|

درباره «سد معبر»

بحران یک مأمور شهرداری

سحر عصرآزاد

«سد معبر» روایتی است گرم و پویا از جاه‌طلبی انسان، از تصمیم‌هایی که در بحران گرفته می‌شوند، اما تردید، وقوع آنها را به وقفه می‌اندازد و شاید هیچ‌وقت به وقوع نپیوندند. دومین فیلم سینمایی محسن قرایی بعد از فیلم خوب «خسته نباشید»، براساس فیلم‌نامه‌ای از سعید روستایی ساخته شده که قبل‌تر از «ابد و یک روز» نوشته شده است، اما به‌هرحال به‌واسطه موفقیت فراگیر «ابد و...» به شکلی اجتناب‌ناپذیر با این اثر قیاس می‌شود و راه فراری هم از آن وجود ندارد.
فیلم به قشر فرودست و این‌بار به طور خاص به یک مأمور مبارزه با سد معبر شهرداری می‌پردازد که در زندگی کاری، خصوصی و خانوادگی خود به‌واسطه انتخاب و عملکردهایش با بحرانی مواجه می‌شود که سایه آن بر کلیت زندگی‌اش سنگینی می‌کند. درواقع فیلم واجد یک نگاه اخلاق‌گرایانه بر مدار بازتاب اعمال در زندگی است که نگاه تحسین‌برانگیزی است، ولی حسن مطرح‌شدن آن در فیلم، ظرافت پرداخت و زیرپوستی‌بودن آن در جهان‌بینی اثر است و به همین دلیل هم کلیت کار را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. جهان ترسیم‌شده در فیلم هرچند رئال، خشن و غرق ناملایمات است، اما از این منظر می‌تواند آرمان‌گرایانه باشد و این امید را زنده نگه دارد که در میان فقر و‌ هزارویک فلاکت، تنها یک نخ باریک هم می‌تواند انسان را در قعر مشکلات سرپا نگه دارد. قراردادن چنین جهان‌بینی‌ای در دل چنین موقعیت رئالی که معمولا از آن خوانش سیاه‌نمایی می‌شود، حسن مهم و درونی فیلم است و می‌توان این نگاه را آسیب‌شناسی و تأثیرگذاری زیرپوستی آن را بر جامعه تحلیل کرد. فیلم به‌واسطه سرک‌کشیدن به این قشر خاص درواقع زاویه دید همیشگی را که از سمت کسبه و دست‌فروشان به سمت مأموران شهرداری است، این‌بار برعکس می‌کند و به‌همین‌دلیل تصویرگر موقعیت‌ها و روابط و مناسباتی است که تا حد زیادی تازگی دارد و خوانش جدیدی از آدم‌های درگیر بحران فقر و فلاکت است و به کار امتیاز می‌دهد. زوج حامد بهداد و محسن کیایی از ترکیب‌های غیرقابل‌انتظار و خوبی است که در فیلم جواب داده و عصبیت کنترل‌شده بهداد در کنار طنز خفیف‌شده کیایی توانسته به این رابطه هویتی ملموس بدهد. همان‌طور که حضور نادر فلاح و گیتی قاسمی در نقش‌های فرعی تأثیرگذار و در ذهن ماندنی است. درست است که «سد معبر» پایان محض و قطعی ندارد، اما این قطعیت‌نداشتن بیش از هر چیز به روند جاری در زندگی توفان‌زده ما پهلو می‌زند، به عهدهایی که در بحران با خود و خدایمان می‌بندیم و وقتی از بحران می‌گذریم، از آن هم می‌گذریم. «سد معبر» قصه تردیدی است که اگر بگوییم دچارش نشده‌ایم، با خودمان صادق نبوده‌ایم، ولی مهم این است که آیا بعد از عهدشکنی، توان مواجهه با خودمان را داریم؟ این سؤالی است که فرداروز کاراکتر حامد بهداد را برایمان قابل تخیل و تصور می‌کند.

«سد معبر» روایتی است گرم و پویا از جاه‌طلبی انسان، از تصمیم‌هایی که در بحران گرفته می‌شوند، اما تردید، وقوع آنها را به وقفه می‌اندازد و شاید هیچ‌وقت به وقوع نپیوندند. دومین فیلم سینمایی محسن قرایی بعد از فیلم خوب «خسته نباشید»، براساس فیلم‌نامه‌ای از سعید روستایی ساخته شده که قبل‌تر از «ابد و یک روز» نوشته شده است، اما به‌هرحال به‌واسطه موفقیت فراگیر «ابد و...» به شکلی اجتناب‌ناپذیر با این اثر قیاس می‌شود و راه فراری هم از آن وجود ندارد.
فیلم به قشر فرودست و این‌بار به طور خاص به یک مأمور مبارزه با سد معبر شهرداری می‌پردازد که در زندگی کاری، خصوصی و خانوادگی خود به‌واسطه انتخاب و عملکردهایش با بحرانی مواجه می‌شود که سایه آن بر کلیت زندگی‌اش سنگینی می‌کند. درواقع فیلم واجد یک نگاه اخلاق‌گرایانه بر مدار بازتاب اعمال در زندگی است که نگاه تحسین‌برانگیزی است، ولی حسن مطرح‌شدن آن در فیلم، ظرافت پرداخت و زیرپوستی‌بودن آن در جهان‌بینی اثر است و به همین دلیل هم کلیت کار را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. جهان ترسیم‌شده در فیلم هرچند رئال، خشن و غرق ناملایمات است، اما از این منظر می‌تواند آرمان‌گرایانه باشد و این امید را زنده نگه دارد که در میان فقر و‌ هزارویک فلاکت، تنها یک نخ باریک هم می‌تواند انسان را در قعر مشکلات سرپا نگه دارد. قراردادن چنین جهان‌بینی‌ای در دل چنین موقعیت رئالی که معمولا از آن خوانش سیاه‌نمایی می‌شود، حسن مهم و درونی فیلم است و می‌توان این نگاه را آسیب‌شناسی و تأثیرگذاری زیرپوستی آن را بر جامعه تحلیل کرد. فیلم به‌واسطه سرک‌کشیدن به این قشر خاص درواقع زاویه دید همیشگی را که از سمت کسبه و دست‌فروشان به سمت مأموران شهرداری است، این‌بار برعکس می‌کند و به‌همین‌دلیل تصویرگر موقعیت‌ها و روابط و مناسباتی است که تا حد زیادی تازگی دارد و خوانش جدیدی از آدم‌های درگیر بحران فقر و فلاکت است و به کار امتیاز می‌دهد. زوج حامد بهداد و محسن کیایی از ترکیب‌های غیرقابل‌انتظار و خوبی است که در فیلم جواب داده و عصبیت کنترل‌شده بهداد در کنار طنز خفیف‌شده کیایی توانسته به این رابطه هویتی ملموس بدهد. همان‌طور که حضور نادر فلاح و گیتی قاسمی در نقش‌های فرعی تأثیرگذار و در ذهن ماندنی است. درست است که «سد معبر» پایان محض و قطعی ندارد، اما این قطعیت‌نداشتن بیش از هر چیز به روند جاری در زندگی توفان‌زده ما پهلو می‌زند، به عهدهایی که در بحران با خود و خدایمان می‌بندیم و وقتی از بحران می‌گذریم، از آن هم می‌گذریم. «سد معبر» قصه تردیدی است که اگر بگوییم دچارش نشده‌ایم، با خودمان صادق نبوده‌ایم، ولی مهم این است که آیا بعد از عهدشکنی، توان مواجهه با خودمان را داریم؟ این سؤالی است که فرداروز کاراکتر حامد بهداد را برایمان قابل تخیل و تصور می‌کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.