|

مرکز «ماهر» هشدار می‌دهد

خطر نفوذ به گوشی‌های اندرویدی

مرکز مدیریت امداد و هماهنگی عملیات رخدادهای رایانه‌ای مجوزهای برنامه‌های کاربردی سیستم‌عامل اندروید را تحلیل کرد و نسبت به خطرات احتمالی نفوذ اپلیکیشن‌ها به گوشی‌های موبایل کاربران هشدار داد. بسیاری از اپلیکیشن‌های اندرویدی، چه ایرانی و چه خارجی با دریافت یک‌سری مجوزهای حساس با استفاده از مهندسی اجتماعی یا آگاهی کافی نداشتن کاربران اقدام به سرقت اطلاعات کاربران می‌کنند. در ابتدا باید عنوان کرد مجوزهای اندروید درخواست نیستند بلکه یک اعلان یا اطلاع‌رسانی را به کاربران اعلام می‌کنند. هنگامی‌که یک برنامه کاربردی را از Play Store دریافت و نصب می‌کنیم، یک پنجره پاپ‌آپ ظاهر می‌شود که تمام مجوزهای درخواستی برنامه کاربردی موردنظر را به نمایش می‌گذارد که این مجوزها می‌توانند دسترسی به حافظه گوشی موردنظر، تماس‌های تلفنی، ارتباطات شبکه و ... را داشته باشند. شاید ردکردن یا تفویض مجوزهای درخواستی برنامه کاربردی در حال نصب، ساده‌ترین کاری باشد که یک کاربر می‌تواند انجام دهد اما نکته مهم این است که تا چه اندازه می‌توان تفاوت بین حفاظت و تأمین امنیت داده کاربر و نیز در اختیار قراردادن تمام دارایی‌های شخص به توسعه‌دهنده اپلیکیشن را درک کرد. بیشتر شرکت‌های اینترنتی از متدهای عمومی مشابهی برای آگاه‌سازی کاربران درخصوص داده‌هایی که قرار است استفاده شوند، بهره می‌برند. در سیستم‌عامل اندروید یک ارتباط سه‌سویه بین کاربر، گوگل (طراح و ارائه‌دهنده سیستم‌عامل اندروید) و توسعه‌دهندگان برنامه کاربردی شخص سوم وجود دارد. مرکز ماهر با ارائه گزارشی، مجوزهای برنامه‌های موجود در فروشگاه گوگل‌پلی (Google Play) را با تمرکز ویژه روی مجوزهایی که به‌صورت بالقوه به برنامه کاربردی این اجازه را می‌دهند تا اطلاعات شخصی کاربر را جمع‌آوری کنند یا به اشتراک بگذارند، بررسی کرده است. در مجموع با بررسی یک‌‌میلیون‌و۴۱‌هزارو ۳۳۶ برنامه کاربردی و اپلیکیشن در این آزمایش عنوان شد که تنها ۲۳۵ مجوز انحصاری و خاص وجود داشته است. بیشتر برنامه‌های کاربردی مجوزهای زیادی را طلب می‌کنند و بیشترین تعداد مجوزهای درخواستی از برنامه‌های کاربردی این آزمون، ۱۲۷ مجوز بوده است که برای یک برنامه کاربردی مقدار بسیار زیادی است. برنامه‌های کاربردی دیگری هم هستند که تعداد انگشت‌شماری از آنها مجوز درخواست می‌کنند که میانگین مجوزهای درخواستی از یک برنامه کاربردی تنها پنج مجوز بوده است. در این گزارش تحلیلی باید اشاره کرد که صد‌ هزار برنامه نیز مجوزی درخواست نکرده‌اند. بر مبنای بررسی‌های به‌عمل‌آمده، ۸۳ درصد از اپلیکیشن‌های اندروید در زمان نصب خواستار دسترسی کامل به شبکه (Full network access)، ۶۹ درصد خواستار مشاهده ارتباطات شبکه
(View network connections)، ۵۴ درصد خواستار دسترسی به حافظه حفاظت‌شده
(Test access to protected storage)، ۲۷ درصد خواستار مجوز برای جلوگیری از به‌خواب‌رفتن گوشی (Prevent device from sleeping) و ۲۱ درصد خواستار کنترل لرزاننده (Control vibration) هستند که به نوعی مجوز سخت‌افزاری محسوب می‌شود. این در حالی است که ۵۴ درصد از اپلیکیشن‌های اندرویدی خواستار تنظیم یا حذف محتوای موجود روی حافظه، ۳۵ درصد خواستار خواندن وضعیت تلفن و هویت (Read phone status and identity) و دسترسی به ویژگی‌های تلفن، ۲۴ درصد خواستار مشاهده موقعیت مکانی دقیق (مبتنی بر GPS و شبکه) و ۲۳ درصد نیز خواستار مشاهده ارتباطات بی‌سیم Wi-Fi و ۲۱ درصد خواستار دریافت مجوز برای موقعیت تقریبی (مبتنی بر شبکه) هستند که به نوعی مجوز دریافت اطلاعات کاربر محسوب می‌شود. از مجموع ۲۳۵ مجوز که در این گزارش تحلیلی شناسایی شده‌اند، تنها ۱۰ مجوز به وسیله ۲۰ درصد برنامه‌های کاربردی موجود در Google Play استفاده شده است و تعداد زیادی از مجوزها تنها از سوی بخش اندکی از برنامه‌های کاربردی درخواست شده‌اند. اگر بخواهیم به‌صورت آماری نگاه کنیم، تعداد هزار برنامه از مجموع یک‌‌میلیون‌و۴۱‌هزارو ۳۳۶ برنامه که ۹ صدم درصد از تعداد کل برنامه‌های کاربردی تحلیل‌شده را شامل می‌شوند، ۱۴۷ مجوز از مجموع ۲۳۵ مجوز را درخواست کرده‌اند که با توجه به کل برنامه‌های ارزیابی‌شده، مقدار زیادی از مجوزها را پوشش می‌دهند. برآوردها نشان می‌دهد در فروشگاه اپلیکیشن‌های اندروید، از ۲۳۵ مجوز انحصاری جمع‌آوری‌شده در این تحلیل، ۱۶۵ نوع از آنها به برنامه کاربردی اجازه می‌دهند با اجزای سخت‌افزاری یک دستگاه تعامل داشته باشند و سخت‌افزار دستگاه را تحت کنترل قرار می‌دهند و به برنامه اجازه دسترسی دیگری از جمله اطلاعات کاربر را نخواهند داد. به عنوان‌مثال دو نمونه از عمومی‌ترین مجوزها به اپلیکیشن اجازه اتصال به اینترنت را می‌دهند. مجوز «دسترسی کامل به شبکه» (که به وسیله 83 درصد برنامه‌های کاربردی استفاده می‌شود) به اپلیکیشن این اجازه را می‌دهد تا با هر شبکه‌ای که دستگاه به آن متصل است ارتباط برقرار کند. درحالی‌که مجوز «مشاهده ارتباطات شبکه» (که به وسیله ۶۹ درصد برنامه‌های کاربردی استفاده می‌شود) به اپلیکیشن این اجازه را می‌دهد تا هر شبکه‌ای را که دستگاه به آن دسترسی دارد ببیند.

مرکز مدیریت امداد و هماهنگی عملیات رخدادهای رایانه‌ای مجوزهای برنامه‌های کاربردی سیستم‌عامل اندروید را تحلیل کرد و نسبت به خطرات احتمالی نفوذ اپلیکیشن‌ها به گوشی‌های موبایل کاربران هشدار داد. بسیاری از اپلیکیشن‌های اندرویدی، چه ایرانی و چه خارجی با دریافت یک‌سری مجوزهای حساس با استفاده از مهندسی اجتماعی یا آگاهی کافی نداشتن کاربران اقدام به سرقت اطلاعات کاربران می‌کنند. در ابتدا باید عنوان کرد مجوزهای اندروید درخواست نیستند بلکه یک اعلان یا اطلاع‌رسانی را به کاربران اعلام می‌کنند. هنگامی‌که یک برنامه کاربردی را از Play Store دریافت و نصب می‌کنیم، یک پنجره پاپ‌آپ ظاهر می‌شود که تمام مجوزهای درخواستی برنامه کاربردی موردنظر را به نمایش می‌گذارد که این مجوزها می‌توانند دسترسی به حافظه گوشی موردنظر، تماس‌های تلفنی، ارتباطات شبکه و ... را داشته باشند. شاید ردکردن یا تفویض مجوزهای درخواستی برنامه کاربردی در حال نصب، ساده‌ترین کاری باشد که یک کاربر می‌تواند انجام دهد اما نکته مهم این است که تا چه اندازه می‌توان تفاوت بین حفاظت و تأمین امنیت داده کاربر و نیز در اختیار قراردادن تمام دارایی‌های شخص به توسعه‌دهنده اپلیکیشن را درک کرد. بیشتر شرکت‌های اینترنتی از متدهای عمومی مشابهی برای آگاه‌سازی کاربران درخصوص داده‌هایی که قرار است استفاده شوند، بهره می‌برند. در سیستم‌عامل اندروید یک ارتباط سه‌سویه بین کاربر، گوگل (طراح و ارائه‌دهنده سیستم‌عامل اندروید) و توسعه‌دهندگان برنامه کاربردی شخص سوم وجود دارد. مرکز ماهر با ارائه گزارشی، مجوزهای برنامه‌های موجود در فروشگاه گوگل‌پلی (Google Play) را با تمرکز ویژه روی مجوزهایی که به‌صورت بالقوه به برنامه کاربردی این اجازه را می‌دهند تا اطلاعات شخصی کاربر را جمع‌آوری کنند یا به اشتراک بگذارند، بررسی کرده است. در مجموع با بررسی یک‌‌میلیون‌و۴۱‌هزارو ۳۳۶ برنامه کاربردی و اپلیکیشن در این آزمایش عنوان شد که تنها ۲۳۵ مجوز انحصاری و خاص وجود داشته است. بیشتر برنامه‌های کاربردی مجوزهای زیادی را طلب می‌کنند و بیشترین تعداد مجوزهای درخواستی از برنامه‌های کاربردی این آزمون، ۱۲۷ مجوز بوده است که برای یک برنامه کاربردی مقدار بسیار زیادی است. برنامه‌های کاربردی دیگری هم هستند که تعداد انگشت‌شماری از آنها مجوز درخواست می‌کنند که میانگین مجوزهای درخواستی از یک برنامه کاربردی تنها پنج مجوز بوده است. در این گزارش تحلیلی باید اشاره کرد که صد‌ هزار برنامه نیز مجوزی درخواست نکرده‌اند. بر مبنای بررسی‌های به‌عمل‌آمده، ۸۳ درصد از اپلیکیشن‌های اندروید در زمان نصب خواستار دسترسی کامل به شبکه (Full network access)، ۶۹ درصد خواستار مشاهده ارتباطات شبکه
(View network connections)، ۵۴ درصد خواستار دسترسی به حافظه حفاظت‌شده
(Test access to protected storage)، ۲۷ درصد خواستار مجوز برای جلوگیری از به‌خواب‌رفتن گوشی (Prevent device from sleeping) و ۲۱ درصد خواستار کنترل لرزاننده (Control vibration) هستند که به نوعی مجوز سخت‌افزاری محسوب می‌شود. این در حالی است که ۵۴ درصد از اپلیکیشن‌های اندرویدی خواستار تنظیم یا حذف محتوای موجود روی حافظه، ۳۵ درصد خواستار خواندن وضعیت تلفن و هویت (Read phone status and identity) و دسترسی به ویژگی‌های تلفن، ۲۴ درصد خواستار مشاهده موقعیت مکانی دقیق (مبتنی بر GPS و شبکه) و ۲۳ درصد نیز خواستار مشاهده ارتباطات بی‌سیم Wi-Fi و ۲۱ درصد خواستار دریافت مجوز برای موقعیت تقریبی (مبتنی بر شبکه) هستند که به نوعی مجوز دریافت اطلاعات کاربر محسوب می‌شود. از مجموع ۲۳۵ مجوز که در این گزارش تحلیلی شناسایی شده‌اند، تنها ۱۰ مجوز به وسیله ۲۰ درصد برنامه‌های کاربردی موجود در Google Play استفاده شده است و تعداد زیادی از مجوزها تنها از سوی بخش اندکی از برنامه‌های کاربردی درخواست شده‌اند. اگر بخواهیم به‌صورت آماری نگاه کنیم، تعداد هزار برنامه از مجموع یک‌‌میلیون‌و۴۱‌هزارو ۳۳۶ برنامه که ۹ صدم درصد از تعداد کل برنامه‌های کاربردی تحلیل‌شده را شامل می‌شوند، ۱۴۷ مجوز از مجموع ۲۳۵ مجوز را درخواست کرده‌اند که با توجه به کل برنامه‌های ارزیابی‌شده، مقدار زیادی از مجوزها را پوشش می‌دهند. برآوردها نشان می‌دهد در فروشگاه اپلیکیشن‌های اندروید، از ۲۳۵ مجوز انحصاری جمع‌آوری‌شده در این تحلیل، ۱۶۵ نوع از آنها به برنامه کاربردی اجازه می‌دهند با اجزای سخت‌افزاری یک دستگاه تعامل داشته باشند و سخت‌افزار دستگاه را تحت کنترل قرار می‌دهند و به برنامه اجازه دسترسی دیگری از جمله اطلاعات کاربر را نخواهند داد. به عنوان‌مثال دو نمونه از عمومی‌ترین مجوزها به اپلیکیشن اجازه اتصال به اینترنت را می‌دهند. مجوز «دسترسی کامل به شبکه» (که به وسیله 83 درصد برنامه‌های کاربردی استفاده می‌شود) به اپلیکیشن این اجازه را می‌دهد تا با هر شبکه‌ای که دستگاه به آن متصل است ارتباط برقرار کند. درحالی‌که مجوز «مشاهده ارتباطات شبکه» (که به وسیله ۶۹ درصد برنامه‌های کاربردی استفاده می‌شود) به اپلیکیشن این اجازه را می‌دهد تا هر شبکه‌ای را که دستگاه به آن دسترسی دارد ببیند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.