به خاطر واژهها
واژهها مهماند. سرنوشتسازند. میتوانند مهربان یا ستمگر باشند. میتوانند چتر حمایت بسازند یا اسلحهای که به سمت دیگری یا خودی شلیک میکند. برای مثال از نظر وزارت بهداشت و درمان ایران، سرطان هنوز در گروه بیماریهای خاص قرار ندارد؛ میدانید چرا؟ به خاطر شایع بودنش. به خاطر اینکه طبق آمار همین وزارتخانه، ببش از 30 درصد جمعیت ایران به انواع سرطان مبتلا هستند.
بله؛ سرطان را به خاطر اینکه تعداد مبتلایانش زیاد است و به دلیل سرعت بالای رشدش، در گروه بیماریهای خاص قرار ندادهاند. بلکه برای آن گروهی ساختهاند تحت واژه سختدرمان (صعبالعلاج)؛ مثل اماس. و خوب است بدانید فرق این دو واژه، هنگام درمان برای بیمار، تفاوت بین متحملشدن هزینه سنگین درمان و رایگانبودن آن است؛ چراکه اگر بیماری در گروه بیماری خاص ثبت نشده باشد، بیمار علاوه بر متحملشدن رنج بیماری، باید بخشی از هزینه سرسامآور درمان را هم بر دوش بکشد. تازه اگر دارو وارد شده باشد و بهجز بازار سیاه، در داروخانههای هلال احمر موجود باشد؛ اگر وارد شده باشد و بهخاطر تقاضای زیاد تمام نشده باشد. واژهها مهماند که هر چند سال یک بار، رئیس بنیاد امور بیماریهای خاص به وزارت بهداشت و درمان پیشنهاد میدهد سرطان و اماس هم تحت نام «بیماریهای خاص» قرار بگیرند و وزارتخانه زیر بار نمیرود. یک مثال خیلی ساده و کوچک میزنم؛ یکی از اصلیترین داروهای شیمیدرمانی خوراکی، قرص «زلودا»ست. قرصی که باید روزانه با دوز سه هزار -یعنی شش قرص 500- مصرف شود. زلودا گران است؛ حتی با بیمه و خیلیخیلی زود در داروخانهها تمام میشود. وقتی
هم که تمام شد، متصدی داروخانه سیزده آبان با خونسردی میگوید از باجه بغلی آزادش را بخر؛ با قیمت دانهای پنجهزارو 900 تومان. واژهها همچنان مهماند. در خبرها و توضیحات، بین «ایران تحریم دارویی است» و «ایران تحریم دارویی نیست» تنها یک واژه اختلاف است. بله. ایران تحت تحریم دارویی نبوده و نیست، اما شکل تحریم نهادهای مختلف ایرانی که فروش نفت ایران را دشوار و مبادله با دلار را محدود میکند، بر واردات دارو و مواد اولیه آن تأثیر میگذارد.
خوب به یاد دارم که چند سال پیش تهیه داروهای شیمیدرمانی چقدر سختتر بود که همین حالا هم بسیار مشکل است. به یاد دارم سال گذشته مردی رنجدیده توان خرید یک نسخه آزاد «زلودا» را برای دخترش نداشت و نشسته بود در داروخانه و حسابوکتاب میکرد. به یاد دارم که سوزن نمونهبرداری آنقدر گران بود که زنی نتوانست آن را برای نمونهبرداری اورژانسیاش تهیه کند. به خاطر میآورم خانواده بسیار جوانی را که به خاطر ناتوانی در روبهروشدن با هزینه درمان سرطان زن، از هم پاشیده بود؛ مرد، همسر جوانش را به خانه پدریاش فرستاد و با تنها فرزندشان فرار کرد. به یاد دارم مبتلایی را که شیمیدرمانی بر او اثر چندانی نداشت چراکه به خاطر هزینه سنگین درمان، نمیتوانست تغذیه مناسبی داشته باشد. به یاد دارم و هنوز میبینم آدمهایی را که دست خالی از داروخانههای هلالاحمر برمیگردند و نوبت شیمیدرمانیشان عقب میافتد. این تازه حکایت سرطان است. اماس که داستانی مفصلتر دارد.
واژهها مهماند هنوز. به اندازه تفاوت تأثیر داروی خارجی و ایرانی که حتی بیمار هم متوجهاش میشود؛ تن رنجورش را که داروی خارجی میتواند زودتر و کمدردتر درمان کند، مجبور است بسپارد به داروی مشابه ایرانی که ضعیفتر است.
تازه اگر مواد اولیه آن دارو توانسته باشند از تحریم جان سالم به در ببرند و وارد کشور شده باشند.
واژهها مهماند چراکه تحریم تنها یک واژه و حتی یک عمل مستقل نیست. پیامدهای سلسلهوار همین یک واژه چنان به 70، 80 میلیون نفر میرسد که دیگر در قالب نامها و نهادهایی مشخص و محدود نمیگنجد.
سوزن تحریم تا عمق جان فرورفته و هر که نداند، بیماران خاص و سختدرمان خوب میدانند تمدید و تشدید تحریمها یعنی دسترسی سختتر و گرانتر به داروهای حیاتی. یعنی دستخالیبرگشتن از داروخانه، یعنی تحلیلرفتن توان مالی و جسمی و روحی بیمار و اطرافیانش در مرور زمان. یعنی نگرانی و هراس و اضطرابِ دائم که «اگر اینبار دارو گیرم نیاید چه؟»
اینجاست که اصرار میکنم بر اینکه واژهها مهماند. که از زمان انتشار نامه 30 نفر از ایرانیان به رئیسجمهور جدید آمریکا و درخواستشان برای ادامه و تشدید تحریمها، فکر میکنم اگر هر یک از این افراد، در خانواده و دوست و آشنا، عزیزی بیمار داشتند، دستشان هنگام امضای نامه نمیلرزید؟
یعنی با این شیوع سرطان -صرفنظر از اماس و بیماریهای خاص دیگر- یک دردمند در میان خانوادهشان نداشتهاند که وقت تنظیم متن نامه و کنارهمچیدن واژههایش به یادش بیفتند؟ چطور خود را نمایندگان مردمی دانستهاند که برای یکی از سادهترین حقوق انسانی خود دستبهگریبان هزارتوهای وحشتآور و دردناکاند؟ چگونه چشم بستند بر طاقتفرساترشدن زندگی تعداد زیادی انسان که از قضا هموطنانشان هستند؟ چطور و با چه منطقی، چوب برداشتند و هموطنهای کتکخوردهشان را دوباره زدند؟
واژهها بسیار مهماند و چگونه بهکارگرفتنشان مهمتر. برای همین است که این نامه، نویسندگان و امضاکنندگانش را هیچ نمیفهمم.
واژهها مهماند. سرنوشتسازند. میتوانند مهربان یا ستمگر باشند. میتوانند چتر حمایت بسازند یا اسلحهای که به سمت دیگری یا خودی شلیک میکند. برای مثال از نظر وزارت بهداشت و درمان ایران، سرطان هنوز در گروه بیماریهای خاص قرار ندارد؛ میدانید چرا؟ به خاطر شایع بودنش. به خاطر اینکه طبق آمار همین وزارتخانه، ببش از 30 درصد جمعیت ایران به انواع سرطان مبتلا هستند.
بله؛ سرطان را به خاطر اینکه تعداد مبتلایانش زیاد است و به دلیل سرعت بالای رشدش، در گروه بیماریهای خاص قرار ندادهاند. بلکه برای آن گروهی ساختهاند تحت واژه سختدرمان (صعبالعلاج)؛ مثل اماس. و خوب است بدانید فرق این دو واژه، هنگام درمان برای بیمار، تفاوت بین متحملشدن هزینه سنگین درمان و رایگانبودن آن است؛ چراکه اگر بیماری در گروه بیماری خاص ثبت نشده باشد، بیمار علاوه بر متحملشدن رنج بیماری، باید بخشی از هزینه سرسامآور درمان را هم بر دوش بکشد. تازه اگر دارو وارد شده باشد و بهجز بازار سیاه، در داروخانههای هلال احمر موجود باشد؛ اگر وارد شده باشد و بهخاطر تقاضای زیاد تمام نشده باشد. واژهها مهماند که هر چند سال یک بار، رئیس بنیاد امور بیماریهای خاص به وزارت بهداشت و درمان پیشنهاد میدهد سرطان و اماس هم تحت نام «بیماریهای خاص» قرار بگیرند و وزارتخانه زیر بار نمیرود. یک مثال خیلی ساده و کوچک میزنم؛ یکی از اصلیترین داروهای شیمیدرمانی خوراکی، قرص «زلودا»ست. قرصی که باید روزانه با دوز سه هزار -یعنی شش قرص 500- مصرف شود. زلودا گران است؛ حتی با بیمه و خیلیخیلی زود در داروخانهها تمام میشود. وقتی
هم که تمام شد، متصدی داروخانه سیزده آبان با خونسردی میگوید از باجه بغلی آزادش را بخر؛ با قیمت دانهای پنجهزارو 900 تومان. واژهها همچنان مهماند. در خبرها و توضیحات، بین «ایران تحریم دارویی است» و «ایران تحریم دارویی نیست» تنها یک واژه اختلاف است. بله. ایران تحت تحریم دارویی نبوده و نیست، اما شکل تحریم نهادهای مختلف ایرانی که فروش نفت ایران را دشوار و مبادله با دلار را محدود میکند، بر واردات دارو و مواد اولیه آن تأثیر میگذارد.
خوب به یاد دارم که چند سال پیش تهیه داروهای شیمیدرمانی چقدر سختتر بود که همین حالا هم بسیار مشکل است. به یاد دارم سال گذشته مردی رنجدیده توان خرید یک نسخه آزاد «زلودا» را برای دخترش نداشت و نشسته بود در داروخانه و حسابوکتاب میکرد. به یاد دارم که سوزن نمونهبرداری آنقدر گران بود که زنی نتوانست آن را برای نمونهبرداری اورژانسیاش تهیه کند. به خاطر میآورم خانواده بسیار جوانی را که به خاطر ناتوانی در روبهروشدن با هزینه درمان سرطان زن، از هم پاشیده بود؛ مرد، همسر جوانش را به خانه پدریاش فرستاد و با تنها فرزندشان فرار کرد. به یاد دارم مبتلایی را که شیمیدرمانی بر او اثر چندانی نداشت چراکه به خاطر هزینه سنگین درمان، نمیتوانست تغذیه مناسبی داشته باشد. به یاد دارم و هنوز میبینم آدمهایی را که دست خالی از داروخانههای هلالاحمر برمیگردند و نوبت شیمیدرمانیشان عقب میافتد. این تازه حکایت سرطان است. اماس که داستانی مفصلتر دارد.
واژهها مهماند هنوز. به اندازه تفاوت تأثیر داروی خارجی و ایرانی که حتی بیمار هم متوجهاش میشود؛ تن رنجورش را که داروی خارجی میتواند زودتر و کمدردتر درمان کند، مجبور است بسپارد به داروی مشابه ایرانی که ضعیفتر است.
تازه اگر مواد اولیه آن دارو توانسته باشند از تحریم جان سالم به در ببرند و وارد کشور شده باشند.
واژهها مهماند چراکه تحریم تنها یک واژه و حتی یک عمل مستقل نیست. پیامدهای سلسلهوار همین یک واژه چنان به 70، 80 میلیون نفر میرسد که دیگر در قالب نامها و نهادهایی مشخص و محدود نمیگنجد.
سوزن تحریم تا عمق جان فرورفته و هر که نداند، بیماران خاص و سختدرمان خوب میدانند تمدید و تشدید تحریمها یعنی دسترسی سختتر و گرانتر به داروهای حیاتی. یعنی دستخالیبرگشتن از داروخانه، یعنی تحلیلرفتن توان مالی و جسمی و روحی بیمار و اطرافیانش در مرور زمان. یعنی نگرانی و هراس و اضطرابِ دائم که «اگر اینبار دارو گیرم نیاید چه؟»
اینجاست که اصرار میکنم بر اینکه واژهها مهماند. که از زمان انتشار نامه 30 نفر از ایرانیان به رئیسجمهور جدید آمریکا و درخواستشان برای ادامه و تشدید تحریمها، فکر میکنم اگر هر یک از این افراد، در خانواده و دوست و آشنا، عزیزی بیمار داشتند، دستشان هنگام امضای نامه نمیلرزید؟
یعنی با این شیوع سرطان -صرفنظر از اماس و بیماریهای خاص دیگر- یک دردمند در میان خانوادهشان نداشتهاند که وقت تنظیم متن نامه و کنارهمچیدن واژههایش به یادش بیفتند؟ چطور خود را نمایندگان مردمی دانستهاند که برای یکی از سادهترین حقوق انسانی خود دستبهگریبان هزارتوهای وحشتآور و دردناکاند؟ چگونه چشم بستند بر طاقتفرساترشدن زندگی تعداد زیادی انسان که از قضا هموطنانشان هستند؟ چطور و با چه منطقی، چوب برداشتند و هموطنهای کتکخوردهشان را دوباره زدند؟
واژهها بسیار مهماند و چگونه بهکارگرفتنشان مهمتر. برای همین است که این نامه، نویسندگان و امضاکنندگانش را هیچ نمیفهمم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.