|

چیدمان صدا – تصویر / با همکاری گالری مژده و گالری ایرانشهر

اثری مشترک از وداد فامورزاده و نیکزاد عربشاهی

احمدرضا دالوند: چیدمان صدا- تصویر (ریفکتور refactor: بازسازی)1 با تلاش و همدلی معنوی و مادی گالری مژده اجرا شد؛ به این صورت که به دنبال سالنی بودند که ارتفاع مناسبی برای استقرار لوازم کار اینستالیشن داشته باشد. این امر با مساعی گالری ایرانشهر که سقفی بلند‌تر از گالری مژده دارد، تحقق پیدا کرد تا تهران در فقدان یک سالن مناسب شاهد یک اینستالیشن تفکربرانگیز با همکاری دو گالری و دو هنرمند به نام‌های وداد فامورزاده و نیکزاد عربشاهی باشد.
اجرای نمایشگاه ریفکتور، بی‌درنگ این پرسش را به ذهن متبادر می‌کند که چرا در تهران، نگارخانه یا عمارت مخصوص اجرا و نمایش هنر چیدمان (اینستالیشن)2 وجود ندارد. همان‌طور که فاقد چنین بنایی برای حراج‌های هنر نیز هستیم. این در حالی است که طیف متنوعی از جوانان ما در رویکردهای میان‌رشته‌ای از تئاتر، عکاسی، هنر دیجیتال، کارگردانی تجربی، موسیقی الکترونیک تا تجربه‌گرایی در تولید صدا و تصویر و با خلاقیت‌های ذهنی که عمدتا با تأثیر‌پذیری از نمونه‌های هنر چیدمان غرب به‌طور ناگزیر همراه است، به‌طور انفرادی یا گروهی از هر مکان و فرصتی برای اجرای خود استفاده می‌کنند.
درحالی‌که حدود سه دهه پیش و در سال ۱۹۸۹ نگارخانه «واحد ۷» لندن به هنر چیدمان اختصاص یافت و به‌این‌ترتیب برای نخستین‌بار، موزه اینستالیشن نیز تأسیس شد.
درباره اصطلاح نارسا و مبهم «چیدمان» به جای اینستالیشن گفتنی است، تنها در ایران نیست که اکثریت قریب‌به‌اتفاق اهل هنر با جایگزیني واژه چیدمان به جای اینستالیشن موافق نیستند. بلکه در اکثر کشورها هیچ‌کس نتوانسته است تعریفی از اینستالیشن‌آرت ارائه کند که موجب رضایت همه باشد. شاید به این سبب که این نوع از هنر، نوعی دگرگونی در سابقه ذهنی عموم مردم در ادراک و فهم مقوله هنر ایجاد می‌کند. مردمی که به‌طورکلی هنر را عمدتا روی بوم نقاشی و مجسمه و عکاسی و... باز می‌شناسند. درحالی‌که هنر اینستالیشن، کل تجریه حسی بیننده را به کار می‌گیرد و از او می‌خواهد در اجرائی متفاوت از بیان هنری، خویشتن را به نوع بدیعی از تمرکز و تجربه بسپارد. این هنر فضا و زمان را به فرم هنری وارد کرده و شیوه نوینی از تجربه را پیش نگاه مخاطب قرار می‌دهد. مخاطب اینستالیشن باید فراموش نکند که در نمایشگاهی از پیش طراحی‌شده حضور دارد، که باید با فراست و احتیاط تجربه بدیعی از جهان را تجربه کند.
اینستالیشن، اهمیت بسیاری به درگیری تماشاگر در آنچه تماشا می‌کند می‌دهد که این نکته البته در «اینستالیشن تعاملی»3 به نهایت می‌رسد.
در تشریح هنر چیدمان دیگاه‌های بسیاری وجود دارد، از جمله:
الف، محوریت نظرگاه ذهنی (سوبژکتیو) حین تجربه اینستالیشن‌آرت ناظر است بر نوعی کنارنهادن نظریه افلاطونی سنتی درخصوص تصاویر ذهنی (ایماژها) در عمل. اینستالیشن هر صورت آرمانی را کنار می‌گذارد و به جای آن ظاهر یا نمود بی‌واسطه آن را برای تماشاگر به حد کمال می‌رساند.
ب، اینستالیشن‌آرت کاملا درون قلمرو ادراک حسی عمل می‌کند، به این معنی که با محوریت‌دادن به ادراک ذهنی تماشاگر او را در درون نوعی نظام مصنوعی مستقر می‌کند (installeng). به تعبیری، ارائه انتزاعی معنای ذهنی هنرمند - به صورت کاملا صریح- بدون اهمیت‌دادن به شکل ذهنی و صورت خیالی اثر است.
اما گونه‌های متنوع اینستالیشن ممکن است طیف وسیعی از انواع اجرا را دربر گیرد: از اینستالیشن با رویکرد سیاسی، انتزاعی، روایی4، صرفا تئوریک، اثر اینستالیشن ماندگار، یا موقت و زودگذر...
نکته بسیار مهم آن است که در مواجهه با هنر غربی، این آگاهی عمیق و اشراف را داشته باشیم که ژانرهای وارداتی هنر غربی را صرفا به تکنیک تقلیل ندهیم. بلکه باید نوع نگاه‌کردن خود به جهان را با استفاده از این امکانات نوین هنری توسعه بیشتری دهیم. بسیاری از هنرمندان ایرانی از کمال‌الملک به این سو که با فرم‌های هنر غربی مأنوس بوده‌اند، سعی داشته‌اند از فراسوی فرم‌های مثالی افلاطونی که ریشه تاریخی ژرفی در بیان هنر ایرانیان داشته، به فهم هنر ادراکی که سنت تصویری مغرب‌زمین را شکل داده است، اشراف پیدا کنند.
هنرمندان ژاپنی5، همان‌طور که در هنر پاپ نیز چنین بود، در هنر اینستالیشن هم تنها هنرمندان غیرغربی هستند که توانستند خود را با جریان روز اروپا و آمریکا تطابق دهند. به این معنا که اینستالیشن در خارج از کشورهای غربی در ژاپن به سهولت پذیرفته شده است. اما ایران هنوز هم بعد از چندین دهه، با وجود حضور هنرمندان خوش‌فکری مانند نیکزاد عربشاهی در تولید تصویر و همچنین وداد فامورزاده در تولید صدا، فاقد جایگاه درخور یک رسانه فوق‌مدرن است.
در این اثر (ریفکتور)، تجربه نقاشانه نقاش مورد تحلیل و بازشناسی قرار می‌گیرد و الگوهای ذهنی آن به الگوریتم ریاضی ترجمه می‌شود. این الگوریتم‌های ریاضی را پس از آن می‌توان برای آفرینش صدا به کار بست. نقاشی به صدا تبدیل می‌شود و از پیش چشمان ما نیست می‌شود. این اولین‌بار نیست که هنرمندان می‌کوشند صدا و تصویر را با هم ارتباط دهند، آنچه در اینجا مهم است چگونگی این ارتباط است.
به یاری پیشرفت تکنولوژی امکان پیوند و تعامل هم‌زمان تصویر و صدا در یک اثر هنری به‌گونه‌ای پیش آورده شده که تجربه شناختی تازه‌ای را برانگیزد؛ تجربه‌ای جامع و فراگیر. این هنرمندان تجربه‌گرا به ناچار از مکان‌های غیراستاندارد به لحاظ ارتفاع سقف، نورپردازی و مساحت فضا استفاده می‌کنند. البته تعداد این وقایع تجربی به سبب فقدان حامی، فقدان فضای حرفه‌ای و فقدان شناخت عمومی در سال به میزانی نیست که بتوان از طیف خاصی نام برد. در بروشور نمایشگاه به قلم مژده طباطبایی، مدیر گالری مژده، می‌خوانیم:
«در ابتدای قرن بیستم، ایده ارتباط‌دادن صدا و رنگ و عناصر تصویری بیش‌ازپیش هنرمندان را شیفته خود کرد؛ از پیانو با کلیدهای رنگی الکساندر اسکریابین تا مواجهه و دوستی آرنولد شونبرگ و واسیلی کاندینسکی. اما تنها به یاری پیشرفت‌های تکنولوژی در نیمه دوم قرن بیستم بود که امکان پیوند و تعاملِ هم‌زمانِ تصویر و صدا در یک اثر هنری فراهم آمد. آنچه امروزه شنیدیدار (آدیو ویژوال) نامیده می‌شود، برآمده از دادوستد میان جهان تصویر و جهان صدا با میانجی زبان دیجیتال است. زبان دیجیتال خود امکان ترجمه انواع سیگنال‌ها را به هم فراهم آورده و ما می‌توانیم هر داده خامی را به تصویر یا صدا تبدیل کنیم. این پدیده‌ای نوست، اما پیش از آنکه بپرسیم این امکان نو که از راه نگاشتِ ریاضی، امواج سینوسی را به هم تبدیل کرده و از این راه امواج الکترومغناطیس و امواج آکوستیک را به هم ترجمه می‌کند، در پیشاروی ما چه می‌گذارد، باید بپرسیم که این امکان نو کدام استعداد شناختی و توانایی ادراکی ما را درگیر می‌کند». در جای دیگر به قلم طباطبایی می‌خوانیم: تجربه «شنیدیدار» تجربه‌ای است جامع که تمام حواس را هم‌زمان برمی‌انگیزد و فضا را بازتعریف می‌کند. در پاسخ به این پرسش که «شنیدیدار» متعلق به «شنیدار» ماست یا «دیدار» ما، باید گفت: هردو در یک زمان! در «شنیدیدار» نمی‌توان صدا و تصویر را از هم جدا کرد بی‌آنکه سرشت شنیدیدار را برهم زد، و این خود سنجشی است برای شناخت این رسانه.
در هنر «شنیدیدار» صدا و تصویر دیگر رابطه‌ای ساده و سردرستی باهم ندارند، بلکه زبان تازه‌ای آفریده می‌شود برای رمزگذاری و رمزگشایی، آشکارسازی و پس از آن بازنهان‌سازی، بازنمایان‌سازی و فراخوانی هر آن لحظه فرّاری که خود را چون امر واقعی یا امر حقیقی بر ما نمایان می‌کند. این زبان تازه که از پیوندخوردن تصویر، صدا و فضا شکل می‌گیرد، امروزه به رسانه‌ای برای امکان بروز شکلی تازه از گفت‌وگو شده است... . این اثر تصویر و صدا را باهم درمی‌آمیزد و در این آمیزش هر یک دیگری را به بازی می‌گیرد.
بخش تصویری این پروژه امتداد تجربه نقاشانه پیشین نقاش است که اکنون در ذهن او نقش جدیدی رقم زده‌اند. این پروژه تصویرگری این ذهنیت نوست و ازهمین‌رو «ریفکتور» نام گرفته است. هسته مرکزی این بازتاب‌دهنده کُدی است که از کارگاه ارزیابی‌ها و بازخوانی‌های الگوهای ذهنی نقاش به‌در آمده است؛ بخشی از دستاوردهای این بازنگری به الگوریتم‌های ریاضی تبدیل شدند که تأثیرات پی‌درپی آنها بر یکدیگر شبکه‌ای پویا از مجموعه کدهایی را ساخت که خود می‌توانند بی‌نیاز از کنترل، در لحظه همچون نقاش نقش بزند. کاربرد این کُد همانا بازآفرینی فرایند شکل‌گیری تصاویر و کنترل کیفیت تحقق آنها روی سطح پلتفرمِ دیداری است. پلتفرم دیداری در «ریفکتور» گونه‌ای حجم -تصویر- صدای در هم تنیده است که از طریق چیدمانی از تصاویر و صداهای تکرارشونده‌ می‌کوشد فضا را بازتعریف کند؛ تصاویری که فراسوی بستر استوار دیوارهای سفید گالری در میان سه سازه فلزی، سطح شفاف چندین ورق توری آهنین را یک‌به‌یک درمی‌نوردند و در امتداد فضا تکثیر می‌شوند تا حجم- تصویری در میانه‌ صدا پدیدار شود. نقاشی به صدا تبدیل و از پیش چشمان ما محو می‌شود.
درباره بخش صدا در این پروژه باید افزود صدایی از پیش در میان نیست؛ صدا باید آفریده شود. پیوند صدا و تصویر از همین نیاز سرچشمه می‌گیرد. الگوریتم‌های ریاضی ذهن نقاش در الگوریتم‌های ریاضی جدیدی که در ذهن هنر صداگر (sound Artist) نقش بسته‌اند جان می‌گیرند. حرکت دست نقاش، ترکیب رنگ، بازیگوشی و هیجان در شمای پارامترهای ورودی و محرک سنتز صدا نیروهای این جان تازه‌اند. فقط دو گزینش مهم از پیش برای صدا اندیشیده شده است: فواصل میکروتونال که از فواصل موسیقایی فراموش‌‌شده قطب‌الدین شیرازی گرفته شده‌اند و نیز رابطه نوفه6 و سیگنال سینوسی. حرکت صدا در هر شیء تصویری حرکت دست نقاش را تشدید می‌کند و حرکت در فضا رابطه میان اشیای تصویری را بازنمایی می‌کند.
پی‌نوشت‌ها:
1- Refactoring / بازسازی: یک) یعنی تغییر و اصلاح کدهای برنامه به طوری که خروجی برنامه تغییر نکند. دو) یا «به سازی» کد در تکنیک طراحی و پیاده‌سازی نرم‌افزار است. این تکنیک با اعمال تغییرات کوچک اما متعدد بر افزودن کارایی و بهبود ساختار برنامه تمرکز می‌کند. این تغییرات در رفتار خارجی برنامه تأثیری نمی‌گذارند اما کارایی درونی برنامه را بهینه می‌کنند.
2- installation پیشینه این اصطلاح برای اولین‌بار به فرهنگ لغت انگلیسی آکسفورد ۱۹۶۹ بازمی‌گردد، شکلی از هنر که مسلما از ماقبل تاریخ وجود داشته ولی تا قبل از نیمه دوم قرن بیستم در دسته‌بندی مجزایی قرار نداشته است. واژه انگلیسی «اینستال install»، به معنای: سوارکردن، برپاکردن، کارگذاشتن و نصب‌کردن است. به نظر می‌رسد معادل فارسی «چیدمان» گویای معنای دقیق این اصطلاح نیست. سابقه هنر چیدمان، به مثابه شکلی از بیان هنری، از دیرباز و پیش از تاریخ نیز قابل ردیابی است. اما تا نیمه قرن بیستم و تا قبل از آلن کاپروف آمریکایی به‌عنوان هنری مستقل در میان سایر ژانرها به آن توجه ویژه‌ای نشده بود.
3- اینستالیشن تعاملی / Interactive instalation
4- Narative / روایی
5- Gutai group / گروه ژاپنی گوتای ۱۹۵۴
6- نوفه / به انگلیسی: Noise

احمدرضا دالوند: چیدمان صدا- تصویر (ریفکتور refactor: بازسازی)1 با تلاش و همدلی معنوی و مادی گالری مژده اجرا شد؛ به این صورت که به دنبال سالنی بودند که ارتفاع مناسبی برای استقرار لوازم کار اینستالیشن داشته باشد. این امر با مساعی گالری ایرانشهر که سقفی بلند‌تر از گالری مژده دارد، تحقق پیدا کرد تا تهران در فقدان یک سالن مناسب شاهد یک اینستالیشن تفکربرانگیز با همکاری دو گالری و دو هنرمند به نام‌های وداد فامورزاده و نیکزاد عربشاهی باشد.
اجرای نمایشگاه ریفکتور، بی‌درنگ این پرسش را به ذهن متبادر می‌کند که چرا در تهران، نگارخانه یا عمارت مخصوص اجرا و نمایش هنر چیدمان (اینستالیشن)2 وجود ندارد. همان‌طور که فاقد چنین بنایی برای حراج‌های هنر نیز هستیم. این در حالی است که طیف متنوعی از جوانان ما در رویکردهای میان‌رشته‌ای از تئاتر، عکاسی، هنر دیجیتال، کارگردانی تجربی، موسیقی الکترونیک تا تجربه‌گرایی در تولید صدا و تصویر و با خلاقیت‌های ذهنی که عمدتا با تأثیر‌پذیری از نمونه‌های هنر چیدمان غرب به‌طور ناگزیر همراه است، به‌طور انفرادی یا گروهی از هر مکان و فرصتی برای اجرای خود استفاده می‌کنند.
درحالی‌که حدود سه دهه پیش و در سال ۱۹۸۹ نگارخانه «واحد ۷» لندن به هنر چیدمان اختصاص یافت و به‌این‌ترتیب برای نخستین‌بار، موزه اینستالیشن نیز تأسیس شد.
درباره اصطلاح نارسا و مبهم «چیدمان» به جای اینستالیشن گفتنی است، تنها در ایران نیست که اکثریت قریب‌به‌اتفاق اهل هنر با جایگزیني واژه چیدمان به جای اینستالیشن موافق نیستند. بلکه در اکثر کشورها هیچ‌کس نتوانسته است تعریفی از اینستالیشن‌آرت ارائه کند که موجب رضایت همه باشد. شاید به این سبب که این نوع از هنر، نوعی دگرگونی در سابقه ذهنی عموم مردم در ادراک و فهم مقوله هنر ایجاد می‌کند. مردمی که به‌طورکلی هنر را عمدتا روی بوم نقاشی و مجسمه و عکاسی و... باز می‌شناسند. درحالی‌که هنر اینستالیشن، کل تجریه حسی بیننده را به کار می‌گیرد و از او می‌خواهد در اجرائی متفاوت از بیان هنری، خویشتن را به نوع بدیعی از تمرکز و تجربه بسپارد. این هنر فضا و زمان را به فرم هنری وارد کرده و شیوه نوینی از تجربه را پیش نگاه مخاطب قرار می‌دهد. مخاطب اینستالیشن باید فراموش نکند که در نمایشگاهی از پیش طراحی‌شده حضور دارد، که باید با فراست و احتیاط تجربه بدیعی از جهان را تجربه کند.
اینستالیشن، اهمیت بسیاری به درگیری تماشاگر در آنچه تماشا می‌کند می‌دهد که این نکته البته در «اینستالیشن تعاملی»3 به نهایت می‌رسد.
در تشریح هنر چیدمان دیگاه‌های بسیاری وجود دارد، از جمله:
الف، محوریت نظرگاه ذهنی (سوبژکتیو) حین تجربه اینستالیشن‌آرت ناظر است بر نوعی کنارنهادن نظریه افلاطونی سنتی درخصوص تصاویر ذهنی (ایماژها) در عمل. اینستالیشن هر صورت آرمانی را کنار می‌گذارد و به جای آن ظاهر یا نمود بی‌واسطه آن را برای تماشاگر به حد کمال می‌رساند.
ب، اینستالیشن‌آرت کاملا درون قلمرو ادراک حسی عمل می‌کند، به این معنی که با محوریت‌دادن به ادراک ذهنی تماشاگر او را در درون نوعی نظام مصنوعی مستقر می‌کند (installeng). به تعبیری، ارائه انتزاعی معنای ذهنی هنرمند - به صورت کاملا صریح- بدون اهمیت‌دادن به شکل ذهنی و صورت خیالی اثر است.
اما گونه‌های متنوع اینستالیشن ممکن است طیف وسیعی از انواع اجرا را دربر گیرد: از اینستالیشن با رویکرد سیاسی، انتزاعی، روایی4، صرفا تئوریک، اثر اینستالیشن ماندگار، یا موقت و زودگذر...
نکته بسیار مهم آن است که در مواجهه با هنر غربی، این آگاهی عمیق و اشراف را داشته باشیم که ژانرهای وارداتی هنر غربی را صرفا به تکنیک تقلیل ندهیم. بلکه باید نوع نگاه‌کردن خود به جهان را با استفاده از این امکانات نوین هنری توسعه بیشتری دهیم. بسیاری از هنرمندان ایرانی از کمال‌الملک به این سو که با فرم‌های هنر غربی مأنوس بوده‌اند، سعی داشته‌اند از فراسوی فرم‌های مثالی افلاطونی که ریشه تاریخی ژرفی در بیان هنر ایرانیان داشته، به فهم هنر ادراکی که سنت تصویری مغرب‌زمین را شکل داده است، اشراف پیدا کنند.
هنرمندان ژاپنی5، همان‌طور که در هنر پاپ نیز چنین بود، در هنر اینستالیشن هم تنها هنرمندان غیرغربی هستند که توانستند خود را با جریان روز اروپا و آمریکا تطابق دهند. به این معنا که اینستالیشن در خارج از کشورهای غربی در ژاپن به سهولت پذیرفته شده است. اما ایران هنوز هم بعد از چندین دهه، با وجود حضور هنرمندان خوش‌فکری مانند نیکزاد عربشاهی در تولید تصویر و همچنین وداد فامورزاده در تولید صدا، فاقد جایگاه درخور یک رسانه فوق‌مدرن است.
در این اثر (ریفکتور)، تجربه نقاشانه نقاش مورد تحلیل و بازشناسی قرار می‌گیرد و الگوهای ذهنی آن به الگوریتم ریاضی ترجمه می‌شود. این الگوریتم‌های ریاضی را پس از آن می‌توان برای آفرینش صدا به کار بست. نقاشی به صدا تبدیل می‌شود و از پیش چشمان ما نیست می‌شود. این اولین‌بار نیست که هنرمندان می‌کوشند صدا و تصویر را با هم ارتباط دهند، آنچه در اینجا مهم است چگونگی این ارتباط است.
به یاری پیشرفت تکنولوژی امکان پیوند و تعامل هم‌زمان تصویر و صدا در یک اثر هنری به‌گونه‌ای پیش آورده شده که تجربه شناختی تازه‌ای را برانگیزد؛ تجربه‌ای جامع و فراگیر. این هنرمندان تجربه‌گرا به ناچار از مکان‌های غیراستاندارد به لحاظ ارتفاع سقف، نورپردازی و مساحت فضا استفاده می‌کنند. البته تعداد این وقایع تجربی به سبب فقدان حامی، فقدان فضای حرفه‌ای و فقدان شناخت عمومی در سال به میزانی نیست که بتوان از طیف خاصی نام برد. در بروشور نمایشگاه به قلم مژده طباطبایی، مدیر گالری مژده، می‌خوانیم:
«در ابتدای قرن بیستم، ایده ارتباط‌دادن صدا و رنگ و عناصر تصویری بیش‌ازپیش هنرمندان را شیفته خود کرد؛ از پیانو با کلیدهای رنگی الکساندر اسکریابین تا مواجهه و دوستی آرنولد شونبرگ و واسیلی کاندینسکی. اما تنها به یاری پیشرفت‌های تکنولوژی در نیمه دوم قرن بیستم بود که امکان پیوند و تعاملِ هم‌زمانِ تصویر و صدا در یک اثر هنری فراهم آمد. آنچه امروزه شنیدیدار (آدیو ویژوال) نامیده می‌شود، برآمده از دادوستد میان جهان تصویر و جهان صدا با میانجی زبان دیجیتال است. زبان دیجیتال خود امکان ترجمه انواع سیگنال‌ها را به هم فراهم آورده و ما می‌توانیم هر داده خامی را به تصویر یا صدا تبدیل کنیم. این پدیده‌ای نوست، اما پیش از آنکه بپرسیم این امکان نو که از راه نگاشتِ ریاضی، امواج سینوسی را به هم تبدیل کرده و از این راه امواج الکترومغناطیس و امواج آکوستیک را به هم ترجمه می‌کند، در پیشاروی ما چه می‌گذارد، باید بپرسیم که این امکان نو کدام استعداد شناختی و توانایی ادراکی ما را درگیر می‌کند». در جای دیگر به قلم طباطبایی می‌خوانیم: تجربه «شنیدیدار» تجربه‌ای است جامع که تمام حواس را هم‌زمان برمی‌انگیزد و فضا را بازتعریف می‌کند. در پاسخ به این پرسش که «شنیدیدار» متعلق به «شنیدار» ماست یا «دیدار» ما، باید گفت: هردو در یک زمان! در «شنیدیدار» نمی‌توان صدا و تصویر را از هم جدا کرد بی‌آنکه سرشت شنیدیدار را برهم زد، و این خود سنجشی است برای شناخت این رسانه.
در هنر «شنیدیدار» صدا و تصویر دیگر رابطه‌ای ساده و سردرستی باهم ندارند، بلکه زبان تازه‌ای آفریده می‌شود برای رمزگذاری و رمزگشایی، آشکارسازی و پس از آن بازنهان‌سازی، بازنمایان‌سازی و فراخوانی هر آن لحظه فرّاری که خود را چون امر واقعی یا امر حقیقی بر ما نمایان می‌کند. این زبان تازه که از پیوندخوردن تصویر، صدا و فضا شکل می‌گیرد، امروزه به رسانه‌ای برای امکان بروز شکلی تازه از گفت‌وگو شده است... . این اثر تصویر و صدا را باهم درمی‌آمیزد و در این آمیزش هر یک دیگری را به بازی می‌گیرد.
بخش تصویری این پروژه امتداد تجربه نقاشانه پیشین نقاش است که اکنون در ذهن او نقش جدیدی رقم زده‌اند. این پروژه تصویرگری این ذهنیت نوست و ازهمین‌رو «ریفکتور» نام گرفته است. هسته مرکزی این بازتاب‌دهنده کُدی است که از کارگاه ارزیابی‌ها و بازخوانی‌های الگوهای ذهنی نقاش به‌در آمده است؛ بخشی از دستاوردهای این بازنگری به الگوریتم‌های ریاضی تبدیل شدند که تأثیرات پی‌درپی آنها بر یکدیگر شبکه‌ای پویا از مجموعه کدهایی را ساخت که خود می‌توانند بی‌نیاز از کنترل، در لحظه همچون نقاش نقش بزند. کاربرد این کُد همانا بازآفرینی فرایند شکل‌گیری تصاویر و کنترل کیفیت تحقق آنها روی سطح پلتفرمِ دیداری است. پلتفرم دیداری در «ریفکتور» گونه‌ای حجم -تصویر- صدای در هم تنیده است که از طریق چیدمانی از تصاویر و صداهای تکرارشونده‌ می‌کوشد فضا را بازتعریف کند؛ تصاویری که فراسوی بستر استوار دیوارهای سفید گالری در میان سه سازه فلزی، سطح شفاف چندین ورق توری آهنین را یک‌به‌یک درمی‌نوردند و در امتداد فضا تکثیر می‌شوند تا حجم- تصویری در میانه‌ صدا پدیدار شود. نقاشی به صدا تبدیل و از پیش چشمان ما محو می‌شود.
درباره بخش صدا در این پروژه باید افزود صدایی از پیش در میان نیست؛ صدا باید آفریده شود. پیوند صدا و تصویر از همین نیاز سرچشمه می‌گیرد. الگوریتم‌های ریاضی ذهن نقاش در الگوریتم‌های ریاضی جدیدی که در ذهن هنر صداگر (sound Artist) نقش بسته‌اند جان می‌گیرند. حرکت دست نقاش، ترکیب رنگ، بازیگوشی و هیجان در شمای پارامترهای ورودی و محرک سنتز صدا نیروهای این جان تازه‌اند. فقط دو گزینش مهم از پیش برای صدا اندیشیده شده است: فواصل میکروتونال که از فواصل موسیقایی فراموش‌‌شده قطب‌الدین شیرازی گرفته شده‌اند و نیز رابطه نوفه6 و سیگنال سینوسی. حرکت صدا در هر شیء تصویری حرکت دست نقاش را تشدید می‌کند و حرکت در فضا رابطه میان اشیای تصویری را بازنمایی می‌کند.
پی‌نوشت‌ها:
1- Refactoring / بازسازی: یک) یعنی تغییر و اصلاح کدهای برنامه به طوری که خروجی برنامه تغییر نکند. دو) یا «به سازی» کد در تکنیک طراحی و پیاده‌سازی نرم‌افزار است. این تکنیک با اعمال تغییرات کوچک اما متعدد بر افزودن کارایی و بهبود ساختار برنامه تمرکز می‌کند. این تغییرات در رفتار خارجی برنامه تأثیری نمی‌گذارند اما کارایی درونی برنامه را بهینه می‌کنند.
2- installation پیشینه این اصطلاح برای اولین‌بار به فرهنگ لغت انگلیسی آکسفورد ۱۹۶۹ بازمی‌گردد، شکلی از هنر که مسلما از ماقبل تاریخ وجود داشته ولی تا قبل از نیمه دوم قرن بیستم در دسته‌بندی مجزایی قرار نداشته است. واژه انگلیسی «اینستال install»، به معنای: سوارکردن، برپاکردن، کارگذاشتن و نصب‌کردن است. به نظر می‌رسد معادل فارسی «چیدمان» گویای معنای دقیق این اصطلاح نیست. سابقه هنر چیدمان، به مثابه شکلی از بیان هنری، از دیرباز و پیش از تاریخ نیز قابل ردیابی است. اما تا نیمه قرن بیستم و تا قبل از آلن کاپروف آمریکایی به‌عنوان هنری مستقل در میان سایر ژانرها به آن توجه ویژه‌ای نشده بود.
3- اینستالیشن تعاملی / Interactive instalation
4- Narative / روایی
5- Gutai group / گروه ژاپنی گوتای ۱۹۵۴
6- نوفه / به انگلیسی: Noise

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.