واکنشها به صحبتهای «فراستی» در کمیسیون فرهنگی
سینما علیه سینما
رضا آشفته
حرفهای تندوتیز «مسعود فراستی» در کمیسیون فرهنگی مجلس، با انتقادهای سینماگران ایران مواجه شده است. به گزارش خانه ملت، سیدصادق طباطبایینژاد، نماینده مجلس، روز یکشنبه یکم اسفند درباره حضور مسعود فراستی، منتقد سینما، در کمیته با هدف توضیح دلایل انتقادهای خود به جشنواره، گفت: آقای فراستی انتقادهایی جدی به جشنواره از جهات مختلف داشت و این دوره از جشنواره را ضعیفترین دوره در تمام دورههای گذشته دانست، ضمن آنکه انتخاب داوران دوتابعیتی برای چنین جشنوارهای را اشکال اساسی داوری دانست، چراکه افراد دوتابعیتی آنقدر که لازم است به ملیت ایرانی پایبند نیستند.
بنابر گفته او، این منتقد سینما با انتقاد جدی به فیلم سینمایی «گشت ارشاد ۲»، این فیلم را اثری مستهجن که نمیتوان با اتفاق خانواده به تماشای آن نشست خواند؛ بنابراین قرار شد این فیلم قبل از اکران از سوی کمیسیون دیده شود. به گفته آقای فراستی در این دوره کپیبرداری بیشازحدی از فیلم «ابد و یک روز» شده و این فیلمها معضلات اجتماعی را نکبتبار و اغراقآمیز نشان دادهاند. آقای فراستی به اصل سینما بهمعنای دولتی که در آن بازگشت هزینه اهمیتی ندارد نیز انتقاد داشت و خواستار حرکت به سمت سینمای خصوصی با گردش اقتصادی از طریق فروش و استقبال مخاطبان بود. نایبرئیس کمیته فرهنگ، هنر و رسانه کمیسیون فرهنگی مجلس گفت: فراستی در پاسخ به آقای مطهری دراینباره که حرکت به سمت سینمای خصوصی در اعمال ممیزیها چقدر تأثیر خواهد گذاشت، گفت اکنون نیز با وجود اعمال ممیزیها، شاهد تولید فیلمهای بسیاری بدون رعایت شئونات بوده و حتی بهتازگی فیلمی ساخته شده است که برای زنان کلاهگیس گذاشتهاند.
انتقاد فرخنژاد
به دنبال صحبتهای مسعود فراستی، حمید فرخنژاد نامه تندوتیزی را خطاب به فراستی منتشر کرد. در بخشی از این نامه که در صفحه اینستاگرام حمید فرخنژاد منتشر شد، آمده است: «تلخ بودی و بیادب، لیچار بار همه میکردی باراه و بیراه، صواب و ناصواب، حق و ناحق؛ ولی هرچی بود تو خودمون بود، دمتم گرم، حالا یه سکه بالا یا پایین تو خودمون بودیم؛ ولی مرد حسابی چغلی همکاراتو اینور اونور بردن دیگه خدایی آخرشه، خدایا به حق بزرگیت هیچ تنابندهایی رو اینجوری آزمایش نکن».
پرستویی: از ماست که بر ماست
پرویز پرستویی به فاصله چند ساعت بعد از انتشار متن فرخنژاد متنی را خطاب به او منتشر کرد که در آن آمده بود: «از ماست که بر ماست... حمیدفرخنژاد عزیز، انتقادت را درمورد، مسعود فراستی خواندم. بماند که از چند سال پیش به شکلهای مختلف درمورد مسعود فراستی، در دنیای مجازی، مصاحبهها، و حتی در رسانه حرف زدم. ولی دریغ از اینکه کسی حمایت کرده باشد، چه اهالی تأثیرگذار و صاحبنام سینما و چه مسئولین؛ بنابراین الان خیلی تعجب نمیکنم که تصمیمگیری درخصوص این سینمای مظلوم، به مجلس کشیده شود و وقت و انرژی و سرمایه عزیزانی چون شما و دیگر همکاران به هدر رود. درصورتیکه مسعود فراستی خود جزء کسانی است که باید پرونده گذشته و حالش مورد بررسی قرار گیرد. امیدوارم به منتقدین شریف و تأثیرگذار برنخورد، ولی مسعود فراستی صرف چند تا کتابخواندن و تدریس و فیلمهای خارجی دیدن، صلاحیت نقدکردن آثار سینمایی را ندارد، آنهم در رسانه ملی. بهروز افخمی هم که بماند، مغازه دونبش خوبی برای خود باز کرده است. بارها با بودجه بیتالمال به منافع خوبی رسیده، بدون اینکه نقشی در تأثیرگذاری سینما داشته باشد. نمونهاش، میرزاکوچکخان، استاد ناصر تقوایی که بعد
از کنارزدنش به ایشان رسید، فیلم سینمایی جهانپهلوان تختی که بعد از زندهیاد علی حاتمی باز به ایشان رسید، چهار سال نماینده مجلسشدن بیفایده و نهایتا ساخت فیلم سینمایی فرزند صبح که اصلا دیده نشد؛ ولی از درآمد هنگفتش بهروز افخمی بینصیب نماند و بعد از درآمد بودجه فیلم ذکرشده، به کانادا رفت و فیلم سینمایی ساخت و باز دیده نشد و اکنون هم به گفته خودش قرار است پروژه به قول خودش سنگین فاجعه پلاسکو را راه بیندازد». پرستویی در ادامه نوشته: «حال با این اوصاف چطور رسانه ملی یک برنامه سینمایی را به عهده ایشان گذاشته و مسعود فراستی مثلا منتقد [...] قرار است ناجی سینما باشد. آن هم آنقدر پروبال گرفته که به خودش اجازه میدهد با قضاوتهای نابجا و با الفاظ رکیک و هتاکی به هنرمندان به نقد سینما و دستاندرکارانش بپردازد و بهروز افخمی هم در کنارش لبخند بزند[...] امیدوارم مسئولانی که دغدغه فرهنگ دارند، تجدید نظری درخصوص این برنامه سینمایی کرده و از افراد لایق در این برنامه استفاده نمایند».
سینمای ما دچار مککارتیسم میشود
مهرزاد دانش، منتقد فیلم، کشیدهشدن بحث درباره فیلمها را به کمیسیون فرهنگی از اساس نادرست میداند و به «شرق» میگوید: هر سال فیلمسازان تعدادی فیلم میسازند که به جشنواره فجر راه مییابد که این فیلمها میتوانند خوب، بد و متوسط باشند و این کیفیت ساختاری مربوط به فیلمساز و دنیای فیلمسازیاش است و دراینباره مجلس نمیتواند ورود پیدا کند و اظهارنظر کند و این کمّوکیف امری سینمایی است و مجلس دربارهاش نمیتواند نظر بدهد. او معتقد است فیلم میتواند مبتذل و بد باشد و فیلم خوب در کنار این فیلمهای بد است که دیده میشود و در هیچ جای دنیا نیز انتظار نمیرود که همه فیلمها خوب باشند و این روال عادی است. دانش تأکید میکند که کار مجلس قانونگذاری است و نظارت بر بودجه عمومی دولت است و این ارزشگذاری کمّی و کیفی فیلمها کار مجلس نیست. این منتقد فیلم بنا بر آنچه از مسعود فراستی نقلقول شده، این حرفها را خوب نمیداند، چون جای گفتنشان در مجلس نیست. اگر این حرفها در یک محفل سینمایی یا در یک برنامه تلویزیونی یا مجله مطرح میشد؛ بههرحال نظر کارشناسانه است، اما بردن این حرفها به مجلس اعتبار نقد فیلم را مخدوش میکند؛ چون
نقد فیلم یک دیدگاه و یک نوع حرکت فرهنگی است که اصلا هدفش محدودکردن یا توقیف یک فیلم نیست. این نظرات مثبت و منفی درواقع باید به درد خود فیلمسازان یا مخاطبان سینما بخورد و اگر قرار باشد که این نقدها توقیف فیلمی را رقم بزند، دیگر نقد فیلم بیاعتبار میشود و آن کارکرد سازندهاش را نخواهد داشت. اما مهرزاد دانش یادآوری میکند اگر قرار باشد مدیران فرهنگی نظارت بشوند، میتوان این کار را در مجلس پیگیری کرد؛ چون آنها از بودجه دولتی استفاده میکنند و نظارت بر آنها وظیفه مجلس است و دراینباره اگر پرسش میشد که جشنواره شکیل و متین بوده است؟!، این دیگر کار مجلس است و پتانسیل این بررسیها در مجلس وجود دارد؛ اما اینکه فیلم خوب یا بد است، از محدوده کاری مجلس کاملا بیرون است؛ چون نقد و نظر امری نسبی است و اگر منتقدی فیلمی را بد بداند، احتمال دارد که چهار منتقد دیگر همان فیلم را خوب ارزیابی کنند؛ اما با این مباحث پیشآمده و از رفتن فراستی به مجلس، بیشتر درمییابیم که هدف سلاخی خود سینماست تا اینکه بخواهند عملکرد مدیران را به چالش بکشند. این منتقد سینما با توجه به دخالت دولت آمریکا در دهه 50 قرن بیستم که معروف به مککارتیسم
شد و هدف آن حذف سینماگران از چرخه تولید بوده است، یادآور میشود که خودش نخستینبار این مسئله را در صفحه اجتماعیاش مطرح کرده که سینمای ما نیز دارد دچار مککارتیسم میشود. بنا بر نظر او در ایران ما نیز این مسئله از دهههای گذشته آغاز شده و حالا دارد این روزها به شکل برجستهتری سرریز میکند و ما با فضایی فاجعهآمیز همراه میشویم. او حتی از خودش مثال میزند که درباره فیلمی چند سال پیش یک نقد منفی نوشته؛ اما در یک خبرگزاری از آن داشتند سوءاستفاده میکردند که نظر فلان منتقد هم همین است و باید فیلم توقیف شود؛ درحالیکه اصلا هدف نقد چنین نیست. دانش تأکید میکند تا زمانی که نتوانیم تمایزی بین مباحث سینمایی و سیاسی قائل بشویم، همیشه این آش و این کاسه است. این منتقد بحث دوتابعیتیبودن داوران جشنواره فیلم فجر دوره سیوپنجم را یک بحث انحرافی ارزیابی میکند که در برنامه هفت بهروز افخمی مطرح شد؛ درحالیکه بسیاری از منتقدان به مباحث داوریها و انتخاب آثار انتقادات درستی داشتند که در این انحراف ایجادشده دیگر فرصتی برای پرداختن به آنها باقی نماند. او این انحراف را نوعی سیاسیکاری میداند و در پایان یادآور میشود حتما باید
با نوعی شعور آگاهانه بین این مباحث جدا از هم تمایز قائل شویم که اختلاط اینها همیشه حاشیهساز بوده است.
حرفهای تندوتیز «مسعود فراستی» در کمیسیون فرهنگی مجلس، با انتقادهای سینماگران ایران مواجه شده است. به گزارش خانه ملت، سیدصادق طباطبایینژاد، نماینده مجلس، روز یکشنبه یکم اسفند درباره حضور مسعود فراستی، منتقد سینما، در کمیته با هدف توضیح دلایل انتقادهای خود به جشنواره، گفت: آقای فراستی انتقادهایی جدی به جشنواره از جهات مختلف داشت و این دوره از جشنواره را ضعیفترین دوره در تمام دورههای گذشته دانست، ضمن آنکه انتخاب داوران دوتابعیتی برای چنین جشنوارهای را اشکال اساسی داوری دانست، چراکه افراد دوتابعیتی آنقدر که لازم است به ملیت ایرانی پایبند نیستند.
بنابر گفته او، این منتقد سینما با انتقاد جدی به فیلم سینمایی «گشت ارشاد ۲»، این فیلم را اثری مستهجن که نمیتوان با اتفاق خانواده به تماشای آن نشست خواند؛ بنابراین قرار شد این فیلم قبل از اکران از سوی کمیسیون دیده شود. به گفته آقای فراستی در این دوره کپیبرداری بیشازحدی از فیلم «ابد و یک روز» شده و این فیلمها معضلات اجتماعی را نکبتبار و اغراقآمیز نشان دادهاند. آقای فراستی به اصل سینما بهمعنای دولتی که در آن بازگشت هزینه اهمیتی ندارد نیز انتقاد داشت و خواستار حرکت به سمت سینمای خصوصی با گردش اقتصادی از طریق فروش و استقبال مخاطبان بود. نایبرئیس کمیته فرهنگ، هنر و رسانه کمیسیون فرهنگی مجلس گفت: فراستی در پاسخ به آقای مطهری دراینباره که حرکت به سمت سینمای خصوصی در اعمال ممیزیها چقدر تأثیر خواهد گذاشت، گفت اکنون نیز با وجود اعمال ممیزیها، شاهد تولید فیلمهای بسیاری بدون رعایت شئونات بوده و حتی بهتازگی فیلمی ساخته شده است که برای زنان کلاهگیس گذاشتهاند.
انتقاد فرخنژاد
به دنبال صحبتهای مسعود فراستی، حمید فرخنژاد نامه تندوتیزی را خطاب به فراستی منتشر کرد. در بخشی از این نامه که در صفحه اینستاگرام حمید فرخنژاد منتشر شد، آمده است: «تلخ بودی و بیادب، لیچار بار همه میکردی باراه و بیراه، صواب و ناصواب، حق و ناحق؛ ولی هرچی بود تو خودمون بود، دمتم گرم، حالا یه سکه بالا یا پایین تو خودمون بودیم؛ ولی مرد حسابی چغلی همکاراتو اینور اونور بردن دیگه خدایی آخرشه، خدایا به حق بزرگیت هیچ تنابندهایی رو اینجوری آزمایش نکن».
پرستویی: از ماست که بر ماست
پرویز پرستویی به فاصله چند ساعت بعد از انتشار متن فرخنژاد متنی را خطاب به او منتشر کرد که در آن آمده بود: «از ماست که بر ماست... حمیدفرخنژاد عزیز، انتقادت را درمورد، مسعود فراستی خواندم. بماند که از چند سال پیش به شکلهای مختلف درمورد مسعود فراستی، در دنیای مجازی، مصاحبهها، و حتی در رسانه حرف زدم. ولی دریغ از اینکه کسی حمایت کرده باشد، چه اهالی تأثیرگذار و صاحبنام سینما و چه مسئولین؛ بنابراین الان خیلی تعجب نمیکنم که تصمیمگیری درخصوص این سینمای مظلوم، به مجلس کشیده شود و وقت و انرژی و سرمایه عزیزانی چون شما و دیگر همکاران به هدر رود. درصورتیکه مسعود فراستی خود جزء کسانی است که باید پرونده گذشته و حالش مورد بررسی قرار گیرد. امیدوارم به منتقدین شریف و تأثیرگذار برنخورد، ولی مسعود فراستی صرف چند تا کتابخواندن و تدریس و فیلمهای خارجی دیدن، صلاحیت نقدکردن آثار سینمایی را ندارد، آنهم در رسانه ملی. بهروز افخمی هم که بماند، مغازه دونبش خوبی برای خود باز کرده است. بارها با بودجه بیتالمال به منافع خوبی رسیده، بدون اینکه نقشی در تأثیرگذاری سینما داشته باشد. نمونهاش، میرزاکوچکخان، استاد ناصر تقوایی که بعد
از کنارزدنش به ایشان رسید، فیلم سینمایی جهانپهلوان تختی که بعد از زندهیاد علی حاتمی باز به ایشان رسید، چهار سال نماینده مجلسشدن بیفایده و نهایتا ساخت فیلم سینمایی فرزند صبح که اصلا دیده نشد؛ ولی از درآمد هنگفتش بهروز افخمی بینصیب نماند و بعد از درآمد بودجه فیلم ذکرشده، به کانادا رفت و فیلم سینمایی ساخت و باز دیده نشد و اکنون هم به گفته خودش قرار است پروژه به قول خودش سنگین فاجعه پلاسکو را راه بیندازد». پرستویی در ادامه نوشته: «حال با این اوصاف چطور رسانه ملی یک برنامه سینمایی را به عهده ایشان گذاشته و مسعود فراستی مثلا منتقد [...] قرار است ناجی سینما باشد. آن هم آنقدر پروبال گرفته که به خودش اجازه میدهد با قضاوتهای نابجا و با الفاظ رکیک و هتاکی به هنرمندان به نقد سینما و دستاندرکارانش بپردازد و بهروز افخمی هم در کنارش لبخند بزند[...] امیدوارم مسئولانی که دغدغه فرهنگ دارند، تجدید نظری درخصوص این برنامه سینمایی کرده و از افراد لایق در این برنامه استفاده نمایند».
سینمای ما دچار مککارتیسم میشود
مهرزاد دانش، منتقد فیلم، کشیدهشدن بحث درباره فیلمها را به کمیسیون فرهنگی از اساس نادرست میداند و به «شرق» میگوید: هر سال فیلمسازان تعدادی فیلم میسازند که به جشنواره فجر راه مییابد که این فیلمها میتوانند خوب، بد و متوسط باشند و این کیفیت ساختاری مربوط به فیلمساز و دنیای فیلمسازیاش است و دراینباره مجلس نمیتواند ورود پیدا کند و اظهارنظر کند و این کمّوکیف امری سینمایی است و مجلس دربارهاش نمیتواند نظر بدهد. او معتقد است فیلم میتواند مبتذل و بد باشد و فیلم خوب در کنار این فیلمهای بد است که دیده میشود و در هیچ جای دنیا نیز انتظار نمیرود که همه فیلمها خوب باشند و این روال عادی است. دانش تأکید میکند که کار مجلس قانونگذاری است و نظارت بر بودجه عمومی دولت است و این ارزشگذاری کمّی و کیفی فیلمها کار مجلس نیست. این منتقد فیلم بنا بر آنچه از مسعود فراستی نقلقول شده، این حرفها را خوب نمیداند، چون جای گفتنشان در مجلس نیست. اگر این حرفها در یک محفل سینمایی یا در یک برنامه تلویزیونی یا مجله مطرح میشد؛ بههرحال نظر کارشناسانه است، اما بردن این حرفها به مجلس اعتبار نقد فیلم را مخدوش میکند؛ چون
نقد فیلم یک دیدگاه و یک نوع حرکت فرهنگی است که اصلا هدفش محدودکردن یا توقیف یک فیلم نیست. این نظرات مثبت و منفی درواقع باید به درد خود فیلمسازان یا مخاطبان سینما بخورد و اگر قرار باشد که این نقدها توقیف فیلمی را رقم بزند، دیگر نقد فیلم بیاعتبار میشود و آن کارکرد سازندهاش را نخواهد داشت. اما مهرزاد دانش یادآوری میکند اگر قرار باشد مدیران فرهنگی نظارت بشوند، میتوان این کار را در مجلس پیگیری کرد؛ چون آنها از بودجه دولتی استفاده میکنند و نظارت بر آنها وظیفه مجلس است و دراینباره اگر پرسش میشد که جشنواره شکیل و متین بوده است؟!، این دیگر کار مجلس است و پتانسیل این بررسیها در مجلس وجود دارد؛ اما اینکه فیلم خوب یا بد است، از محدوده کاری مجلس کاملا بیرون است؛ چون نقد و نظر امری نسبی است و اگر منتقدی فیلمی را بد بداند، احتمال دارد که چهار منتقد دیگر همان فیلم را خوب ارزیابی کنند؛ اما با این مباحث پیشآمده و از رفتن فراستی به مجلس، بیشتر درمییابیم که هدف سلاخی خود سینماست تا اینکه بخواهند عملکرد مدیران را به چالش بکشند. این منتقد سینما با توجه به دخالت دولت آمریکا در دهه 50 قرن بیستم که معروف به مککارتیسم
شد و هدف آن حذف سینماگران از چرخه تولید بوده است، یادآور میشود که خودش نخستینبار این مسئله را در صفحه اجتماعیاش مطرح کرده که سینمای ما نیز دارد دچار مککارتیسم میشود. بنا بر نظر او در ایران ما نیز این مسئله از دهههای گذشته آغاز شده و حالا دارد این روزها به شکل برجستهتری سرریز میکند و ما با فضایی فاجعهآمیز همراه میشویم. او حتی از خودش مثال میزند که درباره فیلمی چند سال پیش یک نقد منفی نوشته؛ اما در یک خبرگزاری از آن داشتند سوءاستفاده میکردند که نظر فلان منتقد هم همین است و باید فیلم توقیف شود؛ درحالیکه اصلا هدف نقد چنین نیست. دانش تأکید میکند تا زمانی که نتوانیم تمایزی بین مباحث سینمایی و سیاسی قائل بشویم، همیشه این آش و این کاسه است. این منتقد بحث دوتابعیتیبودن داوران جشنواره فیلم فجر دوره سیوپنجم را یک بحث انحرافی ارزیابی میکند که در برنامه هفت بهروز افخمی مطرح شد؛ درحالیکه بسیاری از منتقدان به مباحث داوریها و انتخاب آثار انتقادات درستی داشتند که در این انحراف ایجادشده دیگر فرصتی برای پرداختن به آنها باقی نماند. او این انحراف را نوعی سیاسیکاری میداند و در پایان یادآور میشود حتما باید
با نوعی شعور آگاهانه بین این مباحث جدا از هم تمایز قائل شویم که اختلاط اینها همیشه حاشیهساز بوده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.