|

درباره قاسم حاجی‌زاده و نمایشگاهش در گالری شهریور

نقاشی‌هایی برای سایه یک نویسنده

بهنام کامرانی

قاسم حاجی‌زاده در نقاشی‌هایش از صادق هدایت کوشیده او را در جایگاه شمایل (Icon) معاصر ارتقا دهد. حاجی‌زاده، سال‌هاست رابطه میان خاطرات قومی و فردی را در عکس‌ها جست‌وجو می‌کند اما کیفیت نقاشی‌هایش خصلت‌های عکاسانه را دگرگون می‌کند. او از عکس شروع می‌کند اما با راه‌حل‌های مختلفی از آن فاصله می‌گیرد. حاجی‌زاده در سال‌های مختلفی از هدایت کار کرده است. هدایت مدتی از عمر را در پاریس زندگی می‌کرد و در همین شهر نیز به زندگی خوبش پایان داد، شاید این مطلب نيز دلیلی دیگر برای همدلی نقاش با نویسنده است، چراکه حاجی‌زاده اکنون در پاریس فعالیت و کار می‌کند. صادق هدایت‌های حاجی‌زاده ما را به جنبه گروتسک‌گونه ‌و گاه تلخ نویسنده راهبر می‌شوند. چهره هدایت تقریبا در تمام نقاشی‌ها سیاه و سفید است یا لعاب رنگ دارد. بدن‌ها بیشتر تنومندند و پس‌زمینه گاهی ساده و گاه نقشدار و گاهی همراه با شکل‌های انتزاعی دیده می‌شود. چهره هدایت در این تصاویر از عکس‌های مشهورش فراتر می‌رود. نقاش گاهی با پس‌زمینه‌ای پر از موجودات خیالی و عامیانه بر دانش او از این مسائل اشاره می‌کند و گاهی او را خاکستری و با پس‌زمینه‌ای آبی‌رنگ بر بستر مرگش نشان می‌دهد. تنوع رویکردهای نقاشانه حاجی‌زاده در یک چهره از هدایت که دست خویش را بر نزدیک دهان نهاده زیاد است و شاید اشاره‌اي است به گزیده‌شدن انگشت سبابه که در بوف کور آمده است. در یکی با دست سرخ‌شده به سویی می‌نگرد درحالی‌که پرنده‌ای مانند سیمرغ بر فراز سر اوست و در کلاهش انگار منظره‌ای از دماوند دیده می‌شود، درحالی‌که در دیگری جغدی بزرگ کنارش نشسته است. هدایت با تنوع آثارش فضایی تازه به فرهنگ مدرن ایران داد و مرگش شخصیتی چندوجهی، مرموز و با سرنوشتی غم‌بار به او می‌دهد. تکرار چهره هدایت در یک اثر که اشاره‌ای مستقیم به «بوف کور» دارد و متن اول داستان نیز در آن نوشته شده حالتِ تودرتو و مرموزِ داستان را منعکس می‌کند. سایه هدایت با تکرارشدن چهره اشاره به سایه راوی و تعدد و تکرار و مرموزبودنِ اوست. حاجی‌زاده بی‌آنکه بخواهد داستان را تصویرسازی کند اتمسفر داستان را در زبان نقاشی و با تمهیدات تصویری خویش اجرا كرده است. بافت اثر، نقوش، رنگ و بی‌رنگی و زن اثیری یا لکاته هم جنبه‌هایی بیانگر (اکسپرسیو) به اثر داده هم حالتی سورئالیستی، و این بازتابی است تصویری از داستانی که خود پر از تصویر است. رفتارهای متنوع حاجی‌زاده با عکس‌های هدایت یک فضای تصویری و دلالتگر می‌سازد فضایی که بازگویی زندگی تلخ یک نویسنده است و همه ما در بازگوکردن تلخی آن را تغییر داده و ابعاد تازه به آن می‌بخشیم. حاجی‌زاده با نقاشی‌هایش از هدایت این ظرفیت را گسترش داده، با خام‌دستانه‌کردن، هم فاصله‌گذاری یا فاصله‌گیری نسبت به عکس‌های هدایت کرده هم با این اختلال بیانگری، نقاشی و هدایت را بیشتر کرده است. تنهایی و انزوای روشنفکرانه نویسنده با نقاشی‌های حاجی‌زاده هم مرموزتر می‌شود و هم به او نزدیک‌تر می‌شویم و از طریق زبان تصویری به این می‌اندیشیم که هدایت که بود و روایت حاجی‌زاده چه رازهایی را به روایت او افزون می‌کند؟

قاسم حاجی‌زاده در نقاشی‌هایش از صادق هدایت کوشیده او را در جایگاه شمایل (Icon) معاصر ارتقا دهد. حاجی‌زاده، سال‌هاست رابطه میان خاطرات قومی و فردی را در عکس‌ها جست‌وجو می‌کند اما کیفیت نقاشی‌هایش خصلت‌های عکاسانه را دگرگون می‌کند. او از عکس شروع می‌کند اما با راه‌حل‌های مختلفی از آن فاصله می‌گیرد. حاجی‌زاده در سال‌های مختلفی از هدایت کار کرده است. هدایت مدتی از عمر را در پاریس زندگی می‌کرد و در همین شهر نیز به زندگی خوبش پایان داد، شاید این مطلب نيز دلیلی دیگر برای همدلی نقاش با نویسنده است، چراکه حاجی‌زاده اکنون در پاریس فعالیت و کار می‌کند. صادق هدایت‌های حاجی‌زاده ما را به جنبه گروتسک‌گونه ‌و گاه تلخ نویسنده راهبر می‌شوند. چهره هدایت تقریبا در تمام نقاشی‌ها سیاه و سفید است یا لعاب رنگ دارد. بدن‌ها بیشتر تنومندند و پس‌زمینه گاهی ساده و گاه نقشدار و گاهی همراه با شکل‌های انتزاعی دیده می‌شود. چهره هدایت در این تصاویر از عکس‌های مشهورش فراتر می‌رود. نقاش گاهی با پس‌زمینه‌ای پر از موجودات خیالی و عامیانه بر دانش او از این مسائل اشاره می‌کند و گاهی او را خاکستری و با پس‌زمینه‌ای آبی‌رنگ بر بستر مرگش نشان می‌دهد. تنوع رویکردهای نقاشانه حاجی‌زاده در یک چهره از هدایت که دست خویش را بر نزدیک دهان نهاده زیاد است و شاید اشاره‌اي است به گزیده‌شدن انگشت سبابه که در بوف کور آمده است. در یکی با دست سرخ‌شده به سویی می‌نگرد درحالی‌که پرنده‌ای مانند سیمرغ بر فراز سر اوست و در کلاهش انگار منظره‌ای از دماوند دیده می‌شود، درحالی‌که در دیگری جغدی بزرگ کنارش نشسته است. هدایت با تنوع آثارش فضایی تازه به فرهنگ مدرن ایران داد و مرگش شخصیتی چندوجهی، مرموز و با سرنوشتی غم‌بار به او می‌دهد. تکرار چهره هدایت در یک اثر که اشاره‌ای مستقیم به «بوف کور» دارد و متن اول داستان نیز در آن نوشته شده حالتِ تودرتو و مرموزِ داستان را منعکس می‌کند. سایه هدایت با تکرارشدن چهره اشاره به سایه راوی و تعدد و تکرار و مرموزبودنِ اوست. حاجی‌زاده بی‌آنکه بخواهد داستان را تصویرسازی کند اتمسفر داستان را در زبان نقاشی و با تمهیدات تصویری خویش اجرا كرده است. بافت اثر، نقوش، رنگ و بی‌رنگی و زن اثیری یا لکاته هم جنبه‌هایی بیانگر (اکسپرسیو) به اثر داده هم حالتی سورئالیستی، و این بازتابی است تصویری از داستانی که خود پر از تصویر است. رفتارهای متنوع حاجی‌زاده با عکس‌های هدایت یک فضای تصویری و دلالتگر می‌سازد فضایی که بازگویی زندگی تلخ یک نویسنده است و همه ما در بازگوکردن تلخی آن را تغییر داده و ابعاد تازه به آن می‌بخشیم. حاجی‌زاده با نقاشی‌هایش از هدایت این ظرفیت را گسترش داده، با خام‌دستانه‌کردن، هم فاصله‌گذاری یا فاصله‌گیری نسبت به عکس‌های هدایت کرده هم با این اختلال بیانگری، نقاشی و هدایت را بیشتر کرده است. تنهایی و انزوای روشنفکرانه نویسنده با نقاشی‌های حاجی‌زاده هم مرموزتر می‌شود و هم به او نزدیک‌تر می‌شویم و از طریق زبان تصویری به این می‌اندیشیم که هدایت که بود و روایت حاجی‌زاده چه رازهایی را به روایت او افزون می‌کند؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.