|

مؤمن عمل‌گرا

فریدون سحابی . اولین رئیس سازمان انرژی اتمی پس از انقلاب

نام نیکو گر بماند ز آدمی/ به کزو ماند سرای زرنگار
مهندس مصطفی كتيرايي را از زمان طفولیت، هنگامی که در کلاس چهارم و پنجم ابتدایی تحصیل می‌کردم، می‌شناسم. ایشان در آن زمان در خانه عموی خود آقای حسن كتيرايي در تهران، خیابان امیریه، خیابان انتظام‌السلطنه، کوچه شمس، زندگی می‌کردند و با هم هم‌محل و همسایه بودیم. چند سالی گذشت، بعد از ورود برادرم عزت‌الله سحابی، به دانشکده فنی دانشگاه تهران، رفت‌وآمدها بیشتر شد و آشنایی من هم با مهندس كتيرايي که افزون بر همسایگی، از دوستان صمیمی برادرم نیز بود، از قوت و نزدیکی بیشتری برخوردار شد. در آن زمان، جمعی از دانشجویان دانشگاه تهران تا آنجا که من می‌شناختم ازجمله آقایان كتيرايي، معین‌فر، یوسف طاهری و عزت‌الله سحابی، به تأسیس «انجمن اسلامی دانشجویان» در دانشگاه تهران، همت گماشتند و آن را پایه‌ریزی كردند. فعالیت‌های «انجمن اسلامی دانشجویان» عمدتا در راستای «فرهنگ اسلامی» بود که در آن زمان با توجه به فعال‌بودن حزب توده در دانشگاه، بسیار ضرورت داشت. ازجمله فعالیت‌های این انجمن، برگزاری جلسات ادواری و منظم سخنرانی در سالن دبستان «نوبنیاد نظامی تهران» در «گذر تقی‌خان»، خیابان «سپه» (امام‌خمینی امروز)، نزدیک به سردر باغ ملی، بود. در این جلسات، بزرگ‌تران و سرشناسانی مثل مهندس مهدی بازرگان، دکتر یدالله سحابی، آیت‌الله طالقانی و... سخنرانی می‌کردند. من هم که در آن وقت در دوره اول دبیرستان در کلاس‌های 8 و 9 تحصیل می‌کردم، در این جلسات حاضر می‌شدم. مهندس كتيرايي را در این قبیل جلسات، در حال سخنرانی دیده بودم، بسیار خوش‌بیان و سخنران توانمند و قابلی بود که مطالبش را به روانی بیان می‌کرد و اکثر جلسات را مدیریت نیز مي‌كرد. انجمن اسلامی دانشجویان، بعد از فارغ‌التحصیل‌شدن مؤسسان آن از دانشگاه تهران، به «انجمن اسلامی مهندسین» تغییر نام داد. من هم بعد از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه تهران، در 1341 به عضویت رسمی انجمن اسلامی مهندسین پذیرفته شدم. از این به بعد، رابطه من با مهندس كتيرايي در داخل انجمن، صورت رسمی‌تر به خود گرفت؛ به‌طوری‌که هر دو ما عضو انجمن بودیم ولی ایشان از اعضای ارشد و در زمره گردانندگان اصلی بود و من یک عضو ساده بودم. به‌اين‌ترتیب فرصتی فراهم شد تا با ابعاد شخصیتی مهندس كتيرايي بیش‌از‌پیش آشنا شوم و چنین نیز شد؛ به‌‌اين‌معنی که ایشان را از نگاه منش‌های فردی و روش‌های اجتماعی به‌ویژه در جلسات خاص و در محافل و مجامع عمومی «انجمن اسلامی مهندسین»، فردی بسیار مبادی‌آداب، خوش‌خلق، نیکو برخورد، اهل مطالعه و تحقیق و آشنا با اصول و مبانی دین اسلام یافتم که در به‌هنگام‌سازی اطلاعات اسلامی خود، تلاش مستمری به خرج می‌داد. موضوعات و نظرات خود را بدون تعصب و دگماتیسم، بیان مي‌كرد و نقد و نظرات مخالف را با متانت می‌شنید و پاسخ می‌داد. تمام این ویژگی‌ها برایم تحسین‌برانگیز بود و بر احترامم به ایشان می‌افزود. بعد از گذشت زمان نسبتا طولانی و ادامه همکاری در انجمن اسلامی مهندسین، در سال‌های 1342 تا 1357، تصويري که از مهندس كتيرايي در ذهنم نقش بست، فردی بود که اعتقادات و باورهای تئوریک اسلامی را در صحنه عمل و در زندگی فردی و اجتماعی خود پیاده کرده بود. این تلفیق او را به مسلمانی مؤمن و عمل‌گرا تبدیل کرده بود که به‌حق می‌تواند الگوی پویندگان راه حق باشد. به نظر نگارنده مهندس كتيرايي مصداق بارزی از کلام الهی است که می‌فرماید:
«کسانی که ایمان آورده و عمل نیکو انجام می‌دهند، از بهترین مخلوقات هستند» (7، بینه، 98).
بعد از 1357، فعالیت‌های فرهنگی انجمن اسلامی مهندسین، عمدتا بر شناخت ژرف معارف اسلامی به‌ویژه قرآن کریم متمرکز شد. این فرايند موجبات همکاری بیشتری با مهندس كتيرايي را فراهم كرد. این، فرصتی مغتنم، در بررسی معارف اسلامی به دور از یکسونگری و به مدد رهنمودهای منبع اصلی یعنی قرآن کریم، بود. حضور منظم و ارشادهای ایشان، نظام و قوام جلسات ترجمه و تفسیر قرآن را فزونی بسیار می‌بخشید.
با اتکا بر رحمت گسترده و لایزال الهی و به یمن آموخته‌های چندده‌ساله از بندگان مؤمن و مصلح خداوند، آرزومندیم که تلاش‌هایمان در پیمایش مانده راه، مقبول و مرضی یگانه متعال قرار گیرد.
اکنون مصطفی كتيرايي و عزت‌الله سحابی دو یار همدل و همفکر و دو الگوی شاگردان ممتاز مکتب توحید، در کنار هم در آرامگاه ابدی‌شان، آرمیده‌اند. امید که نزد خدای رحمان و رحیم، قرین روسپیدی و مغفرت باشند.

نام نیکو گر بماند ز آدمی/ به کزو ماند سرای زرنگار
مهندس مصطفی كتيرايي را از زمان طفولیت، هنگامی که در کلاس چهارم و پنجم ابتدایی تحصیل می‌کردم، می‌شناسم. ایشان در آن زمان در خانه عموی خود آقای حسن كتيرايي در تهران، خیابان امیریه، خیابان انتظام‌السلطنه، کوچه شمس، زندگی می‌کردند و با هم هم‌محل و همسایه بودیم. چند سالی گذشت، بعد از ورود برادرم عزت‌الله سحابی، به دانشکده فنی دانشگاه تهران، رفت‌وآمدها بیشتر شد و آشنایی من هم با مهندس كتيرايي که افزون بر همسایگی، از دوستان صمیمی برادرم نیز بود، از قوت و نزدیکی بیشتری برخوردار شد. در آن زمان، جمعی از دانشجویان دانشگاه تهران تا آنجا که من می‌شناختم ازجمله آقایان كتيرايي، معین‌فر، یوسف طاهری و عزت‌الله سحابی، به تأسیس «انجمن اسلامی دانشجویان» در دانشگاه تهران، همت گماشتند و آن را پایه‌ریزی كردند. فعالیت‌های «انجمن اسلامی دانشجویان» عمدتا در راستای «فرهنگ اسلامی» بود که در آن زمان با توجه به فعال‌بودن حزب توده در دانشگاه، بسیار ضرورت داشت. ازجمله فعالیت‌های این انجمن، برگزاری جلسات ادواری و منظم سخنرانی در سالن دبستان «نوبنیاد نظامی تهران» در «گذر تقی‌خان»، خیابان «سپه» (امام‌خمینی امروز)، نزدیک به سردر باغ ملی، بود. در این جلسات، بزرگ‌تران و سرشناسانی مثل مهندس مهدی بازرگان، دکتر یدالله سحابی، آیت‌الله طالقانی و... سخنرانی می‌کردند. من هم که در آن وقت در دوره اول دبیرستان در کلاس‌های 8 و 9 تحصیل می‌کردم، در این جلسات حاضر می‌شدم. مهندس كتيرايي را در این قبیل جلسات، در حال سخنرانی دیده بودم، بسیار خوش‌بیان و سخنران توانمند و قابلی بود که مطالبش را به روانی بیان می‌کرد و اکثر جلسات را مدیریت نیز مي‌كرد. انجمن اسلامی دانشجویان، بعد از فارغ‌التحصیل‌شدن مؤسسان آن از دانشگاه تهران، به «انجمن اسلامی مهندسین» تغییر نام داد. من هم بعد از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه تهران، در 1341 به عضویت رسمی انجمن اسلامی مهندسین پذیرفته شدم. از این به بعد، رابطه من با مهندس كتيرايي در داخل انجمن، صورت رسمی‌تر به خود گرفت؛ به‌طوری‌که هر دو ما عضو انجمن بودیم ولی ایشان از اعضای ارشد و در زمره گردانندگان اصلی بود و من یک عضو ساده بودم. به‌اين‌ترتیب فرصتی فراهم شد تا با ابعاد شخصیتی مهندس كتيرايي بیش‌از‌پیش آشنا شوم و چنین نیز شد؛ به‌‌اين‌معنی که ایشان را از نگاه منش‌های فردی و روش‌های اجتماعی به‌ویژه در جلسات خاص و در محافل و مجامع عمومی «انجمن اسلامی مهندسین»، فردی بسیار مبادی‌آداب، خوش‌خلق، نیکو برخورد، اهل مطالعه و تحقیق و آشنا با اصول و مبانی دین اسلام یافتم که در به‌هنگام‌سازی اطلاعات اسلامی خود، تلاش مستمری به خرج می‌داد. موضوعات و نظرات خود را بدون تعصب و دگماتیسم، بیان مي‌كرد و نقد و نظرات مخالف را با متانت می‌شنید و پاسخ می‌داد. تمام این ویژگی‌ها برایم تحسین‌برانگیز بود و بر احترامم به ایشان می‌افزود. بعد از گذشت زمان نسبتا طولانی و ادامه همکاری در انجمن اسلامی مهندسین، در سال‌های 1342 تا 1357، تصويري که از مهندس كتيرايي در ذهنم نقش بست، فردی بود که اعتقادات و باورهای تئوریک اسلامی را در صحنه عمل و در زندگی فردی و اجتماعی خود پیاده کرده بود. این تلفیق او را به مسلمانی مؤمن و عمل‌گرا تبدیل کرده بود که به‌حق می‌تواند الگوی پویندگان راه حق باشد. به نظر نگارنده مهندس كتيرايي مصداق بارزی از کلام الهی است که می‌فرماید:
«کسانی که ایمان آورده و عمل نیکو انجام می‌دهند، از بهترین مخلوقات هستند» (7، بینه، 98).
بعد از 1357، فعالیت‌های فرهنگی انجمن اسلامی مهندسین، عمدتا بر شناخت ژرف معارف اسلامی به‌ویژه قرآن کریم متمرکز شد. این فرايند موجبات همکاری بیشتری با مهندس كتيرايي را فراهم كرد. این، فرصتی مغتنم، در بررسی معارف اسلامی به دور از یکسونگری و به مدد رهنمودهای منبع اصلی یعنی قرآن کریم، بود. حضور منظم و ارشادهای ایشان، نظام و قوام جلسات ترجمه و تفسیر قرآن را فزونی بسیار می‌بخشید.
با اتکا بر رحمت گسترده و لایزال الهی و به یمن آموخته‌های چندده‌ساله از بندگان مؤمن و مصلح خداوند، آرزومندیم که تلاش‌هایمان در پیمایش مانده راه، مقبول و مرضی یگانه متعال قرار گیرد.
اکنون مصطفی كتيرايي و عزت‌الله سحابی دو یار همدل و همفکر و دو الگوی شاگردان ممتاز مکتب توحید، در کنار هم در آرامگاه ابدی‌شان، آرمیده‌اند. امید که نزد خدای رحمان و رحیم، قرین روسپیدی و مغفرت باشند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.