آینده لیبرالیسم
ترجمه:حمیدرضا پورسلیمی
لیبرالها در عموم تقابلهای خود در 2016 شکست خوردند. تاجاییکه امید هست، نباید احساس شکست کرد. سال 2016 برای بخشی از لیبرالها سالی ملامتگونه بود. اگر شما مانند اکونومیست به اقتصاد و جامعه باز اعتقاد دارید یعنی جایی که تبادل کالا، سرمایه، نیروی کار و حتی افکار و ایدهها مورد تشویق قرار میگیرد و از آزادیهای جهانشمول از طریق حاکمیت قانون از دخالت دولتها صیانت میشود؛ پس برای شما نیز این سال، سالی ناامیدکننده بوده است؛ نه فقط به خاطر غلبه برگزیت و انتخاب دونالد ترامپ، بلکه به خاطر تراژدی سوریه و رهاکردن آن در میانه رنجهای خود و گسترش حمایتگرایی در مجارستان و لهستان و در بخشهای دیگری از لیبرال دموکراسی. بهمیزانیکه فرایند جهانیسازی با ظن بیشتری نگریسته میشود، ناسیونالیسم و حتی حکومتهای استبدادی رونق پیدا میکنند. در ترکیه بهدنبال شکست کودتا، انتقامهای خشونتبار غلبه پیدا کرد. در فیلیپین، رئیسجمهوری انتخاب شد که نهتنها در برپایی جوخههای مرگ نقش داشته که حتی به کشیدن ماشه نیز افتخار میکند. در کنار اینها، روسیه با هک سیستمهای انتخاباتی و چین با متوقفکردن ناو آمریکایی در هفته پیش، آمریکا را
تحقیر کردهاند و اصرار دارند لیبرالیسم صرفا پوششی است برای سلطهگری غرب. در مواجهه با این هجمهها، بخشی از لیبرالها کنترل خود را از دست دادهاند. برخی از پایان نظم لیبرالی سخن گفتهاند و بعضی درباره تهدیدهای موجود برای دموکراسی اظهار نگرانی کردهاند. برخی دیگر فکر میکنند با یک محدودیت کوچک برای قانون مهاجرت یا یک افزایش در تعرفهها، شرایط بهسادگی نرمال میشود. این خوب نیست. نتایج تلخ 2016 نمیتواند به یکباره ادعای لیبرالیسم را بهعنوان بهترین راه برای اعطای شأن والای آدمی و بهارمغانآوردن رونق، شکوفایی و برابری، به چالش بکشد. بهجای پنهانکردن تقابل ایدهها، لیبرالها باید با آغوش باز پذیرای آن باشند. در ربع قرن گذشته، لیبرالیسم بسیار آسودهخاطر به کار خود ادامه داده است. تقویت و بسط لیبرالیسم به دنبال فروپاشی شوروی، به سستی و ازخودشیفتگی مبدل شده است.
در بین رشد نابرابریها، افرادی که از شرایط فعلی سود میبرند، به خود میگویند در جامعهای شایستهسالار زندگی میکنند و موفقیت آنها بهدلیل لیاقت آنها بوده است. کارشناسان بهکار گرفته شدند تا اقتصاد به شگفتی و درخشش خود ادامه دهد؛ اما مردم عادی سرمایه را پوششی برای امتیازات و تخصص را فریبی برای پنهانکردن منفعتطلبی تلقی میکردند. بعد از این مدت طولانی که از غالببودن گفتمان لیبرالیسم میگذرد، آنها باید بازتاب عملکرد خود را دیده باشند. لیبرالیسم بهعنوان مجموعه اعتقاداتی که در شروع قرن نوزدهم برای مقابله با حکومتهای استبدادی و همچنین خشونتورزیها، درباره فساد قدرت نامحدود، هشدار میداد. این ویژگی آن ماندگار مانده است. ولی رضایت دائمی و بسندهکردن به این گذشته، ابتکار و خلاقیت را از بین میبرد. در دنیای در حال تغییر، بحث و تبادل نظر نهتنها اجتنابناپذیر است بلکه به تجدید حیات یک سیستم میانجامد و ازاینرو، با استقبال نیز مواجه میشود. بااینهمه، لیبرالها باید در مقابل این کشمکش عمومی برای تغییر، پاسخی داشته باشند. در قرن نوزدهم، مانند امروز، راهکارهای قدیمی از طرف فشارهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی و همچنین
ظهور تکنولوژیهای جدید آنزمان، در حال کنار گذاشتهشدن بود؛ مردم مشتاق نظم دیگری بودند. راهحلهای کوتهنظرانه و غیردموکراتیک از سوی افرادی که از قدرت کافی برخوردار بودند، بهعنوان بهترین راهحل، دیکته میشد. تغییرات، بسته به محافظهکاربودن جریان حاکم یا انقلابیبودن آنها، از شدت و ضعف برخوردار بود. هنوز هم میتوان پژواک تقاضا برای بازگشت «محدودیتها» را از دهان خودکامگانی شنید که سوار بر امواج خشمگین ناسیونالیسم، وعده توقف جریان جهانیسازی را میدهند. لیبرالها با رویکرد متفاوت شروع بهکار کردند؛ توزیع قدرت بهجای قدرت متمرکز با بهرهگیری از حاکمیت قانون، احزاب سیاسی و بازارهای رقابتی، به جای قراردادن شهروندان بهعنوان خادمان و حافظان دولتمردان، درنظرگرفتن توانایی آنها در تصمیمگیری برای انجام بهترینها برای خود و تشویق به همکاری و تجارت بهجای سوقدادن جهان به سمت جنگ و نزاع. این ایدهها بر جهان غرب نقش بسته و باوجود مانور ترامپ روی سیاستهای حمایتگرایانه، باز هم دوام خواهند آورد. البته اگر لیبرالیسم بتواند از پس مشکلات دیگر بربیاید: ازدستدادن اعتقاد به پیشرفت. لیبرالها به مطلوبیت تغییر باور دارند؛
چراکه در مجموع تغییر به بهبود میانجامد. با اطمینان میتوان گفت که تا چه میزان فقر، امید به زندگی، فرصتها و صلح جهانی، حتی باوجود درگیریهای موجود در خاورمیانه، در حال بهبود است. بهراستی برای بیشتر مردم روی کره زمین، هیچگاه شرایط بهتر از حال حاضر نبوده است؛ اگرچه بخشهای بزرگی از جهان غرب، اینگونه نگاه نمیکنند. آنها اعتقاد دارند این پیشرفت برای دیگران رخ داده و ثروت عادلانه توزیع نشده و تکنولوژیهای جدید شغلهای آنها را به شکل بازگشتناپذیری از بین برده و طبقات ضعیف به کمک و اعانه نیازمندند و دیگر فرهنگها حاوی تهدید و حتی وحشت و خشونت برای آنهاست. لیبرالیسم برای تداوم پیشرفت باید پاسخی برای این ناامیدیها داشته باشد. راهحلهای گفتمان غالب لیبرالیسم در دهههای اخیر، رو به ضعف نهاده است. در قرن نوزدهم، اصلاحات لیبرالی با کمک به بسط آموزشهای بینالمللی، برنامه وسیع برای اشتغالزایی عمومی و تحقق حقوق اولیه نیروی کار، به تغییرات زیادی منجر شد. بعدتر شهروندان به حق رأی، توسعه بخش سلامت و افزایش شبکه امنیت، دسترسی پیدا کردند. بعد از جنگ جهانی دوم، آمریکا سازمانهای بینالمللی را مانند سازمان ملل و صندوق
بینالمللی پول ایجاد کرد تا شکل تازهای به روند تغییرات بدهد. امروز حتی نیمی از تلاشهای اینچنینی نیز در غرب مشاهده نمیشود. لیبرالیسم باید رهیافتهای جدیدی را برای گشایش هرچه بیشتر حرکت رو به جلوی جامعه پیدا کند. قدرت باز هم میتواند توزیع شود و از حکومت به شهرها و مردم انتقال یابد؛ مردمی که همواره مرکز آزمایش سیاستگذاریهای تازه قرار گرفتهاند؛ اینگونه سیاستها میتوانند تحت لوای اشکال جدید دموکراسی محلی، از حمایتهای جمعی بیحاصل رهایی یابند. کلاف پیچیده مقررات مالیات، میتواند به شکل منطقی بازسازی شود. کار و آموزش میتواند از طریق جامعه دگرگون شده و دانشگاهها به محل انتقال تعداد زیادی از مهارتها به افراد بدل شود؛ در حالیکه تعداد زیادی از صنایع انتظار آن را میکشند. هنوز ظرفیتها و امکانات را نمیتوان تصور کرد و نظام لیبرالی با اتکا و توجه به خلاقیت فردی مزیتها و استعداد خود، پتانسیل احتمالی را برای جذب این فرصتها در اختیار دارد. آیا بعد از 2016، همچنان رؤیای خردگرایی امکانپذیر است؟ هر اتفاقی محتمل است. این روزنامه معتقد است برگزیت و ریاستجمهوری ترامپ، مضرات و هزینههای خود را نشان خواهد داد.
نگرانی ما درباره آینده، ترکیب ناسیونالیسم و کورپوراتیسم و نارضایتی عمومی است. 2016 سال تقاضا برای تغییر بود. هرگز نباید ظرفیت لیبرالیسم را برای بازآفرینی خود نادیده گرفت؛ حتی پس از دولت ترامپ و برگزیت در بریتانیا، نباید تواناییهای مردم را در بهکارگیری خلاقیت خود برای خروج از مشکلات دستکم گرفت. وقتی سنگبنای لیبرالیسم مدارا و تفکر باز است، باید اضطراب را درباره آینده لیبرالیسم کنترل کرد.
منبع: سرمقاله شماره اخیر اکونومیست
لیبرالها در عموم تقابلهای خود در 2016 شکست خوردند. تاجاییکه امید هست، نباید احساس شکست کرد. سال 2016 برای بخشی از لیبرالها سالی ملامتگونه بود. اگر شما مانند اکونومیست به اقتصاد و جامعه باز اعتقاد دارید یعنی جایی که تبادل کالا، سرمایه، نیروی کار و حتی افکار و ایدهها مورد تشویق قرار میگیرد و از آزادیهای جهانشمول از طریق حاکمیت قانون از دخالت دولتها صیانت میشود؛ پس برای شما نیز این سال، سالی ناامیدکننده بوده است؛ نه فقط به خاطر غلبه برگزیت و انتخاب دونالد ترامپ، بلکه به خاطر تراژدی سوریه و رهاکردن آن در میانه رنجهای خود و گسترش حمایتگرایی در مجارستان و لهستان و در بخشهای دیگری از لیبرال دموکراسی. بهمیزانیکه فرایند جهانیسازی با ظن بیشتری نگریسته میشود، ناسیونالیسم و حتی حکومتهای استبدادی رونق پیدا میکنند. در ترکیه بهدنبال شکست کودتا، انتقامهای خشونتبار غلبه پیدا کرد. در فیلیپین، رئیسجمهوری انتخاب شد که نهتنها در برپایی جوخههای مرگ نقش داشته که حتی به کشیدن ماشه نیز افتخار میکند. در کنار اینها، روسیه با هک سیستمهای انتخاباتی و چین با متوقفکردن ناو آمریکایی در هفته پیش، آمریکا را
تحقیر کردهاند و اصرار دارند لیبرالیسم صرفا پوششی است برای سلطهگری غرب. در مواجهه با این هجمهها، بخشی از لیبرالها کنترل خود را از دست دادهاند. برخی از پایان نظم لیبرالی سخن گفتهاند و بعضی درباره تهدیدهای موجود برای دموکراسی اظهار نگرانی کردهاند. برخی دیگر فکر میکنند با یک محدودیت کوچک برای قانون مهاجرت یا یک افزایش در تعرفهها، شرایط بهسادگی نرمال میشود. این خوب نیست. نتایج تلخ 2016 نمیتواند به یکباره ادعای لیبرالیسم را بهعنوان بهترین راه برای اعطای شأن والای آدمی و بهارمغانآوردن رونق، شکوفایی و برابری، به چالش بکشد. بهجای پنهانکردن تقابل ایدهها، لیبرالها باید با آغوش باز پذیرای آن باشند. در ربع قرن گذشته، لیبرالیسم بسیار آسودهخاطر به کار خود ادامه داده است. تقویت و بسط لیبرالیسم به دنبال فروپاشی شوروی، به سستی و ازخودشیفتگی مبدل شده است.
در بین رشد نابرابریها، افرادی که از شرایط فعلی سود میبرند، به خود میگویند در جامعهای شایستهسالار زندگی میکنند و موفقیت آنها بهدلیل لیاقت آنها بوده است. کارشناسان بهکار گرفته شدند تا اقتصاد به شگفتی و درخشش خود ادامه دهد؛ اما مردم عادی سرمایه را پوششی برای امتیازات و تخصص را فریبی برای پنهانکردن منفعتطلبی تلقی میکردند. بعد از این مدت طولانی که از غالببودن گفتمان لیبرالیسم میگذرد، آنها باید بازتاب عملکرد خود را دیده باشند. لیبرالیسم بهعنوان مجموعه اعتقاداتی که در شروع قرن نوزدهم برای مقابله با حکومتهای استبدادی و همچنین خشونتورزیها، درباره فساد قدرت نامحدود، هشدار میداد. این ویژگی آن ماندگار مانده است. ولی رضایت دائمی و بسندهکردن به این گذشته، ابتکار و خلاقیت را از بین میبرد. در دنیای در حال تغییر، بحث و تبادل نظر نهتنها اجتنابناپذیر است بلکه به تجدید حیات یک سیستم میانجامد و ازاینرو، با استقبال نیز مواجه میشود. بااینهمه، لیبرالها باید در مقابل این کشمکش عمومی برای تغییر، پاسخی داشته باشند. در قرن نوزدهم، مانند امروز، راهکارهای قدیمی از طرف فشارهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی و همچنین
ظهور تکنولوژیهای جدید آنزمان، در حال کنار گذاشتهشدن بود؛ مردم مشتاق نظم دیگری بودند. راهحلهای کوتهنظرانه و غیردموکراتیک از سوی افرادی که از قدرت کافی برخوردار بودند، بهعنوان بهترین راهحل، دیکته میشد. تغییرات، بسته به محافظهکاربودن جریان حاکم یا انقلابیبودن آنها، از شدت و ضعف برخوردار بود. هنوز هم میتوان پژواک تقاضا برای بازگشت «محدودیتها» را از دهان خودکامگانی شنید که سوار بر امواج خشمگین ناسیونالیسم، وعده توقف جریان جهانیسازی را میدهند. لیبرالها با رویکرد متفاوت شروع بهکار کردند؛ توزیع قدرت بهجای قدرت متمرکز با بهرهگیری از حاکمیت قانون، احزاب سیاسی و بازارهای رقابتی، به جای قراردادن شهروندان بهعنوان خادمان و حافظان دولتمردان، درنظرگرفتن توانایی آنها در تصمیمگیری برای انجام بهترینها برای خود و تشویق به همکاری و تجارت بهجای سوقدادن جهان به سمت جنگ و نزاع. این ایدهها بر جهان غرب نقش بسته و باوجود مانور ترامپ روی سیاستهای حمایتگرایانه، باز هم دوام خواهند آورد. البته اگر لیبرالیسم بتواند از پس مشکلات دیگر بربیاید: ازدستدادن اعتقاد به پیشرفت. لیبرالها به مطلوبیت تغییر باور دارند؛
چراکه در مجموع تغییر به بهبود میانجامد. با اطمینان میتوان گفت که تا چه میزان فقر، امید به زندگی، فرصتها و صلح جهانی، حتی باوجود درگیریهای موجود در خاورمیانه، در حال بهبود است. بهراستی برای بیشتر مردم روی کره زمین، هیچگاه شرایط بهتر از حال حاضر نبوده است؛ اگرچه بخشهای بزرگی از جهان غرب، اینگونه نگاه نمیکنند. آنها اعتقاد دارند این پیشرفت برای دیگران رخ داده و ثروت عادلانه توزیع نشده و تکنولوژیهای جدید شغلهای آنها را به شکل بازگشتناپذیری از بین برده و طبقات ضعیف به کمک و اعانه نیازمندند و دیگر فرهنگها حاوی تهدید و حتی وحشت و خشونت برای آنهاست. لیبرالیسم برای تداوم پیشرفت باید پاسخی برای این ناامیدیها داشته باشد. راهحلهای گفتمان غالب لیبرالیسم در دهههای اخیر، رو به ضعف نهاده است. در قرن نوزدهم، اصلاحات لیبرالی با کمک به بسط آموزشهای بینالمللی، برنامه وسیع برای اشتغالزایی عمومی و تحقق حقوق اولیه نیروی کار، به تغییرات زیادی منجر شد. بعدتر شهروندان به حق رأی، توسعه بخش سلامت و افزایش شبکه امنیت، دسترسی پیدا کردند. بعد از جنگ جهانی دوم، آمریکا سازمانهای بینالمللی را مانند سازمان ملل و صندوق
بینالمللی پول ایجاد کرد تا شکل تازهای به روند تغییرات بدهد. امروز حتی نیمی از تلاشهای اینچنینی نیز در غرب مشاهده نمیشود. لیبرالیسم باید رهیافتهای جدیدی را برای گشایش هرچه بیشتر حرکت رو به جلوی جامعه پیدا کند. قدرت باز هم میتواند توزیع شود و از حکومت به شهرها و مردم انتقال یابد؛ مردمی که همواره مرکز آزمایش سیاستگذاریهای تازه قرار گرفتهاند؛ اینگونه سیاستها میتوانند تحت لوای اشکال جدید دموکراسی محلی، از حمایتهای جمعی بیحاصل رهایی یابند. کلاف پیچیده مقررات مالیات، میتواند به شکل منطقی بازسازی شود. کار و آموزش میتواند از طریق جامعه دگرگون شده و دانشگاهها به محل انتقال تعداد زیادی از مهارتها به افراد بدل شود؛ در حالیکه تعداد زیادی از صنایع انتظار آن را میکشند. هنوز ظرفیتها و امکانات را نمیتوان تصور کرد و نظام لیبرالی با اتکا و توجه به خلاقیت فردی مزیتها و استعداد خود، پتانسیل احتمالی را برای جذب این فرصتها در اختیار دارد. آیا بعد از 2016، همچنان رؤیای خردگرایی امکانپذیر است؟ هر اتفاقی محتمل است. این روزنامه معتقد است برگزیت و ریاستجمهوری ترامپ، مضرات و هزینههای خود را نشان خواهد داد.
نگرانی ما درباره آینده، ترکیب ناسیونالیسم و کورپوراتیسم و نارضایتی عمومی است. 2016 سال تقاضا برای تغییر بود. هرگز نباید ظرفیت لیبرالیسم را برای بازآفرینی خود نادیده گرفت؛ حتی پس از دولت ترامپ و برگزیت در بریتانیا، نباید تواناییهای مردم را در بهکارگیری خلاقیت خود برای خروج از مشکلات دستکم گرفت. وقتی سنگبنای لیبرالیسم مدارا و تفکر باز است، باید اضطراب را درباره آینده لیبرالیسم کنترل کرد.
منبع: سرمقاله شماره اخیر اکونومیست
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.