|

نگاه صنایع شوینده داخلی به بازار های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای

صادرات غیر نفتی...آینده‌ساز اقتصاد ایران

ایران به‌لحاظ جایگاه خاص منطقه‌ای که در آن واقع شده، دارای همسایگان متعدد با فرهنگ و آداب و رسوم مختلفی است. بازارهای منطقه‌ای که تولیدکنندگان کشورمان قابلیت دسترسی به آنها را دارند، بسته به سازمان و نظام آن کشور، فرهنگ مصرف منحصربه‌خودشان را دارند؛ هرچند که در هر کدام از این کشورها، به‌واسطه تنوع در سبد درآمد یا نوع نگرش اجتماعی آنان به کالاهای مصرفی، تفاوت‌هایی وجود دارد؛ اما تجربه نشان داده درنهایت، خرید و مصرف به‌صورت متمرکز در بازارهای سنتی انجام می‌گیرد. این‌گونه بازارهای سنتی را بیشتر در کشورهای ترکمنستان، جمهوری آذربایجان، عراق، عمان، پاکستان، افغانستان، ترکیه و حتی برخی کشورهای آفریقایی که از مشتریان چندین‌ساله شرکت پاکسان هستند، می‌توان یافت. مقوله صادرات در كشور ما همواره با مشکلاتی روبه‌رو بوده است که در این گزارش، تلاش شده به برخی از آنها بپردازیم.

2 مشکل اساسی:
صادرات غیرنفتی در ایران همیشه با دو مشکل بزرگ دست‌وپنجه نرم کرده است. مشکلات داخلی معمولا به بخش‌های تولید، کیفیت، قیمت قابل‌رقابت، حمل‌ونقل داخلی، بازاریابی و بسته‌بندی برمی‌گردد. علاوه ‌بر آن، سیاست‌های متغیر صادراتی و ارزی ناشی از تغییرات مدیریتی نیز، مانع اخذ تصمیم‌گیری‌های بلندمدت برای تولیدکنندگان داخلی می‌شود. در کنار مشکلات داخلی، مشکلات بین‌المللی مانند محدودبودن اقلام صادراتی، کشش‌پذیری کالاها، وجود رقبا، استمرارنداشتن، انجام‌ندادن به‌‌موقع تعهدات، شناخت‌نداشتن از فرهنگ مصرفی کشورهای خریدار، محدودیت‌های تبلیغاتی، ناهماهنگی در عرضه کالا و... از مهم‌ترین مشکلات بین‌المللی صادرات غیرنفتی است. در کنار این مشکلات، لازم است بدانیم با توجه به توزیع محصولات ایرانی در بازارهای سنتی و غیرمدرن و به جهت علاقه‌مندی قشر متوسط تجار عمده‌فروش بازار، ایجاد رقابت قیمتی آن‌هم با دیگر صادرکنندگان داخلی امری اجتناب‌ناپذیر است. در نتیجه درهم‌وبرهم‌بودن طبقات مصرف‌کنندگان کم‌درآمد و عمده‌فروشان متوسط صادراتی، همچنین اندازه بازار که از طریق شرکت‌های قوی‌تر جهانی یا منطقه‌ای در چارچوب مرزهای بین‌المللی کشف شده‌اند، اساس هویت کالا و برند ملی کالای ایرانی صدمات بزرگی خواهد دید. زیرا در بازارهای فرامنطقه‌ای و در بین کالاهای ایرانی هیچ‌گونه اشتراک مؤثر و وحدت رویه برای تقویت برند ملی و کالای ایرانی وجود ندارد. اصول حرفه‌ای بازاریابی و صادرات می‌گوید كه نبايد اجازه داد تعبیر مصرف‌کننده نهایی از کالای ایرانی همان کیفیتی باشد که روزبه‌روز کاهش پیدا کرده و قیمتی است که او می‌تواند با کمترین پرداخت ابتیاع کند، بدون اینکه ارزشی برای برند آن قائل باشد.
بنگاه‌های اقتصادی و تولیدکنندگان بزرگ جهانی معمولا خود را نزدیک به استانداردهای روز دنیا می‌کنند تا هیچ اختلافی بین دیدگاه‌ آنها با اهداف مصرف‌کنندگان وجود نداشته باشد. متأسفانه رقابت‌های داخلی بین تولیدکنندگان کشورمان برای تعیین قیمت‌های صادراتی، مانع از اجماع‌نظر آنان برای کسب اهداف بالاتر می‌شود.

دستیابی به بازارهای جدید
توسعه صادرات غیرنفتی یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های دستیابی به رشد مستمر اقتصادی است. توجه به این موضوع، علاوه بر خارج‌کردن اقتصاد از حالت تک‌محصولی، رشد و توسعه اقتصادی را به همراه خواهد داشت. در‌حال‌حاضر شرایط بسیار مناسبی درباره گشایش دروازه‌های صادراتی ایران روی کشورهای جهان گشوده شده است؛ درخواست‌های متعدد شرکت‌های بزرگ جهانی و مراجعات آنان به دلیل گرایش مصرف‌کنندگان منطقه‌ای به کیفیت برتر، خود مؤید نکته بالاست. البته خوش‌نامی محصولات و برندهای ایرانی به‌ویژه محصولات شرکت پاکسان از قبيل پودر لباسشويي اركيد، گلنار و برف در بازار منطقه‌ای که ناشی از برنامه‌ریزی صحیح و کیفیت بالای محصول و استمرار در حفظ اصولی سهم بازار بوده است، بر مطلوبیت این امر صحه می‌گذارد. درحال‌حاضر با توجه به تحولات پیش‌رو، افق مناسبی از درخواست‌های جدید از کشورهای اروپایی و آسیایی، به‌ویژه فدراسیون‌های مستقل کشور روسیه، برای دستیابی به بازارهای جدید به شرکت پاکسان ارجاع شده که برای سال جدید میلادی در حال بررسی و اقدام عملیاتی است.

تأکید بر صادرات غیرنفتی
اقتصاد ایران با دارابودن یک پتانسیل نیروی جوان کار گسترده برای رشد و شکوفایی خود، نیازمند گسترش مراودات بین‌المللی و صادرات و به‌دنبال آن ارزآوری به داخل کشور است.
تحقق این امر نیز فقط در گروه رشد و توسعه صادرات غیرنفتی است. با توجه به مبنا قرارداشتن سال میلادی در محاسبات مالی و فروش صادراتی مجموع عملکرد سال 2016 میلادی شرکت پاکسان و هلدینگ صنایع شوینده بیش از سه‌هزارو 400 تن محصول بوده که نسبت به مدت مشابه سال قبل، بیش از 16 درصد رشد نشان داده است. همچنین بیش از 161 تن محصول درحال‌حاضر در سبد کالای صادراتی پاکسان قرار دارد که به 18 کشور جهان صادر می‌شود. در سال‌های گذشته کیفیت، رمز بقا و پایداری برندها و محصولات شرکت پاکسان در آن سوی مرزهای میهن اسلامی است. همچنین این امیدواری وجود دارد که با دانش غنی و تجربه گران‌بهای موجود حاصل از سال‌های متمادی کار در عرصه صادرات، این روند مستمر بوده و به راه خود ادامه دهد.

ایران به‌لحاظ جایگاه خاص منطقه‌ای که در آن واقع شده، دارای همسایگان متعدد با فرهنگ و آداب و رسوم مختلفی است. بازارهای منطقه‌ای که تولیدکنندگان کشورمان قابلیت دسترسی به آنها را دارند، بسته به سازمان و نظام آن کشور، فرهنگ مصرف منحصربه‌خودشان را دارند؛ هرچند که در هر کدام از این کشورها، به‌واسطه تنوع در سبد درآمد یا نوع نگرش اجتماعی آنان به کالاهای مصرفی، تفاوت‌هایی وجود دارد؛ اما تجربه نشان داده درنهایت، خرید و مصرف به‌صورت متمرکز در بازارهای سنتی انجام می‌گیرد. این‌گونه بازارهای سنتی را بیشتر در کشورهای ترکمنستان، جمهوری آذربایجان، عراق، عمان، پاکستان، افغانستان، ترکیه و حتی برخی کشورهای آفریقایی که از مشتریان چندین‌ساله شرکت پاکسان هستند، می‌توان یافت. مقوله صادرات در كشور ما همواره با مشکلاتی روبه‌رو بوده است که در این گزارش، تلاش شده به برخی از آنها بپردازیم.

2 مشکل اساسی:
صادرات غیرنفتی در ایران همیشه با دو مشکل بزرگ دست‌وپنجه نرم کرده است. مشکلات داخلی معمولا به بخش‌های تولید، کیفیت، قیمت قابل‌رقابت، حمل‌ونقل داخلی، بازاریابی و بسته‌بندی برمی‌گردد. علاوه ‌بر آن، سیاست‌های متغیر صادراتی و ارزی ناشی از تغییرات مدیریتی نیز، مانع اخذ تصمیم‌گیری‌های بلندمدت برای تولیدکنندگان داخلی می‌شود. در کنار مشکلات داخلی، مشکلات بین‌المللی مانند محدودبودن اقلام صادراتی، کشش‌پذیری کالاها، وجود رقبا، استمرارنداشتن، انجام‌ندادن به‌‌موقع تعهدات، شناخت‌نداشتن از فرهنگ مصرفی کشورهای خریدار، محدودیت‌های تبلیغاتی، ناهماهنگی در عرضه کالا و... از مهم‌ترین مشکلات بین‌المللی صادرات غیرنفتی است. در کنار این مشکلات، لازم است بدانیم با توجه به توزیع محصولات ایرانی در بازارهای سنتی و غیرمدرن و به جهت علاقه‌مندی قشر متوسط تجار عمده‌فروش بازار، ایجاد رقابت قیمتی آن‌هم با دیگر صادرکنندگان داخلی امری اجتناب‌ناپذیر است. در نتیجه درهم‌وبرهم‌بودن طبقات مصرف‌کنندگان کم‌درآمد و عمده‌فروشان متوسط صادراتی، همچنین اندازه بازار که از طریق شرکت‌های قوی‌تر جهانی یا منطقه‌ای در چارچوب مرزهای بین‌المللی کشف شده‌اند، اساس هویت کالا و برند ملی کالای ایرانی صدمات بزرگی خواهد دید. زیرا در بازارهای فرامنطقه‌ای و در بین کالاهای ایرانی هیچ‌گونه اشتراک مؤثر و وحدت رویه برای تقویت برند ملی و کالای ایرانی وجود ندارد. اصول حرفه‌ای بازاریابی و صادرات می‌گوید كه نبايد اجازه داد تعبیر مصرف‌کننده نهایی از کالای ایرانی همان کیفیتی باشد که روزبه‌روز کاهش پیدا کرده و قیمتی است که او می‌تواند با کمترین پرداخت ابتیاع کند، بدون اینکه ارزشی برای برند آن قائل باشد.
بنگاه‌های اقتصادی و تولیدکنندگان بزرگ جهانی معمولا خود را نزدیک به استانداردهای روز دنیا می‌کنند تا هیچ اختلافی بین دیدگاه‌ آنها با اهداف مصرف‌کنندگان وجود نداشته باشد. متأسفانه رقابت‌های داخلی بین تولیدکنندگان کشورمان برای تعیین قیمت‌های صادراتی، مانع از اجماع‌نظر آنان برای کسب اهداف بالاتر می‌شود.

دستیابی به بازارهای جدید
توسعه صادرات غیرنفتی یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های دستیابی به رشد مستمر اقتصادی است. توجه به این موضوع، علاوه بر خارج‌کردن اقتصاد از حالت تک‌محصولی، رشد و توسعه اقتصادی را به همراه خواهد داشت. در‌حال‌حاضر شرایط بسیار مناسبی درباره گشایش دروازه‌های صادراتی ایران روی کشورهای جهان گشوده شده است؛ درخواست‌های متعدد شرکت‌های بزرگ جهانی و مراجعات آنان به دلیل گرایش مصرف‌کنندگان منطقه‌ای به کیفیت برتر، خود مؤید نکته بالاست. البته خوش‌نامی محصولات و برندهای ایرانی به‌ویژه محصولات شرکت پاکسان از قبيل پودر لباسشويي اركيد، گلنار و برف در بازار منطقه‌ای که ناشی از برنامه‌ریزی صحیح و کیفیت بالای محصول و استمرار در حفظ اصولی سهم بازار بوده است، بر مطلوبیت این امر صحه می‌گذارد. درحال‌حاضر با توجه به تحولات پیش‌رو، افق مناسبی از درخواست‌های جدید از کشورهای اروپایی و آسیایی، به‌ویژه فدراسیون‌های مستقل کشور روسیه، برای دستیابی به بازارهای جدید به شرکت پاکسان ارجاع شده که برای سال جدید میلادی در حال بررسی و اقدام عملیاتی است.

تأکید بر صادرات غیرنفتی
اقتصاد ایران با دارابودن یک پتانسیل نیروی جوان کار گسترده برای رشد و شکوفایی خود، نیازمند گسترش مراودات بین‌المللی و صادرات و به‌دنبال آن ارزآوری به داخل کشور است.
تحقق این امر نیز فقط در گروه رشد و توسعه صادرات غیرنفتی است. با توجه به مبنا قرارداشتن سال میلادی در محاسبات مالی و فروش صادراتی مجموع عملکرد سال 2016 میلادی شرکت پاکسان و هلدینگ صنایع شوینده بیش از سه‌هزارو 400 تن محصول بوده که نسبت به مدت مشابه سال قبل، بیش از 16 درصد رشد نشان داده است. همچنین بیش از 161 تن محصول درحال‌حاضر در سبد کالای صادراتی پاکسان قرار دارد که به 18 کشور جهان صادر می‌شود. در سال‌های گذشته کیفیت، رمز بقا و پایداری برندها و محصولات شرکت پاکسان در آن سوی مرزهای میهن اسلامی است. همچنین این امیدواری وجود دارد که با دانش غنی و تجربه گران‌بهای موجود حاصل از سال‌های متمادی کار در عرصه صادرات، این روند مستمر بوده و به راه خود ادامه دهد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.