|

رئیس کمیسیون فناوری اطلاعات و ارتباطات رسانه اتاق ایران:

به‌جای مانع‌تراشی، آینده‌پژوهی کنیم

المیرا بابایی: فناوری اطلاعات به‌عنوان یک صنعت نوظهور و البته پررونق در سال‌های اخیر به‌تدریج به یکی از ماشین‌های استخدامی‌ بازار کار و اشتغال تبدیل شده است. تجارت‌های مختلف وابسته به این صنعت هم سهم درخورتوجهی از جذب نیروی کار را در سال‌های اخیر به خودشان اختصاص داده‌اند. تمایل افراد به تحصیل در رشته‌های تخصصی مرتبط با این صنعت و به دنبال آن افزایش چشمگیر تعداد فارغ‌التحصیلان این رشته‌ها، نشان از رونق بازار کار در صنعت فناوری اطلاعات دارد. به‌این‌ترتیب است که حتی رکود و بحران اقتصادی اخیر هم نتوانست چندان فشاری را بر این صنعت تحمیل کند تا فناوری اطلاعات به‌عنوان اولین صنعت رو به بهبود و نجات از این بحران در جهان مطرح شود. این روند گویا آن‌قدر امیدوار‌کننده است که می‌تواند نوید اتفاقات خوب آینده را در این حوزه بدهد. موضوعی که محور گفت‌وگو با محمدرضا طلایی، رئیس کمیسیون فناوری اطلاعات و ارتباطات رسانه اتاق ایران بود.

یکی از معضلات کسب‌وکارهای نوپا جانیفتادن فناوری اطلاعات به‌عنوان پیشران اقتصاد است. در این خصوص چه راهکارهایی وجود دارد؟
در ایران از سوی برخی این نگاه اشتباه به استارت‌آپ‌ها وجود دارد که این کسب‌وکارها نه‌تنها سودی ندارند، بلکه برای دولت هزینه‌‌آور هم هستند. با نگاهی به کشورهای پیشرفته اقتصادی می‌‌بینیم آنها نیز با استفاده از فناوری اطلاعات به پیشرفت اقتصادی دست یافته‌اند. صنعت برق، انرژی، حمل‌ونقل، گردشگری و همه بخش‌ها به ‌نوعی از ‌فناوری‌های نوین استفاده می‌کنند؛ ولی ما هنوز نتوانسته‌ایم استفاده از آنها را در تمام بخش‌ها رایج کنیم. تنها صنعت بانکداری و بعضی بخش‌های نیروی انتظامی از ‌فناوری‌های نوین استفاده می‌کنند. از طرف دیگر سرعت پیشرفت حوزه فناوری به‌ شدت زیاد است و ما بدون آینده‌‌پژوهی نمی‌توانیم با سرعتی که امروز در توسعه فناوری اطلاعات داریم، همگام با دنیا پیش رویم و معضلات زیادی پیش‌رو خواهیم داشت. همچنین باید آمادگی ظهور شرکت‌های جدید و کسب‌وکارهای نوپا را داشته باشیم و روابط و ضوابط را تسهیل کنیم تا این مشاغل با ایده‌های نو بتوانند مشغول به فعالیت شده و چرخه اقتصاد کشور را از حالت سنتی به اقتصاد دیجیتال تبدیل کنند. تکیه بر کسب‌وکارهای نوپا که بخشی از اقتصاد دانش‌بنیان است، می‌تواند به اصول اقتصاد مقاومتی جامه عمل بپوشاند.
با وجود موانعی که سر راه این نوع کسب‌وکارها وجود دارد، چرا مردم از آنها استقبال می‌کنند؟
باید درباره استارت‌آپ‌ها به ‌جای مانع‌‌تراشی، آینده‌پژوهی شود تا بدانیم کسب‌‌و‌کارهای نوپا، چه ظرفیت‌هایی برای اقتصاد فراهم می‌کنند. برای مثال در نتیجه سیستم حمل‌‌و‌نقل اینترنتی، شاهد کاهش آلودگی هوا، کم‌شدن سفرهای درون‌شهری و بین‌‌شهری و حتی ایجاد اشتغال که بزرگ‌ترین معضل امروز کشور است، هستیم. همچنین در دنیای جدید صرفه‌جویی در وقت و انرژی و کاهش هزینه‌ اولویت زیادی دارد. اکنون شاهد جان‌گرفتن کسب‌و‌کارهایی با این خصوصیت که بر اساس نیاز واقعی مردم بنا شده، هستیم. این استارت‌آپ‌ها با حذف واسطه‌های موجود بین تولیدکننده و مصرف‌کننده توانسته‌اند هم سود سرشاری را نصیب تولیدکنندگان کنند و هم کالا و خدمات را با قیمتی مناسب، به مصرف‌کننده برسانند که این امر برای مردم انگیزه بالایی برای استفاده‌کردن از این مشاغل ایجاد کرده است. تنها مشکل اساسی در راه ‌استارت‌آپ‌ها قوانین هستند که برای حرکت چابک‌تر چرخ‌دنده‌های اقتصاد کشور، نیاز است قوانین جدید با سرعت تغییر تکنولوژی پیش رود و قانون‌گذاران هم‌زمان با ایجاد مشاغل جدید، قوانین مختص به آن حوزه را نیز در دستور کار قرار دهند.
به نظر شما ایجاد تشکل صنفی خاص استارت‌آپ‌ها برای احقاق حقوق مشاغل جدید مؤثر است؟
درحال‌حاضر ‌استارت‌آپ‌های زیادی مشغول به فعالیت هستند ولی هنوز تشکلی که ‌استارت‌آپ‌ها را هدایت و موانع و مشکلات آنها را بررسی کند، وجود ندارد. کشور نیاز دارد متولیان حوزه فناوری و اطلاعات، بخشی برای آینده‌پژوهی به وجود آورده و تأثیر ‌استارت‌آپ‌ها روی اقتصاد بررسی شده تا بتوانند آنها را به سمت پیشرفت هدایت کنند. رفع موانع شرکت‌های نوپا جز با گردهمایی و راه‌اندازی تشکل و انجام کار گروهی میسر نخواهد بود. با پیوستن دیگر اعضا ‌و همکاری با تشکل‌های دیگر، می‌توان تعاملات مناسب‌تری میان مشاغل جدید و سنتی برقرار کرد و مشکلات این شرکت‌ها را به گوش مسئولان رساند.
تعامل میان دولت و بخش خصوصی در این‌گونه مشاغل باید به چه نحوی باشد؟
بهتر است دولت در نقش تسهیلگر و حمایت‌کننده از بخش خصوصی عمل و مسیر را برای ادامه راه بخش خصوصی هموار کند و درعین‌حال به مراحل اجرائی ورود پیدا نکند. این همکاری می‌تواند در موفقیت اهداف مصوب دولت و در روند تسهیل فرایندها، نقش مؤثری داشته باشد. بخش خصوصی با شناسایی مسائل مهم اقتصادی، طرح آن با دولت، هم‌فکری و شناسایی نقاط ضعف و قوت موجود، تأثیر زیادی بر رشد اقتصادی دارد.

المیرا بابایی: فناوری اطلاعات به‌عنوان یک صنعت نوظهور و البته پررونق در سال‌های اخیر به‌تدریج به یکی از ماشین‌های استخدامی‌ بازار کار و اشتغال تبدیل شده است. تجارت‌های مختلف وابسته به این صنعت هم سهم درخورتوجهی از جذب نیروی کار را در سال‌های اخیر به خودشان اختصاص داده‌اند. تمایل افراد به تحصیل در رشته‌های تخصصی مرتبط با این صنعت و به دنبال آن افزایش چشمگیر تعداد فارغ‌التحصیلان این رشته‌ها، نشان از رونق بازار کار در صنعت فناوری اطلاعات دارد. به‌این‌ترتیب است که حتی رکود و بحران اقتصادی اخیر هم نتوانست چندان فشاری را بر این صنعت تحمیل کند تا فناوری اطلاعات به‌عنوان اولین صنعت رو به بهبود و نجات از این بحران در جهان مطرح شود. این روند گویا آن‌قدر امیدوار‌کننده است که می‌تواند نوید اتفاقات خوب آینده را در این حوزه بدهد. موضوعی که محور گفت‌وگو با محمدرضا طلایی، رئیس کمیسیون فناوری اطلاعات و ارتباطات رسانه اتاق ایران بود.

یکی از معضلات کسب‌وکارهای نوپا جانیفتادن فناوری اطلاعات به‌عنوان پیشران اقتصاد است. در این خصوص چه راهکارهایی وجود دارد؟
در ایران از سوی برخی این نگاه اشتباه به استارت‌آپ‌ها وجود دارد که این کسب‌وکارها نه‌تنها سودی ندارند، بلکه برای دولت هزینه‌‌آور هم هستند. با نگاهی به کشورهای پیشرفته اقتصادی می‌‌بینیم آنها نیز با استفاده از فناوری اطلاعات به پیشرفت اقتصادی دست یافته‌اند. صنعت برق، انرژی، حمل‌ونقل، گردشگری و همه بخش‌ها به ‌نوعی از ‌فناوری‌های نوین استفاده می‌کنند؛ ولی ما هنوز نتوانسته‌ایم استفاده از آنها را در تمام بخش‌ها رایج کنیم. تنها صنعت بانکداری و بعضی بخش‌های نیروی انتظامی از ‌فناوری‌های نوین استفاده می‌کنند. از طرف دیگر سرعت پیشرفت حوزه فناوری به‌ شدت زیاد است و ما بدون آینده‌‌پژوهی نمی‌توانیم با سرعتی که امروز در توسعه فناوری اطلاعات داریم، همگام با دنیا پیش رویم و معضلات زیادی پیش‌رو خواهیم داشت. همچنین باید آمادگی ظهور شرکت‌های جدید و کسب‌وکارهای نوپا را داشته باشیم و روابط و ضوابط را تسهیل کنیم تا این مشاغل با ایده‌های نو بتوانند مشغول به فعالیت شده و چرخه اقتصاد کشور را از حالت سنتی به اقتصاد دیجیتال تبدیل کنند. تکیه بر کسب‌وکارهای نوپا که بخشی از اقتصاد دانش‌بنیان است، می‌تواند به اصول اقتصاد مقاومتی جامه عمل بپوشاند.
با وجود موانعی که سر راه این نوع کسب‌وکارها وجود دارد، چرا مردم از آنها استقبال می‌کنند؟
باید درباره استارت‌آپ‌ها به ‌جای مانع‌‌تراشی، آینده‌پژوهی شود تا بدانیم کسب‌‌و‌کارهای نوپا، چه ظرفیت‌هایی برای اقتصاد فراهم می‌کنند. برای مثال در نتیجه سیستم حمل‌‌و‌نقل اینترنتی، شاهد کاهش آلودگی هوا، کم‌شدن سفرهای درون‌شهری و بین‌‌شهری و حتی ایجاد اشتغال که بزرگ‌ترین معضل امروز کشور است، هستیم. همچنین در دنیای جدید صرفه‌جویی در وقت و انرژی و کاهش هزینه‌ اولویت زیادی دارد. اکنون شاهد جان‌گرفتن کسب‌و‌کارهایی با این خصوصیت که بر اساس نیاز واقعی مردم بنا شده، هستیم. این استارت‌آپ‌ها با حذف واسطه‌های موجود بین تولیدکننده و مصرف‌کننده توانسته‌اند هم سود سرشاری را نصیب تولیدکنندگان کنند و هم کالا و خدمات را با قیمتی مناسب، به مصرف‌کننده برسانند که این امر برای مردم انگیزه بالایی برای استفاده‌کردن از این مشاغل ایجاد کرده است. تنها مشکل اساسی در راه ‌استارت‌آپ‌ها قوانین هستند که برای حرکت چابک‌تر چرخ‌دنده‌های اقتصاد کشور، نیاز است قوانین جدید با سرعت تغییر تکنولوژی پیش رود و قانون‌گذاران هم‌زمان با ایجاد مشاغل جدید، قوانین مختص به آن حوزه را نیز در دستور کار قرار دهند.
به نظر شما ایجاد تشکل صنفی خاص استارت‌آپ‌ها برای احقاق حقوق مشاغل جدید مؤثر است؟
درحال‌حاضر ‌استارت‌آپ‌های زیادی مشغول به فعالیت هستند ولی هنوز تشکلی که ‌استارت‌آپ‌ها را هدایت و موانع و مشکلات آنها را بررسی کند، وجود ندارد. کشور نیاز دارد متولیان حوزه فناوری و اطلاعات، بخشی برای آینده‌پژوهی به وجود آورده و تأثیر ‌استارت‌آپ‌ها روی اقتصاد بررسی شده تا بتوانند آنها را به سمت پیشرفت هدایت کنند. رفع موانع شرکت‌های نوپا جز با گردهمایی و راه‌اندازی تشکل و انجام کار گروهی میسر نخواهد بود. با پیوستن دیگر اعضا ‌و همکاری با تشکل‌های دیگر، می‌توان تعاملات مناسب‌تری میان مشاغل جدید و سنتی برقرار کرد و مشکلات این شرکت‌ها را به گوش مسئولان رساند.
تعامل میان دولت و بخش خصوصی در این‌گونه مشاغل باید به چه نحوی باشد؟
بهتر است دولت در نقش تسهیلگر و حمایت‌کننده از بخش خصوصی عمل و مسیر را برای ادامه راه بخش خصوصی هموار کند و درعین‌حال به مراحل اجرائی ورود پیدا نکند. این همکاری می‌تواند در موفقیت اهداف مصوب دولت و در روند تسهیل فرایندها، نقش مؤثری داشته باشد. بخش خصوصی با شناسایی مسائل مهم اقتصادی، طرح آن با دولت، هم‌فکری و شناسایی نقاط ضعف و قوت موجود، تأثیر زیادی بر رشد اقتصادی دارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.