برخورد والدین در تولد کودک با ناتوانی جسمی
بهار قادریموحد. کارشناس علوم تربیتی- آموزشوپرورش کودکان استثنايي
بچهدارشدن یکی از مهمترین اتفاقات در زندگی مشترک است. بيشتر افراد درباره کودکی که هنوز به دنیا نیامده رؤیاهایی در سر دارند و 9 ماه بیصبرانه منتظر تولد کودک خود هستند؛ اما پس از 9 ماه انتظار و روزشماری، رؤیاهای آنها با تولد کودکی ناتوان محو میشود و آنها تمام رؤیاهای خود را برای داشتن فرزند سالم از دست میدهند. والدین در مواجهه با بهدنیاآمدن کودک ناتوان پس از آنکه از سوي پزشک از ناتوانی فرزند خود اطمینان حاصل کردند، دچار واکنشهای کموبیش مشابهی میشوند که میتوان به شوکهشدن، خشم، اضطراب و نگرانی اشاره کرد.
در مرحله اول هنگامی که پزشک برای اولینبار ناتوانی کودک را با والدین در میان میگذارد آنها شوکه شده و واقعیت را انکار میکنند؛ برای مثال ممکن است بیحالی و نداشتن تحرک کافی کودک خود را به آرامبودن او نسبت داده و سعی در توجیه آن داشته باشند اما با گذشت زمان و مقایسه کودک خود با کودکان همسنوسال به ناتوانی کودک خود پی میبرند. انکار ممکن است به نفی واقعیت در دوره حساس زندگی کودک منجر شده و جریان شروع مداخله و درمان را که بسیار حائز اهمیت است به تعویق بیندازد و متخصصان مربوطه دوره حساس را برای درمان کودک از دست بدهند و روند درمان کند شود. احساس دیگری که والدین با آن مواجه میشوند خشم است؛ آنان به دوستان و خانوادههایی كه كودكان سالم دارند نگاه ميكنند و از اينكه فرزند آنها مانند آن كودكان نيست، ناراحت و خشمگين شده يا اينكه با ايرادگرفتن از كودك سالم و آن خانواده، آنها را سرزنش ميكنند تا اينگونه خشم خود را كاهش دهند.
والدين به كمك روانشناس و مشاور بايد بپذيرند و بدانند كه كودك آنها ابتدا يك كودك است و بعد كودكي است با نياز ويژه. آنها همانند ساير والدين وظايفي درباره فرزند خود دارند و اين وظايف بسيار مهم بوده و صبر و شكيبايي بيشتري را ميطلبد. يكي از اين وظايف سعي در فراهمكردن شرايطي براي سازگاري اين كودكان با محيط و اجتماع است كه از طريق مراجعه به متخصص و پيگيري درمان امكانپذير است. بايد به اين نكته توجه داشت كه اين فرايند، زمانبر بوده و سعي و پشتكار و صبر والدين را ميطلبد. لازم است والدين با كمك متخصصان كودكان استثنايي و مطالعه كتابهاي مربوطه از حد و مرز تواناييهاي كودك خود و راهكارهاي جلوگيري از گسترش ناتوني كودك و نحوه رفتار با او آگاهي يابند و سپس سعي كنند كه با او مانند يك كودك عادي رفتار كنند و به او در رشد و تكامل در زمينه ساير توانمنديهاي بالقوه و سالمش ياري برسانند؛ براي مثال كودكي كه قدرت راهرفتن ندارد فقط از اين نعمت محروم است؛ والدين ميتوانند با شناسايي استعدادهاي ديگر، او را تشويق و ترغيب كنند. در كنار آن فقط جايي كه فرزند آنها نياز به كمك دارد به كمك او بشتابند و در موارد ديگر كه ميتواند از پس
كارهايش برآيد در كار او مداخله نكنند. در پايان والدين بايد واقف باشند كه با صبر و شكيبايي و كمكگرفتن از متخصصان مربوطه و توكل به خداوند متعال ميتوانند با توجه به شدت و نوع ناتواني براي بهبودي و سازگاري كودك خود اقدام كنند.
بچهدارشدن یکی از مهمترین اتفاقات در زندگی مشترک است. بيشتر افراد درباره کودکی که هنوز به دنیا نیامده رؤیاهایی در سر دارند و 9 ماه بیصبرانه منتظر تولد کودک خود هستند؛ اما پس از 9 ماه انتظار و روزشماری، رؤیاهای آنها با تولد کودکی ناتوان محو میشود و آنها تمام رؤیاهای خود را برای داشتن فرزند سالم از دست میدهند. والدین در مواجهه با بهدنیاآمدن کودک ناتوان پس از آنکه از سوي پزشک از ناتوانی فرزند خود اطمینان حاصل کردند، دچار واکنشهای کموبیش مشابهی میشوند که میتوان به شوکهشدن، خشم، اضطراب و نگرانی اشاره کرد.
در مرحله اول هنگامی که پزشک برای اولینبار ناتوانی کودک را با والدین در میان میگذارد آنها شوکه شده و واقعیت را انکار میکنند؛ برای مثال ممکن است بیحالی و نداشتن تحرک کافی کودک خود را به آرامبودن او نسبت داده و سعی در توجیه آن داشته باشند اما با گذشت زمان و مقایسه کودک خود با کودکان همسنوسال به ناتوانی کودک خود پی میبرند. انکار ممکن است به نفی واقعیت در دوره حساس زندگی کودک منجر شده و جریان شروع مداخله و درمان را که بسیار حائز اهمیت است به تعویق بیندازد و متخصصان مربوطه دوره حساس را برای درمان کودک از دست بدهند و روند درمان کند شود. احساس دیگری که والدین با آن مواجه میشوند خشم است؛ آنان به دوستان و خانوادههایی كه كودكان سالم دارند نگاه ميكنند و از اينكه فرزند آنها مانند آن كودكان نيست، ناراحت و خشمگين شده يا اينكه با ايرادگرفتن از كودك سالم و آن خانواده، آنها را سرزنش ميكنند تا اينگونه خشم خود را كاهش دهند.
والدين به كمك روانشناس و مشاور بايد بپذيرند و بدانند كه كودك آنها ابتدا يك كودك است و بعد كودكي است با نياز ويژه. آنها همانند ساير والدين وظايفي درباره فرزند خود دارند و اين وظايف بسيار مهم بوده و صبر و شكيبايي بيشتري را ميطلبد. يكي از اين وظايف سعي در فراهمكردن شرايطي براي سازگاري اين كودكان با محيط و اجتماع است كه از طريق مراجعه به متخصص و پيگيري درمان امكانپذير است. بايد به اين نكته توجه داشت كه اين فرايند، زمانبر بوده و سعي و پشتكار و صبر والدين را ميطلبد. لازم است والدين با كمك متخصصان كودكان استثنايي و مطالعه كتابهاي مربوطه از حد و مرز تواناييهاي كودك خود و راهكارهاي جلوگيري از گسترش ناتوني كودك و نحوه رفتار با او آگاهي يابند و سپس سعي كنند كه با او مانند يك كودك عادي رفتار كنند و به او در رشد و تكامل در زمينه ساير توانمنديهاي بالقوه و سالمش ياري برسانند؛ براي مثال كودكي كه قدرت راهرفتن ندارد فقط از اين نعمت محروم است؛ والدين ميتوانند با شناسايي استعدادهاي ديگر، او را تشويق و ترغيب كنند. در كنار آن فقط جايي كه فرزند آنها نياز به كمك دارد به كمك او بشتابند و در موارد ديگر كه ميتواند از پس
كارهايش برآيد در كار او مداخله نكنند. در پايان والدين بايد واقف باشند كه با صبر و شكيبايي و كمكگرفتن از متخصصان مربوطه و توكل به خداوند متعال ميتوانند با توجه به شدت و نوع ناتواني براي بهبودي و سازگاري كودك خود اقدام كنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.