|

توییتر پاشنه‌آشیل ترامپ است

عبدالله ناصری-فعال سیاسی

کشمکش توییتری بین رئیس‌جمهور آمریکا و مکزیک بر سر ساخت دیوار حائل میان این دو کشور که در نهایت به لغو دیدار این دو سیاست‌مدار همسایه منجر شد، بازتاب گسترده‌ای داشته است. به نظر می‌رسد اهمیت شبکه‌های مجازی همچون توییتر حتی نزد چهره‌های سیاسی جهان نیز کشف شده و آنها دریافته‌اند که با استفاده از این رسانه‌های آنلاین می‌توانند به شکلی فوری و بدون‌حاشیه، پیام خود را به افکار عمومی برسانند.

اما درمورد مناقشه توییتری ترامپ و پنیانیتو به نظر می‌رسد موضوع فراتر از ‌پذیرش کارکردها و اهمیت رسانه‌های مجازی باشد. بحث و مناقشه آنها درباره ساخت دیوار در مرز دو کشور، موضوعی است که در نظام‌های دیپلماسی بین‌المللی می‌تواند با گفت‌وگوی رودررو حل شود. به عبارت دیگر، عجیب است که چرا چنین مسئله ساده‌ای که میان دو کشور حادث شده و می‌شد آن را با گفت‌وگوی دیپلماتیک حل کرد، امروز در معرض دید‌ میلیون‌ها نفر قرار گرفته و مردم جهان به شاهدان خاموش توییت‌های رئیس‌جمهور آمریکا و واکنش‌های رئیس‌جمهور مکزیک بدل شده‌اند. کشاندن چنین موضوعی به شبکه‌های اجتماعی، نشان از آن دارد که دو طرف، خواهان آن هستند که از طریق دیگری، افکار عمومی شهروندان خود را تحت‌تأثیر قرار دهند، اما از این نکته به‌سادگی گذشته‌اند که با ورود یک مناقشه به فضای مجازی، نمی‌توان انتظار نتیجه‌ای قابل پیش‌بینی را داشت.
در شرایطی که امروز دولتمردان کشورهای توسعه‌یافته یا درحال‌توسعه، به تأثیر فراگیر شبکه‌های اجتماعی پی برده‌اند و از آن در راه اهداف خود بهره می‌برند، ما در کشورمان نیز، تجربه‌های مشابه داشته‌ایم؛ تجربه حضور و اظهارنظر چهره‌های سیاسی و فرهنگی در شبکه‌های اجتماعی و بازتاب‌های گاه موفق و گاه ناموفق آنها. به‌عنوان‌نمونه بد نیست به تلاش‌های یک سال اخیر آقای ظریف در توییتر اشاره کنیم که با وجود ضعف تیم رسانه‌ای رئیس‌جمهور، یک‌تنه توانستند افکار عمومی را خصوصا در بحث برجام مدیریت کرده و با آگاهی‌بخشی لازم در مواقع حساس، مصداق بهره‌برداری مثبت از امکان رسانه‌ای توییتر باشند. حضور چهره‌های مطرح کشور در توییتر محدود به سیاسیون نمی‌شود. در همین چند روز اخیر، توییت خانم علیدوستی که به‌طور مستقیم اشاره به رفتار نژادپرستانه ترامپ دارد نیز بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های بین‌المللی داشته است.
درباره شخص ترامپ و توییترش اما موضوع تا حدودی متفاوت است. رئیس‌جمهور جدید آمریکا، با توجه به روحیه‌ای که دارد، در کشاندن موضوعات به شبکه‌های اجتماعی زیاده‌روی می‌کند؛ درست به همان شکل که در اعلام مواضع رسمی‌اش، گاه با زیاده‌روی، باعث التهاب در افکار عمومی می‌شود. نطق‌های انتخاباتی ترامپ و فرمان‌هایی که تاکنون صادر کرده، حکایت از آن دارد که باید از این پس، ترامپی که در توییتر می‌بینیم نیز به همین اندازه تند و هیجان‌زده باشد. کشیدن دیوار و لغو دیدار دو سیاست‌مدار بدون درنظرگرفتن تمام پروتکل‌های مرسوم دو کشور آمریکا و مکزیک، موضوعی نيست که پیش از ترامپ نیز به ذهن رئیس‌جمهوران پیشین آمریکا نرسیده باشد، اما عجیب است که چرا ترامپ تا آنجا درباره چنین طرحی زیاده‌روی می‌کند که به‌جای رجوع به گفتمان دیپلماسی و نشست‌های لازم در این زمینه، از توییتر به‌عنوان رسانه اعلام نظراتش بهره می‌برد. به نظر می‌رسد این‌گونه استفاده از توییتر و شبکه‌های اجتماعی، پاشنه‌آشیل ترامپ خواهد بود، چراکه روحیه پوپولیستی و متخاصم ترامپ و ادبیاتی که او در عرصه داخلی و بین‌المللی به کار می‌برد، علاوه بر کورکردن راه‌های گفت‌وگو و حل دیپلماتیک مسائل، اثرات غیرمنطقی خود را نه‌فقط در دنیا، بلکه حتی در حزب جمهوری‌خواه به بار خواهد آورد و افکار عمومی را وادار می‌کند روبه‌روی آن بایستند.

کشمکش توییتری بین رئیس‌جمهور آمریکا و مکزیک بر سر ساخت دیوار حائل میان این دو کشور که در نهایت به لغو دیدار این دو سیاست‌مدار همسایه منجر شد، بازتاب گسترده‌ای داشته است. به نظر می‌رسد اهمیت شبکه‌های مجازی همچون توییتر حتی نزد چهره‌های سیاسی جهان نیز کشف شده و آنها دریافته‌اند که با استفاده از این رسانه‌های آنلاین می‌توانند به شکلی فوری و بدون‌حاشیه، پیام خود را به افکار عمومی برسانند.

اما درمورد مناقشه توییتری ترامپ و پنیانیتو به نظر می‌رسد موضوع فراتر از ‌پذیرش کارکردها و اهمیت رسانه‌های مجازی باشد. بحث و مناقشه آنها درباره ساخت دیوار در مرز دو کشور، موضوعی است که در نظام‌های دیپلماسی بین‌المللی می‌تواند با گفت‌وگوی رودررو حل شود. به عبارت دیگر، عجیب است که چرا چنین مسئله ساده‌ای که میان دو کشور حادث شده و می‌شد آن را با گفت‌وگوی دیپلماتیک حل کرد، امروز در معرض دید‌ میلیون‌ها نفر قرار گرفته و مردم جهان به شاهدان خاموش توییت‌های رئیس‌جمهور آمریکا و واکنش‌های رئیس‌جمهور مکزیک بدل شده‌اند. کشاندن چنین موضوعی به شبکه‌های اجتماعی، نشان از آن دارد که دو طرف، خواهان آن هستند که از طریق دیگری، افکار عمومی شهروندان خود را تحت‌تأثیر قرار دهند، اما از این نکته به‌سادگی گذشته‌اند که با ورود یک مناقشه به فضای مجازی، نمی‌توان انتظار نتیجه‌ای قابل پیش‌بینی را داشت.
در شرایطی که امروز دولتمردان کشورهای توسعه‌یافته یا درحال‌توسعه، به تأثیر فراگیر شبکه‌های اجتماعی پی برده‌اند و از آن در راه اهداف خود بهره می‌برند، ما در کشورمان نیز، تجربه‌های مشابه داشته‌ایم؛ تجربه حضور و اظهارنظر چهره‌های سیاسی و فرهنگی در شبکه‌های اجتماعی و بازتاب‌های گاه موفق و گاه ناموفق آنها. به‌عنوان‌نمونه بد نیست به تلاش‌های یک سال اخیر آقای ظریف در توییتر اشاره کنیم که با وجود ضعف تیم رسانه‌ای رئیس‌جمهور، یک‌تنه توانستند افکار عمومی را خصوصا در بحث برجام مدیریت کرده و با آگاهی‌بخشی لازم در مواقع حساس، مصداق بهره‌برداری مثبت از امکان رسانه‌ای توییتر باشند. حضور چهره‌های مطرح کشور در توییتر محدود به سیاسیون نمی‌شود. در همین چند روز اخیر، توییت خانم علیدوستی که به‌طور مستقیم اشاره به رفتار نژادپرستانه ترامپ دارد نیز بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های بین‌المللی داشته است.
درباره شخص ترامپ و توییترش اما موضوع تا حدودی متفاوت است. رئیس‌جمهور جدید آمریکا، با توجه به روحیه‌ای که دارد، در کشاندن موضوعات به شبکه‌های اجتماعی زیاده‌روی می‌کند؛ درست به همان شکل که در اعلام مواضع رسمی‌اش، گاه با زیاده‌روی، باعث التهاب در افکار عمومی می‌شود. نطق‌های انتخاباتی ترامپ و فرمان‌هایی که تاکنون صادر کرده، حکایت از آن دارد که باید از این پس، ترامپی که در توییتر می‌بینیم نیز به همین اندازه تند و هیجان‌زده باشد. کشیدن دیوار و لغو دیدار دو سیاست‌مدار بدون درنظرگرفتن تمام پروتکل‌های مرسوم دو کشور آمریکا و مکزیک، موضوعی نيست که پیش از ترامپ نیز به ذهن رئیس‌جمهوران پیشین آمریکا نرسیده باشد، اما عجیب است که چرا ترامپ تا آنجا درباره چنین طرحی زیاده‌روی می‌کند که به‌جای رجوع به گفتمان دیپلماسی و نشست‌های لازم در این زمینه، از توییتر به‌عنوان رسانه اعلام نظراتش بهره می‌برد. به نظر می‌رسد این‌گونه استفاده از توییتر و شبکه‌های اجتماعی، پاشنه‌آشیل ترامپ خواهد بود، چراکه روحیه پوپولیستی و متخاصم ترامپ و ادبیاتی که او در عرصه داخلی و بین‌المللی به کار می‌برد، علاوه بر کورکردن راه‌های گفت‌وگو و حل دیپلماتیک مسائل، اثرات غیرمنطقی خود را نه‌فقط در دنیا، بلکه حتی در حزب جمهوری‌خواه به بار خواهد آورد و افکار عمومی را وادار می‌کند روبه‌روی آن بایستند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.