از اساطیر تا رؤیا
از شاهرخ مسکوب بعد از سالیان چند کتابی در نشر فرهنگ جاوید منتشر شد، جز کتابِ تازهمنتشرشده او، «سفر در خواب»، دو کتاب دیگر «گفتوگو در باغ» و «درآمدی به اساطیر ایران» نیز هست. کتاب نخست، «گفتوگو در باغ»، سیاحت ذهنی دو ایرانی است با نامهای شاهرخ و فرهاد که در فضایی بدون مرز از مفهوم «باغ» در فرهنگ ایرانی سخن میگویند. از میان این گفتوگوهاست که از قدیم به جدید، از کهنه به نو و از آرمان به واقعیت گریز میزنند. «گفتوگو در باغ» با تماشای تابلوهای فرهاد آغاز میشود که همه باغ را تصویر میکنند و در عین تفاوت شبیه به هماند، و بهقول مسکوب واقعیت و رویا در آنها درهم تنیدهاند، واقعیتی که «به رویا تعالی مییابد و در همان حال واقعی است.»
کتاب «درآمدی به اساطیر ایران» نیز که درواقع شامل درسگفتارهای مسکوب است درباره اساطیر ایران. این کتاب با یادداشتی از حسن کامشاد منتشر شده است. کامشاد در بخشی از یادداشت خود درباره این کتاب مینویسد: «در میان انبوه اوراق و دفترچههای بازمانده از شاهرخ مسکوب، به تعدادی جزوه درسگفتار برخوردم و یادم آمد در اوایل دهه 1350 از او دعوت شده بود در مدرسه عالی تلویزیون و سینما اساطیر ایران تدریس کند.» کتاب «درآمدی به اساطیر ایران» شامل دو بخش است. در بخش اول با عنوان «کلیات اسطوره» به چیستی اسطوره، تفسیر اسطوره، کلیاتی درباره اقوام هندواروپایی، زبانهای ایرانی و منابع اطلاع از اساطیر ایران پرداخته شده است. در بخش دوم کتاب با عنوان «اساطیر ایران»، مسکوب پس از طرح مسئله به اسطوره در اندیشه ایرانی، ایزدان جنگ و اندیشه جنگ در حماسه پرداخته است. آنچه در پی میآید سطرهایی است از اولین مبحث بخش اول این کتاب که به چیستی و تعریف اسطوره اختصاص دارد: «انسان همیشه به جهان گرداگرد خود توجه داشته است. اسطوره، بیان و نمودگاری است از شناخت انسان از جهان که اکثرا گذشته از صورت ظاهر، برای انسان دارای معنایی باطنی و پنهان نیز است.
اسطوره از جهان، طبیعت، خدایان، دیوها و خلاصه از زندگی مادی و معنوی انسان پیشین سخن میگوید. عقاید دورههای عتیق را درباره هستی از راه نظریههای مدون نمیتوان دانست بلکه از راه اساطیر و آداب و رسوم، نماد و سرگذشتها (که خود اساطیری هستند) میتوان دریافت... برای شناخت عمیق فرهنگ یک ملت نمیتوان از اساطیر آن بیخبر بود. مثلا اگر کسی بخواهد ادبیات کلاسیک غرب را خوب بداند باید اساطیر یونان را که از فرهنگ آن قوم جدا نیست و همچنین تورات را بشناسد، زیرا اساطیر و فرهنگ یونان (و روم) و یهود دو سرچشمه عمده ادبیات اروپایی است.»
از شاهرخ مسکوب بعد از سالیان چند کتابی در نشر فرهنگ جاوید منتشر شد، جز کتابِ تازهمنتشرشده او، «سفر در خواب»، دو کتاب دیگر «گفتوگو در باغ» و «درآمدی به اساطیر ایران» نیز هست. کتاب نخست، «گفتوگو در باغ»، سیاحت ذهنی دو ایرانی است با نامهای شاهرخ و فرهاد که در فضایی بدون مرز از مفهوم «باغ» در فرهنگ ایرانی سخن میگویند. از میان این گفتوگوهاست که از قدیم به جدید، از کهنه به نو و از آرمان به واقعیت گریز میزنند. «گفتوگو در باغ» با تماشای تابلوهای فرهاد آغاز میشود که همه باغ را تصویر میکنند و در عین تفاوت شبیه به هماند، و بهقول مسکوب واقعیت و رویا در آنها درهم تنیدهاند، واقعیتی که «به رویا تعالی مییابد و در همان حال واقعی است.»
کتاب «درآمدی به اساطیر ایران» نیز که درواقع شامل درسگفتارهای مسکوب است درباره اساطیر ایران. این کتاب با یادداشتی از حسن کامشاد منتشر شده است. کامشاد در بخشی از یادداشت خود درباره این کتاب مینویسد: «در میان انبوه اوراق و دفترچههای بازمانده از شاهرخ مسکوب، به تعدادی جزوه درسگفتار برخوردم و یادم آمد در اوایل دهه 1350 از او دعوت شده بود در مدرسه عالی تلویزیون و سینما اساطیر ایران تدریس کند.» کتاب «درآمدی به اساطیر ایران» شامل دو بخش است. در بخش اول با عنوان «کلیات اسطوره» به چیستی اسطوره، تفسیر اسطوره، کلیاتی درباره اقوام هندواروپایی، زبانهای ایرانی و منابع اطلاع از اساطیر ایران پرداخته شده است. در بخش دوم کتاب با عنوان «اساطیر ایران»، مسکوب پس از طرح مسئله به اسطوره در اندیشه ایرانی، ایزدان جنگ و اندیشه جنگ در حماسه پرداخته است. آنچه در پی میآید سطرهایی است از اولین مبحث بخش اول این کتاب که به چیستی و تعریف اسطوره اختصاص دارد: «انسان همیشه به جهان گرداگرد خود توجه داشته است. اسطوره، بیان و نمودگاری است از شناخت انسان از جهان که اکثرا گذشته از صورت ظاهر، برای انسان دارای معنایی باطنی و پنهان نیز است.
اسطوره از جهان، طبیعت، خدایان، دیوها و خلاصه از زندگی مادی و معنوی انسان پیشین سخن میگوید. عقاید دورههای عتیق را درباره هستی از راه نظریههای مدون نمیتوان دانست بلکه از راه اساطیر و آداب و رسوم، نماد و سرگذشتها (که خود اساطیری هستند) میتوان دریافت... برای شناخت عمیق فرهنگ یک ملت نمیتوان از اساطیر آن بیخبر بود. مثلا اگر کسی بخواهد ادبیات کلاسیک غرب را خوب بداند باید اساطیر یونان را که از فرهنگ آن قوم جدا نیست و همچنین تورات را بشناسد، زیرا اساطیر و فرهنگ یونان (و روم) و یهود دو سرچشمه عمده ادبیات اروپایی است.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.