|

پاسخ آشنا به منتقدان

شرق: حسام‌الدین آشنا، رئيس مرکز بررسی‌های استراتژیک دولت حسن روحانی، روز گذشته در نامه‌ای که عنوان «سخنی با یاران آشنا» را برای آن برگزیده است، به منتقدان خود و این نهاد، پاسخ گفت. او در این نامه گفته است هیچ سر نهان و راز سربسته‌ای در این مرکز وجود ندارد و این تصور را که این مرکز، یک اتاق فکر مرموز برای تولید ایده‌های ساده‌انگارانه که مابازای خارجی ندارند، یک تصور غلط دانست. آشنا گفته با نزدیک‌شدن به ایام انتخابات، عده‌ای به بهانه‌های واهی عزم خود را برای کوبیدن دولت و رئیس‌جمهوری تحت عنوان هجمه علیه مرکز بررسی‌های استراتژیک جزم کرده‌اند. او این اقدام را قابل درک اما تأسف‌برانگیز دانسته است. حسام‌الدین آشنا در 29 آبان ماه در همایش «نظام بین‌المللی، تحولات منطقه‌ای و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران» در دانشگاه علامه، مطالبی را گفته بود که مورد انتقاد قرار گرفت. سایت «رجا‌نیوز» در مطلبی با عنوان «آدرس غلط مرکز بررسی‌های استراتژیک، کشور را به کجا می‌برد؟» گفته بود: اشتباهات بسیار از نظر مفهوم‌شناسی کلمات شاخص در الفبای سیاسی و حتی در مفروضه و صغراکبرا‌های استدلالی در کلام ایشان فراوان به چشم می‌خورد. رئيس مرکز بررسی‌های استراتژیک، در پاسخ به سایت رجانیوز در این یادداشت نوشته است: «سایت محترم رجانیوز، با زیرسؤال‌بردن محتوای دو سخنرانی اخیر این‌جانب در دانشگاه علامه طباطبایی و کنفرانس امنیتی تهران، استفاده از کلمه «دولت‌های فرومانده» برای اشاره به دولت‌های ضعیف و در‌حال‌فروپاشی در منطقه غرب آسیا را مهم‌ترین دلیل و نشانه بر ناآشنایی مجموعه کارشناسان مرکز بررسی‌های استراتژیک با الفبای سیاست و اصول سیاست خارجی برشمرده است؛ چراکه به نظر نویسنده محترم مقاله، نوآم چامسکی از این اصطلاح برای ایالات متحده آمریکا استفاده کرده است: «این اصطلاح سیاسی را پروفسور چامسکی برای کشورهایی به کار می‌برد که با وجود قدرت بسیار از اداره امور به صورت بهینه ناتوان‌اند. درنتیجه مصداق این اصطلاح نه کشورهای ضعیف منطقه بلکه دولت‌هایی مانند آمریکا هستند که با وجود داشتن قدرت زیاد، ناتوان از اداره بحران‌های موجود خود هستند». در این مورد نمی‌توان اظهارنظری کرد، فقط می‌توان آرزو کرد ‌ای کاش نویسنده محترم، عبارت دولت‌های فرومانده
(failed states) را که چامسکی به شکلی استعاری و کنایه‌آمیز درباره سقوط اعتبار دولت آمریکا در زمان جورج بوش به عنوان تیتر یکی از کتاب‌های خود انتخاب کرده است، در جای دیگری مثلا گوگل یا ویکی‌پدیا جست‌وجو می‌کردند تا درمی‌یافتند که اصطلاح دولت‌های فرومانده را اولین بار آقای چامسکی خلق نکرده‌اند و تاریخچه‌ای بسیار قدیمی‌تر در متون روابط بین‌الملل دارد. همچنین متوجه می‌شدند اگرچه این مفهوم هم مانند بسیاری مفاهیم دیگر در علوم انسانی مناقشه‌پذیر است اما معنای مشترک دولت‌های فرومانده هیچ ربطی به قدرت‌های بزرگ ندارد بلکه دقیقا به کشورهای در حال ‌ضعف و زوالی اطلاق می‌شود که در آنها دولت از انجام وظایف و کارکردهای اصلی خود عاجز است». «حمیدرضا مقدم‌فر» هم که از سال 86 به مدت چهار سال مدیرعامل خبرگزاری فارس بود، در یادداشتی که در «روزنامه صبح‌نو» منتشر شد، به سخنرانی حسام‌الدین آشنا واکنش نشان داده بود.
حسام‌الدین آشنا در پاسخ به مقدم‌فر، این‌گونه نوشته است: «به زعم ایشان «ایده دولت‌های کارآمدتر در منطقه قوی‌تر»، مترادف با «فروکاستن مؤلفه‌های قدرت ملی به صرف عوامل داخلی و کوچک‌شمردن نقش‌آفرینی فرامرزی دولت‌ها و برخورداری آنها از عمق استراتژیک» است و نتیجه تبعی چنین عقیده‌ای را «عبث‌خواندن نفوذ منطقه‌ای ایران و نهایتا دستور عقبگرد به امثال حاج قاسم سلیمانی به داخل کشور» می‌داند. اولا نه من و نه دیگران در جایگاهی قرار نداریم که بخواهیم یا بتوانیم به سردار سلیمانی و هم‌رزمانش دستور پیشروی یا عقبگرد بدهم. ثانیا چه کسی است که نداند در فضای پرآشوب کنونی منطقه و در شرایطی که تهدیدات نظامی علیه کشورمان از هر سو و هر سمت در حال شدت‌گرفتن است، تقویت نیروی دفاعی و قدرت نظامی و توان عملیاتی ایران باید به عنوان یک هدف مسلم و غیرقابل مسامحه در نظر گرفته شود؟ و باز چه کسی است که بتواند انکار کند که دولت یازدهم در مقایسه با دولت‌های قبل، بیشترین بودجه ممکن را برای تقویت نیروهای مسلح و توان دفاعی کشور اختصاص داده است؟».
رئيس مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست‌جمهوری، در ادامه نامه خود این‌گونه می‌نویسد: «آنچه که من تحت عنوان مدل دولت‌های کارآمد در منطقه قوی‌تر مطرح کرده‌ام، به هیچ وجه ناقض تلاش ایران برای کسب رتبه اول در منطقه نیست. من نگفته‌ام که ایران نمی‌تواند اولین در منطقه باشد بلکه پرسیده‌ام که آیا مناسب است کسی که چنین عزمی دارد آن را جار بزند! من نگفته‌ام ما نباید نفوذ منطقه‌ای داشته باشیم بلکه می‌گویم که نفوذ واقعی و پایدار از راه سخت‌افزاری و با قدرت نظامی به دست نمی‌آید بلکه نفوذ از جنس نرم است و آن عبارت است از ارائه الگویی موفق از استقلال و پیشرفت و کارآمدی در برابر دیدگان مردم منطقه».

شرق: حسام‌الدین آشنا، رئيس مرکز بررسی‌های استراتژیک دولت حسن روحانی، روز گذشته در نامه‌ای که عنوان «سخنی با یاران آشنا» را برای آن برگزیده است، به منتقدان خود و این نهاد، پاسخ گفت. او در این نامه گفته است هیچ سر نهان و راز سربسته‌ای در این مرکز وجود ندارد و این تصور را که این مرکز، یک اتاق فکر مرموز برای تولید ایده‌های ساده‌انگارانه که مابازای خارجی ندارند، یک تصور غلط دانست. آشنا گفته با نزدیک‌شدن به ایام انتخابات، عده‌ای به بهانه‌های واهی عزم خود را برای کوبیدن دولت و رئیس‌جمهوری تحت عنوان هجمه علیه مرکز بررسی‌های استراتژیک جزم کرده‌اند. او این اقدام را قابل درک اما تأسف‌برانگیز دانسته است. حسام‌الدین آشنا در 29 آبان ماه در همایش «نظام بین‌المللی، تحولات منطقه‌ای و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران» در دانشگاه علامه، مطالبی را گفته بود که مورد انتقاد قرار گرفت. سایت «رجا‌نیوز» در مطلبی با عنوان «آدرس غلط مرکز بررسی‌های استراتژیک، کشور را به کجا می‌برد؟» گفته بود: اشتباهات بسیار از نظر مفهوم‌شناسی کلمات شاخص در الفبای سیاسی و حتی در مفروضه و صغراکبرا‌های استدلالی در کلام ایشان فراوان به چشم می‌خورد. رئيس مرکز بررسی‌های استراتژیک، در پاسخ به سایت رجانیوز در این یادداشت نوشته است: «سایت محترم رجانیوز، با زیرسؤال‌بردن محتوای دو سخنرانی اخیر این‌جانب در دانشگاه علامه طباطبایی و کنفرانس امنیتی تهران، استفاده از کلمه «دولت‌های فرومانده» برای اشاره به دولت‌های ضعیف و در‌حال‌فروپاشی در منطقه غرب آسیا را مهم‌ترین دلیل و نشانه بر ناآشنایی مجموعه کارشناسان مرکز بررسی‌های استراتژیک با الفبای سیاست و اصول سیاست خارجی برشمرده است؛ چراکه به نظر نویسنده محترم مقاله، نوآم چامسکی از این اصطلاح برای ایالات متحده آمریکا استفاده کرده است: «این اصطلاح سیاسی را پروفسور چامسکی برای کشورهایی به کار می‌برد که با وجود قدرت بسیار از اداره امور به صورت بهینه ناتوان‌اند. درنتیجه مصداق این اصطلاح نه کشورهای ضعیف منطقه بلکه دولت‌هایی مانند آمریکا هستند که با وجود داشتن قدرت زیاد، ناتوان از اداره بحران‌های موجود خود هستند». در این مورد نمی‌توان اظهارنظری کرد، فقط می‌توان آرزو کرد ‌ای کاش نویسنده محترم، عبارت دولت‌های فرومانده
(failed states) را که چامسکی به شکلی استعاری و کنایه‌آمیز درباره سقوط اعتبار دولت آمریکا در زمان جورج بوش به عنوان تیتر یکی از کتاب‌های خود انتخاب کرده است، در جای دیگری مثلا گوگل یا ویکی‌پدیا جست‌وجو می‌کردند تا درمی‌یافتند که اصطلاح دولت‌های فرومانده را اولین بار آقای چامسکی خلق نکرده‌اند و تاریخچه‌ای بسیار قدیمی‌تر در متون روابط بین‌الملل دارد. همچنین متوجه می‌شدند اگرچه این مفهوم هم مانند بسیاری مفاهیم دیگر در علوم انسانی مناقشه‌پذیر است اما معنای مشترک دولت‌های فرومانده هیچ ربطی به قدرت‌های بزرگ ندارد بلکه دقیقا به کشورهای در حال ‌ضعف و زوالی اطلاق می‌شود که در آنها دولت از انجام وظایف و کارکردهای اصلی خود عاجز است». «حمیدرضا مقدم‌فر» هم که از سال 86 به مدت چهار سال مدیرعامل خبرگزاری فارس بود، در یادداشتی که در «روزنامه صبح‌نو» منتشر شد، به سخنرانی حسام‌الدین آشنا واکنش نشان داده بود.
حسام‌الدین آشنا در پاسخ به مقدم‌فر، این‌گونه نوشته است: «به زعم ایشان «ایده دولت‌های کارآمدتر در منطقه قوی‌تر»، مترادف با «فروکاستن مؤلفه‌های قدرت ملی به صرف عوامل داخلی و کوچک‌شمردن نقش‌آفرینی فرامرزی دولت‌ها و برخورداری آنها از عمق استراتژیک» است و نتیجه تبعی چنین عقیده‌ای را «عبث‌خواندن نفوذ منطقه‌ای ایران و نهایتا دستور عقبگرد به امثال حاج قاسم سلیمانی به داخل کشور» می‌داند. اولا نه من و نه دیگران در جایگاهی قرار نداریم که بخواهیم یا بتوانیم به سردار سلیمانی و هم‌رزمانش دستور پیشروی یا عقبگرد بدهم. ثانیا چه کسی است که نداند در فضای پرآشوب کنونی منطقه و در شرایطی که تهدیدات نظامی علیه کشورمان از هر سو و هر سمت در حال شدت‌گرفتن است، تقویت نیروی دفاعی و قدرت نظامی و توان عملیاتی ایران باید به عنوان یک هدف مسلم و غیرقابل مسامحه در نظر گرفته شود؟ و باز چه کسی است که بتواند انکار کند که دولت یازدهم در مقایسه با دولت‌های قبل، بیشترین بودجه ممکن را برای تقویت نیروهای مسلح و توان دفاعی کشور اختصاص داده است؟».
رئيس مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست‌جمهوری، در ادامه نامه خود این‌گونه می‌نویسد: «آنچه که من تحت عنوان مدل دولت‌های کارآمد در منطقه قوی‌تر مطرح کرده‌ام، به هیچ وجه ناقض تلاش ایران برای کسب رتبه اول در منطقه نیست. من نگفته‌ام که ایران نمی‌تواند اولین در منطقه باشد بلکه پرسیده‌ام که آیا مناسب است کسی که چنین عزمی دارد آن را جار بزند! من نگفته‌ام ما نباید نفوذ منطقه‌ای داشته باشیم بلکه می‌گویم که نفوذ واقعی و پایدار از راه سخت‌افزاری و با قدرت نظامی به دست نمی‌آید بلکه نفوذ از جنس نرم است و آن عبارت است از ارائه الگویی موفق از استقلال و پیشرفت و کارآمدی در برابر دیدگان مردم منطقه».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.