، ميگويد: «مأموريت من اين است که مردم را خوشبخت کنم. ما براي آنهايي که باز فکر ميکنند تفريحات متعدد و براي آنهايي که بسته فکر ميکنند سرگرميهاي ديگري ارائه ميدهيم». به گفته او: «سعوديها 70 ميليارد ريال صرف تعطيلاتشان در خارج از کشور ميکنند». او با اندوه ميگويد، شرکتهاي گردشگري سعودي تلاش نميکنند بهجاي رفتن به دوبي يا لندن وقت و سرمايههايشان را در داخل کشور صرف کنند.
پرداخت يارانه دولتي
عربستان کشوري است که مردم با قيمتهاي حداقلي در آن زندگي ميکنند و عوارض نميدهند. کمااينکه آنها در برابر خدماتي مثل آب و برق، پولي پرداخت نميکنند، اما اکنون طرحهايي وجود دارد که بر کالاها عوارض بسته شود. بهزودي اجراي طرحي به نام «حساب شهروند» کمک خواهد کرد تا از هزينههاي زندگي مردم بهخصوص خانوادههاي فقير کاسته و ماهانه به آنها يارانهاي داده شود. ناديه الهزاع که يک مهندس در بخش نفت و گاز است، ميگويد: «براي مدتي طولاني سعوديها از امتيازات زيادي برخوردار بودند». او بعد به مطلبي اشاره ميکند که «جان کندي»، رئيسجمهور اسبق آمريکا، گفته بود؛ «نپرس کشور به تو چه داده، بلکه بپرس تو به کشور چه خواهي داد». به گفته او، الان از سعوديها خواسته ميشود تا با سرعت بيشتري حرکت کنند. حسن ياسين که يک تحليلگر سياسي است، ميگويد: «ما شبيه لاکپشتهايي هستيم که روي چرخ در حركتند... براي همين سريعتر حرکت ميکنيم تا بتوانيم به نيازهاي داخلي و ضرورتهاي قرن بيستويکم پاسخ بدهيم».
منبع: بيبيسي
هروقت کسي از تغييرات در عربستانسعودي ميپرسد، فورا اين پاسخ را ميگيرد که اين تغييرات بالاخره يک روز اتفاق خواهد افتاد، اما اين نوع جوابدادن معنايش اين است که تغييرات زماني طولاني خواهد برد و شايد حتي هرگز اتفاق نيفتد. بااينحال خبرهايي هست که نشان ميدهد در چند ماه آينده بهناگزير بايد تغييراتي در عربستان رخ دهد. يک خانم بازرگان سعودي در پايتخت؛ يعني رياض ميگويد، دوستي دارم که شرط بسته و گفته است ممنوعيت رانندگي زنان در ششماهه اول امسال برطرف خواهد شد. اما اين خانم به او گفته است: «اين اتفاق در نيمه دوم سال جاري اتفاق خواهد افتاد. حتي من معتقدم اول سال آينده اتفاق خواهد افتاد و فقط زناني هم اين حق را خواهند داشت که بالاي 40 سال داشته باشند». اين موضوعي است که ميشود در پايتخت سعودي از خيليهاي ديگر هم شنيد که دربارهاش بحث ميکنند. حتي بعضي از آنها ميگويند بهزودي به دختران جوان هم اجازه رانندگي داده خواهد شد. بااينحال روند تغييرات در همه زمينهها کند و محتاطانه است و در فضايي حرکت ميکند که مقامات فرقهاي افراطي نسبت به آن ملاحظات زيادي دارند. هماکنون حكام سعودي بايد گامهايي شتابزده و سريع
بردارند تا تغييراتي ريشهاي را در اين کشور که بزرگترين توليدکننده نفت بهشمار ميرود ايجاد کنند. زيرا 90 درصد از درآمد عربستانسعودي بر نفت و گاز اتکا دارد و فروپاشي بهاي جهاني نفت، اين طلاي سياه، درآمدهاي عربستان را به نصف سال گذشته کاهش داد؛ مسئلهاي که ضرورت اتخاذ سياستهايي براي تغييرات در زمينههاي مختلف را دشوار ميكند. جان سفاکيانکيس از مرکز تحقيقات الخليج ميگويد: «براي چند دهه اين تنها محرک بود، اما الان کشور نياز به محرکهاي ديگري دارد».سال گذشته اين کشور در ميان بحث و جدلهاي فراوان برنامه جديدي را تحت عنوان «چشمانداز 2030» تهيه کرد. اين برنامهاي بلندپروازانه از سوي محمد بن سلمان، جانشين وليعهد، است که 31 سال دارد و با کمک مشاوران عاليرتبه خارجي که مزدهاي کلاني ميگيرند تهيه شده است.جانشين وليعهد و اطرافيانش ميدانند که روزي چاههاي نفت به پايان خواهد رسيد. خالد الفتح، وزير نفت عربستان، ميگويد: «بسيار ضرورت دارد که برنامه چشمانداز 2030 اجرا شده و اهدافش تحقق پيدا کند». خالد المعينا که يک روزنامهنگار و نويسنده سعودي است، ميگويد محاسبات جديدي شروع شده است. به گفته او: «همه با دقت و
وسواس در اين راه حرکت خواهند کرد. از جمله وزراي بوروکرات و... اين مقامات بايد خود الگويي براي ديگران باشند».يک مدير سعودي که بر مجموعهاي از شرکتها نظارت دارد تأكيد ميکند: «ما الان هيچکس را استخدام نميکنيم. تا مطمئن نشويم که قدرت توليدمان چقدر است و چه بهايي بايد داشته باشد چيزي به دولت نميفروشيم».يک مأمور آمار سعودي که نميخواهد نامش فاش شود، دراينباره ميگويد: «رياض به احتمال زياد قادر به تحقق اهدافش در سال 2030 نخواهد بود، اما بههرحال يک چشمانداز است. هرچند اينبار برنامه مضموني عملي دارد، اما بايد ديد چگونه تحقق پيدا ميکند». او ضمنا اشاره به برنامههاي سابق دارد که هرگز اجرا نشد و ميگويد: «آيا مديريت لازم براي تحقق اين برنامه هست؟ کسي در سطح رهبري وجود دارد که بخواهد شيوه زندگياش را تغيير دهد؟» جانشين وليعهد که بر اين برنامه نظارت دارد، يکي از پسران سلمان، پادشاه فعلي عربستان، است که 81 سال دارد. او احساس ميکند براي ايجاد تغييرات فشارهاي زيادي وارد ميشود. بسياري از جوانان سعودي تقريبا همسن محمد بن سلمان يا حتي کوچکتر از او هستند. بسياري از اين جوانان دختران و پسراني هستند که در
دانشگاههاي خارج تحصيل کردهاند. اينها افرادي هستند که با کمکهاي سخاوتمندانه ملک عبدالله به خارج رفتند تا براي کشورشان تحصيل کنند. حال آنها برگشتهاند و دنبال کار ميگردند. آنها همچنين بهدنبال راههايي هستند تا تعطيلات هفتگيشان را در سالنهاي سينما يا تئاتر بگذرانند، اما روحانيون سعودي ميگويند يک زن حق ندارد کنار مردي بنشيند، مگر اينکه يک «محرم» در بينشان باشد. بااينحال در يک سال گذشته تغييرات چشمگيري در عربستان ديده شده که هرچند کوچک، اما مهم است؛ براي مثال ديگر پليس ديني يا همان نيروهاي معروف به «داوطلبان» در خيابانها ديده نميشوند. اين گام درجهت همسويي با وليعهد است. ساکنان ثروتمند شهر رياض از افتتاح رستورانهاي جديد خرسند هستند؛ رستورانهايي که قيدوبندهاي گذشته را ندارند و ميشود جايي را در آنها رزرو کرد و در آنها با صدايي بلند موسيقي پخش ميشود. وليد السعيدان، شهروند سعودي، ميگويد: «دوست دارم يک روز ببينم زنان رانندگي ميکنند و به سينما ميروند»! مسابقات «تپههاي شني» در صحرا يکي ديگر از فعاليتهايي است که زنان در آن حضور ندارند. يک هيئت عمومي براي رفاه، برنامههاي تفريحي کشور را دنبال
ميکند. تمام اعضاي اين هيئت سعي ميکنند رفاه را وارد زندگي سعوديها کنند، حتي اگر اين رفاه در حدومرزهاي مشخصي باشد. احمد الخطيب، رئيس اين هيئت، ميگويد: «مأموريت من اين است که مردم را خوشبخت کنم. ما براي آنهايي که باز فکر ميکنند تفريحات متعدد و براي آنهايي که بسته فکر ميکنند سرگرميهاي ديگري ارائه ميدهيم». به گفته او: «سعوديها 70 ميليارد ريال صرف تعطيلاتشان در خارج از کشور ميکنند». او با اندوه ميگويد، شرکتهاي گردشگري سعودي تلاش نميکنند بهجاي رفتن به دوبي يا لندن وقت و سرمايههايشان را در داخل کشور صرف کنند.
پرداخت يارانه دولتي
عربستان کشوري است که مردم با قيمتهاي حداقلي در آن زندگي ميکنند و عوارض نميدهند. کمااينکه آنها در برابر خدماتي مثل آب و برق، پولي پرداخت نميکنند، اما اکنون طرحهايي وجود دارد که بر کالاها عوارض بسته شود. بهزودي اجراي طرحي به نام «حساب شهروند» کمک خواهد کرد تا از هزينههاي زندگي مردم بهخصوص خانوادههاي فقير کاسته و ماهانه به آنها يارانهاي داده شود. ناديه الهزاع که يک مهندس در بخش نفت و گاز است، ميگويد: «براي مدتي طولاني سعوديها از امتيازات زيادي برخوردار بودند». او بعد به مطلبي اشاره ميکند که «جان کندي»، رئيسجمهور اسبق آمريکا، گفته بود؛ «نپرس کشور به تو چه داده، بلکه بپرس تو به کشور چه خواهي داد». به گفته او، الان از سعوديها خواسته ميشود تا با سرعت بيشتري حرکت کنند. حسن ياسين که يک تحليلگر سياسي است، ميگويد: «ما شبيه لاکپشتهايي هستيم که روي چرخ در حركتند... براي همين سريعتر حرکت ميکنيم تا بتوانيم به نيازهاي داخلي و ضرورتهاي قرن بيستويکم پاسخ بدهيم».
منبع: بيبيسي
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.