|

5 نکته‌ای که ترامپ باید درباره ایران بداند

حسین موسویان، معاون پیشین سیاست خارجی دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی و استاد و پژوهشگر ارشد دانشگاه پرینستون آمریکا، در مقاله‌ای که روزنامه هافینگتون‌پست آن را منتشر کرد، نکاتی را برشمرد که ترامپ باید درباره ایران بداند. او با اشاره به اینکه «انتخاب ترامپ، یک شوک جهانی بود» نوشت: «جهان به‌ناچار با این واقعیت کنار خواهد آمد؛ چون برای عموم کشورهای جهان، رابطه با آمریکا از اهمیتي کلیدی برخوردار است، اما شاید ایران تنها استثنایی باشد که آمریکا خصمانه‌ترین روابط تاریخ معاصر را با این کشور دارد».موسویان افزود: «نکته جالب این است که رهبر عالی ایران
با توجه به مناظرات انتخابی آمریکا پیروزی ترامپ را پیش‌بینی کرد؛ چون معتقد بود او واقعیات آمریکا را صادقانه با مردم آمریکا در میان گذاشت... . رهبری و ریاست‌جمهوری ایران درعین‌حال با نتیجه انتخابات آمریکا خونسرد برخورد کردند». او در ادامه با اشاره به مواضع ترامپ در دوره مناظرات انتخاباتی درباره سیاست‌های آمریکا که بخش مهمی از دیدگاه‌های آیت‌الله خامنه‌ای درباره فساد نظام آمریکا را تأیید کرد، این سؤال را طرح کرد که «آیا این اشتراک دیدگاه موجب خواهد شد که ترامپ با اصلاح سیاست‌های گذشته، بن‌بست روابط 38‌ساله آمریکا را شکسته و میراثی فراموش‌ناشدنی در تاریخ دیپلماسی قرن معاصر به جای بگذارد؟ موسویان از سوی دیگر با طرح این احتمال که ترامپ می‌تواند خصومت‌های گذشته را افزایش دهد، به چند نکته مهم اشاره كرد که ترامپ باید درباره ایران بداند.
نخست، نقش آمریکا در تخریب روند دموکراسی در ایران. او گفت: «آمریکا قاتل دموکراسی در ایران بوده است. آمریکا و انگلیس با کودتای 1953 علیه محمد مصدق، نخست‌وزیر منتخب و محبوب مردم ایران، جنبش دموکراسی در ایران را خفه و دیکتاتوری را احیا کردند. انقلاب اسلامی ایران، واکنش ملت ایران به 25 سال دیکتاتوری شاه و سلطه آمریکا بود».
دوم، سیاست تغییر رژیم آمریکا در ایران نتیجه معکوس داد. به گفته موسویان، بعد از انقلاب اسلامی، آمریکا همه اقدامات خصمانه ممکن برای تغییر رژیم در ایران را آزموده است. ایران نیز متقابلا همه ظرفیت و نفوذ خود برای مقابله با آمریکا را به کار گرفت. نهایتا ایران امروز با‌ثبات و مقتدرتر از گذشته و متحدان آمریکا با وجود شش دهه حمایت تمام‌عیار واشنگتن، یا سقوط کرده‌اند یا آسیب‌پذیرتر از همیشه هستند.
نکته سوم از نگاه موسویان این است که برجام بزرگ‌ترین پیروزی برای اشاعه‌نیافتن سلاح هسته‌ای در جهان است. او نوشت: «ترامپ تأکید کرده سیاست‌های گذشته آمریکا برای تغییر رژیم در کشورها اشتباه بوده و او این سیاست را کنار خواهد گذاشت. اما او مخالف برجام است و در توییت خود، آن را یک معامله بسیار ناگوار خوانده است؛ درحالی‌که برجام میراث برجسته دیپلماسی جهان در چند دهه گذشته و جامع‌ترین سند اشاعه‌نیافتن سلاح هسته‌ای در جهان است که همه مکانیسم‌های شفافیت حداکثری و نساختن بمب هسته‌ای را تضمین می‌کند. آیا ترامپ برجام را نابود خواهد کرد یا تلاش خواهد کرد ضمن حفظ میراث اوباما، میراثی بزرگ‌تر به جای بگذارد؟ اگر او تلاش کند اصول برجام به کل کشورهای منطقه سرایت کند، آرزوی 50‌ساله جامعه جهانی درباره عاری‌سازی خاورمیانه محقق خواهد شد».
جنگ‌های آمریکا به عنوان علت اصلی بی‌ثباتی در خاورمیانه، چهارمین مسئله‌ای است که موسویان با اشاره به آن نوشت: «جنگ‌ها در چهار دهه گذشته شامل حمله نظامی صدام به ایران (1980) و کویت (1990)، حملات نظامی آمریکا به افغانستان (2011) و عراق (2003)، حمله ناتو و متحدان عربش به لیبی (2012)، حمله نظامی عربستان به یمن (2015) و هجوم سیل تروریست‌ها از اقصی نقاط عالم به سوریه با حمایت متحدان منطقه‌ای غرب، خاورمیانه را در آستانه سقوط قرار داده و با گسترش تروریسم داعشی و القاعده‌ای، نه‌تنها امنیت منطقه و آمریکا و اروپا، بلکه امنیت جهان به خطر افتاده است. ترامپ و اوباما هم در یک نکته اتفاق نظر داشته‌اند و آن اینکه کشورهای متحد آمریکا، منبع اصلی حمایت از این گروه‌ها هستند و اشتباهات گذشته آمریکا، موجب پیدایش داعش و القاعده شد». او ادامه داد: «ترامپ تأکید کرده هدف اصلی او نابودی داعش است و نه اسد. این موضع ترامپ، شانس همکاری واشنگتن - مسکو در تحولات منطقه را افزایش داده است. ضمن اینکه آمریکا به عنوان قدرت جهانی و ایران به عنوان قدرت منطقه‌ای نیز دو عنصر مهم در منطقه خاورمیانه هستند که نوع روابط آنها در نابودی داعش و حل بحران‌های منطقه تأثیرگذار خواهد بود». از نگاه موسویان، مسئله پنجم این است که همکاری نتیجه‌بخش خواهد بود نه تقابل. به گفته او، جمهوری‌خواهان در واشنگتن، کنگره و دولت را در اختیار گرفته‌اند. با وجود اینکه چنین شرایطی منفی به نظر می‌رسد، درعین‌حال چون قدرت یکدست شده، می‌تواند یک فرصت تاریخی برای تغییر وضعیت اسف‌بار منطقه و جبران خطاهای 60 ساله گذشته باشد. با وجودی که بعد از برجام، دیوار بی‌اعتمادی متقابل همچنان ضخیم است، کلید همکاری‌های گسترده‌تر، کنارگذاشتن سیاست «تغییر رژیم»، استفاده از دیپلماسی براساس اصول احترام متقابل، مداخله‌نکردن و منافع مشترک خواهد بود.

حسین موسویان، معاون پیشین سیاست خارجی دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی و استاد و پژوهشگر ارشد دانشگاه پرینستون آمریکا، در مقاله‌ای که روزنامه هافینگتون‌پست آن را منتشر کرد، نکاتی را برشمرد که ترامپ باید درباره ایران بداند. او با اشاره به اینکه «انتخاب ترامپ، یک شوک جهانی بود» نوشت: «جهان به‌ناچار با این واقعیت کنار خواهد آمد؛ چون برای عموم کشورهای جهان، رابطه با آمریکا از اهمیتي کلیدی برخوردار است، اما شاید ایران تنها استثنایی باشد که آمریکا خصمانه‌ترین روابط تاریخ معاصر را با این کشور دارد».موسویان افزود: «نکته جالب این است که رهبر عالی ایران
با توجه به مناظرات انتخابی آمریکا پیروزی ترامپ را پیش‌بینی کرد؛ چون معتقد بود او واقعیات آمریکا را صادقانه با مردم آمریکا در میان گذاشت... . رهبری و ریاست‌جمهوری ایران درعین‌حال با نتیجه انتخابات آمریکا خونسرد برخورد کردند». او در ادامه با اشاره به مواضع ترامپ در دوره مناظرات انتخاباتی درباره سیاست‌های آمریکا که بخش مهمی از دیدگاه‌های آیت‌الله خامنه‌ای درباره فساد نظام آمریکا را تأیید کرد، این سؤال را طرح کرد که «آیا این اشتراک دیدگاه موجب خواهد شد که ترامپ با اصلاح سیاست‌های گذشته، بن‌بست روابط 38‌ساله آمریکا را شکسته و میراثی فراموش‌ناشدنی در تاریخ دیپلماسی قرن معاصر به جای بگذارد؟ موسویان از سوی دیگر با طرح این احتمال که ترامپ می‌تواند خصومت‌های گذشته را افزایش دهد، به چند نکته مهم اشاره كرد که ترامپ باید درباره ایران بداند.
نخست، نقش آمریکا در تخریب روند دموکراسی در ایران. او گفت: «آمریکا قاتل دموکراسی در ایران بوده است. آمریکا و انگلیس با کودتای 1953 علیه محمد مصدق، نخست‌وزیر منتخب و محبوب مردم ایران، جنبش دموکراسی در ایران را خفه و دیکتاتوری را احیا کردند. انقلاب اسلامی ایران، واکنش ملت ایران به 25 سال دیکتاتوری شاه و سلطه آمریکا بود».
دوم، سیاست تغییر رژیم آمریکا در ایران نتیجه معکوس داد. به گفته موسویان، بعد از انقلاب اسلامی، آمریکا همه اقدامات خصمانه ممکن برای تغییر رژیم در ایران را آزموده است. ایران نیز متقابلا همه ظرفیت و نفوذ خود برای مقابله با آمریکا را به کار گرفت. نهایتا ایران امروز با‌ثبات و مقتدرتر از گذشته و متحدان آمریکا با وجود شش دهه حمایت تمام‌عیار واشنگتن، یا سقوط کرده‌اند یا آسیب‌پذیرتر از همیشه هستند.
نکته سوم از نگاه موسویان این است که برجام بزرگ‌ترین پیروزی برای اشاعه‌نیافتن سلاح هسته‌ای در جهان است. او نوشت: «ترامپ تأکید کرده سیاست‌های گذشته آمریکا برای تغییر رژیم در کشورها اشتباه بوده و او این سیاست را کنار خواهد گذاشت. اما او مخالف برجام است و در توییت خود، آن را یک معامله بسیار ناگوار خوانده است؛ درحالی‌که برجام میراث برجسته دیپلماسی جهان در چند دهه گذشته و جامع‌ترین سند اشاعه‌نیافتن سلاح هسته‌ای در جهان است که همه مکانیسم‌های شفافیت حداکثری و نساختن بمب هسته‌ای را تضمین می‌کند. آیا ترامپ برجام را نابود خواهد کرد یا تلاش خواهد کرد ضمن حفظ میراث اوباما، میراثی بزرگ‌تر به جای بگذارد؟ اگر او تلاش کند اصول برجام به کل کشورهای منطقه سرایت کند، آرزوی 50‌ساله جامعه جهانی درباره عاری‌سازی خاورمیانه محقق خواهد شد».
جنگ‌های آمریکا به عنوان علت اصلی بی‌ثباتی در خاورمیانه، چهارمین مسئله‌ای است که موسویان با اشاره به آن نوشت: «جنگ‌ها در چهار دهه گذشته شامل حمله نظامی صدام به ایران (1980) و کویت (1990)، حملات نظامی آمریکا به افغانستان (2011) و عراق (2003)، حمله ناتو و متحدان عربش به لیبی (2012)، حمله نظامی عربستان به یمن (2015) و هجوم سیل تروریست‌ها از اقصی نقاط عالم به سوریه با حمایت متحدان منطقه‌ای غرب، خاورمیانه را در آستانه سقوط قرار داده و با گسترش تروریسم داعشی و القاعده‌ای، نه‌تنها امنیت منطقه و آمریکا و اروپا، بلکه امنیت جهان به خطر افتاده است. ترامپ و اوباما هم در یک نکته اتفاق نظر داشته‌اند و آن اینکه کشورهای متحد آمریکا، منبع اصلی حمایت از این گروه‌ها هستند و اشتباهات گذشته آمریکا، موجب پیدایش داعش و القاعده شد». او ادامه داد: «ترامپ تأکید کرده هدف اصلی او نابودی داعش است و نه اسد. این موضع ترامپ، شانس همکاری واشنگتن - مسکو در تحولات منطقه را افزایش داده است. ضمن اینکه آمریکا به عنوان قدرت جهانی و ایران به عنوان قدرت منطقه‌ای نیز دو عنصر مهم در منطقه خاورمیانه هستند که نوع روابط آنها در نابودی داعش و حل بحران‌های منطقه تأثیرگذار خواهد بود». از نگاه موسویان، مسئله پنجم این است که همکاری نتیجه‌بخش خواهد بود نه تقابل. به گفته او، جمهوری‌خواهان در واشنگتن، کنگره و دولت را در اختیار گرفته‌اند. با وجود اینکه چنین شرایطی منفی به نظر می‌رسد، درعین‌حال چون قدرت یکدست شده، می‌تواند یک فرصت تاریخی برای تغییر وضعیت اسف‌بار منطقه و جبران خطاهای 60 ساله گذشته باشد. با وجودی که بعد از برجام، دیوار بی‌اعتمادی متقابل همچنان ضخیم است، کلید همکاری‌های گسترده‌تر، کنارگذاشتن سیاست «تغییر رژیم»، استفاده از دیپلماسی براساس اصول احترام متقابل، مداخله‌نکردن و منافع مشترک خواهد بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.