برجام اصليترين چالش ترامپ
ترجمه: شهرام زرندار
يكي از مهمترين چالشهاي سياست خارجي در دولت ترامپ تعريف رويكردش درباره ايران و برجام خواهد بود. [ادعاي] بهجلو راندنِ با زور آن و پارهكردنش چنانكه ترامپ در مبارزات انتخاباتي قول داده بود [به عنوان يك حربه تبليغاتي] قابل درك است؛ اما رهاكردن توافق هستهاي در اين مقطع بحثي مبتني بر رابطه باخت- باخت است.
ايران از طريق لغو تحريمها صد ميليارد دلار به دست آورده و اتخاذ يك سياست جديد درباره توافق هستهاي باعث اصطكاك با ديگر دولتهاي 1+5 ميشود. فرض اين است كه ايران آزاد است تا بيهيچ محدوديتي برنامه هستهاي خود را از سر گيرد، زيرا قطعنامههاي شوراي امنيت سازمان ملل كه خواهان لغو و تعليق فعاليتهاي مرتبط با غنيسازي اورانيوم بود، با قطعنامه 2231 كه برجام را تأييد ميكند، جايگزين شده است. دوباره بهمذاكرهگذاشتن اين توافق بيش از خود آن پيامد دارد و حتي با فرض بهاجماعرسيدن با ديگر اعضاي 1+5 نيز پرريسك خواهد بود. مذاكره دوباره درباره توافق هستهاي سالها به طول ميانجامد و اينكه قدرتهاي جهاني براي اعمال فشار بر ايران چه اهرم قدرتي در اختيار خواهند داشت، مسئله مهمي است. روشن است كه در اين مقطع (كه به ادعاي ترامپ بدترين وضع موجود بهواسطه برجام به وجود آمده) مذاكره مجدد درباره برجام، خواستن بهترين وضع موجود است و ميتوان با تغيير رويكرد ايالات متحده درباره توافق بهواسطه تغيير گفتمان بين طرفين، دستاوردهاي بسياري را خيلي ساده به دست آورد. با توجه به خواستههاي ترامپ و چشمانداز دولتش درباره ايران،
رئيسجمهور جديد بايد پيامي واضح و روشن به ايران بفرستد و درباره نقض توافق «اِنپيتي» هشدار دهد. قدم بعدی این است که با 1+5 بهمنظور روشنکردن ابهامهای موجود در برجام (بهویژه درباره بازرسیها از تأسیسات نظامی موشک و کشف تأسیسات ناشناخته و روشنکردن خطوط راهنما برای پاسخدادن بههرگونه نقض توافق از سوی ایران) کار کرد. دولت ترامپ باید به ايران فشار آورد تا به مخفیکاریهای موجود درباره بسیاری از فعالیتهای هستهای خود پايان دهد و به ايران یادآوری کند که اگر «اِنپیتی» را نقض كند ديگر مورد اعتماد نخواهد بود. مورداعتمادبودن در گزارشهاي آژانس هستهاي به کمبود خطرناک شفافیت منجر ميشود، همچنانکه درباره بحثها و ملاحظه با دقت مسائل مربوط به نقض توافقنامه و تأمین تصمیمها در کمیسیون مشترک در درون کارگروه مربوطه مطرح شد. همچنان که «اُولی هانیوین» اشاره کرده ما بايد بدانيم كه برای مثال آیا تحقیقات هستهای ایران و برنامههای او برای توسعه آن بر پارامترهای برجام در يك دوره یکساله تأثیر میگذارد یا منجر به شکستن توافق میشود؟
مؤسسه واشنگتن در تحليل اخير خود به کمبود دردناک شفافیت اشاره میکند. «باور وکلاوسون» نظمي كه کارکردهای کارگروه مشترک را با مشکل مواجه میكند، تشریح كرده است و به اعتقاد او تمامی این مسائل به آزمايش كامل از سوی دولت جدید نیاز دارند؛ همچنین دولت ترامپ بايد رویکردی همهجانبهتر در مقابل ایران طراحی کند و دینامیك موجود بین ایالات متحده و ایران را به حساب آورد. این دولت باید قوانین و مقررات پایه برای کنش متقابل با ایران را برقرار کرده و پیششرطهای لازم برای روابط آتی را مطرح کند. مباحث امروزی در اروپا درباره قدمهایی که برای عادیسازی روابط با ایران لازم است، بلوغنایافته و گمراهکننده است، این مباحث ضعفهایی جدی در مقابل تهاجم و تحریکات ایران و کمبود اراده سیاسی برای مواجهه قاطع با این كشور دارد. با وجود اينكه دولت اوباما انتظار داشت در سال 2015 توافق هستهای ایران را ميانهرو و خاورميانه را باثبات کند، ایران میانهروتر و بازیگری همکارتر در سطح بينالمللي با ایالات متحده نشده است. برجام همچنين ثبات را در خاورمیانه ارتقا نداده و ایران بههیچوجه یک فاکتور ایجاد ثبات در منطقه نیست. کاملا برعکس از زمانی که
توافق هستهای اعلام شد، ایران رفتاري خصمانه در مقابل ایالات متحده از خود نشان داده است و برنامه موشکي خود (آزمايش موشکهای با دقت بالا در هدفزنی و داراي توان حمل کلاهکهای هستهای)، امکان همکاری با کره شمالی درباره تواناییهای «آیسیبیام» و افزایش نقش نظامی خود در نبردهای سوریه را ارتقا داده و تحرکات علیه نیروی دریایی ایالات متحده در خلیج فارس را افزايش داده است. زندانیان ایرانی- آمریکایی به عنوان اهرمي برای چانهزنی بیشتر و ادامه گفتمان تند ضد آمریکایی از جمله اين تحركات ضد آمريكايي است.
يكي از مهمترين چالشهاي سياست خارجي در دولت ترامپ تعريف رويكردش درباره ايران و برجام خواهد بود. [ادعاي] بهجلو راندنِ با زور آن و پارهكردنش چنانكه ترامپ در مبارزات انتخاباتي قول داده بود [به عنوان يك حربه تبليغاتي] قابل درك است؛ اما رهاكردن توافق هستهاي در اين مقطع بحثي مبتني بر رابطه باخت- باخت است.
ايران از طريق لغو تحريمها صد ميليارد دلار به دست آورده و اتخاذ يك سياست جديد درباره توافق هستهاي باعث اصطكاك با ديگر دولتهاي 1+5 ميشود. فرض اين است كه ايران آزاد است تا بيهيچ محدوديتي برنامه هستهاي خود را از سر گيرد، زيرا قطعنامههاي شوراي امنيت سازمان ملل كه خواهان لغو و تعليق فعاليتهاي مرتبط با غنيسازي اورانيوم بود، با قطعنامه 2231 كه برجام را تأييد ميكند، جايگزين شده است. دوباره بهمذاكرهگذاشتن اين توافق بيش از خود آن پيامد دارد و حتي با فرض بهاجماعرسيدن با ديگر اعضاي 1+5 نيز پرريسك خواهد بود. مذاكره دوباره درباره توافق هستهاي سالها به طول ميانجامد و اينكه قدرتهاي جهاني براي اعمال فشار بر ايران چه اهرم قدرتي در اختيار خواهند داشت، مسئله مهمي است. روشن است كه در اين مقطع (كه به ادعاي ترامپ بدترين وضع موجود بهواسطه برجام به وجود آمده) مذاكره مجدد درباره برجام، خواستن بهترين وضع موجود است و ميتوان با تغيير رويكرد ايالات متحده درباره توافق بهواسطه تغيير گفتمان بين طرفين، دستاوردهاي بسياري را خيلي ساده به دست آورد. با توجه به خواستههاي ترامپ و چشمانداز دولتش درباره ايران،
رئيسجمهور جديد بايد پيامي واضح و روشن به ايران بفرستد و درباره نقض توافق «اِنپيتي» هشدار دهد. قدم بعدی این است که با 1+5 بهمنظور روشنکردن ابهامهای موجود در برجام (بهویژه درباره بازرسیها از تأسیسات نظامی موشک و کشف تأسیسات ناشناخته و روشنکردن خطوط راهنما برای پاسخدادن بههرگونه نقض توافق از سوی ایران) کار کرد. دولت ترامپ باید به ايران فشار آورد تا به مخفیکاریهای موجود درباره بسیاری از فعالیتهای هستهای خود پايان دهد و به ايران یادآوری کند که اگر «اِنپیتی» را نقض كند ديگر مورد اعتماد نخواهد بود. مورداعتمادبودن در گزارشهاي آژانس هستهاي به کمبود خطرناک شفافیت منجر ميشود، همچنانکه درباره بحثها و ملاحظه با دقت مسائل مربوط به نقض توافقنامه و تأمین تصمیمها در کمیسیون مشترک در درون کارگروه مربوطه مطرح شد. همچنان که «اُولی هانیوین» اشاره کرده ما بايد بدانيم كه برای مثال آیا تحقیقات هستهای ایران و برنامههای او برای توسعه آن بر پارامترهای برجام در يك دوره یکساله تأثیر میگذارد یا منجر به شکستن توافق میشود؟
مؤسسه واشنگتن در تحليل اخير خود به کمبود دردناک شفافیت اشاره میکند. «باور وکلاوسون» نظمي كه کارکردهای کارگروه مشترک را با مشکل مواجه میكند، تشریح كرده است و به اعتقاد او تمامی این مسائل به آزمايش كامل از سوی دولت جدید نیاز دارند؛ همچنین دولت ترامپ بايد رویکردی همهجانبهتر در مقابل ایران طراحی کند و دینامیك موجود بین ایالات متحده و ایران را به حساب آورد. این دولت باید قوانین و مقررات پایه برای کنش متقابل با ایران را برقرار کرده و پیششرطهای لازم برای روابط آتی را مطرح کند. مباحث امروزی در اروپا درباره قدمهایی که برای عادیسازی روابط با ایران لازم است، بلوغنایافته و گمراهکننده است، این مباحث ضعفهایی جدی در مقابل تهاجم و تحریکات ایران و کمبود اراده سیاسی برای مواجهه قاطع با این كشور دارد. با وجود اينكه دولت اوباما انتظار داشت در سال 2015 توافق هستهای ایران را ميانهرو و خاورميانه را باثبات کند، ایران میانهروتر و بازیگری همکارتر در سطح بينالمللي با ایالات متحده نشده است. برجام همچنين ثبات را در خاورمیانه ارتقا نداده و ایران بههیچوجه یک فاکتور ایجاد ثبات در منطقه نیست. کاملا برعکس از زمانی که
توافق هستهای اعلام شد، ایران رفتاري خصمانه در مقابل ایالات متحده از خود نشان داده است و برنامه موشکي خود (آزمايش موشکهای با دقت بالا در هدفزنی و داراي توان حمل کلاهکهای هستهای)، امکان همکاری با کره شمالی درباره تواناییهای «آیسیبیام» و افزایش نقش نظامی خود در نبردهای سوریه را ارتقا داده و تحرکات علیه نیروی دریایی ایالات متحده در خلیج فارس را افزايش داده است. زندانیان ایرانی- آمریکایی به عنوان اهرمي برای چانهزنی بیشتر و ادامه گفتمان تند ضد آمریکایی از جمله اين تحركات ضد آمريكايي است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.