|

اولین دادگاه متهمان کودتای نافرجام ترکیه روز گذشته در استانبول برگزار شد

روي موج كودتا

فرصت‌جویی «رجب طیب اردوغان»، رئیس‌جمهوری ترکیه، از کودتای نافرجام 15 جولای این کشور همچنان ادامه دارد و هیچ نشانه‌ای از پایان نزدیک تصفیه‌های سیاسی فراگیر دولت ترکیه در کار نیست. در طول حدود پنج ماه گذشته، اردوغان به بهانه مقابله با کودتا، بزرگ‌ترین پاک‌سازی تاریخ مدرن ترکیه را رهبری کرده و حتی از مدیر کافه روزنامه «جمهوریت» این کشور هم نگذشته است؛ کسی که روز گذشته به خاطر این جمله بازداشت شد: «هیچ‌گاه یک فنجان چای برای اردوغان نمی‌آورم».
دولت ترکیه اگر پیش‌تر در خفا فعالان و روزنامه‌نگاران را بازداشت می‌کرد، در چند ماه پس از کودتای نافرجام، عیان و بدون هیچ واهمه‌ای صدها نفر را بازداشت و روانه زندان کرده است. حلقه سرکوب‌ها هر روز تنگ‌تر می‌شود و روز دوشنبه هم وزارت کشور ترکیه اعلام کرد سازمان‌های امنیتی این کشور هفته گذشته ‌هزار و 682 نفر را احضار کرده‌اند و آن‌طور که این وزارتخانه گزارش داده، 516 نفر از افراد احضارشده، دستگیر شده‌اند. افراد مظنون به ارتباط با «فتح‌الله گولن»، روحانی در تبعید که دولت ترکیه او را به دست‌داشتن در کودتای ماه جولای متهم می‌کند، بیشترین سهم را در میان احضارشدگان داشتند؛ ‌هزار و 96 نفر احضار و 426 نفر از میان آنها دستگیر شده‌اند. کُردها و افراد مرتبط با آنها هم دومین گروه فراگیر در میان احضارشدگان بودند و بر پایه گزارش وزارت کشور ترکیه، 508 نفر از احضارشدگان كُرد بودند که دراین‌میان 78 نفر از آنها بازداشت شده‌اند. دولت ترکیه مدعی است این افراد به‌طور مسلحانه با دولت مرکزی می‌جنگند، اما بسیاری از دستگیرشدگان از اعضای حزب طرفدار کردهای «دموکراتیک خلق‌ها» هستند که در انتخابات پارلمانی گذشته توانست برای اولین‌بار به کرسی‌های پارلمان این کشور راه یابد. ترکیه حدود یک‌سال‌ونیم پیش با پایان‌دادن به آتش‌بس میان دولت و حزب کارگران کردستان، به تلاش‌های دیرینه برای صلح خاتمه داد و از آن زمان نه فقط مواضع اعضای پ‌ک‌ک را بمباران کرد، بلکه عملیاتی را در شهرهای کُردنشین جنوب شرقی ترکیه آغاز کرد و بسیاری از غیرنظامیان کرد هم در این درگیری‌ها کشته و زخمی شدند. این عملیات‌ها که به حکومت نظامی در این مناطق هم منجر شد، بسیاری از کردها را مجبور به مهاجرت اجباری کرد. تمرکز دولت ترکیه بر مبارزه با کردها، فضا را برای جولان‌دادن داعش در ترکیه فراهم کرد و این گروه تروریستی با استفاده از خلأ امنیتی ترکیه، حملاتی را در شهرهای مختلف این کشور ترتیب داد. بااین‌حال، شمار دستگیرشدگان مظنون به همکاری با گروه داعش به نسبت دیگر گروه‌ها کمتر بود و به گزارش وزارت کشور ترکیه، هفته گذشته فقط 78 نفر به ظن رابطه با داعش احضار و 12 نفر از آنها دستگیر و روانه زندان شدند.
درحالی‌که هنوز ترکش‌های کودتای شکست‌خورده جولای به تن فعالان و حتی شهروندان عادی ترکیه می‌خورد، اولین دادگاه متهمان این کودتا برگزار شد. روز گذشته (سه‌شنبه) 29 نیروی پلیس به اتهام دست‌داشتن در تلاش برای کودتای ماه جولای و سرنگونی دولت به دادگاه استانبول رفتند. اولین محاکمه از وسیع‌ترین پرونده قضائی تاریخ ترکیه در حالی آغاز شده که حدود 41هزار مظنون به دست‌داشتن در کودتا بازداشت شده‌اند و ترکیه هنوز هم در وضعیت اضطراری قرار دارد. البته پیش‌تر محاکمه‌هایی در مقیاس کوچک‌تر در استان‌های دیگر ترکیه آغاز شده بود و روز دوشنبه هم 60 نفر در استان جنوب غربی دنیزلی به دادگاه رفته بودند. اما دادگاه استانبول در میان تدابیر شدید امنیتی و حضور گسترده نیروهای ویژه روز گذشته محاکمه مظنونان را آغاز کرد و انتظار می‌رود جلسات اولیه دادگاه استانبول تا روز جمعه ادامه داشته باشد. دادستان‌ها برای ۲۱ نفر از متهمان روز گذشته درخواست حبس ابد کرده‌‌اند. هشت متهم دیگر ممکن است برای ارتباط با جنبش فتح‌الله گولن به حدود شش تا ۱۵ سال زندان محکوم شوند. به گزارش خبرگزاری دولتی آناتولی، سه نفر از مأموران پلیس که روز گذشته در دادگاه حاضر شدند، خلبان هلیکوپتر بوده‌اند. آنها متهم هستند با تعلل در انجام وظایفشان به کودتا کمک کرده‌اند؛ از جمله اینکه از فرمان محافظت از محل اقامت رجب طیب اردوغان تمرد کرده‌اند.
کودتای نظامی بدون‌شک یکی از راه‌های به‌محاق‌بردن دموکراسی و ارزش‌های بنیادین است، اما نه تنها راه آن. رئیس‌جمهوری که از دل صندوق رأی و روندی شبه‌دموکراتیک بیرون می‌آید هم می‌تواند تبر به ریشه اصول دموکراتیک کشوری بزند و رجب طیب اردوغان بی‌شک یکی از همین چهره‌هاست. او که روزی کشورش و دموکراسی اسلامی ترکیه را الگویی برای کشورهای منطقه می‌خواند، اکنون مانند پادشاهی تمامیت‌خواه بر کرسی قدرت می‌نشیند و دستور قلع‌وقمع هرآنکه مخالفش هست را صادر می‌کند. وضعیت اضطراری به او اجازه صدور حکم حکومتی را داده و دراین‌میان برای او فعالان کرد، روزنامه‌نگاران، افراد مرتبط با گولن و نیروهای داعش هیچ تفاوتی ندارند. همه محکوم‌ هستند فقط اگر مخالف سیاست‌های رجب طیب اردوغان باشند.

فرصت‌جویی «رجب طیب اردوغان»، رئیس‌جمهوری ترکیه، از کودتای نافرجام 15 جولای این کشور همچنان ادامه دارد و هیچ نشانه‌ای از پایان نزدیک تصفیه‌های سیاسی فراگیر دولت ترکیه در کار نیست. در طول حدود پنج ماه گذشته، اردوغان به بهانه مقابله با کودتا، بزرگ‌ترین پاک‌سازی تاریخ مدرن ترکیه را رهبری کرده و حتی از مدیر کافه روزنامه «جمهوریت» این کشور هم نگذشته است؛ کسی که روز گذشته به خاطر این جمله بازداشت شد: «هیچ‌گاه یک فنجان چای برای اردوغان نمی‌آورم».
دولت ترکیه اگر پیش‌تر در خفا فعالان و روزنامه‌نگاران را بازداشت می‌کرد، در چند ماه پس از کودتای نافرجام، عیان و بدون هیچ واهمه‌ای صدها نفر را بازداشت و روانه زندان کرده است. حلقه سرکوب‌ها هر روز تنگ‌تر می‌شود و روز دوشنبه هم وزارت کشور ترکیه اعلام کرد سازمان‌های امنیتی این کشور هفته گذشته ‌هزار و 682 نفر را احضار کرده‌اند و آن‌طور که این وزارتخانه گزارش داده، 516 نفر از افراد احضارشده، دستگیر شده‌اند. افراد مظنون به ارتباط با «فتح‌الله گولن»، روحانی در تبعید که دولت ترکیه او را به دست‌داشتن در کودتای ماه جولای متهم می‌کند، بیشترین سهم را در میان احضارشدگان داشتند؛ ‌هزار و 96 نفر احضار و 426 نفر از میان آنها دستگیر شده‌اند. کُردها و افراد مرتبط با آنها هم دومین گروه فراگیر در میان احضارشدگان بودند و بر پایه گزارش وزارت کشور ترکیه، 508 نفر از احضارشدگان كُرد بودند که دراین‌میان 78 نفر از آنها بازداشت شده‌اند. دولت ترکیه مدعی است این افراد به‌طور مسلحانه با دولت مرکزی می‌جنگند، اما بسیاری از دستگیرشدگان از اعضای حزب طرفدار کردهای «دموکراتیک خلق‌ها» هستند که در انتخابات پارلمانی گذشته توانست برای اولین‌بار به کرسی‌های پارلمان این کشور راه یابد. ترکیه حدود یک‌سال‌ونیم پیش با پایان‌دادن به آتش‌بس میان دولت و حزب کارگران کردستان، به تلاش‌های دیرینه برای صلح خاتمه داد و از آن زمان نه فقط مواضع اعضای پ‌ک‌ک را بمباران کرد، بلکه عملیاتی را در شهرهای کُردنشین جنوب شرقی ترکیه آغاز کرد و بسیاری از غیرنظامیان کرد هم در این درگیری‌ها کشته و زخمی شدند. این عملیات‌ها که به حکومت نظامی در این مناطق هم منجر شد، بسیاری از کردها را مجبور به مهاجرت اجباری کرد. تمرکز دولت ترکیه بر مبارزه با کردها، فضا را برای جولان‌دادن داعش در ترکیه فراهم کرد و این گروه تروریستی با استفاده از خلأ امنیتی ترکیه، حملاتی را در شهرهای مختلف این کشور ترتیب داد. بااین‌حال، شمار دستگیرشدگان مظنون به همکاری با گروه داعش به نسبت دیگر گروه‌ها کمتر بود و به گزارش وزارت کشور ترکیه، هفته گذشته فقط 78 نفر به ظن رابطه با داعش احضار و 12 نفر از آنها دستگیر و روانه زندان شدند.
درحالی‌که هنوز ترکش‌های کودتای شکست‌خورده جولای به تن فعالان و حتی شهروندان عادی ترکیه می‌خورد، اولین دادگاه متهمان این کودتا برگزار شد. روز گذشته (سه‌شنبه) 29 نیروی پلیس به اتهام دست‌داشتن در تلاش برای کودتای ماه جولای و سرنگونی دولت به دادگاه استانبول رفتند. اولین محاکمه از وسیع‌ترین پرونده قضائی تاریخ ترکیه در حالی آغاز شده که حدود 41هزار مظنون به دست‌داشتن در کودتا بازداشت شده‌اند و ترکیه هنوز هم در وضعیت اضطراری قرار دارد. البته پیش‌تر محاکمه‌هایی در مقیاس کوچک‌تر در استان‌های دیگر ترکیه آغاز شده بود و روز دوشنبه هم 60 نفر در استان جنوب غربی دنیزلی به دادگاه رفته بودند. اما دادگاه استانبول در میان تدابیر شدید امنیتی و حضور گسترده نیروهای ویژه روز گذشته محاکمه مظنونان را آغاز کرد و انتظار می‌رود جلسات اولیه دادگاه استانبول تا روز جمعه ادامه داشته باشد. دادستان‌ها برای ۲۱ نفر از متهمان روز گذشته درخواست حبس ابد کرده‌‌اند. هشت متهم دیگر ممکن است برای ارتباط با جنبش فتح‌الله گولن به حدود شش تا ۱۵ سال زندان محکوم شوند. به گزارش خبرگزاری دولتی آناتولی، سه نفر از مأموران پلیس که روز گذشته در دادگاه حاضر شدند، خلبان هلیکوپتر بوده‌اند. آنها متهم هستند با تعلل در انجام وظایفشان به کودتا کمک کرده‌اند؛ از جمله اینکه از فرمان محافظت از محل اقامت رجب طیب اردوغان تمرد کرده‌اند.
کودتای نظامی بدون‌شک یکی از راه‌های به‌محاق‌بردن دموکراسی و ارزش‌های بنیادین است، اما نه تنها راه آن. رئیس‌جمهوری که از دل صندوق رأی و روندی شبه‌دموکراتیک بیرون می‌آید هم می‌تواند تبر به ریشه اصول دموکراتیک کشوری بزند و رجب طیب اردوغان بی‌شک یکی از همین چهره‌هاست. او که روزی کشورش و دموکراسی اسلامی ترکیه را الگویی برای کشورهای منطقه می‌خواند، اکنون مانند پادشاهی تمامیت‌خواه بر کرسی قدرت می‌نشیند و دستور قلع‌وقمع هرآنکه مخالفش هست را صادر می‌کند. وضعیت اضطراری به او اجازه صدور حکم حکومتی را داده و دراین‌میان برای او فعالان کرد، روزنامه‌نگاران، افراد مرتبط با گولن و نیروهای داعش هیچ تفاوتی ندارند. همه محکوم‌ هستند فقط اگر مخالف سیاست‌های رجب طیب اردوغان باشند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.