|

تصویری از خود چیست

گفت‌وگو با «ارکیده درودی»، مدیر گالری «اُ»
تصویری از خود چیست
حافظ روحانی: گالری «اُ» این بخت را داشت تا از همان نخستین روزهای فعالیتش مورد توجه هنرمندان و هنردوستان قرار بگیرد؛ شاید ازآن‌رو که ارکیده درودی، مدیر این گالری کارش را دوست دارد و پیش‌تر با ترجمه کتابی درباره گالری‌داری این علاقه را نشان داده بود. نمایشگاه «تصویری از خود» که به‌طور مشترک در سه گالری اُ، آران و پروژه‌های آران برگزار شد، یک‌بار دیگر توجه به این گالری را جلب کرد و علاوه‌بر‌آن باعث شد تا یکی از بزرگ‌ترین نمایشگاه‌های سال، از جهت تعداد هنرمندان و تعداد آثار به‌نمایش‌درآمده برگزار شود. فریدون آو، هنرمند، طراح و مجموعه‌دار مشهوری که این نمایشگاه را ترتیب داده بود، تا حد زیادی به همکارانش در این نمایشگاه، ارکیده درودی، نازیلا نوع‌بشری (مدیر گالری‌های آران و پروژ‌ه‌های آران) و احسان لاجوردی (مدیر بنیاد احسان لاجوردی) اختیار عمل داده بود تا با سلیقه خود هنرمندانی را پیشنهاد کنند و در شکل ارائه آثار نظر و پیشنهاد دهند. برگزاری همین نمایشگاه بهانه‌ای شد تا به سراغ ارکیده درودی برویم تا از تجربه کار با فریدون آو، همکاری با خانم نازیلا نوع‌بشری و احسان لاجوردی و نمایشگاه «تصویری از خود» بگوید؛ گفت‌وگویی که در محل گالری اُ انجام شده است.

نمایشگاه دو بخش کاملا مجزا دارد. یک بخش که نزد احسان لاجوردی برگزار شد و بخش دیگر که در سه گالری دیگر برگزار می‌شود. این دو بخش انگار دو بخش جداگانه از یک آدم را نشان می‌دهند که فریدون آو است؛ یعنی یک بخش مجموعه‌دار و بخش دوم به‌عنوان کیوریتور هنری. این ابعاد چگونه به وجود آمد؟ اینکه قرار است از یک هنرمند بنام دو منظر مختلف نشان دهیم. فریدون آو پیش‌تر دو بخش دیگر کارش را در نمایشگاه‌های شخصی‌اش نمایش داده بود و یک نمایشگاه دیگر هم در دستان سام‌سنتر داشت که آن‌هم به‌نوعی نمایش تجربیاتش در عرصه دیزاین بود. این فکر چطور شکل گرفته؟
پیشنهاد اولیه از طرف آقای آو بود و از همان اول هم گفتند که می‌خواهم این نمایشگاه در دو بخش مجزا باشد؛ یک نمایشگاه چهره از مجموعه آثار خودم که شامل ماسک، مجسمه و همه چیزهایی می‌شد که آقای آو در مجموعه‌اش جمع کرده بود و شامل تصاویر چهره می‌شد. گفتند من می‌توانم این را نزد آقای لاجوردی بگذارم چون بنیادی است که آثار را برای فروش نمایش نمی‌دهد و بخش دیگری هم داشته باشد به نام «تصویری از خود» که برای خیلی از بازدیدکنندگان جالب بود. چون همه فکر می‌کردند قرار است این نمایشگاه فقط خودنگاره باشد درصورتی‌که این‌طور نبود و قرار بر این بود که نمایشگاه «تصویری از خود» باشد. چون کار خیلی از هنرمندان مثل محمدحسین عماد یا سهند حسامیان که حجم کار می‌کنند شامل تعریف خودنگاره نمی‌شود. تقریبا یک‌سال‌ونیم قبل آقای آو ایده را به ما دادند و گفتند که نمایشگاه در گالری ما و گالری خانم نازیلا نوع‌بشری (گالری آران) هم‌زمان باشد. ایشان از فضای اینجا خیلی خوش‌شان می‌آمد و فکر می‌کردند که با چه گالری دیگری می‌توانیم همکاری کنیم. با خانم نوع‌بشری هم صحبت کردند و از آنجایی که ما با کسی مشکل نداریم قرار شد نمایشگاه در اینجا (گالری اُ) و گالری آران برگزار شود که بعدتر که تعداد هنرمندان بیشتر شد، گالری پروژه‌های آران هم اضافه شد. در یک جلسه جداگانه ابتدا به ما پیشنهاد شد و آقای آو گفتند که بنیاد لاجوردی هم قرار است مجموعه شخصی‌شان را نمایش دهند. از همان اول هم قرار بود یک کاتالوگ با یک‌سری متن منتشر شود. چون قرار هم بر این بود که علاوه بر آثار هنری که از هنرمندان جمع‌آوری ‌می‌شود، از سایر هنرمندان و دیگران متونی گرفته شود. آقای آو از یک‌سری افراد دعوت کردند تا با همین مضمونِ تصویری از خود متن‌هایی بنویسند. متأسفانه هنوز کاتالوگ چاپ نشده چون بیش از 60 هنرمند در نمایشگاه شرکت کرده‌اند و بیش از 70 نفر هم متن نوشته‌اند. این تعداد خیلی بیشتر از آن‌چیزی بود که فکر می‌کردیم. قرار است تا قبل از اختتامیه در مجموعه لاجوردی این کاتالوگ چاپ شود. بخش جذاب این نمایشگاه برای من این بود که آقای آو از همان ابتدا با ما به شکل مشارکتی کار می‌کردند و این‌طور نبود که همه هنرمندان را خودشان انتخاب کنند و بگویند که فقط من تصمیم می‌گیرم. با خانم نوع‌بشری که صحبت کردیم، یک‌سری هنرمند را پیشنهاد کردیم، ولی انتخاب نهایی از سوی آقای آو انجام شد. بعد به تقسیم‌بندی هنرمندها رسیدیم و تصمیم بر سر اینکه اثر کدام هنرمند در کجا به نمایش دربیاید. مسلما، هم من و هم خانم نوع‌بشری دوست داشتیم هنرمندانمان در گالری خودمان باشند. من با توجه به هنرمندان و نوع آثار هنری‌شان که بیشتر روی آن تمرکز داشتیم گفتم اگر امکان دارد هنرمندانی را که اینجا هستند خودم انتخاب کنم که تا حد زیادی دست من را باز گذاشتند تا هنرمندانی را که از نظر من کارهایشان می‌تواند به هم ربط داشته باشد انتخاب کنم. قسمت دوم کار با خود هنرمندان بود؛ مثلا به کسانی مثل علی میرعظیمی، نازگل انصاری‌نیا و بیتا فیاضی گفته شده بود و با توجه به فضای اینجا کار کردند. کار خانم انصاری‌نیا کار جدیدی نیست، ولی با توجه به فضای اینجا که می‌توانستیم کار را بین دو طبقه آویزان کنیم، کار را آماده کردند و تصاویرش را برای من فرستادند و من هم برای آقای آو فرستادم و فکر کردیم می‌تواند خوب باشد؛ مثلا خانم فیاضی درخواست کرد که دو دیوار در اختیار داشته باشد چون می‌خواست هم حجم داشته باشد و هم یک‌سری عکس؛ یعنی هنرمندان خیلی با فضا هم درگیر بودند یا حتی کسانی که کارشان نقاشی بود فکر کردند قرار است یک دیوار به آنها تعلق بگیرد و برای یک دیوار برنامه‌ریزی کنند؛ مثل شهلا حسینی و فریدون غفاری که می‌دانستند قرار است یک دیوار داشته باشند و نسبت به آن دیوار به ما کار دادند. تابه‌حال، نمایشگاه گروهی با این تعداد نفر نداشته‌ایم، برای من تجربه جالبی بود.
به نظرم چیدمان سختی بود و هماهنگ‌کردن با این همه هنرمند و اینکه همه از همکاری با اینجا راضی و خوشحال باشند و نیز همکاری با آقای آو که داستان‌های جذابی داشت.
آقای آو چقدر هنرمندان را می‌شناخت و کارها را دیده بود؟
از هنرمندانی که ما پیشنهاد کردیم که هنرمندان گالری «اُ» هستند، در گذشته نمایشگاه همه را دیده بودند و از تعدادی هم کار دارند، از تعدادی هم کار ندارند؛ اما از زمانی که نمایشگاه‌شان را دیده بودند، علاقه نشان داده بودند که در این نمایشگاه باشند؛ مثل امید مشک‌سار که آقای آو از ایشان کار خریداری کرد و کارش را دنبال می‌کند. امید از کسانی بود که نمایشگا‌هش را دیده بود؛ اما کاری در مجموعه‌اش ندارد، ولی هنرمندی بود که دوست داشت در این پروژه باشد و کارهای بیشتری از او ببیند، علی میرعظیمی هم همین‌طور.
کارهای برخی از استادان مثل آقای آغداشلو قدیمی است یا کار فریدون غفاری از مجموعه شخصی‌اش انتخاب شده است. چند تا از کارها تولیدی است و چند کار از آثار پیشین هنرمندان انتخاب شده است؟ ترجیح بر این بود کارها انتخاب شوند یا برای نمایشگاه ساخته شوند؟
ترجیح این بود که برای نمایشگاه ساخته شوند. امید بازماندگان، امید مشک‌سار، راضیه صدیقیان، شهلا حسینی، کار دوم علی نصیر، علی میرعظیمی، بیتا فیاضی و شیده تامی مشخصا برای نمایشگاه تولید شده‌اند. فریدون غفاری، ژینوس تقی‌زاده و هومن مرتضوی از کارهای قبلی‌شان استفاده کردند؛ تقریبا نیمی از کارها برای این نمایشگاه تولید شد.
به‌طور مداوم جلسه برگزار و ایده داده می‌شد یا اینکه بعد از جلسات اول هنرمندان کارهای آماده را تحویل دادند. شما با هنرمندان در تماس بودید یا شخص آقای آو با آنها تماس می‌گرفت؟
ما از طریق آقای آو با هنرمندان در تماس بودیم؛ براي مثال به تعدادی از هنرمندها اعلام کردیم آقای آو قصد دارد نمایشگاهی با این مضمون جمع کند و آیا آنها مایل به شرکت در این نمایشگاه هستند یا نه. تاریخ ارسال آثار را به هنرمندانی که اعلام آمادگی کردند، گفتیم. میزان و شکل تماس با هنرمندان تفاوت داشت؛ براي نمونه با علی میرعظیمی که هنرمند جوان‌تری است بیشتر در تماس بودم و اتودهایش را قبل از اینکه کار را درست کند می‌دیدم و در جریان تولید بودم؛ اما امید بازماندگان یا امید مشک‌سار که با سبک نقاشی‌شان آشنا هستیم، روند تولید را با ما در میان نگذاشتند و در تاریخ مقرر کار را تحویل دادند.
آقای آو اصراری نداشتند کارها را قبل از نمایش ببینند؟
خیر.
در نمایشگاه متنی منتشر و در همه گالری‌ها توزیع شده بود. این همان نوشته بود که به هنرمندان ارائه شد؟
خیر، یکی از هنرمندان گالری آران این متن را درباره نمایشگاه نوشت و وقتی آقای آو خواندند خوششان آمد و گفتند این همان چیزی است که می‌خواهم بگویم و تصمیم گرفتند از این متن استفاده کنند. ما موقع صحبت با هنرمندان متنی به آنها ندادیم. آقای آو اصرار مي‌كردند توضیح دقیقی به هنرمندان ندهیم که منظورمان تصویری از خود یا چهره چیست؛ واقعا به هنرمندان در دو جمله توضیح می‌دادیم. براي مثال به نیکزاد نجومی که با او تماس مستقیم نداشتیم، در دو جمله روند نمایشگاه را توضیح دادیم و توضیح اضافه‌تری به کسی داده نشد، زيرا می‌خواستیم این کارها بدون محدودیت باشد.

گفت‌وگو با «ارکیده درودی»، مدیر گالری «اُ»
تصویری از خود چیست
حافظ روحانی: گالری «اُ» این بخت را داشت تا از همان نخستین روزهای فعالیتش مورد توجه هنرمندان و هنردوستان قرار بگیرد؛ شاید ازآن‌رو که ارکیده درودی، مدیر این گالری کارش را دوست دارد و پیش‌تر با ترجمه کتابی درباره گالری‌داری این علاقه را نشان داده بود. نمایشگاه «تصویری از خود» که به‌طور مشترک در سه گالری اُ، آران و پروژه‌های آران برگزار شد، یک‌بار دیگر توجه به این گالری را جلب کرد و علاوه‌بر‌آن باعث شد تا یکی از بزرگ‌ترین نمایشگاه‌های سال، از جهت تعداد هنرمندان و تعداد آثار به‌نمایش‌درآمده برگزار شود. فریدون آو، هنرمند، طراح و مجموعه‌دار مشهوری که این نمایشگاه را ترتیب داده بود، تا حد زیادی به همکارانش در این نمایشگاه، ارکیده درودی، نازیلا نوع‌بشری (مدیر گالری‌های آران و پروژ‌ه‌های آران) و احسان لاجوردی (مدیر بنیاد احسان لاجوردی) اختیار عمل داده بود تا با سلیقه خود هنرمندانی را پیشنهاد کنند و در شکل ارائه آثار نظر و پیشنهاد دهند. برگزاری همین نمایشگاه بهانه‌ای شد تا به سراغ ارکیده درودی برویم تا از تجربه کار با فریدون آو، همکاری با خانم نازیلا نوع‌بشری و احسان لاجوردی و نمایشگاه «تصویری از خود» بگوید؛ گفت‌وگویی که در محل گالری اُ انجام شده است.

نمایشگاه دو بخش کاملا مجزا دارد. یک بخش که نزد احسان لاجوردی برگزار شد و بخش دیگر که در سه گالری دیگر برگزار می‌شود. این دو بخش انگار دو بخش جداگانه از یک آدم را نشان می‌دهند که فریدون آو است؛ یعنی یک بخش مجموعه‌دار و بخش دوم به‌عنوان کیوریتور هنری. این ابعاد چگونه به وجود آمد؟ اینکه قرار است از یک هنرمند بنام دو منظر مختلف نشان دهیم. فریدون آو پیش‌تر دو بخش دیگر کارش را در نمایشگاه‌های شخصی‌اش نمایش داده بود و یک نمایشگاه دیگر هم در دستان سام‌سنتر داشت که آن‌هم به‌نوعی نمایش تجربیاتش در عرصه دیزاین بود. این فکر چطور شکل گرفته؟
پیشنهاد اولیه از طرف آقای آو بود و از همان اول هم گفتند که می‌خواهم این نمایشگاه در دو بخش مجزا باشد؛ یک نمایشگاه چهره از مجموعه آثار خودم که شامل ماسک، مجسمه و همه چیزهایی می‌شد که آقای آو در مجموعه‌اش جمع کرده بود و شامل تصاویر چهره می‌شد. گفتند من می‌توانم این را نزد آقای لاجوردی بگذارم چون بنیادی است که آثار را برای فروش نمایش نمی‌دهد و بخش دیگری هم داشته باشد به نام «تصویری از خود» که برای خیلی از بازدیدکنندگان جالب بود. چون همه فکر می‌کردند قرار است این نمایشگاه فقط خودنگاره باشد درصورتی‌که این‌طور نبود و قرار بر این بود که نمایشگاه «تصویری از خود» باشد. چون کار خیلی از هنرمندان مثل محمدحسین عماد یا سهند حسامیان که حجم کار می‌کنند شامل تعریف خودنگاره نمی‌شود. تقریبا یک‌سال‌ونیم قبل آقای آو ایده را به ما دادند و گفتند که نمایشگاه در گالری ما و گالری خانم نازیلا نوع‌بشری (گالری آران) هم‌زمان باشد. ایشان از فضای اینجا خیلی خوش‌شان می‌آمد و فکر می‌کردند که با چه گالری دیگری می‌توانیم همکاری کنیم. با خانم نوع‌بشری هم صحبت کردند و از آنجایی که ما با کسی مشکل نداریم قرار شد نمایشگاه در اینجا (گالری اُ) و گالری آران برگزار شود که بعدتر که تعداد هنرمندان بیشتر شد، گالری پروژه‌های آران هم اضافه شد. در یک جلسه جداگانه ابتدا به ما پیشنهاد شد و آقای آو گفتند که بنیاد لاجوردی هم قرار است مجموعه شخصی‌شان را نمایش دهند. از همان اول هم قرار بود یک کاتالوگ با یک‌سری متن منتشر شود. چون قرار هم بر این بود که علاوه بر آثار هنری که از هنرمندان جمع‌آوری ‌می‌شود، از سایر هنرمندان و دیگران متونی گرفته شود. آقای آو از یک‌سری افراد دعوت کردند تا با همین مضمونِ تصویری از خود متن‌هایی بنویسند. متأسفانه هنوز کاتالوگ چاپ نشده چون بیش از 60 هنرمند در نمایشگاه شرکت کرده‌اند و بیش از 70 نفر هم متن نوشته‌اند. این تعداد خیلی بیشتر از آن‌چیزی بود که فکر می‌کردیم. قرار است تا قبل از اختتامیه در مجموعه لاجوردی این کاتالوگ چاپ شود. بخش جذاب این نمایشگاه برای من این بود که آقای آو از همان ابتدا با ما به شکل مشارکتی کار می‌کردند و این‌طور نبود که همه هنرمندان را خودشان انتخاب کنند و بگویند که فقط من تصمیم می‌گیرم. با خانم نوع‌بشری که صحبت کردیم، یک‌سری هنرمند را پیشنهاد کردیم، ولی انتخاب نهایی از سوی آقای آو انجام شد. بعد به تقسیم‌بندی هنرمندها رسیدیم و تصمیم بر سر اینکه اثر کدام هنرمند در کجا به نمایش دربیاید. مسلما، هم من و هم خانم نوع‌بشری دوست داشتیم هنرمندانمان در گالری خودمان باشند. من با توجه به هنرمندان و نوع آثار هنری‌شان که بیشتر روی آن تمرکز داشتیم گفتم اگر امکان دارد هنرمندانی را که اینجا هستند خودم انتخاب کنم که تا حد زیادی دست من را باز گذاشتند تا هنرمندانی را که از نظر من کارهایشان می‌تواند به هم ربط داشته باشد انتخاب کنم. قسمت دوم کار با خود هنرمندان بود؛ مثلا به کسانی مثل علی میرعظیمی، نازگل انصاری‌نیا و بیتا فیاضی گفته شده بود و با توجه به فضای اینجا کار کردند. کار خانم انصاری‌نیا کار جدیدی نیست، ولی با توجه به فضای اینجا که می‌توانستیم کار را بین دو طبقه آویزان کنیم، کار را آماده کردند و تصاویرش را برای من فرستادند و من هم برای آقای آو فرستادم و فکر کردیم می‌تواند خوب باشد؛ مثلا خانم فیاضی درخواست کرد که دو دیوار در اختیار داشته باشد چون می‌خواست هم حجم داشته باشد و هم یک‌سری عکس؛ یعنی هنرمندان خیلی با فضا هم درگیر بودند یا حتی کسانی که کارشان نقاشی بود فکر کردند قرار است یک دیوار به آنها تعلق بگیرد و برای یک دیوار برنامه‌ریزی کنند؛ مثل شهلا حسینی و فریدون غفاری که می‌دانستند قرار است یک دیوار داشته باشند و نسبت به آن دیوار به ما کار دادند. تابه‌حال، نمایشگاه گروهی با این تعداد نفر نداشته‌ایم، برای من تجربه جالبی بود.
به نظرم چیدمان سختی بود و هماهنگ‌کردن با این همه هنرمند و اینکه همه از همکاری با اینجا راضی و خوشحال باشند و نیز همکاری با آقای آو که داستان‌های جذابی داشت.
آقای آو چقدر هنرمندان را می‌شناخت و کارها را دیده بود؟
از هنرمندانی که ما پیشنهاد کردیم که هنرمندان گالری «اُ» هستند، در گذشته نمایشگاه همه را دیده بودند و از تعدادی هم کار دارند، از تعدادی هم کار ندارند؛ اما از زمانی که نمایشگاه‌شان را دیده بودند، علاقه نشان داده بودند که در این نمایشگاه باشند؛ مثل امید مشک‌سار که آقای آو از ایشان کار خریداری کرد و کارش را دنبال می‌کند. امید از کسانی بود که نمایشگا‌هش را دیده بود؛ اما کاری در مجموعه‌اش ندارد، ولی هنرمندی بود که دوست داشت در این پروژه باشد و کارهای بیشتری از او ببیند، علی میرعظیمی هم همین‌طور.
کارهای برخی از استادان مثل آقای آغداشلو قدیمی است یا کار فریدون غفاری از مجموعه شخصی‌اش انتخاب شده است. چند تا از کارها تولیدی است و چند کار از آثار پیشین هنرمندان انتخاب شده است؟ ترجیح بر این بود کارها انتخاب شوند یا برای نمایشگاه ساخته شوند؟
ترجیح این بود که برای نمایشگاه ساخته شوند. امید بازماندگان، امید مشک‌سار، راضیه صدیقیان، شهلا حسینی، کار دوم علی نصیر، علی میرعظیمی، بیتا فیاضی و شیده تامی مشخصا برای نمایشگاه تولید شده‌اند. فریدون غفاری، ژینوس تقی‌زاده و هومن مرتضوی از کارهای قبلی‌شان استفاده کردند؛ تقریبا نیمی از کارها برای این نمایشگاه تولید شد.
به‌طور مداوم جلسه برگزار و ایده داده می‌شد یا اینکه بعد از جلسات اول هنرمندان کارهای آماده را تحویل دادند. شما با هنرمندان در تماس بودید یا شخص آقای آو با آنها تماس می‌گرفت؟
ما از طریق آقای آو با هنرمندان در تماس بودیم؛ براي مثال به تعدادی از هنرمندها اعلام کردیم آقای آو قصد دارد نمایشگاهی با این مضمون جمع کند و آیا آنها مایل به شرکت در این نمایشگاه هستند یا نه. تاریخ ارسال آثار را به هنرمندانی که اعلام آمادگی کردند، گفتیم. میزان و شکل تماس با هنرمندان تفاوت داشت؛ براي نمونه با علی میرعظیمی که هنرمند جوان‌تری است بیشتر در تماس بودم و اتودهایش را قبل از اینکه کار را درست کند می‌دیدم و در جریان تولید بودم؛ اما امید بازماندگان یا امید مشک‌سار که با سبک نقاشی‌شان آشنا هستیم، روند تولید را با ما در میان نگذاشتند و در تاریخ مقرر کار را تحویل دادند.
آقای آو اصراری نداشتند کارها را قبل از نمایش ببینند؟
خیر.
در نمایشگاه متنی منتشر و در همه گالری‌ها توزیع شده بود. این همان نوشته بود که به هنرمندان ارائه شد؟
خیر، یکی از هنرمندان گالری آران این متن را درباره نمایشگاه نوشت و وقتی آقای آو خواندند خوششان آمد و گفتند این همان چیزی است که می‌خواهم بگویم و تصمیم گرفتند از این متن استفاده کنند. ما موقع صحبت با هنرمندان متنی به آنها ندادیم. آقای آو اصرار مي‌كردند توضیح دقیقی به هنرمندان ندهیم که منظورمان تصویری از خود یا چهره چیست؛ واقعا به هنرمندان در دو جمله توضیح می‌دادیم. براي مثال به نیکزاد نجومی که با او تماس مستقیم نداشتیم، در دو جمله روند نمایشگاه را توضیح دادیم و توضیح اضافه‌تری به کسی داده نشد، زيرا می‌خواستیم این کارها بدون محدودیت باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.