دنبال مچگیری نباشیم
خشایار الوند. نويسنده
کشورهای دارای صنعت سریالسازی، معمولا در هر شاخهای از ساخت سریال طنز، چند مورد را در شوخیهایشان لحاظ میکنند؛ از جمله شوخی با جنسیت، قومیت، سیاست و نهاد خانواده. اینها مواردی است که اساسا غیر از اینکه برخی از آنها خطوط قرمز ماست و نباید درباره آنها شوخی کرد، دیگر موارد هم بهمرور دچار محدودیت شده است و حتی نمیتوان درباره آنها حرف زد. در این شرایط حساب کنید چطور میشود سریالی مفرح و با شوخیهای بامزه ساخت! در کنار اینها اضافه کنید که با شغل و منصب افراد هم نمیتوان شوخی کرد و دست ما خالیتر از گذشته شده است. در این شرایط بسیاری از هنرمندانی که کار طنز تولید میکردند، عطایش را به لقایش میبخشند، چراکه عملا چیزی برای ساخت سریال طنز باقی نمیماند. خاطرم هست چند ماه قبل از پخش «در حاشیه» و زمان نگارش سریال، برخی از پزشکان مطلع شده بودند سریال جدید مدیری در یک بیمارستان روایت میشود و از همان زمان بین پزشکان این صحبت بود که قرار است ما را مسخره کنند! درکل میتوان اینطور نتیجه گرفت با هر شخص یا شغلی شوخی شود، عدهاي مدعی هستند آنها را به سخره گرفتهایم! در این شرایط گاهی تعجب میکنم آن دسته از دوستانی که همیشه معترض هستند چطور در مقابل فضای مجازی کاملا خلع سلاح شدهاند؟ چراکه شدیدترین توهینها و شوخیها در این فضاها ردوبدل میشود. از طرف دیگر، در بحث شرایط دشوار ساخت سریالهای طنز باید این نکته را نیز اضافه کرد ممیزی سلیقهای هم در کنار مواردی که پیش از این اشاره کردم، کار را سختتر میکند. ممکن است ناظر کیفی یک شبکه با مواردی در سریال مشکل داشته باشد، کمااینکه در شبکه کناری شوخی مشابهی در سریالی وجود دارد و بدون ممیزی پخش میشود! با وجود همه این محدودیتها سریالهای طنز ما شبیه هم میشوند و اگر سریالی مثل «پایتخت» یا «شبهای برره» کار متفاوتتری انجام دهند، به سریالهای شاخصی تبدیل میشوند. هر از چند گاهی که تلویزیون سریالهای قدیمیتر را پخش میکند، برخی از کیفیت خوب آن سریالها صحبت میکنند در صورتی که بعد از 20 سال انتظار دارند سریالهای بهتری ساخته شود، در صورتی که عملا این اتفاق نمیافتد. اما یک نکته مهم دیگر هم هست، گاهی با خودم فکر میکنم ای کاش میشد فیلمنامهها را چاپ کرد تا مردم بدانند متنی که قرار است به سریال تبدیل شود در چه پروسهای دچار جرح و تعدیلهایی میشود. مثل اینکه عدهای مأموریت دارند متن را خراب کنند؛ از اعمال سلیقه ناظر کیفی گرفته تا بازیگری که مثلا دیالوگ در دهانش نمیچرخد و طور دیگری جملات را ادا میکند که بههیچوجه بار طنز ندارد، یا مسائل مالی که باعث میشود سریال در شرایط دیگری ساخته شود و همه اینها باعث میشود سریال پایینتر از حد انتظار نویسنده یا کارگردان مقابل دوربین برود. با وجود همه این شرایط، میبینید ساخت سریال طنز بسیار کار پرزحمتی است. با اطمینان میگویم همه همکاران من به همگي اقشار و قومیتها احترام میگذارند و ساخت سریالهای طنز صرفا بهمنزله شوخی است، آنقدر دنبال مچگیری نباشیم. اگر این روال در ساخت سریالهای طنز ما ادامه داشته باشد و نتوان با شخص، شغل یا قومیت خاصی شوخی کرد، درنهایت تعدادی سریال خنثی و تکراری خواهیم داشت و مجبوریم شخصیتها را در این سریالها برای خنداندن مخاطب احمق فرض کنیم و قطعا حاصل این روند سریالهایی بیکیفیت خواهد بود.
کشورهای دارای صنعت سریالسازی، معمولا در هر شاخهای از ساخت سریال طنز، چند مورد را در شوخیهایشان لحاظ میکنند؛ از جمله شوخی با جنسیت، قومیت، سیاست و نهاد خانواده. اینها مواردی است که اساسا غیر از اینکه برخی از آنها خطوط قرمز ماست و نباید درباره آنها شوخی کرد، دیگر موارد هم بهمرور دچار محدودیت شده است و حتی نمیتوان درباره آنها حرف زد. در این شرایط حساب کنید چطور میشود سریالی مفرح و با شوخیهای بامزه ساخت! در کنار اینها اضافه کنید که با شغل و منصب افراد هم نمیتوان شوخی کرد و دست ما خالیتر از گذشته شده است. در این شرایط بسیاری از هنرمندانی که کار طنز تولید میکردند، عطایش را به لقایش میبخشند، چراکه عملا چیزی برای ساخت سریال طنز باقی نمیماند. خاطرم هست چند ماه قبل از پخش «در حاشیه» و زمان نگارش سریال، برخی از پزشکان مطلع شده بودند سریال جدید مدیری در یک بیمارستان روایت میشود و از همان زمان بین پزشکان این صحبت بود که قرار است ما را مسخره کنند! درکل میتوان اینطور نتیجه گرفت با هر شخص یا شغلی شوخی شود، عدهاي مدعی هستند آنها را به سخره گرفتهایم! در این شرایط گاهی تعجب میکنم آن دسته از دوستانی که همیشه معترض هستند چطور در مقابل فضای مجازی کاملا خلع سلاح شدهاند؟ چراکه شدیدترین توهینها و شوخیها در این فضاها ردوبدل میشود. از طرف دیگر، در بحث شرایط دشوار ساخت سریالهای طنز باید این نکته را نیز اضافه کرد ممیزی سلیقهای هم در کنار مواردی که پیش از این اشاره کردم، کار را سختتر میکند. ممکن است ناظر کیفی یک شبکه با مواردی در سریال مشکل داشته باشد، کمااینکه در شبکه کناری شوخی مشابهی در سریالی وجود دارد و بدون ممیزی پخش میشود! با وجود همه این محدودیتها سریالهای طنز ما شبیه هم میشوند و اگر سریالی مثل «پایتخت» یا «شبهای برره» کار متفاوتتری انجام دهند، به سریالهای شاخصی تبدیل میشوند. هر از چند گاهی که تلویزیون سریالهای قدیمیتر را پخش میکند، برخی از کیفیت خوب آن سریالها صحبت میکنند در صورتی که بعد از 20 سال انتظار دارند سریالهای بهتری ساخته شود، در صورتی که عملا این اتفاق نمیافتد. اما یک نکته مهم دیگر هم هست، گاهی با خودم فکر میکنم ای کاش میشد فیلمنامهها را چاپ کرد تا مردم بدانند متنی که قرار است به سریال تبدیل شود در چه پروسهای دچار جرح و تعدیلهایی میشود. مثل اینکه عدهای مأموریت دارند متن را خراب کنند؛ از اعمال سلیقه ناظر کیفی گرفته تا بازیگری که مثلا دیالوگ در دهانش نمیچرخد و طور دیگری جملات را ادا میکند که بههیچوجه بار طنز ندارد، یا مسائل مالی که باعث میشود سریال در شرایط دیگری ساخته شود و همه اینها باعث میشود سریال پایینتر از حد انتظار نویسنده یا کارگردان مقابل دوربین برود. با وجود همه این شرایط، میبینید ساخت سریال طنز بسیار کار پرزحمتی است. با اطمینان میگویم همه همکاران من به همگي اقشار و قومیتها احترام میگذارند و ساخت سریالهای طنز صرفا بهمنزله شوخی است، آنقدر دنبال مچگیری نباشیم. اگر این روال در ساخت سریالهای طنز ما ادامه داشته باشد و نتوان با شخص، شغل یا قومیت خاصی شوخی کرد، درنهایت تعدادی سریال خنثی و تکراری خواهیم داشت و مجبوریم شخصیتها را در این سریالها برای خنداندن مخاطب احمق فرض کنیم و قطعا حاصل این روند سریالهایی بیکیفیت خواهد بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.