پروژهای در 10 مرحله
چگونه تنش را به سینما برگردانیم
گیسو فغفوری
«سینما» هم مثل «پزشکی» شده است که هرکس میتواند برای آن نسخهای بپیچد و هرکس خود را برای بهبود آن صاحب حق میداند. هرکسی خود را در آن موضوع صاحبنظر میداند و متوقع است. مهم نیست کارگردانی است که امسال اولین فیلمش را ساخته و سیمرغ را برمیگرداند یا دیگرانی که رأی و نظر داوران را بیارزش میدانند. یاد بعضی نفرات تازه میشود مانند مسعود دهنمکی - هنگامی که اولین فیلمش اخراجیها را ساخته بود - پرستویی به او که سعی داشت اختتامیه جشنواره فجر را بههم بریزد و مدام اعتراض میکرد، یادآوری کرد حرمت سینما را حفظ کند. این روزها میتوان این تذکر را تکرار کرد تا از ایجاد تنش در سینما خودداری کنند؛ هرچند به نظر میرسد این تنش در مراحل زیر آغاز شده است و نیاز به تحکم در کنار تدبیر است.
1- ماجرا از یک برنامه تلویزیونی آغاز شد؛ اما این بار فراتر از نقد به فیلم بود. اتهام یا اطلاعرسانی درباره دوتابعیتیبودن داوران مسائل خاصی را پدید آورد. پس از آن بود که منتقد برنامه هفت برای پارهای از توضیحات به کمیسیون فرهنگی رفت.
2- مسعود فراستی درباره چند فیلم سینمایی نظرات خود را مطرح کرد و «گشت ۲» را اثری مستهجن خوانده که نمیتوان به اتفاق خانواده به تماشای آن نشست.
3- اما مرحله بعدی تنش و دخالت از اینجا آغاز شد که در جلسه کمیسیون فرهنگی که علی مطهری، احمد سالک، احسان قاضیزادههاشمی، احد آزادیخواه و سیدصادق طباطبایینژاد در آن حضور داشتند، طبق این نظرات تصمیم گرفتند. قرار شد این فیلم قبل از اکران از سوی کمیسیون دیده شود و این آغاز یک دخالت آشکار در وظیفهای است که برعهده سازمان سینمایی قرار داده شده است.
4- با مشخصشدن اینکه مسعود فراستی چنین سخنانی را در محلی غیرسینمایی مطرح کرده است، کمکم نقدها آغاز شد، مهرزاد دانش و پس از آن حمید فرخنژاد و پرویز پرستویی از جمله افرادی بودند که اعتراضهای اولیه را انجام دادهاند.
5- اما متأسفانه در دیدار وزیر با کمیسیون فرهنگی ابعاد تازهای آشکار شد. آنطورکه حجتالله ایوبی، رئیس سازمان سینمایی، عنوان کرده است اعضای کمیسیون فرهنگی به نظرشان ضروری بوده است که فیلمها را قبل از اکران ببینند و نظر دهند. وقتی با این ماجرا از طرف رئیس سازمان مخالفت شده، آنها درخواست کردهاند در شورای پروانه نمایش حضور داشته باشند. تا این میزان دخالت در کاری که شاید حتی اطلاعی از آن نداشته باشند، کمنظیر است.
6- اما مرحله بعدی این آتشی که جرقههای آن معلوم شده به سخنان رئیس سازمان سینمایی بازمیگردد. او نهتنها عنوان نکرده است که درخواست نمايش فيلم براي نمايندگان عضو كميسيون فرهنگي، تداخل و به نوعی خلاف، بلكه اينگونه استدلال ميكند: «وقتی فیلمی را از تهیهکننده میگیریم، فقط یک بار برای پروانه شورای نمایش ارائه میکنیم و از نظر شرع و قانون نمیتوانیم آن اثر را برای افراد یا جای دیگری نمایش دهیم».
7- رئیس سازمان سینمایی البته با تحکم حضور نمایندگان مجلس در شورای پروانه نمایش را رد کرده و درباره این خواسته چندساله چنین گفته است: «مسئله با قوانین سازگاری ندارد؛ ضمن اینکه ما بههرحال استقلال قوا را از یکدیگر پذیرفتهایم».
8- بههرحال اکنون این شایعه با قدرت در حال انتشار است که قرار است چند فیلم از سوی نمایندگان دیده شوند و در نهایت برای اکران آنها تصمیمگیری شود. اتفاقی که با وجود سیاستمداری بر صدر سازمان سینمایی مانند حجتالله ایوبی باید هرچه زودتر به شکلی جلوی آن گرفته شود.
9- هرچقدر نامه فرخنژاد خطاب به منتقد هفت لحن تلخ و تحقیرآمیزی دارد که این رفتار را در حد صندلیکش اعدامی و خالیشدن جیب میداند؛ اما به نکته مهمی اشاره میکند و آن اینکه مسائل سینما باید در داخل سینما حل شود و نباید چغلی کرد. همانطورکه پرستویی نیز در متنی در شبکههای اجتماعی گفته است که همه کوتاهی کردیم و نسبت به این اقدام از همان ابتدا پشت هم نبودیم.
10- این مسئله که مجوزهای سازمان سینمایی بیاعتبار شود، اتفاقی بس تنشزاست؛ هرچند خانه سینما در این روزها در موضع ضعف قرار دارد و نمیتوان امیدوار بود که با قدرت حمایتی انجام دهد؛ اما آزمونی است در برابر صالحیامیری، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی که همراه سازمان سینمایی باشد و بتواند جایگاه سینما را حفظ کند.
«سینما» هم مثل «پزشکی» شده است که هرکس میتواند برای آن نسخهای بپیچد و هرکس خود را برای بهبود آن صاحب حق میداند. هرکسی خود را در آن موضوع صاحبنظر میداند و متوقع است. مهم نیست کارگردانی است که امسال اولین فیلمش را ساخته و سیمرغ را برمیگرداند یا دیگرانی که رأی و نظر داوران را بیارزش میدانند. یاد بعضی نفرات تازه میشود مانند مسعود دهنمکی - هنگامی که اولین فیلمش اخراجیها را ساخته بود - پرستویی به او که سعی داشت اختتامیه جشنواره فجر را بههم بریزد و مدام اعتراض میکرد، یادآوری کرد حرمت سینما را حفظ کند. این روزها میتوان این تذکر را تکرار کرد تا از ایجاد تنش در سینما خودداری کنند؛ هرچند به نظر میرسد این تنش در مراحل زیر آغاز شده است و نیاز به تحکم در کنار تدبیر است.
1- ماجرا از یک برنامه تلویزیونی آغاز شد؛ اما این بار فراتر از نقد به فیلم بود. اتهام یا اطلاعرسانی درباره دوتابعیتیبودن داوران مسائل خاصی را پدید آورد. پس از آن بود که منتقد برنامه هفت برای پارهای از توضیحات به کمیسیون فرهنگی رفت.
2- مسعود فراستی درباره چند فیلم سینمایی نظرات خود را مطرح کرد و «گشت ۲» را اثری مستهجن خوانده که نمیتوان به اتفاق خانواده به تماشای آن نشست.
3- اما مرحله بعدی تنش و دخالت از اینجا آغاز شد که در جلسه کمیسیون فرهنگی که علی مطهری، احمد سالک، احسان قاضیزادههاشمی، احد آزادیخواه و سیدصادق طباطبایینژاد در آن حضور داشتند، طبق این نظرات تصمیم گرفتند. قرار شد این فیلم قبل از اکران از سوی کمیسیون دیده شود و این آغاز یک دخالت آشکار در وظیفهای است که برعهده سازمان سینمایی قرار داده شده است.
4- با مشخصشدن اینکه مسعود فراستی چنین سخنانی را در محلی غیرسینمایی مطرح کرده است، کمکم نقدها آغاز شد، مهرزاد دانش و پس از آن حمید فرخنژاد و پرویز پرستویی از جمله افرادی بودند که اعتراضهای اولیه را انجام دادهاند.
5- اما متأسفانه در دیدار وزیر با کمیسیون فرهنگی ابعاد تازهای آشکار شد. آنطورکه حجتالله ایوبی، رئیس سازمان سینمایی، عنوان کرده است اعضای کمیسیون فرهنگی به نظرشان ضروری بوده است که فیلمها را قبل از اکران ببینند و نظر دهند. وقتی با این ماجرا از طرف رئیس سازمان مخالفت شده، آنها درخواست کردهاند در شورای پروانه نمایش حضور داشته باشند. تا این میزان دخالت در کاری که شاید حتی اطلاعی از آن نداشته باشند، کمنظیر است.
6- اما مرحله بعدی این آتشی که جرقههای آن معلوم شده به سخنان رئیس سازمان سینمایی بازمیگردد. او نهتنها عنوان نکرده است که درخواست نمايش فيلم براي نمايندگان عضو كميسيون فرهنگي، تداخل و به نوعی خلاف، بلكه اينگونه استدلال ميكند: «وقتی فیلمی را از تهیهکننده میگیریم، فقط یک بار برای پروانه شورای نمایش ارائه میکنیم و از نظر شرع و قانون نمیتوانیم آن اثر را برای افراد یا جای دیگری نمایش دهیم».
7- رئیس سازمان سینمایی البته با تحکم حضور نمایندگان مجلس در شورای پروانه نمایش را رد کرده و درباره این خواسته چندساله چنین گفته است: «مسئله با قوانین سازگاری ندارد؛ ضمن اینکه ما بههرحال استقلال قوا را از یکدیگر پذیرفتهایم».
8- بههرحال اکنون این شایعه با قدرت در حال انتشار است که قرار است چند فیلم از سوی نمایندگان دیده شوند و در نهایت برای اکران آنها تصمیمگیری شود. اتفاقی که با وجود سیاستمداری بر صدر سازمان سینمایی مانند حجتالله ایوبی باید هرچه زودتر به شکلی جلوی آن گرفته شود.
9- هرچقدر نامه فرخنژاد خطاب به منتقد هفت لحن تلخ و تحقیرآمیزی دارد که این رفتار را در حد صندلیکش اعدامی و خالیشدن جیب میداند؛ اما به نکته مهمی اشاره میکند و آن اینکه مسائل سینما باید در داخل سینما حل شود و نباید چغلی کرد. همانطورکه پرستویی نیز در متنی در شبکههای اجتماعی گفته است که همه کوتاهی کردیم و نسبت به این اقدام از همان ابتدا پشت هم نبودیم.
10- این مسئله که مجوزهای سازمان سینمایی بیاعتبار شود، اتفاقی بس تنشزاست؛ هرچند خانه سینما در این روزها در موضع ضعف قرار دارد و نمیتوان امیدوار بود که با قدرت حمایتی انجام دهد؛ اما آزمونی است در برابر صالحیامیری، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی که همراه سازمان سینمایی باشد و بتواند جایگاه سینما را حفظ کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.