بایزید مردوخی:
دولت وعدههای اقتصادی خود را محقق میکند
این روزها، نگرانی درباره سرنوشت برجام جزء مسائل و مکالمات روزمره سیاستمداران ایران، جهان و مردم است. به سراغ بایزید مردوخی، اقتصاددان، رفتهایم تا دراینباره بیشتر بدانیم.
تمدید قانون تحریم داماتو، چه تأثیری بر اقتصاد ایران و جذب سرمایهگذاری خارجی میگذارد؟
تصور میکنم فضای ابهام چند سال گذشته، ادامه پیدا خواهد کرد. با این وضعیت، تغییری جدی هم رخ نخواهد داد و نمیتوان تحول دیگری را هم تصور کرد؛ مگر اینکه دولت ایالات متحده آمریکا، رفتار دیگری در پیش بگیرد. البته، تلاشهای وزارت امور خارجه و دیگر وزارتخانهها برای برقراری رابطه با اقتصاد جهانی، ستودنی است و میتوان امیدوار بود اقتصاد ایران، به دلیل این فعالیتها، در جهت بهبود گام بردارد؛ اما شاید این بهبود، در حد و اندازه انتظارات نباشد.
آيا پنج کشور دیگر مشارکتکننده در مذاکرات هستهای ایران، معطل تصمیم و سیاستهای آمریکا در قبال ایران خواهند ماند؟
نه در شرایط فعلی؛ بلکه همیشه این انتظار وجود دارد که بنگاههای بزرگ اقتصادی، برای برقراری مبادلات تجاری با ایران اقدام کنند. دولتها ممکن است اعلام آمادگی کنند؛ اما بنگاههای بزرگ اقتصادی و سرمایهگذاری، واحدهای ریسکناپذیری هستند و نمیخواهند با تصمیمهای سیاسی آمریکا، منافع اقتصادی و مالیشان به خطر بیفتد. مدتی است دستگاه دیپلماسی کشور با تلاش و پیگیری، مراودات گستردهای را با کشورهای اروپایی برقرار کرده و درصدد بهبود ارتباطات است. هرچند به صورت عملی اینکه چنین روابطی منجر به سرمایهگذاری شود، از عهده دولتها خارج است و انتظار میرود بنگاههای اقتصادی، مبادلات جاری و سرمایهگذاری را با ایران آغاز کنند؛ ولی بنگاههای اقتصادی اروپایی، نگران جریمههای سیستم مالی آمریکا هستند و با احتیاط اقدام میکنند.
با توجه به اینکه دولت بخش عمدهای از سیاستهایش را در راستای حلوفصل مشکلات در عرصه سیاست خارجی گذاشته، تا از قِبل آن با سرمایهگذاری خارجی، گشایشی در عرصه اقتصادی محقق شود؛اكنون دولت چه باید بکند؟
نمیتوانم قضاوتی درباره منافع اقتصادی کلان داشته باشم. معتقدم باید از منابع اقتصادی خرد و کلان موجود، برای حلوفصل مشکلهای اساسی و تحقق اولویتهای مهم سود ببریم و در این راه، گام برداشته شود. باید دید براساس منابع موجود، سیاستگذاریها در کدام گروه جمعیتی یا جغرافیایی تأثیر مثبت ایجاد میکند و میتوان نهایت بهرهبرداری را از منابع موجود داشت. باید دراینباره پایش و ارزیابی انجام شود و دریافت که منابع موجود برای رفع چالشهای شهری یا روستایی، یا جوانان و زنان، در کدام بخش مؤثرتر است.
با توجه به چالش پیشآمده، آیا دولت به تحقق وعدههای اقتصادی خود دست خواهد یافت یا خیر؟
در حد همین اقداماتی که در سه سال انجام داده است. هرچند باید به آنها انرژی و انگیزه داد تا پروژههایی که در حوزه اشتغال شروع میشود، با امید بیشتری پیگیری و اجرا کنند؛ یا اینکه درباره استانهای محروم مرزی کشور، دولت تدبیروامید احساس مسئولیت کرده و برنامههایی را در پیش گرفته است. دولت میتواند فرایند سرمایهگذاریهای کوچک و متوسط را تسهیل کند و در نهایت، بخش مهمی از وعدههای اقتصادی خود را محقق کند.
این روزها، نگرانی درباره سرنوشت برجام جزء مسائل و مکالمات روزمره سیاستمداران ایران، جهان و مردم است. به سراغ بایزید مردوخی، اقتصاددان، رفتهایم تا دراینباره بیشتر بدانیم.
تمدید قانون تحریم داماتو، چه تأثیری بر اقتصاد ایران و جذب سرمایهگذاری خارجی میگذارد؟
تصور میکنم فضای ابهام چند سال گذشته، ادامه پیدا خواهد کرد. با این وضعیت، تغییری جدی هم رخ نخواهد داد و نمیتوان تحول دیگری را هم تصور کرد؛ مگر اینکه دولت ایالات متحده آمریکا، رفتار دیگری در پیش بگیرد. البته، تلاشهای وزارت امور خارجه و دیگر وزارتخانهها برای برقراری رابطه با اقتصاد جهانی، ستودنی است و میتوان امیدوار بود اقتصاد ایران، به دلیل این فعالیتها، در جهت بهبود گام بردارد؛ اما شاید این بهبود، در حد و اندازه انتظارات نباشد.
آيا پنج کشور دیگر مشارکتکننده در مذاکرات هستهای ایران، معطل تصمیم و سیاستهای آمریکا در قبال ایران خواهند ماند؟
نه در شرایط فعلی؛ بلکه همیشه این انتظار وجود دارد که بنگاههای بزرگ اقتصادی، برای برقراری مبادلات تجاری با ایران اقدام کنند. دولتها ممکن است اعلام آمادگی کنند؛ اما بنگاههای بزرگ اقتصادی و سرمایهگذاری، واحدهای ریسکناپذیری هستند و نمیخواهند با تصمیمهای سیاسی آمریکا، منافع اقتصادی و مالیشان به خطر بیفتد. مدتی است دستگاه دیپلماسی کشور با تلاش و پیگیری، مراودات گستردهای را با کشورهای اروپایی برقرار کرده و درصدد بهبود ارتباطات است. هرچند به صورت عملی اینکه چنین روابطی منجر به سرمایهگذاری شود، از عهده دولتها خارج است و انتظار میرود بنگاههای اقتصادی، مبادلات جاری و سرمایهگذاری را با ایران آغاز کنند؛ ولی بنگاههای اقتصادی اروپایی، نگران جریمههای سیستم مالی آمریکا هستند و با احتیاط اقدام میکنند.
با توجه به اینکه دولت بخش عمدهای از سیاستهایش را در راستای حلوفصل مشکلات در عرصه سیاست خارجی گذاشته، تا از قِبل آن با سرمایهگذاری خارجی، گشایشی در عرصه اقتصادی محقق شود؛اكنون دولت چه باید بکند؟
نمیتوانم قضاوتی درباره منافع اقتصادی کلان داشته باشم. معتقدم باید از منابع اقتصادی خرد و کلان موجود، برای حلوفصل مشکلهای اساسی و تحقق اولویتهای مهم سود ببریم و در این راه، گام برداشته شود. باید دید براساس منابع موجود، سیاستگذاریها در کدام گروه جمعیتی یا جغرافیایی تأثیر مثبت ایجاد میکند و میتوان نهایت بهرهبرداری را از منابع موجود داشت. باید دراینباره پایش و ارزیابی انجام شود و دریافت که منابع موجود برای رفع چالشهای شهری یا روستایی، یا جوانان و زنان، در کدام بخش مؤثرتر است.
با توجه به چالش پیشآمده، آیا دولت به تحقق وعدههای اقتصادی خود دست خواهد یافت یا خیر؟
در حد همین اقداماتی که در سه سال انجام داده است. هرچند باید به آنها انرژی و انگیزه داد تا پروژههایی که در حوزه اشتغال شروع میشود، با امید بیشتری پیگیری و اجرا کنند؛ یا اینکه درباره استانهای محروم مرزی کشور، دولت تدبیروامید احساس مسئولیت کرده و برنامههایی را در پیش گرفته است. دولت میتواند فرایند سرمایهگذاریهای کوچک و متوسط را تسهیل کند و در نهایت، بخش مهمی از وعدههای اقتصادی خود را محقق کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.