|

احتمال رویارویی نظامی ایران و آمریکا در خلیج فارس

کنفرانس امنیتی تهران روز گذشته با حضور مقامات ارشد و مشارکت 12 اندیشکده و مرکز پژوهشی کشور و با موضوع «نظم امنیتی منطقه‌ای در غرب آسیا» برگزار شد. علی لاریجانی، رئیس‌مجلس، سخنران افتتاحیه و علی شمخانی، دبیر شورای‌عالی امنیت ملی، سخنران اختتامیه مراسم بودند. محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه، علی دهقان، وزیر دفاع و عبدالرضا رحمانی‌فضلی، وزیر کشور نیز در مراسم روز گذشته درباره امنیت منطقه‌ای سخنرانی کردند و واکنش به اظهارات اخیر نخست‌وزیر انگلیس بخش تقریبا ثابت همه این سخنرانی‌ها بود. ظریف با این توضیح که صحبت از نظم منطقه‌ای در غرب آسیا بدون توجه به نظم جهانی ممکن نیست، به ‌خصوصیات و ویژگی‌های دوران گذار کنونی اشاره کرد و گفت: «امروز تغییرات در نظام بین‌المللی فراتر از نظام غرب است و شاید حتی بتوان به‌عنوان یک گزاره بیان کرد که پایان غرب‌محوری روابط بین‌الملل است. درحالی‌که در دوران گذارهای قبلی تغییرات در صحنه بین‌الملل به جهان غرب خلاصه می‌شد. ما باید این واقعیت را به‌خوبی بشناسیم که امروز تحولات در نظام بین‌المللی، در دنیا شروع و خاتمه پیدا نمی‌کند». او افزود: «می‌توان گفت که درحال‌حاضر منطقه غرب آسیا یکی از صحنه‌های اصلی شکل‌گیری نظام آتی بین‌الملل است و آنچه که در غرب آسیا رخ می‌دهد و اتفاق می‌افتد، تأثیر درخور توجهی بر نظام آتی بین‌الملل خواهد داشت». وزیر خارجه کشورمان در ادامه با بیان اینکه ممکن است چالش‌ها به فرصت و فرصت‌ها به چالش تبدیل شوند، گفت: «این چالش‌ها و فرصت‌های توأمان، بین غرب آسیا و جامعه بین‌الملل مشترک هستند و به‌عنوان اولین و مهم‌ترین چالش‌ و فرصت می‌توانند به ادراک اشاره کنند».ظریف با تأکید بر اینکه ادراک صحیح می‌تواند از حداکثر انفعال تا حداکثر تهاجم باشد، گفت: «ادراک و فهم صحیح از شرایط می‌تواند به قدرت‌یابی فراتر از شرایط جغرافیایی منجر شود. رقابت جدی دیگر، رقابت در ادراک‌سازی در شرایط اقتصادی است که به دلیل تکثر منابع قدرت ادراک می‌تواند در آینده نقش بسزایی ایفا کند».او خاطرنشان کرد: «صرف برقراری چنین اجلاسی و ایجاد تلقین نمی‌تواند قدرت‌آفرین باشد، بلکه ما باید توجه کنیم چالش‌هایی که در منطقه و در سطح جهان داریم چالش و فرصت ادراکی هستند و در همین چالش و فرصت منابع قدرت وجود دارند». به گفته رئیس دستگاه دیپلماسی، امروزه منابع قدرت از مباحث دفاعی فراتر رفته‌اند. البته این به آن معنا نیست که قدرت نظامی و دفاعی تأثیرگذار نیست، بلکه تنها قدرت نیست.
ناکارآمدی همراه با تشخیص و نسخه غلط
ظریف در بخش دیگری از صحبت‌های خود به تشریح وضعیت کنونی منطقه غرب آسیا پرداخت و گفت: «با توجه به نقشی که این منطقه در آینده نظام بین‌الملل دارد، عده‌ای از بیرون این منطقه تلاش می‌کنند نظم مورد نظر خود را به این منطقه تحمیل کنند». او مشکل دیگر موجود در منطقه غرب آسیا را تصور امکان خرید امنیت دانست و گفت: به‌خاطر همین تصور است که این بازی که مشاهده کردید را درآوردند و در نهایت بی‌شخصیتی، یک خانم را آوردند که قول بدهد امنیت را در منطقه ما تأمین می‌کند و به دعوت‌کنندگان خود قول بدهد امنیت آنها را تأمین می‌کند. چه‌موقع آنها توانسته‌اند امنیت را تأمین کنند که اکنون از این سخنان می‌گویند. کسانی که تصور می‌کنند با پول می‌توانند امنیت را بخرند وقتی توافق هسته‌ای رخ داد، به آمریکایی‌ها گفتند ما را رها کردید». ظریف از ناکارآمدی نهاد دولت در این منطقه به‌عنوان دیگر مشکل موجود نام برد و گفت: «شما به ایران خودمان نگاه نکنید که با اتکا به مردم توانسته‌ایم مردم‌سالاری دینی ایجاد کنیم. در اکثر نقاط منطقه، دولت‌ها نتوانسته‌اند اصلی‌ترین خواسته‌های عده‌ای مردم را تأمین کنند. برای اینکه با این ناکارآمدی مقابله شود، کشورهایی در این منطقه به‌خصوص در جهان عرب تلاش کرده‌اند عصبانیت مردم از ناکارآمدی نهاد دولت را دچار انحراف و آن را در سطح دعواهایی چون دعوای عرب و عجم یا شیعه و سنی مطرح کنند».
او همچنین گفت: «اگر بخواهیم شرایط منطقه را در چند جمله خلاصه کنیم باید بگویم که منطقه ما از یک ناکارآمدی همراه با تشخیص و نسخه غلط رنج می‌برد».
دنبال جنگ و درگیری نیستیم
سردار حسین دهقان، وزیر دفاع، در مراسم روز گذشته با اشاره به دو جریانی که در نیمه اول قرن 21 شاهد آن هستیم (یکی قدرت‌های درجه‌دوم که به‌دنبال ایجاد ائتلاف در مقابل نظام سلطه هستند و یکی آمریکایی‌ها که تلاش می‌کنند مانع از شکل‌گیری ائتلاف علیه خودشان شوند)، به اهداف آمریکا بعد از جنگ جهانی دوم پرداخت و گفت: «از جمله این اهداف این است که در نیم‌کره غربی نباید هیچ مخالفتی در مقابل آمریکا وجود داشته باشد، علاوه‌براین باید تسلط کامل بر اقیانوس‌های جهان و دریاهای مجاور وجود داشته باشد. از دیگر اهداف آمریکا این است که از شکل‌گیری کشورهای قدرتمند در هرجای دنیا جلوگیری کند تا مبادا با سیاست‌های آنها مخالفت کنند». او با بیان اینکه اهداف و منافع ملی ما در منطقه، درست در نقطه مقابل آمریکاست، گفت: «هرآنچه تاکنون از حاکمیت جمهوری اسلامی در منطقه رخ داده، ناشی از همین تضاد ذاتی و ماهیتی است. البته ما هیچ‌گاه به‌دنبال ایجاد جنگ و درگیری نیستیم، اما باید همه ریشه‌هایی را که تبدیل به بحران و منازعه می‌شود، رصد كرده و خودمان را برای هر احتمالی آماده کنیم».دهقان همچنین به لشکرکشی آمریکا در عراق و افغانستان به بهانه کنترل تروریسم بعد از 11 سپتامبر پرداخت؛ او در ادامه به مسئله داعش در منطقه اشاره کرد و با بیان اینکه جریان داعش یک جنبه از جنگ نیابتی است، گفت: «نظام سلطه می‌خواست با این جریان نظام سیاسی سوریه را سرنگون و عراق و سوریه را تجزیه کند و شرکای راهبردی جمهوری اسلامی که جبهه مقاومت را تشکیل می‌دهد، از بین ببرد که این چرخه را حمله عربستان به یمن تکمیل می‌کند؛ اما در مقابل، دولت و ملت سوریه مقاومت کردند، جریان مقاومت از دولت و ملت سوریه حمایت کرد، جمهوری اسلامی در بُعد سیاسی و حمایت‌های نظامی در کنار دولت و ملت عراق و سوریه ایستاد که این وضعیت منجر به این شد که این پرونده گشوده‌شده برای به‌هم‌ریختن نظم منطقه به سمت بسته‌شدن پیش برود».
دوراهی جنگ و ثبات
وزیر دفاع با بیان آنکه ما امروز منطقه را بر سر یک دوراهی جنگ و ثبات و امنیت می‌بینیم، گفت: «تنها راهی که می‌شود برای استقلال و ثبات و امنیت در منطقه پیش گرفت این است که همه کشورهای منطقه نقش واقعی و حقیقی جمهوری اسلامی و نفوذ آن را در منطقه پذیرا باشند؛ البته این نقش و نفوذ توسعه‌طلبانه یا تجاوزکارانه نیست، بلکه در جهت استقرار ثبات، امنیت و ازبین‌بردن عوامل بی‌ثبات‌کننده است». به گفته او، راه دیگر برای منطقه این است که راه ثبات و امنیت پیگیری نشود و به کنترل جمهوری اسلامی توجه شود و دیگران بخواهند ما را محدود کنند و عوامل قدرت‌ساز در منطقه را که همراه جمهوری اسلامی هستند به سمت متلاشی‌شدن پیش ببرند و جنگی راه بیفتد که طرف مقابلش فقط ایران باشد. دهقان ادامه داد: «درباره راه اول که استقرار ثبات و امنیت بود، ما به‌ عنوان یک کشور مستقل از استقرار نظام‌های قانونی متکی به خواست مردم دفاع می‌کنیم. در مقابل راه‌حل استقرار صلح و ثبات، پرتنش‌کردن منطقه و احتمالا ایجاد جنگ است که پیامدهای وحشتناکی خواهد داشت. ممکن است دشمنان با برآورد غلط و تکیه ‌بر امکانات مادی بخواهند جنگی را بر ما تحمیل کنند که البته پیش‌بینی پیامدهای این جنگ سخت خواهد بود و اینکه آغازگر جنگ پایان‌دهنده آن نخواهد بود». او تأکید کرد: «چنین جنگی در منطقه به معنای نابودی رژیم صهیونیستی است. جنگ در منطقه به معنای درگیرشدن کل منطقه در جنگ خواهد بود که ورود نیروهای فرامنطقه‌ای را هم به همراه خواهد داشت که می‌تواند جنگ جهانی را شکل دهد که نتیجه آن ازبین‌رفتن و فروپاشی دولت‌شهرهای جنوب خلیج‌ فارس خواهد بود؛ چراکه احتمال رویارویی و درگیری مستقیم جمهوری اسلامی ایران با آمریکا در خلیج ‌فارس و دریای عمان وجود دارد».
دهقان درباره نتایج انتخابات آمریکا گفت: «فرد منتخب با وجود اینکه فردی اقتصادی است، دستیارانی انتخاب کرده که می‌توانند مسیر متفاوتی برای او ترسیم کنند. این انتخابات به ایجاد نوعی نگرانی در کشورها به‌ويژه حوزه خلیج ‌فارس منجر شده که رفتن به سمت انگلیس و بازشدن پای انگلیس به منطقه واکنشی در این زمينه است که در این رابطه سفر نخست‌وزیر انگلیس به حاشیه خلیج ‌فارس و شرکت در شورای آنان را نیز مشاهده می‌کنیم».
او در ادامه در واکنش به سخنان اخیر نخست‌وزیر انگلیس گفت: «این بیانات و این مواضع نابخردانه ناشی از خوی استعماری قدیمی بریتانیا، ناپختگی سیاسی، مست‌کننده‌بودن دلارهای نفتی، فرصت‌طلبی سیاسی و احیای تفکر استعمارگرانه انگلیس است».
اسرائیل بحران ذاتی غرب آسیا
دریابان شمخانی، نماینده مقام معظم رهبری و دبیر شورای عالی امنیت ملی، استبداد داخلی و سلطه‌گری و تجاوز خارجی را عوامل بنیادین بحران‌های منطقه‌ای دانست و با تأکید بر ساختگی‌بودن مجموعه بحران‌های منطقه‌ای، از رژیم صهیونیستی به ‌عنوان تنها بحران ذاتی منطقه نام برد و گفت: «بحران‌های ساختگی موجود تابعی از اهداف و سیاست‌های قدرت‌های فرامنطقه‌ای به‌منظور سرپوش‌گذاشتن بر بحران اصلی و تخلیه و انحراف ظرفیت‌های مقابله با رژیم صهیونیستی با شکل‌دهی مسابقه تسلیحاتی و خونین‌کردن مرزهای جهان اسلام است».او افزود: «امنیت و منافع مفهومی یکپارچه و در‌هم‌تنیده است که تأمین آن نیازمند ایفای نقش فعال و مشارکت‌جویانه از سوی بازیگران محوری بر اساس قدرت و موقعیت‌شان است».
تأثیر جهت‌گیری ایران در امنیت منطقه
علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی، در افتتاحیه کنفرانس روز گذشته تأکید كرد: «به‌هم‌ریختگی امنیت منطقه در کوتاه‌مدت سامان نمی‌یابد؛ اما جهت‌گیری ایران در این موضوع موجب آرامش منطقه است».او به تبیین علل به‌هم‌ریختگی‌های منطقه و تحلیل آن پرداخت و فقدان قدرت مسلط، توسعه‌نیافتگی اقتصادی و گسترش فرهنگ افراط‌گری را مانع استقرار نظم امنیتی در منطقه غرب آسیا دانست. لاریجانی راه ایجاد نظم امنیتی غرب آسیا را تمسک به ظرفیت‌های منطقه‌ای دانست و گفت: «کشورهای منطقه وضعیت تأمین امنیت منطقه را دارند؛ اما به دلیل گرفتاری در بحران امنیتی- سیاسی توانشان صرف امور دیگری می‌شود و در کوتاه‌مدت نمی‌توانند امنیت منطقه را تأمین کنند. شاید به وقت بیشتری برای پیاده‌سازی نظم جدید احتیاج داشته باشند».او استراتژی ایران در فضای منطقه را مبتنی بر اتحاد کشورهای اسلامی و مبارزه با رژیم صهیونیستی اعلام کرد و گفت: «با این راه، مسیر حق انتخاب شده که با واقعیت‌های کشورهای اسلامی هم‌گراست و راهی جز چنین مفاهمه‌ای امکان‌پذیر نیست». رئیس مجلس شورای اسلامی با اشاره به نظریه یکی از متفکران غربی درباره ایران ضمن رد این نظریه گفت: «یکی از متفکران آمریکایی معتقد است ایران در پی بازگشت امپراتوری قرن‌های گذشته است و این بازگشت نگران‌کننده‌تر از تروریسم داعش است. البته این نظریه کج‌فهمی صاحب آن را نشان می‌دهد. ایران نه‌تنها دنبال امپراتوری نیست بلکه مخالف چنین تفکری است. دوران هژمونی‌سازی گذشته است و هژمونی بر مبنای منافع تاکتیکی نگاهی نارس است». لاریجانی سنگرگیری برخی سیاست‌مداران و کشورهای منطقه پشت فرقه‌گرایی اسلامی را خدعه و فریب توصیف کرد و افزود: «معتقدیم همه کشورهای اسلامی می‌توانند با حفظ منافع خود بهترین هم‌گرایی را شکل دهند». به گفته او، دخالت کشورهای بزرگ در منطقه غرب آسیا، موجب گسترش تروریسم شده است. لاریجانی تفویض نیابت به انگلیس از سوي آمریکا را موجب گسترش نافرمانی‌های مدنی و تحت‌الشعاع‌قرارگرفتن مسائل امنیتی غرب آسیا توصیف کرد و ادامه داد: مشکل منطقه در وجود جغرافیایی کشورها نیست که در قالب شکل‌گیری خاورمیانه جدید دنبال شود بلکه در دغل‌کاری‌های جدید است. او تأکید کرد: «ایران، ترکیه، سعودی و مصر به‌جای رقابت‌های فرسایشی می‌توانند مبارزه با تروریسم و منافع اقتصادی مشترک را در جهت برقراری امنیت منطقه دنبال کنند. این کشورها در یک تئوری مشترک ظرفیت متحول‌کردن منطقه را در ابعاد امنیتی دارا هستند. همه این کشورها به‌ویژه سعودی بداند ایران نه دشمن آنهاست و نه با نقش‌آفرینی مثبت آنان مخالفتی دارد. ما به‌صراحت اعلام می‌کنیم به نقش‌آفرینی همه کشورهای منطقه احترام می‌گذاریم».
ایجاد اعتماد برای امنیت پایدار
عبدالرضا رحمانی‌فضلی، وزیر کشور، با تأکید بر لزوم هم‌افزایی و همکاری کشورهای منطقه با یکدیگر درزمینه ایجاد امنیت پایدار، تأکید کرد: «ایجاد اعتماد متقابل، مهم‌ترین اقدام درزمینه ایجاد امنیت پایدار در منطقه است». او با اشاره به تحولات منطقه غرب آسیا در سال‌های اخیر به عوامل این تحول پرداخت و گفت: «منطقه غرب آسیا حوزه تفکرات و اعتقادات اسلامی است و بحث تمدن اسلامی به ‌عنوان یکی از مؤلفه‌های مهم منطقه محسوب می‌شود». او ورود منابع عظیم نفت، گاز و انرژی منطقه را دومین عامل و اهمیت ژئوپليتیک و استراتژیک منطقه را سومین عامل تغییرات عنوان کرد. کمال خرازی رئیس شورای راهبردی روابط خارجی از دیگر سخنرانان کنفرانس امنیتی روز گذشته بود که اعتقاد داشت با وجود بی‌نظمی‌ها و نبود همکاری در بین کشورهای غرب آسیا نمی‌توان انتظار برقراری نظم و امنیت و دستیابی به توسعه و پیشرفت در منطقه را داشت. او با بیان اینکه جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس موفق عمل کرد، گفت: «امروز روسیه و ایران برای دفاع از خاک خود از سوریه حمایت می‌کنند و این امر نشان می‌دهد که نیروهای فرامنطقه‌ای می‌توانند در امنیت منطقه نقش داشته باشند».

کنفرانس امنیتی تهران روز گذشته با حضور مقامات ارشد و مشارکت 12 اندیشکده و مرکز پژوهشی کشور و با موضوع «نظم امنیتی منطقه‌ای در غرب آسیا» برگزار شد. علی لاریجانی، رئیس‌مجلس، سخنران افتتاحیه و علی شمخانی، دبیر شورای‌عالی امنیت ملی، سخنران اختتامیه مراسم بودند. محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه، علی دهقان، وزیر دفاع و عبدالرضا رحمانی‌فضلی، وزیر کشور نیز در مراسم روز گذشته درباره امنیت منطقه‌ای سخنرانی کردند و واکنش به اظهارات اخیر نخست‌وزیر انگلیس بخش تقریبا ثابت همه این سخنرانی‌ها بود. ظریف با این توضیح که صحبت از نظم منطقه‌ای در غرب آسیا بدون توجه به نظم جهانی ممکن نیست، به ‌خصوصیات و ویژگی‌های دوران گذار کنونی اشاره کرد و گفت: «امروز تغییرات در نظام بین‌المللی فراتر از نظام غرب است و شاید حتی بتوان به‌عنوان یک گزاره بیان کرد که پایان غرب‌محوری روابط بین‌الملل است. درحالی‌که در دوران گذارهای قبلی تغییرات در صحنه بین‌الملل به جهان غرب خلاصه می‌شد. ما باید این واقعیت را به‌خوبی بشناسیم که امروز تحولات در نظام بین‌المللی، در دنیا شروع و خاتمه پیدا نمی‌کند». او افزود: «می‌توان گفت که درحال‌حاضر منطقه غرب آسیا یکی از صحنه‌های اصلی شکل‌گیری نظام آتی بین‌الملل است و آنچه که در غرب آسیا رخ می‌دهد و اتفاق می‌افتد، تأثیر درخور توجهی بر نظام آتی بین‌الملل خواهد داشت». وزیر خارجه کشورمان در ادامه با بیان اینکه ممکن است چالش‌ها به فرصت و فرصت‌ها به چالش تبدیل شوند، گفت: «این چالش‌ها و فرصت‌های توأمان، بین غرب آسیا و جامعه بین‌الملل مشترک هستند و به‌عنوان اولین و مهم‌ترین چالش‌ و فرصت می‌توانند به ادراک اشاره کنند».ظریف با تأکید بر اینکه ادراک صحیح می‌تواند از حداکثر انفعال تا حداکثر تهاجم باشد، گفت: «ادراک و فهم صحیح از شرایط می‌تواند به قدرت‌یابی فراتر از شرایط جغرافیایی منجر شود. رقابت جدی دیگر، رقابت در ادراک‌سازی در شرایط اقتصادی است که به دلیل تکثر منابع قدرت ادراک می‌تواند در آینده نقش بسزایی ایفا کند».او خاطرنشان کرد: «صرف برقراری چنین اجلاسی و ایجاد تلقین نمی‌تواند قدرت‌آفرین باشد، بلکه ما باید توجه کنیم چالش‌هایی که در منطقه و در سطح جهان داریم چالش و فرصت ادراکی هستند و در همین چالش و فرصت منابع قدرت وجود دارند». به گفته رئیس دستگاه دیپلماسی، امروزه منابع قدرت از مباحث دفاعی فراتر رفته‌اند. البته این به آن معنا نیست که قدرت نظامی و دفاعی تأثیرگذار نیست، بلکه تنها قدرت نیست.
ناکارآمدی همراه با تشخیص و نسخه غلط
ظریف در بخش دیگری از صحبت‌های خود به تشریح وضعیت کنونی منطقه غرب آسیا پرداخت و گفت: «با توجه به نقشی که این منطقه در آینده نظام بین‌الملل دارد، عده‌ای از بیرون این منطقه تلاش می‌کنند نظم مورد نظر خود را به این منطقه تحمیل کنند». او مشکل دیگر موجود در منطقه غرب آسیا را تصور امکان خرید امنیت دانست و گفت: به‌خاطر همین تصور است که این بازی که مشاهده کردید را درآوردند و در نهایت بی‌شخصیتی، یک خانم را آوردند که قول بدهد امنیت را در منطقه ما تأمین می‌کند و به دعوت‌کنندگان خود قول بدهد امنیت آنها را تأمین می‌کند. چه‌موقع آنها توانسته‌اند امنیت را تأمین کنند که اکنون از این سخنان می‌گویند. کسانی که تصور می‌کنند با پول می‌توانند امنیت را بخرند وقتی توافق هسته‌ای رخ داد، به آمریکایی‌ها گفتند ما را رها کردید». ظریف از ناکارآمدی نهاد دولت در این منطقه به‌عنوان دیگر مشکل موجود نام برد و گفت: «شما به ایران خودمان نگاه نکنید که با اتکا به مردم توانسته‌ایم مردم‌سالاری دینی ایجاد کنیم. در اکثر نقاط منطقه، دولت‌ها نتوانسته‌اند اصلی‌ترین خواسته‌های عده‌ای مردم را تأمین کنند. برای اینکه با این ناکارآمدی مقابله شود، کشورهایی در این منطقه به‌خصوص در جهان عرب تلاش کرده‌اند عصبانیت مردم از ناکارآمدی نهاد دولت را دچار انحراف و آن را در سطح دعواهایی چون دعوای عرب و عجم یا شیعه و سنی مطرح کنند».
او همچنین گفت: «اگر بخواهیم شرایط منطقه را در چند جمله خلاصه کنیم باید بگویم که منطقه ما از یک ناکارآمدی همراه با تشخیص و نسخه غلط رنج می‌برد».
دنبال جنگ و درگیری نیستیم
سردار حسین دهقان، وزیر دفاع، در مراسم روز گذشته با اشاره به دو جریانی که در نیمه اول قرن 21 شاهد آن هستیم (یکی قدرت‌های درجه‌دوم که به‌دنبال ایجاد ائتلاف در مقابل نظام سلطه هستند و یکی آمریکایی‌ها که تلاش می‌کنند مانع از شکل‌گیری ائتلاف علیه خودشان شوند)، به اهداف آمریکا بعد از جنگ جهانی دوم پرداخت و گفت: «از جمله این اهداف این است که در نیم‌کره غربی نباید هیچ مخالفتی در مقابل آمریکا وجود داشته باشد، علاوه‌براین باید تسلط کامل بر اقیانوس‌های جهان و دریاهای مجاور وجود داشته باشد. از دیگر اهداف آمریکا این است که از شکل‌گیری کشورهای قدرتمند در هرجای دنیا جلوگیری کند تا مبادا با سیاست‌های آنها مخالفت کنند». او با بیان اینکه اهداف و منافع ملی ما در منطقه، درست در نقطه مقابل آمریکاست، گفت: «هرآنچه تاکنون از حاکمیت جمهوری اسلامی در منطقه رخ داده، ناشی از همین تضاد ذاتی و ماهیتی است. البته ما هیچ‌گاه به‌دنبال ایجاد جنگ و درگیری نیستیم، اما باید همه ریشه‌هایی را که تبدیل به بحران و منازعه می‌شود، رصد كرده و خودمان را برای هر احتمالی آماده کنیم».دهقان همچنین به لشکرکشی آمریکا در عراق و افغانستان به بهانه کنترل تروریسم بعد از 11 سپتامبر پرداخت؛ او در ادامه به مسئله داعش در منطقه اشاره کرد و با بیان اینکه جریان داعش یک جنبه از جنگ نیابتی است، گفت: «نظام سلطه می‌خواست با این جریان نظام سیاسی سوریه را سرنگون و عراق و سوریه را تجزیه کند و شرکای راهبردی جمهوری اسلامی که جبهه مقاومت را تشکیل می‌دهد، از بین ببرد که این چرخه را حمله عربستان به یمن تکمیل می‌کند؛ اما در مقابل، دولت و ملت سوریه مقاومت کردند، جریان مقاومت از دولت و ملت سوریه حمایت کرد، جمهوری اسلامی در بُعد سیاسی و حمایت‌های نظامی در کنار دولت و ملت عراق و سوریه ایستاد که این وضعیت منجر به این شد که این پرونده گشوده‌شده برای به‌هم‌ریختن نظم منطقه به سمت بسته‌شدن پیش برود».
دوراهی جنگ و ثبات
وزیر دفاع با بیان آنکه ما امروز منطقه را بر سر یک دوراهی جنگ و ثبات و امنیت می‌بینیم، گفت: «تنها راهی که می‌شود برای استقلال و ثبات و امنیت در منطقه پیش گرفت این است که همه کشورهای منطقه نقش واقعی و حقیقی جمهوری اسلامی و نفوذ آن را در منطقه پذیرا باشند؛ البته این نقش و نفوذ توسعه‌طلبانه یا تجاوزکارانه نیست، بلکه در جهت استقرار ثبات، امنیت و ازبین‌بردن عوامل بی‌ثبات‌کننده است». به گفته او، راه دیگر برای منطقه این است که راه ثبات و امنیت پیگیری نشود و به کنترل جمهوری اسلامی توجه شود و دیگران بخواهند ما را محدود کنند و عوامل قدرت‌ساز در منطقه را که همراه جمهوری اسلامی هستند به سمت متلاشی‌شدن پیش ببرند و جنگی راه بیفتد که طرف مقابلش فقط ایران باشد. دهقان ادامه داد: «درباره راه اول که استقرار ثبات و امنیت بود، ما به‌ عنوان یک کشور مستقل از استقرار نظام‌های قانونی متکی به خواست مردم دفاع می‌کنیم. در مقابل راه‌حل استقرار صلح و ثبات، پرتنش‌کردن منطقه و احتمالا ایجاد جنگ است که پیامدهای وحشتناکی خواهد داشت. ممکن است دشمنان با برآورد غلط و تکیه ‌بر امکانات مادی بخواهند جنگی را بر ما تحمیل کنند که البته پیش‌بینی پیامدهای این جنگ سخت خواهد بود و اینکه آغازگر جنگ پایان‌دهنده آن نخواهد بود». او تأکید کرد: «چنین جنگی در منطقه به معنای نابودی رژیم صهیونیستی است. جنگ در منطقه به معنای درگیرشدن کل منطقه در جنگ خواهد بود که ورود نیروهای فرامنطقه‌ای را هم به همراه خواهد داشت که می‌تواند جنگ جهانی را شکل دهد که نتیجه آن ازبین‌رفتن و فروپاشی دولت‌شهرهای جنوب خلیج‌ فارس خواهد بود؛ چراکه احتمال رویارویی و درگیری مستقیم جمهوری اسلامی ایران با آمریکا در خلیج ‌فارس و دریای عمان وجود دارد».
دهقان درباره نتایج انتخابات آمریکا گفت: «فرد منتخب با وجود اینکه فردی اقتصادی است، دستیارانی انتخاب کرده که می‌توانند مسیر متفاوتی برای او ترسیم کنند. این انتخابات به ایجاد نوعی نگرانی در کشورها به‌ويژه حوزه خلیج ‌فارس منجر شده که رفتن به سمت انگلیس و بازشدن پای انگلیس به منطقه واکنشی در این زمينه است که در این رابطه سفر نخست‌وزیر انگلیس به حاشیه خلیج ‌فارس و شرکت در شورای آنان را نیز مشاهده می‌کنیم».
او در ادامه در واکنش به سخنان اخیر نخست‌وزیر انگلیس گفت: «این بیانات و این مواضع نابخردانه ناشی از خوی استعماری قدیمی بریتانیا، ناپختگی سیاسی، مست‌کننده‌بودن دلارهای نفتی، فرصت‌طلبی سیاسی و احیای تفکر استعمارگرانه انگلیس است».
اسرائیل بحران ذاتی غرب آسیا
دریابان شمخانی، نماینده مقام معظم رهبری و دبیر شورای عالی امنیت ملی، استبداد داخلی و سلطه‌گری و تجاوز خارجی را عوامل بنیادین بحران‌های منطقه‌ای دانست و با تأکید بر ساختگی‌بودن مجموعه بحران‌های منطقه‌ای، از رژیم صهیونیستی به ‌عنوان تنها بحران ذاتی منطقه نام برد و گفت: «بحران‌های ساختگی موجود تابعی از اهداف و سیاست‌های قدرت‌های فرامنطقه‌ای به‌منظور سرپوش‌گذاشتن بر بحران اصلی و تخلیه و انحراف ظرفیت‌های مقابله با رژیم صهیونیستی با شکل‌دهی مسابقه تسلیحاتی و خونین‌کردن مرزهای جهان اسلام است».او افزود: «امنیت و منافع مفهومی یکپارچه و در‌هم‌تنیده است که تأمین آن نیازمند ایفای نقش فعال و مشارکت‌جویانه از سوی بازیگران محوری بر اساس قدرت و موقعیت‌شان است».
تأثیر جهت‌گیری ایران در امنیت منطقه
علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی، در افتتاحیه کنفرانس روز گذشته تأکید كرد: «به‌هم‌ریختگی امنیت منطقه در کوتاه‌مدت سامان نمی‌یابد؛ اما جهت‌گیری ایران در این موضوع موجب آرامش منطقه است».او به تبیین علل به‌هم‌ریختگی‌های منطقه و تحلیل آن پرداخت و فقدان قدرت مسلط، توسعه‌نیافتگی اقتصادی و گسترش فرهنگ افراط‌گری را مانع استقرار نظم امنیتی در منطقه غرب آسیا دانست. لاریجانی راه ایجاد نظم امنیتی غرب آسیا را تمسک به ظرفیت‌های منطقه‌ای دانست و گفت: «کشورهای منطقه وضعیت تأمین امنیت منطقه را دارند؛ اما به دلیل گرفتاری در بحران امنیتی- سیاسی توانشان صرف امور دیگری می‌شود و در کوتاه‌مدت نمی‌توانند امنیت منطقه را تأمین کنند. شاید به وقت بیشتری برای پیاده‌سازی نظم جدید احتیاج داشته باشند».او استراتژی ایران در فضای منطقه را مبتنی بر اتحاد کشورهای اسلامی و مبارزه با رژیم صهیونیستی اعلام کرد و گفت: «با این راه، مسیر حق انتخاب شده که با واقعیت‌های کشورهای اسلامی هم‌گراست و راهی جز چنین مفاهمه‌ای امکان‌پذیر نیست». رئیس مجلس شورای اسلامی با اشاره به نظریه یکی از متفکران غربی درباره ایران ضمن رد این نظریه گفت: «یکی از متفکران آمریکایی معتقد است ایران در پی بازگشت امپراتوری قرن‌های گذشته است و این بازگشت نگران‌کننده‌تر از تروریسم داعش است. البته این نظریه کج‌فهمی صاحب آن را نشان می‌دهد. ایران نه‌تنها دنبال امپراتوری نیست بلکه مخالف چنین تفکری است. دوران هژمونی‌سازی گذشته است و هژمونی بر مبنای منافع تاکتیکی نگاهی نارس است». لاریجانی سنگرگیری برخی سیاست‌مداران و کشورهای منطقه پشت فرقه‌گرایی اسلامی را خدعه و فریب توصیف کرد و افزود: «معتقدیم همه کشورهای اسلامی می‌توانند با حفظ منافع خود بهترین هم‌گرایی را شکل دهند». به گفته او، دخالت کشورهای بزرگ در منطقه غرب آسیا، موجب گسترش تروریسم شده است. لاریجانی تفویض نیابت به انگلیس از سوي آمریکا را موجب گسترش نافرمانی‌های مدنی و تحت‌الشعاع‌قرارگرفتن مسائل امنیتی غرب آسیا توصیف کرد و ادامه داد: مشکل منطقه در وجود جغرافیایی کشورها نیست که در قالب شکل‌گیری خاورمیانه جدید دنبال شود بلکه در دغل‌کاری‌های جدید است. او تأکید کرد: «ایران، ترکیه، سعودی و مصر به‌جای رقابت‌های فرسایشی می‌توانند مبارزه با تروریسم و منافع اقتصادی مشترک را در جهت برقراری امنیت منطقه دنبال کنند. این کشورها در یک تئوری مشترک ظرفیت متحول‌کردن منطقه را در ابعاد امنیتی دارا هستند. همه این کشورها به‌ویژه سعودی بداند ایران نه دشمن آنهاست و نه با نقش‌آفرینی مثبت آنان مخالفتی دارد. ما به‌صراحت اعلام می‌کنیم به نقش‌آفرینی همه کشورهای منطقه احترام می‌گذاریم».
ایجاد اعتماد برای امنیت پایدار
عبدالرضا رحمانی‌فضلی، وزیر کشور، با تأکید بر لزوم هم‌افزایی و همکاری کشورهای منطقه با یکدیگر درزمینه ایجاد امنیت پایدار، تأکید کرد: «ایجاد اعتماد متقابل، مهم‌ترین اقدام درزمینه ایجاد امنیت پایدار در منطقه است». او با اشاره به تحولات منطقه غرب آسیا در سال‌های اخیر به عوامل این تحول پرداخت و گفت: «منطقه غرب آسیا حوزه تفکرات و اعتقادات اسلامی است و بحث تمدن اسلامی به ‌عنوان یکی از مؤلفه‌های مهم منطقه محسوب می‌شود». او ورود منابع عظیم نفت، گاز و انرژی منطقه را دومین عامل و اهمیت ژئوپليتیک و استراتژیک منطقه را سومین عامل تغییرات عنوان کرد. کمال خرازی رئیس شورای راهبردی روابط خارجی از دیگر سخنرانان کنفرانس امنیتی روز گذشته بود که اعتقاد داشت با وجود بی‌نظمی‌ها و نبود همکاری در بین کشورهای غرب آسیا نمی‌توان انتظار برقراری نظم و امنیت و دستیابی به توسعه و پیشرفت در منطقه را داشت. او با بیان اینکه جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس موفق عمل کرد، گفت: «امروز روسیه و ایران برای دفاع از خاک خود از سوریه حمایت می‌کنند و این امر نشان می‌دهد که نیروهای فرامنطقه‌ای می‌توانند در امنیت منطقه نقش داشته باشند».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.