|

نعل‌به‌نعل

450 هزار یورو را اگر به تومان حساب کنیم، بیش از یک میلیارد و 800 میلیون تومان می شود. این رقم جریمه‌ای است که لوک بسون، فیلم‌ساز فرانسوی، به دلیل سرقت هنری از فیلم «فرار از نیویورک» باید بپردازد. او که یکی از معروف‌ترین چهره‌های سینمایی روز جهان است، چندی پیش متهم شده بود فیلم جدیدش یعنی «حبس» را بر اساس فیلم «فرار از نیویورک» ساخته و اکنون این ادعا حتی درباره چهره‌ای جهانی مانند او به تأیید رسیده و باید جریمه‌اش را بپردازد.
بنابراین وقتی که لوک بسون، کارگردان شهیر سینمای فرانسه، متهم شده است آخرین فیلمش را از روی یک فیلم دیگر، کپی کرده، نباید به کپی‌هایی که در این گوشه دنیا و به دور از هیاهوی پاپاراتزی‌ها انجام می‌شود، خیلی خرده گرفت. مثلا، روزنامه‌ای با عنوان «شروع» منتشر شده که لوگو آن کپی نعل‌به‌نعلی از «شرق» است و اکنون روی دکه، این سؤال برای مخاطبان به وجود می‌آید که آیا «شرق»، روزنامه دیگری هم منتشر کرده است با لوگویی که شبیه به لوگو خودش است؟ اگرچه پاسخ این سؤال منفی است، اما تا اطلاع ثانوی «شروع» برای انتشار هیچ مشکلی ندارد حتی اگر لوگوي آن شما را یاد «شرق» بیندازد.
سرایت کپی‌برداری به عالم سیاست هم از آن اتفاقاتی است که قرن حاضر را متفاوت از قرن‌های پیش می‌کند. این‌روزها همان‌طور که اینترنت ابزاری برای کشف کپی‌برداری‌ها شده، بهانه‌ای برای کپی‌کردن هم هست. متن نطق همسر ترامپ یکی از این نمونه‌هاست. به نظر، دستیاران او در گوگل جست‌وجو کرده بودند و برای متن یک سخنرانی خوب، سراغ متنی رفته بودند که هشت سال پیش، میشل اوباما، در میان هم‌حزبی‌هایش خوانده بود. با این حساب، همسر ترامپ هرچقدر که بیانیه صادر کرد، فایده‌ای نداشت، دستش برای مردم رو شده بود.حتی جلد نشریه «اندیشه پویا» هم فراموش‌شدنی نیست. یکی، دو روز بعد از آنکه اندیشه‌پویایی‌ها، جلد شماره جدید خود را با طرحی از حسن روحانی در حال عبور از یک فضای تیره‌رنگ منتشر کردند، کاربران شبکه‌های مجازی، اصل این طرح را که متعلق به مجله اکونومیست بود، رو کردند تا نشان دهند تأثیر فضاهای مجازی در گرفتن مچ کپی‌بردارها واقعا قابل ملاحظه است. حالا دیگر اینترنت آمده و کافی است شما یک عکس را در گوگل جست‌وجو کنید. گوگل براساس نوع رنگ‌بندی، کادرها، کمپوزیسیون و المان‌های موجود در عکس یا طرح، آن را در همه محفوظات خود جست‌وجو کرده و نتایج را ارائه می‌کند. ممکن است در میان این نتایج به‌ظاهر بی‌ربط، یک طرح یا عکس یا نقاشی‌ای وجود داشته باشد که بر حسب تصادف بسیار شبیه به آن چیزی است که شما سرچ کرده‌اید. لبخند بزنید، مچ طراح، گرافیست یا عکاس را گرفته‌اید!
اما برخی از این کپی‌برداری‌ها به‌راحتی قابل ردیابی نیستند. مثلا یک برنامه تلویزیونی کپی‌برداری‌شده را به‌راحتی نمی‌توانید تشخیص دهید، همان‌طور که سال گذشته در حالی تقلیدی‌بودن یکی از برنامه‌های تلویزیون فاش شد که یک سال از پخش آن می‌گذشت. در معماری هم، کم از این کپی‌برداری‌ها نداریم. مثلا همه ما به ساختمان تئاترشهر می‌نازیم و آن را یکی از مفاخر معماری ایران به حساب می‌آوریم، حال آنکه این اثر، کپی یک مرکز اجتماع عمومی در فلوریداست و خالق آن با علم به این موضوع، طراحی بنا را تغییر داده و به قول معمارها، اثر را بزک دوزک کرده تا در نقش یک ساختمان هنری در اصلی‌ترین چهارراه پایتخت قرار گیرد. از دیگر آثار معماری کپی‌برداری‌شده در ایران، ساختمان موزه هنرهای معاصر است؛ ساختمانی که پیش‌تر به عنوان یکی از آثار ملی ایران تلقی می‌شد، اما اکنون اهالی فن می‌دانند معمار آن پیش از ساخت این اثر، چطور مجذوب موزه خوان میرو در اسپانیا شده است.

450 هزار یورو را اگر به تومان حساب کنیم، بیش از یک میلیارد و 800 میلیون تومان می شود. این رقم جریمه‌ای است که لوک بسون، فیلم‌ساز فرانسوی، به دلیل سرقت هنری از فیلم «فرار از نیویورک» باید بپردازد. او که یکی از معروف‌ترین چهره‌های سینمایی روز جهان است، چندی پیش متهم شده بود فیلم جدیدش یعنی «حبس» را بر اساس فیلم «فرار از نیویورک» ساخته و اکنون این ادعا حتی درباره چهره‌ای جهانی مانند او به تأیید رسیده و باید جریمه‌اش را بپردازد.
بنابراین وقتی که لوک بسون، کارگردان شهیر سینمای فرانسه، متهم شده است آخرین فیلمش را از روی یک فیلم دیگر، کپی کرده، نباید به کپی‌هایی که در این گوشه دنیا و به دور از هیاهوی پاپاراتزی‌ها انجام می‌شود، خیلی خرده گرفت. مثلا، روزنامه‌ای با عنوان «شروع» منتشر شده که لوگو آن کپی نعل‌به‌نعلی از «شرق» است و اکنون روی دکه، این سؤال برای مخاطبان به وجود می‌آید که آیا «شرق»، روزنامه دیگری هم منتشر کرده است با لوگویی که شبیه به لوگو خودش است؟ اگرچه پاسخ این سؤال منفی است، اما تا اطلاع ثانوی «شروع» برای انتشار هیچ مشکلی ندارد حتی اگر لوگوي آن شما را یاد «شرق» بیندازد.
سرایت کپی‌برداری به عالم سیاست هم از آن اتفاقاتی است که قرن حاضر را متفاوت از قرن‌های پیش می‌کند. این‌روزها همان‌طور که اینترنت ابزاری برای کشف کپی‌برداری‌ها شده، بهانه‌ای برای کپی‌کردن هم هست. متن نطق همسر ترامپ یکی از این نمونه‌هاست. به نظر، دستیاران او در گوگل جست‌وجو کرده بودند و برای متن یک سخنرانی خوب، سراغ متنی رفته بودند که هشت سال پیش، میشل اوباما، در میان هم‌حزبی‌هایش خوانده بود. با این حساب، همسر ترامپ هرچقدر که بیانیه صادر کرد، فایده‌ای نداشت، دستش برای مردم رو شده بود.حتی جلد نشریه «اندیشه پویا» هم فراموش‌شدنی نیست. یکی، دو روز بعد از آنکه اندیشه‌پویایی‌ها، جلد شماره جدید خود را با طرحی از حسن روحانی در حال عبور از یک فضای تیره‌رنگ منتشر کردند، کاربران شبکه‌های مجازی، اصل این طرح را که متعلق به مجله اکونومیست بود، رو کردند تا نشان دهند تأثیر فضاهای مجازی در گرفتن مچ کپی‌بردارها واقعا قابل ملاحظه است. حالا دیگر اینترنت آمده و کافی است شما یک عکس را در گوگل جست‌وجو کنید. گوگل براساس نوع رنگ‌بندی، کادرها، کمپوزیسیون و المان‌های موجود در عکس یا طرح، آن را در همه محفوظات خود جست‌وجو کرده و نتایج را ارائه می‌کند. ممکن است در میان این نتایج به‌ظاهر بی‌ربط، یک طرح یا عکس یا نقاشی‌ای وجود داشته باشد که بر حسب تصادف بسیار شبیه به آن چیزی است که شما سرچ کرده‌اید. لبخند بزنید، مچ طراح، گرافیست یا عکاس را گرفته‌اید!
اما برخی از این کپی‌برداری‌ها به‌راحتی قابل ردیابی نیستند. مثلا یک برنامه تلویزیونی کپی‌برداری‌شده را به‌راحتی نمی‌توانید تشخیص دهید، همان‌طور که سال گذشته در حالی تقلیدی‌بودن یکی از برنامه‌های تلویزیون فاش شد که یک سال از پخش آن می‌گذشت. در معماری هم، کم از این کپی‌برداری‌ها نداریم. مثلا همه ما به ساختمان تئاترشهر می‌نازیم و آن را یکی از مفاخر معماری ایران به حساب می‌آوریم، حال آنکه این اثر، کپی یک مرکز اجتماع عمومی در فلوریداست و خالق آن با علم به این موضوع، طراحی بنا را تغییر داده و به قول معمارها، اثر را بزک دوزک کرده تا در نقش یک ساختمان هنری در اصلی‌ترین چهارراه پایتخت قرار گیرد. از دیگر آثار معماری کپی‌برداری‌شده در ایران، ساختمان موزه هنرهای معاصر است؛ ساختمانی که پیش‌تر به عنوان یکی از آثار ملی ایران تلقی می‌شد، اما اکنون اهالی فن می‌دانند معمار آن پیش از ساخت این اثر، چطور مجذوب موزه خوان میرو در اسپانیا شده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.