پیامهای فروریختن پلاسکو
محمدرضا بهزادیان . اقتصاددان
یک) پیش از هرچیز اظهار تأسف میکنم بهخاطر حادثه دردناک فروریختن پلاسکو و جانهای عزیزی که بر اثر این حادثه از دست رفت. جراحتها و آسیبهای جانی و اقتصادی واردآمده بر مردم و بنگاههای اقتصادی، آنقدر فراوان بوده که در روزهای منتهی به سال نو که رونق به بازار اقتصادی ایران برمیگردد، شاهد تعطیلی کارگاهها و بیکاری خیل عظیم کارگران این مجموعه اقتصادی هستیم.
دو) نخستین پیام فروریختن پلاسکو را میتوان در نظام بیمه تأمین اجتماعی کشور سراغ گرفت. در ایران ما روش تعامل سازمان تأمین اجتماعی با بیمهگذاران با چالشهای فراوانی همراه بوده، بهگونهای که گاه برخورد این نهاد دولتی با بنگاههای اقتصادی، سختگیرانهتر از ممیزهای مالیاتی است و حاصل اینهمه سختگیری، چیزی جز درصد پایین بنگاههای اقتصادی تحت پوشش بیمه در پلاسکو نبوده و بعید میدانم که در دیگر بخشهای اقتصادی هم چیزی جز این باشد. اگرچه در عرف و سنت ما ایرانیها با توجه به وجود روابط عاطفی متقابل، رابطه بین کارگر و کارفرما یک رابطه دلسوزانه و حمایتگرانه (چیزی شبیه یک رابطه پدر و فرزندی) و عمدتا متکی بر وجدان کارفرمایان در حمایت از همکارانشان است، اما باید دید که سازمان تأمین اجتماعی کشور چطور استخوانِ لای زخمی است که کمتر از 20درصد کسبه پلاسکو - بهعنوان مشتی از خروارِ بخش اقتصادی کشور- تحت بیمه درمانی و بیمه کالایی بودهاند. اکنون که این بخش از چرخه اقتصادی کشور در مدت چنددقیقه به خاک سیاه نشسته، بد نیست فکری کنیم به حال نظام بیمه تأمین اجتماعی کشور که 69 درصد از درآمدش را بخش خصوصی، 21 درصد آن را کارگران و
کمتر از 10 درصدش را دولت تأمین میکند، اما بخش خصوصی و کارگران هیچ سهمی در اداره و مدیریت آن ندارند.
سه) پیام دیگر فروریختن پلاسکو، مراجعه به تاریخ کارآفرینی ایران است. ما در سالهای منتهی به انقلاب، چهرههایی را داشتهایم که پایهگذاران اقتصاد صنعتی و نیمهصنعتی کشور بودهاند که پلاسکو میتواند نمادی از تلاش آنها باشد. این کارآفرینان و سرمایهآفرینان در سالهای ابتدایی انقلاب، به دلیل شرایطی که آن زمان بر کشور حاکم بود، در دادگاههایی اموال خود را از دست دادهاند؛ بخش عمدهای از این بنگاههای اقتصادی که زمانی سمبل اقتصاد ایران بودند، در این 38 سال، یا تعطیل شده یا از چرخه اقتصاد بیرون ماندهاند. اگر هدف از مصادره اموال در سالهای نخستین انقلاب، ارائه خدمات بهتر به مستضعفان و تهیدستان جامعه بود، باید این سؤال را پرسید که امروز آن تهیدستان در شرایط اقتصادی بهتری نسبت به آن زمان زندگی میکنند؟ ایکاش مدافعان اقتصاد بخش خصوصی میتوانستند برای یکبار هم که شده، از مسئولان ذیصلاح کشور بخواهند که به افرادی که دسترنجشان روزی در اختیار دولت قرار گرفته اجازه واخواهی داده تا دوباره مورد بررسی قرار گيرند تا موجب اقبال همه ایرانیان در بازسازی اقتصادی کشور شده و اطمینانخاطری برای همه اقتصادگردانان کشور ایجاد کند و
ایکاش امروز کمی از سرعت رسیدگی دادگاههای روزهای اول انقلاب را در برخورد با فسادهای مالی میدیدیم و در نهایت امیدواریم که شاهد دلسوزی مالکان امروزی این اموال ضبطشده در جهت تعمیر، نگهداری و تقویت و بهرهبرداری بهتر از آنها باشیم تا دیگر شاهد چنین حوادثی نباشیم.
چهار) آخرین پیام پلاسکو برای آینده، رعایت ایمنی است. فعالان اقتصادی که از نبود یک سیستم بیمهای خوب و فراگیر رنج میبرند، اتفاقا باید بیشتر از دیگران به رعایت موارد ایمنی بپردازند و از بودجهریزان شهری و کشور بخواهند که در این زمینه مورد حمایت قرار بگیرند. وقتی که کلیپهای ساعات اولیه حادثه پلاسکو نشان میدهد که فشار آب شیلنگهای آتشنشانی به آتش طبقات بالا نمیرسد، این یعنی آنکه ما باید نگران تهرانی باشیم که اسیر بلندمرتبهسازی در عین نبود امکانات ایمنی است. همانطور که ساخت ساختمان پلاسکو در دورهای اقتصاد نیمهصنعتی را در کشور ما آغاز کرد، امیدوارم که فروریختن آن هرچقدر تلخ و جانسوز است، مایه ایجاد امنیت و آرامش از رهگذر تأمین نیازهای تجهیزاتی و روشهای درست مقابله با حوادث باشد تا برای نسلهای بعدی اقتصاد کشور، امنیت را به ارمغان بیاورد که اگر اینطور نشود، هر ساختمانی در تهران، پلاسکوست.
یک) پیش از هرچیز اظهار تأسف میکنم بهخاطر حادثه دردناک فروریختن پلاسکو و جانهای عزیزی که بر اثر این حادثه از دست رفت. جراحتها و آسیبهای جانی و اقتصادی واردآمده بر مردم و بنگاههای اقتصادی، آنقدر فراوان بوده که در روزهای منتهی به سال نو که رونق به بازار اقتصادی ایران برمیگردد، شاهد تعطیلی کارگاهها و بیکاری خیل عظیم کارگران این مجموعه اقتصادی هستیم.
دو) نخستین پیام فروریختن پلاسکو را میتوان در نظام بیمه تأمین اجتماعی کشور سراغ گرفت. در ایران ما روش تعامل سازمان تأمین اجتماعی با بیمهگذاران با چالشهای فراوانی همراه بوده، بهگونهای که گاه برخورد این نهاد دولتی با بنگاههای اقتصادی، سختگیرانهتر از ممیزهای مالیاتی است و حاصل اینهمه سختگیری، چیزی جز درصد پایین بنگاههای اقتصادی تحت پوشش بیمه در پلاسکو نبوده و بعید میدانم که در دیگر بخشهای اقتصادی هم چیزی جز این باشد. اگرچه در عرف و سنت ما ایرانیها با توجه به وجود روابط عاطفی متقابل، رابطه بین کارگر و کارفرما یک رابطه دلسوزانه و حمایتگرانه (چیزی شبیه یک رابطه پدر و فرزندی) و عمدتا متکی بر وجدان کارفرمایان در حمایت از همکارانشان است، اما باید دید که سازمان تأمین اجتماعی کشور چطور استخوانِ لای زخمی است که کمتر از 20درصد کسبه پلاسکو - بهعنوان مشتی از خروارِ بخش اقتصادی کشور- تحت بیمه درمانی و بیمه کالایی بودهاند. اکنون که این بخش از چرخه اقتصادی کشور در مدت چنددقیقه به خاک سیاه نشسته، بد نیست فکری کنیم به حال نظام بیمه تأمین اجتماعی کشور که 69 درصد از درآمدش را بخش خصوصی، 21 درصد آن را کارگران و
کمتر از 10 درصدش را دولت تأمین میکند، اما بخش خصوصی و کارگران هیچ سهمی در اداره و مدیریت آن ندارند.
سه) پیام دیگر فروریختن پلاسکو، مراجعه به تاریخ کارآفرینی ایران است. ما در سالهای منتهی به انقلاب، چهرههایی را داشتهایم که پایهگذاران اقتصاد صنعتی و نیمهصنعتی کشور بودهاند که پلاسکو میتواند نمادی از تلاش آنها باشد. این کارآفرینان و سرمایهآفرینان در سالهای ابتدایی انقلاب، به دلیل شرایطی که آن زمان بر کشور حاکم بود، در دادگاههایی اموال خود را از دست دادهاند؛ بخش عمدهای از این بنگاههای اقتصادی که زمانی سمبل اقتصاد ایران بودند، در این 38 سال، یا تعطیل شده یا از چرخه اقتصاد بیرون ماندهاند. اگر هدف از مصادره اموال در سالهای نخستین انقلاب، ارائه خدمات بهتر به مستضعفان و تهیدستان جامعه بود، باید این سؤال را پرسید که امروز آن تهیدستان در شرایط اقتصادی بهتری نسبت به آن زمان زندگی میکنند؟ ایکاش مدافعان اقتصاد بخش خصوصی میتوانستند برای یکبار هم که شده، از مسئولان ذیصلاح کشور بخواهند که به افرادی که دسترنجشان روزی در اختیار دولت قرار گرفته اجازه واخواهی داده تا دوباره مورد بررسی قرار گيرند تا موجب اقبال همه ایرانیان در بازسازی اقتصادی کشور شده و اطمینانخاطری برای همه اقتصادگردانان کشور ایجاد کند و
ایکاش امروز کمی از سرعت رسیدگی دادگاههای روزهای اول انقلاب را در برخورد با فسادهای مالی میدیدیم و در نهایت امیدواریم که شاهد دلسوزی مالکان امروزی این اموال ضبطشده در جهت تعمیر، نگهداری و تقویت و بهرهبرداری بهتر از آنها باشیم تا دیگر شاهد چنین حوادثی نباشیم.
چهار) آخرین پیام پلاسکو برای آینده، رعایت ایمنی است. فعالان اقتصادی که از نبود یک سیستم بیمهای خوب و فراگیر رنج میبرند، اتفاقا باید بیشتر از دیگران به رعایت موارد ایمنی بپردازند و از بودجهریزان شهری و کشور بخواهند که در این زمینه مورد حمایت قرار بگیرند. وقتی که کلیپهای ساعات اولیه حادثه پلاسکو نشان میدهد که فشار آب شیلنگهای آتشنشانی به آتش طبقات بالا نمیرسد، این یعنی آنکه ما باید نگران تهرانی باشیم که اسیر بلندمرتبهسازی در عین نبود امکانات ایمنی است. همانطور که ساخت ساختمان پلاسکو در دورهای اقتصاد نیمهصنعتی را در کشور ما آغاز کرد، امیدوارم که فروریختن آن هرچقدر تلخ و جانسوز است، مایه ایجاد امنیت و آرامش از رهگذر تأمین نیازهای تجهیزاتی و روشهای درست مقابله با حوادث باشد تا برای نسلهای بعدی اقتصاد کشور، امنیت را به ارمغان بیاورد که اگر اینطور نشود، هر ساختمانی در تهران، پلاسکوست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.