بلاتکلیفی میان جشن و جشنواره؟
مهرداد حجتی
جشنواره یا جشن؟ پرسشی به قدمت 35 سال. در اینکه سینمای ایران به یک جشنواره نیاز دارد تردیدی نیست، اما اینکه با نامگذاری یک رخداد بهعنوان جشنواره این تصور پدید آید که واقعا جشنوارهای در قواره ملی برگزار میکنیم از سوی بسیاری مورد تردید است؛ اتفاقی که همهساله رخ میدهد و همچنان هم ادامه دارد. همهساله میلیاردها تومان هزینه میشود تا مراسم 11روزه دهه فجر هرچه باشکوهتر برگزار شود. اگر در سالهای نخست، جشنواره فقط در پایتخت برگزار میشد، حالا چندسالی هست که در شهرها و استانهای دیگر هم برگزار میشود. برگزار میشود تا لااقل جشن سالگرد انقلاب باشکوه برگزار شده باشد، اما چرا در طول اینهمه سال مدیر یا مسئولی در پی روشنکردن این ابهام برنیامده است؟ شاید به این دلیل که همه مدیران عمدتا در پی برگزاری جشن بودهاند تا جشنواره و البته در کنار آنها گروهی از سینماگران هم بودهاند که به این رویکرد دامن میزدهاند. ریختوپاش جشن میتواند اغواکننده باشد. میتواند خیرهکننده و پرسروصدا باشد، اما هرچه هست فقط یک جشن است و بس؛ جشنی که در میان همه هیاهوهای آن میتوان گروه کثیری از هنرمندان، مردم و رسانهها را گرد آورد تا روزها و شبهایی را با تماشای فیلم شادی کنند. شاید ازهمینرو معادل «فستیوال» را «جشنواره» گذاشتهاند. هرچه باشد بیشتر به جشن شبیه است تا جشنواره. اگر در آغاز فقط جشنواره فیلم بود، در فواصلی جشنوارههای دیگر هم به آن اضافه شدهاند. ابتدا تئاتر با فاصله کمی و بعدها موسیقی و حالا تجسمی هم به جمع «جشنواره»های فجر اضافه شدهاند تا دیگر هنری از قلم نیفتاده باشد. اگر در ابتدا فقط سینماگران را به بهانه فستیوال به یک جشن دعوت میکردند، حالا همه هنرمندان به این جشنها دعوت میشوند. همه هنرمندان در همه زمینهها، حتی خوانندگان سبک «پاپ» و «راک»! همانها که سالها از فعالیت منع میشدند و هنرشان به دیده منفی نگریسته میشد! این دورهمی هنری سالانه بیش از آنکه برای هنر و هنرمندان مفید باشد برای کارنامه مدیران مفید است؛ همانها که میخواهند همهساله رقم هنگفتی را از خزانه ملت هزینه کنند تا بعدها گفته شود که او باعرضهتر از دیگران بود که توانست باشکوهتر برگزار کند، اما هیچگاه پرسیده نمیشود که چرا جشنوارهای به قدمت 35 سال کاخی مستقل از آن خود ندارد؟ چرا پرسیده نمیشود چرا هنوز پس از 35 سال قوانین مدونی برای برگزاری آن وجود ندارد؟ آیا بیشتر به این دلیل است که دوره مدیریتها کوتاه و متزلزل است؟ یا اینکه اندیشه «نهادسازی» اساسا در میان مدیران ما جایی ندارد؟ چرا از تجارب پیشین همین سینما استفاده نمیشود تا جشنوارهای درخور شأن این سینما برگزار شود؟ جشنوارهای ملی که بتوان به آن بالید و جوایزش را در روند فیلمسازی تأثیرگذار دانست؟
جشنواره یا جشن؟ پرسشی به قدمت 35 سال. در اینکه سینمای ایران به یک جشنواره نیاز دارد تردیدی نیست، اما اینکه با نامگذاری یک رخداد بهعنوان جشنواره این تصور پدید آید که واقعا جشنوارهای در قواره ملی برگزار میکنیم از سوی بسیاری مورد تردید است؛ اتفاقی که همهساله رخ میدهد و همچنان هم ادامه دارد. همهساله میلیاردها تومان هزینه میشود تا مراسم 11روزه دهه فجر هرچه باشکوهتر برگزار شود. اگر در سالهای نخست، جشنواره فقط در پایتخت برگزار میشد، حالا چندسالی هست که در شهرها و استانهای دیگر هم برگزار میشود. برگزار میشود تا لااقل جشن سالگرد انقلاب باشکوه برگزار شده باشد، اما چرا در طول اینهمه سال مدیر یا مسئولی در پی روشنکردن این ابهام برنیامده است؟ شاید به این دلیل که همه مدیران عمدتا در پی برگزاری جشن بودهاند تا جشنواره و البته در کنار آنها گروهی از سینماگران هم بودهاند که به این رویکرد دامن میزدهاند. ریختوپاش جشن میتواند اغواکننده باشد. میتواند خیرهکننده و پرسروصدا باشد، اما هرچه هست فقط یک جشن است و بس؛ جشنی که در میان همه هیاهوهای آن میتوان گروه کثیری از هنرمندان، مردم و رسانهها را گرد آورد تا روزها و شبهایی را با تماشای فیلم شادی کنند. شاید ازهمینرو معادل «فستیوال» را «جشنواره» گذاشتهاند. هرچه باشد بیشتر به جشن شبیه است تا جشنواره. اگر در آغاز فقط جشنواره فیلم بود، در فواصلی جشنوارههای دیگر هم به آن اضافه شدهاند. ابتدا تئاتر با فاصله کمی و بعدها موسیقی و حالا تجسمی هم به جمع «جشنواره»های فجر اضافه شدهاند تا دیگر هنری از قلم نیفتاده باشد. اگر در ابتدا فقط سینماگران را به بهانه فستیوال به یک جشن دعوت میکردند، حالا همه هنرمندان به این جشنها دعوت میشوند. همه هنرمندان در همه زمینهها، حتی خوانندگان سبک «پاپ» و «راک»! همانها که سالها از فعالیت منع میشدند و هنرشان به دیده منفی نگریسته میشد! این دورهمی هنری سالانه بیش از آنکه برای هنر و هنرمندان مفید باشد برای کارنامه مدیران مفید است؛ همانها که میخواهند همهساله رقم هنگفتی را از خزانه ملت هزینه کنند تا بعدها گفته شود که او باعرضهتر از دیگران بود که توانست باشکوهتر برگزار کند، اما هیچگاه پرسیده نمیشود که چرا جشنوارهای به قدمت 35 سال کاخی مستقل از آن خود ندارد؟ چرا پرسیده نمیشود چرا هنوز پس از 35 سال قوانین مدونی برای برگزاری آن وجود ندارد؟ آیا بیشتر به این دلیل است که دوره مدیریتها کوتاه و متزلزل است؟ یا اینکه اندیشه «نهادسازی» اساسا در میان مدیران ما جایی ندارد؟ چرا از تجارب پیشین همین سینما استفاده نمیشود تا جشنوارهای درخور شأن این سینما برگزار شود؟ جشنوارهای ملی که بتوان به آن بالید و جوایزش را در روند فیلمسازی تأثیرگذار دانست؟
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.