|

گزارشی از کنسرت همایون شجریان در سنندج

این قفل‌ها را بشکنید

فیض‌الله پیری: سنندج، نسبتا سرد بود. زمین «در بوسه‌های باران»، مهربانی می‌کرد و می‌رقصید. عرش‌وفرش دست در دست هم، هلهله می‌کردند. دانه‌های درشت باران، گاهی شکل برف به خود می‌گرفت، جان و جهان را جهش و جلا می‌بخشید و خبر از شادی و طراوت می‌داد. خبر امیدبخش زمین در آن روز بارانی اما، «حال خوب» استاد شجریان بود. این تمام تازه‌های پسر از پدر بود و از هرگونه توضیح بیشتر اجتناب می‌کرد.
همایون شنبه چهارم دی با «هوای گریه» آمده بود تا خنده را بر لبان مشتاقان موسیقی ناب بنشاند. این دومین حضور شجریان‌ها برای اجرای کنسرت در سنندج بود. محمدرضا شجریان 18 سال پیش در سنندج کنسرتی برگزار کرد که با استقبال پرشور مواجه شد. صمیمیت استاد با مردم در آن سال هنوز در یادها باقی است، خاطره آن همواره در بین مردم دم‌به‌دم می‌شود و عکس‌های یادگاری‌اش بر دیوارهای زندگی کردستانی‌ها نقش بسته است. جدای از سبک موسیقی و جایگاه هنری همایون، بسیاری از مردم با همین خاطره به کنسرت هوای گریه آمده بودند و از فرزند استاد شجریان نیز ذهنیت مردمی داشتند، اما هرکس نتوانست با همایون شجریان همدم شود و عکسی به یادگار بگیرد یا پاسخ پرسش از احوال استاد را بشنود. «سوی مستان» موسیقی آمده بود و «مستانه» نمی‌نمود. همایون را اطرافیانش از شکوفایی این اشتیاق و دیدارهای مردمی دریغ می‌کردند. خود نیز رغبتی چندان به پاسخ احساس عمومی نشان نداد. غیر از دست‌تکان‌دادن‌های معمول در جریان برگزاری کنسرت، چیزی نگفت و باوجود اصرار خبرنگاران برای پیامی به مردم عاشق و پرشور، سخنی بر زبان نیاورد. حتی وقتی چند خبرنگار، پیش از اجرای رسمی و هنگام «ساند چک» در جایگاه قرار گرفتند، شخصا عکاسان را ازعکس‌گرفتن نهی کرد و آزرده‌خاطری برجای نهاد؛ چنان‌که یکی با خود گفت: «دلم گرفت ای دوست...»؛ پاسخی که هیچ‌گاه به همایون نرسید. برخی اطرافیان که به نظر می‌رسید در این‌گونه کنسرت‌ها به سودهای کلان می‌رسند، همایون را از دیده‌های دیگران پنهان می‌داشتند. حتی وقتی مدیر نشر زریاب (برگزارکننده کنسرت) قصد داشت خبرنگاران را به او معرفی کند، واسطه غیربومی کنسرت که همایون را همراهی می‌کرد، پرسید شما با آقای شجریان چه‌کار دارید؟! ادبیات و گفتمانش، شیکی و زیبایی کت‌وشلوارش را نمایندگی نمی‌کرد.
همایون و همراهان، باید گشتی در بازار سنندج می‌زدند و از موزه «خانه کرد» بازدید مي‌کردند. جگر «دنبلان» هم کباب شده و در عطش آتش می‌سوخت و باید بیشتر از این برای وعده ناهار منتظر نمی‌ماند. سفارش تخته‌نرد مشهور سنندج نیز که شهره‌ای جهانی دارد و ردپایی هم در مذاکرات هسته‌ای یافت، تهیه شده بود. ظاهرا استاد آواز، آوازه هنر نازک‌کاری سنندجی‌ها را شنیده و سفارش داده بود و پسر، باید از امر پدر اطاعت می‌کرد. اثر استاد نعمتیان که چهار نسل چوب را در سنندج به هنر کیمیا کرده‌اند، برای استاد تدارک دیده شده بود.
دو روز مترصد مصاحبه‌ای مطبوعاتی با همایون بودیم، اما رضا نداد و چون رغبتی در میان نبود، از خیر مصاحبه گذشتیم. می‌گفت: «دو سال است مصاحبه نمی‌کند» و تا اطلاع ثانوی «بنای مصاحبه ندارد».صبح روز دوم دوباره به اتفاق دوستان عکاس و خبرنگار به هتل شادی سنندج رفتیم. در میعادگاه همیشگی خبرنگاران - لابی هتل- منتظر بودیم که دهلیز آسانسور گشوده و بزرگ‌زاده نمایان شد. به خاطر برگزاری موفق کنسرت شب گذشته که با استقبال تام‌وتمام مردم مواجه شد، تبریک و خسته‌نباشید گفتیم. احوالپرسی مانند زمان توقف، کوتاه بود. همایون شبی سخت و کنسرتی پرشور را پشت سرگذاشته و با «مرغ سحر» و «هوای گریه» و «ستاره‌ها» و... لحظاتی ماندگار خلق کرده بود. بعد از آن شب پرکار، شیک و شاد بود و سرحال می‌نمود. شال و کلاه را پایین آورد. عکسی با کارمندان هتل گرفت و دیگر بار دوربین‌های دیگر را از گرفتن عکس منع کرد! زیر باران بیرون زد. سوار بر اتومبیل شد و پشت فرمان نشست. تأکید دیگربار داشت که مصاحبه نمی‌کند. گفتم: ولي با رادیو سوئد مصاحبه کردید و از سلامتی پدر گفتید. سماجت ما را دید و با احترام از پشت فرمان پایین آمد. لبخندی زد و گفت: «سمیناری برای دانشجویان بوده... به دلایلی از مصاحبه معذورم. قول می‌دهم در اولین فرصت با شما مصاحبه کنم...». گفتم: «پدر این‌گونه خود را از مردم دریغ نمی‌دارند و شما باید گرم‌تر باشید... نباید در میان حلقه رندان، زندانی شوید... این قفل‌ها را بشکنید». دوست عکاس ما افشین فتاحی هم گفت: «خیلی سخت می‌گیرید...». انگار باید جبران می‌کرد. با «آینه نگاه» و «لبخند گاه‌گاه» صمیمی‌تر شد. نگران سرما و خیس‌شدن زیر باران بود: «سرما می‌خوریم». دقایقی زیر باران هم‌کلام شدیم و چندتا عکس گرفتیم. لبخندش رنگ خنده گرفت و «در بوسه‌های باران»، «مهربان‌تر از برگ» بود. زیر باران ناگفتنی زیاد ماند. اینک ما مانده‌ایم و وفای به عهد همایون برای مصاحبه. لحظه خداحافظی را ذهن گم کردیم وقتی «آن مرد در باران» رفت. اتومبیل، اسب سیاهی می‌نمود که شیهه‌کشان با چهارنعل سرعت می‌گرفت. آسمان خشم گرفته بود و حالاحالا‌ها «هوای گریه» داشت. باران می‌بارید...!

فیض‌الله پیری: سنندج، نسبتا سرد بود. زمین «در بوسه‌های باران»، مهربانی می‌کرد و می‌رقصید. عرش‌وفرش دست در دست هم، هلهله می‌کردند. دانه‌های درشت باران، گاهی شکل برف به خود می‌گرفت، جان و جهان را جهش و جلا می‌بخشید و خبر از شادی و طراوت می‌داد. خبر امیدبخش زمین در آن روز بارانی اما، «حال خوب» استاد شجریان بود. این تمام تازه‌های پسر از پدر بود و از هرگونه توضیح بیشتر اجتناب می‌کرد.
همایون شنبه چهارم دی با «هوای گریه» آمده بود تا خنده را بر لبان مشتاقان موسیقی ناب بنشاند. این دومین حضور شجریان‌ها برای اجرای کنسرت در سنندج بود. محمدرضا شجریان 18 سال پیش در سنندج کنسرتی برگزار کرد که با استقبال پرشور مواجه شد. صمیمیت استاد با مردم در آن سال هنوز در یادها باقی است، خاطره آن همواره در بین مردم دم‌به‌دم می‌شود و عکس‌های یادگاری‌اش بر دیوارهای زندگی کردستانی‌ها نقش بسته است. جدای از سبک موسیقی و جایگاه هنری همایون، بسیاری از مردم با همین خاطره به کنسرت هوای گریه آمده بودند و از فرزند استاد شجریان نیز ذهنیت مردمی داشتند، اما هرکس نتوانست با همایون شجریان همدم شود و عکسی به یادگار بگیرد یا پاسخ پرسش از احوال استاد را بشنود. «سوی مستان» موسیقی آمده بود و «مستانه» نمی‌نمود. همایون را اطرافیانش از شکوفایی این اشتیاق و دیدارهای مردمی دریغ می‌کردند. خود نیز رغبتی چندان به پاسخ احساس عمومی نشان نداد. غیر از دست‌تکان‌دادن‌های معمول در جریان برگزاری کنسرت، چیزی نگفت و باوجود اصرار خبرنگاران برای پیامی به مردم عاشق و پرشور، سخنی بر زبان نیاورد. حتی وقتی چند خبرنگار، پیش از اجرای رسمی و هنگام «ساند چک» در جایگاه قرار گرفتند، شخصا عکاسان را ازعکس‌گرفتن نهی کرد و آزرده‌خاطری برجای نهاد؛ چنان‌که یکی با خود گفت: «دلم گرفت ای دوست...»؛ پاسخی که هیچ‌گاه به همایون نرسید. برخی اطرافیان که به نظر می‌رسید در این‌گونه کنسرت‌ها به سودهای کلان می‌رسند، همایون را از دیده‌های دیگران پنهان می‌داشتند. حتی وقتی مدیر نشر زریاب (برگزارکننده کنسرت) قصد داشت خبرنگاران را به او معرفی کند، واسطه غیربومی کنسرت که همایون را همراهی می‌کرد، پرسید شما با آقای شجریان چه‌کار دارید؟! ادبیات و گفتمانش، شیکی و زیبایی کت‌وشلوارش را نمایندگی نمی‌کرد.
همایون و همراهان، باید گشتی در بازار سنندج می‌زدند و از موزه «خانه کرد» بازدید مي‌کردند. جگر «دنبلان» هم کباب شده و در عطش آتش می‌سوخت و باید بیشتر از این برای وعده ناهار منتظر نمی‌ماند. سفارش تخته‌نرد مشهور سنندج نیز که شهره‌ای جهانی دارد و ردپایی هم در مذاکرات هسته‌ای یافت، تهیه شده بود. ظاهرا استاد آواز، آوازه هنر نازک‌کاری سنندجی‌ها را شنیده و سفارش داده بود و پسر، باید از امر پدر اطاعت می‌کرد. اثر استاد نعمتیان که چهار نسل چوب را در سنندج به هنر کیمیا کرده‌اند، برای استاد تدارک دیده شده بود.
دو روز مترصد مصاحبه‌ای مطبوعاتی با همایون بودیم، اما رضا نداد و چون رغبتی در میان نبود، از خیر مصاحبه گذشتیم. می‌گفت: «دو سال است مصاحبه نمی‌کند» و تا اطلاع ثانوی «بنای مصاحبه ندارد».صبح روز دوم دوباره به اتفاق دوستان عکاس و خبرنگار به هتل شادی سنندج رفتیم. در میعادگاه همیشگی خبرنگاران - لابی هتل- منتظر بودیم که دهلیز آسانسور گشوده و بزرگ‌زاده نمایان شد. به خاطر برگزاری موفق کنسرت شب گذشته که با استقبال تام‌وتمام مردم مواجه شد، تبریک و خسته‌نباشید گفتیم. احوالپرسی مانند زمان توقف، کوتاه بود. همایون شبی سخت و کنسرتی پرشور را پشت سرگذاشته و با «مرغ سحر» و «هوای گریه» و «ستاره‌ها» و... لحظاتی ماندگار خلق کرده بود. بعد از آن شب پرکار، شیک و شاد بود و سرحال می‌نمود. شال و کلاه را پایین آورد. عکسی با کارمندان هتل گرفت و دیگر بار دوربین‌های دیگر را از گرفتن عکس منع کرد! زیر باران بیرون زد. سوار بر اتومبیل شد و پشت فرمان نشست. تأکید دیگربار داشت که مصاحبه نمی‌کند. گفتم: ولي با رادیو سوئد مصاحبه کردید و از سلامتی پدر گفتید. سماجت ما را دید و با احترام از پشت فرمان پایین آمد. لبخندی زد و گفت: «سمیناری برای دانشجویان بوده... به دلایلی از مصاحبه معذورم. قول می‌دهم در اولین فرصت با شما مصاحبه کنم...». گفتم: «پدر این‌گونه خود را از مردم دریغ نمی‌دارند و شما باید گرم‌تر باشید... نباید در میان حلقه رندان، زندانی شوید... این قفل‌ها را بشکنید». دوست عکاس ما افشین فتاحی هم گفت: «خیلی سخت می‌گیرید...». انگار باید جبران می‌کرد. با «آینه نگاه» و «لبخند گاه‌گاه» صمیمی‌تر شد. نگران سرما و خیس‌شدن زیر باران بود: «سرما می‌خوریم». دقایقی زیر باران هم‌کلام شدیم و چندتا عکس گرفتیم. لبخندش رنگ خنده گرفت و «در بوسه‌های باران»، «مهربان‌تر از برگ» بود. زیر باران ناگفتنی زیاد ماند. اینک ما مانده‌ایم و وفای به عهد همایون برای مصاحبه. لحظه خداحافظی را ذهن گم کردیم وقتی «آن مرد در باران» رفت. اتومبیل، اسب سیاهی می‌نمود که شیهه‌کشان با چهارنعل سرعت می‌گرفت. آسمان خشم گرفته بود و حالاحالا‌ها «هوای گریه» داشت. باران می‌بارید...!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.