معادله استراتژیک آنکارا – تلآویو
صادق ملکی.کارشناس مسائل سیاسی
واقعیت این است که برداشت غلطی از تیرگی روابط میان ترکیه و اسرائیل صورت گرفته است. روابط راهبردی آنکارا -تلآویو هیچگاه دچار خدشه نشده و اقدامی که اردوغان در اجلاس داووس صورت داد، یک اقدام نمایشی بود؛ اما برداشت از این موضوع، غلط بوده است. حرکت اردوغان در اجلاس داووس، اقدامی محاسبهشده برای فریب مردم ترکیه و منطقه بهمنظور تثبیت موقعیت و مشروعیت در راستای اهداف پنهان و آشکار وی بود.
ترکها نخستین افرادی بودند که اسرائیل را به رسمیت شناختند و ترکیه از قدیمالایام اصلیترین حامی اسرائیل در منطقه محسوب میشود.
البته نگاه دو طرف به یکدیگر همیشه یک نگاه راهبردی بوده و اعتماد یهودیان به ترکیه به تاریخ روابط آنها بازگشته و به پناهدادن آنها در کشتار یهودیان از سوی اسپانیاییها مربوط میشود؛ حرکتی که ترکیه در سالهای اخیر انجام میدهد، یک حرکت تاکتیکی محسوب میشود که چون راهبردی نبود، موجب شد این رابطه مجددا از سر گرفته شود. در داووس ما شاهد بودیم ترکیه سعی داشت یک وجهه سیاسی برای خود ترسیم کند تا بتواند علاوه بر نفوذ در کشورهای عربی منطقه و بهخصوص پرونده فلسطین، جریانهای انقلابی را به جریانهای سیاسی به نفع خودش تبدیل کرده تا درنهایت بتواند حماس را به سمت مذاکره و آشتی با صهیونیستها متمایل کند. ازاینرو، ترکیه درصدد بوده تا نقشی میانجی را در صلح فلسطین بازی کند و اقدام اردوغان در داووس در راستای کسب اعتبار میان فلسطینیان ارزیابی میشود؛ اما متأسفانه تحلیلها و نگاه ما در داخل کشور غلط بود.
باید دانست فلسطین «موضوع تاکتیکی و نه راهبردی برای ترکیه» است و ترکها درصدد استفاده ابزاری از آن برآمدهاند که البته واکنشهایی درباره آن صورت گرفت و حتی مطلب مدنظر از منبع انتشار حذف شد. بنابراین همین تحلیلهای غلط در داخل تا حدود زیادی موجب شد نام و موقعیت جمهوری اسلامی ایران که مسئله فلسطین را یکی از راهبردهای اصلی خود در این ۳۷ سال میدانسته است، پایینتر از نام ترکیه و اردوغان قرار گیرد. با برداشتهای اشتباه به رقیب خود کمک کردیم تا نام ترکیه و اردوغان به عنوان نام اول و حامی اصلی فلسطینیان در دنیا مطرح شود. این برداشت غلط سبب شد برخی مراجع و رئیسجمهوری وقت به اردوغان پیام حمایت و تبریک داده و حتی بازوبند پهلوانی تهران نیز به او اعطا شود.
عدهای پس از انتشار خبر عادیسازی روابط میان اسرائیل و ترکیه، بر این عقیده بودند که ترکیه به دلیل قطع روابط و افزایش تنش با روسیه به سمت اسرائیل متمایل شده است؛ درصورتیکه روابط روسها با اسرائیل، روابطی دیرینه و کلیدیتر از روابط با ترکهاست. بنابراین صهیونیستها هیچگاه روابط خود با روسها را با مدنظرگرفتن سیاستهای ترکیه تنظیم نمیکنند. ذکر این نکته حائز اهمیت است که خدمتی که ترکیه به اسرائیل بهویژه پس از ظهور داعش در منطقه انجام داد، هیچ کشور عربی و حتی سعودیها به اسرائیل نکردند. ترکیه با کمک به داعش شرایط مناسبی را برای اسرائیل در منطقه به وجود آورد تا امنیت تلآویو تأمین شود و از نگاهی دیگر، سیاست ترکها در قبال منطقه یک تبانی و همسویی راهبردی با دشمنان علیه جهان اسلام بود.
واقعیت این است که برداشت غلطی از تیرگی روابط میان ترکیه و اسرائیل صورت گرفته است. روابط راهبردی آنکارا -تلآویو هیچگاه دچار خدشه نشده و اقدامی که اردوغان در اجلاس داووس صورت داد، یک اقدام نمایشی بود؛ اما برداشت از این موضوع، غلط بوده است. حرکت اردوغان در اجلاس داووس، اقدامی محاسبهشده برای فریب مردم ترکیه و منطقه بهمنظور تثبیت موقعیت و مشروعیت در راستای اهداف پنهان و آشکار وی بود.
ترکها نخستین افرادی بودند که اسرائیل را به رسمیت شناختند و ترکیه از قدیمالایام اصلیترین حامی اسرائیل در منطقه محسوب میشود.
البته نگاه دو طرف به یکدیگر همیشه یک نگاه راهبردی بوده و اعتماد یهودیان به ترکیه به تاریخ روابط آنها بازگشته و به پناهدادن آنها در کشتار یهودیان از سوی اسپانیاییها مربوط میشود؛ حرکتی که ترکیه در سالهای اخیر انجام میدهد، یک حرکت تاکتیکی محسوب میشود که چون راهبردی نبود، موجب شد این رابطه مجددا از سر گرفته شود. در داووس ما شاهد بودیم ترکیه سعی داشت یک وجهه سیاسی برای خود ترسیم کند تا بتواند علاوه بر نفوذ در کشورهای عربی منطقه و بهخصوص پرونده فلسطین، جریانهای انقلابی را به جریانهای سیاسی به نفع خودش تبدیل کرده تا درنهایت بتواند حماس را به سمت مذاکره و آشتی با صهیونیستها متمایل کند. ازاینرو، ترکیه درصدد بوده تا نقشی میانجی را در صلح فلسطین بازی کند و اقدام اردوغان در داووس در راستای کسب اعتبار میان فلسطینیان ارزیابی میشود؛ اما متأسفانه تحلیلها و نگاه ما در داخل کشور غلط بود.
باید دانست فلسطین «موضوع تاکتیکی و نه راهبردی برای ترکیه» است و ترکها درصدد استفاده ابزاری از آن برآمدهاند که البته واکنشهایی درباره آن صورت گرفت و حتی مطلب مدنظر از منبع انتشار حذف شد. بنابراین همین تحلیلهای غلط در داخل تا حدود زیادی موجب شد نام و موقعیت جمهوری اسلامی ایران که مسئله فلسطین را یکی از راهبردهای اصلی خود در این ۳۷ سال میدانسته است، پایینتر از نام ترکیه و اردوغان قرار گیرد. با برداشتهای اشتباه به رقیب خود کمک کردیم تا نام ترکیه و اردوغان به عنوان نام اول و حامی اصلی فلسطینیان در دنیا مطرح شود. این برداشت غلط سبب شد برخی مراجع و رئیسجمهوری وقت به اردوغان پیام حمایت و تبریک داده و حتی بازوبند پهلوانی تهران نیز به او اعطا شود.
عدهای پس از انتشار خبر عادیسازی روابط میان اسرائیل و ترکیه، بر این عقیده بودند که ترکیه به دلیل قطع روابط و افزایش تنش با روسیه به سمت اسرائیل متمایل شده است؛ درصورتیکه روابط روسها با اسرائیل، روابطی دیرینه و کلیدیتر از روابط با ترکهاست. بنابراین صهیونیستها هیچگاه روابط خود با روسها را با مدنظرگرفتن سیاستهای ترکیه تنظیم نمیکنند. ذکر این نکته حائز اهمیت است که خدمتی که ترکیه به اسرائیل بهویژه پس از ظهور داعش در منطقه انجام داد، هیچ کشور عربی و حتی سعودیها به اسرائیل نکردند. ترکیه با کمک به داعش شرایط مناسبی را برای اسرائیل در منطقه به وجود آورد تا امنیت تلآویو تأمین شود و از نگاهی دیگر، سیاست ترکها در قبال منطقه یک تبانی و همسویی راهبردی با دشمنان علیه جهان اسلام بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.