گفتوگوی تلفنی ترامپ با رئیسجمهوری تایوان، اعتراض شدید پکن را برانگیخت
در مضار یک تلفن
دونالد ترامپ هنوز در کاخ سفید مستقر نشده، اما زودتر از آنچه انتظار میرفت دست به کار نقض عرفهای دیپلماتیک واشنگتن شده است. آخرین نمونه آن نیز جنجال و مرافعه دیپلماتیک ناشی از گفتوگوی تلفنی روز جمعه با رئیسجمهوری تایوان است که میرود روابط ایالات متحده و چین را حتی پیش از آغاز به کار دولت ترامپ دچار آسیبهایی جدی كند. پکن در حالی اعلام کرده در شکایتنامهای رسمی اعتراض خود را به گوش مقامات آمریکایی رسانده که ادعا میشود گفتوگوی رئیسجمهور آتی ایالات متحده با همتای تایوانی خود، تسای اینگ-ون اولین نمونه از نوع خود در 37 سال گذشته بوده است. ایالات متحده در اواخر دهه 70 میلادی و پس از آنکه سفر تاریخی ریچارد نیکسون به پکن، روابط دو کشور را تا حدود زیادی ترمیم کرد، سفارت خود در تایوان را تعطیل کرد تا در اقدامی نمادین و مطابق خواست دولت مرکزی چین، استقلال و خودفرمانی این جزیره دموکراتیک را به رسمیت نشناسد. پکن همواره از تایوان به عنوان یکی از استانهای تحت قیمومیت دولت مرکزی نام برده و از متحدان خود خواسته است به اصل «چین واحد» پایبند باشند؛ اصلی که دستکم تا دولت مستقر کنونی در واشنگتن، مورد احترام ایالات متحده نیز بوده است. درنتیجه جای تعجب نیست که اقدام اخیر ترامپ، پکن را اینچنین برآشفته باشد. باوجود واکنش خونسردانه وانگ یی، وزیر خارجه چین، نسبت به گفتوگوی اخیر ترامپ و اینگ-ون که به ادعای او اقدامی کوچک و بیاهمیت در عرصه مناسبات بینالمللی بوده، ژنگ شوآنگ، سخنگوی وزارت خارجه چین روز شنبه در بیانیهای ضمن تأکید دوباره بر اصل چین واحد و جداییناپذیری تایوان از قلمرو اصلی آن کشور، دولت جمهوری خلق چین را تنها دولت و نماینده مشروع آن سرزمین دانسته و از طرف آمریکایی خواسته به تبعیت از جامعه جهانی و به منظور جلوگیری از آسیبهای غیرضروری به روابط دوجانبه، با احتیاط و مراقبت بیشتری مسائل مرتبط با تایوان را پیگیری کند. این در حالی است که در بیانیه مذکور وزارت خارجه نهفقط هیچ اشارهای به جزئیات شکایتنامه تنظیمی نشده، بلکه همچنین مشخص نشده کدام نهاد آمریکایی مخاطب اصلی این نامه اعتراضی بوده است. خبرگزاری رسمی چین، شینهوآ، نیز در مقالهای که روز گذشته منتشر كرده، به ترامپ، رئیسجمهور آتی ایالات متحده، یادآور شده دو کشور رقیبانی همیشگی نیستند و میتوانند در مسیر صلح، شرکایی جداییناپذیر باشند؛ اگر او و دولتش نخواهند به ثبات و بلوغ روابط دوجانبه آسیبی جدی وارد كنند. از سوی دیگر، روزنامه تندرو گلوبالتایمز که اغلب به عنوان صدای رسمی حزب حاکم جمهوری خلق شناخته میشود، ناآشنایی ترامپ با اصول ابتدایی روابط خارجه را دلیل اصلی اقدام اخیر او در گفتوگوی تلفنی با رئیسجمهوری تایوان دانسته و به او هشدار داده تا با نقض پایبندی واشنگتن به اصل چین واحد، موجب نابودی و آشفتگی هرچه بیشتر روابط دوجانبه و چهبسا نظم بینالملل نشود. این در حالی است که بسیاری از کارشناسان بر این باورند که اقدام نامنتظره ترامپ در حقیقت نتیجه توصیه برخی مشاوران او بوده که به مواضعی سرسختانه علیه چین شهره هستند. ازجمله میتوان به ادوین فولنر، بنیانگذار اندیشکده هریتیج، اشاره کرد که به گفته برخی منابع، چهرهای کلیدی در برپایی کانال ارتباطی بین دو طرف بوده است. استفن ییتس، مشاور سابق دیک چنی، نیز یکی دیگر از مشاوران ترامپ است که در پیامی توییتری ضمن دفاع از گفتوگوی تلفنی او با رئیسجمهوری تایوان، از ظهور رهبری که با عزم راسخ در برابر خواست سیاسی طبقه حاکم در رد گفتوگو با یک رهبر دموکراتیک و منتخب دیگر ایستادگی میکند، ابراز خوشحالی کرده است. تیم انتقالی ترامپ نیز با انتشار بیانیهای اعلام کرده تسای اینگ-ون، اولین رئیسجمهور زن تایوان، که در ماه ژانویه گذشته به قدرت رسیده، ضمن تبریک پیروزی ترامپ، بر اهمیت پیوند سیاسی، اقتصادی و امنیتی دو کشور و لزوم تقویت روابط جاری تأکید کرده است. شخص ترامپ نیز در پیامهای توییتری جداگانه که نشان از آگاهی نسبی او از دامنه صدمات احتمالی وارده به روابط با پکن دارد، مدعی شده این رئیسجمهوری تایوان بوده که برای تبریک پیروزی با او تماس گرفته و برای او جای شگفتی است که چرا با وجود مبادلات تسلیحاتی میلیارددلاری ایالات متحده و تایوان، او باید از پاسخگویی به یک گفتوگوی ساده تلفنی سر باز زند.
دونالد ترامپ هنوز در کاخ سفید مستقر نشده، اما زودتر از آنچه انتظار میرفت دست به کار نقض عرفهای دیپلماتیک واشنگتن شده است. آخرین نمونه آن نیز جنجال و مرافعه دیپلماتیک ناشی از گفتوگوی تلفنی روز جمعه با رئیسجمهوری تایوان است که میرود روابط ایالات متحده و چین را حتی پیش از آغاز به کار دولت ترامپ دچار آسیبهایی جدی كند. پکن در حالی اعلام کرده در شکایتنامهای رسمی اعتراض خود را به گوش مقامات آمریکایی رسانده که ادعا میشود گفتوگوی رئیسجمهور آتی ایالات متحده با همتای تایوانی خود، تسای اینگ-ون اولین نمونه از نوع خود در 37 سال گذشته بوده است. ایالات متحده در اواخر دهه 70 میلادی و پس از آنکه سفر تاریخی ریچارد نیکسون به پکن، روابط دو کشور را تا حدود زیادی ترمیم کرد، سفارت خود در تایوان را تعطیل کرد تا در اقدامی نمادین و مطابق خواست دولت مرکزی چین، استقلال و خودفرمانی این جزیره دموکراتیک را به رسمیت نشناسد. پکن همواره از تایوان به عنوان یکی از استانهای تحت قیمومیت دولت مرکزی نام برده و از متحدان خود خواسته است به اصل «چین واحد» پایبند باشند؛ اصلی که دستکم تا دولت مستقر کنونی در واشنگتن، مورد احترام ایالات متحده نیز بوده است. درنتیجه جای تعجب نیست که اقدام اخیر ترامپ، پکن را اینچنین برآشفته باشد. باوجود واکنش خونسردانه وانگ یی، وزیر خارجه چین، نسبت به گفتوگوی اخیر ترامپ و اینگ-ون که به ادعای او اقدامی کوچک و بیاهمیت در عرصه مناسبات بینالمللی بوده، ژنگ شوآنگ، سخنگوی وزارت خارجه چین روز شنبه در بیانیهای ضمن تأکید دوباره بر اصل چین واحد و جداییناپذیری تایوان از قلمرو اصلی آن کشور، دولت جمهوری خلق چین را تنها دولت و نماینده مشروع آن سرزمین دانسته و از طرف آمریکایی خواسته به تبعیت از جامعه جهانی و به منظور جلوگیری از آسیبهای غیرضروری به روابط دوجانبه، با احتیاط و مراقبت بیشتری مسائل مرتبط با تایوان را پیگیری کند. این در حالی است که در بیانیه مذکور وزارت خارجه نهفقط هیچ اشارهای به جزئیات شکایتنامه تنظیمی نشده، بلکه همچنین مشخص نشده کدام نهاد آمریکایی مخاطب اصلی این نامه اعتراضی بوده است. خبرگزاری رسمی چین، شینهوآ، نیز در مقالهای که روز گذشته منتشر كرده، به ترامپ، رئیسجمهور آتی ایالات متحده، یادآور شده دو کشور رقیبانی همیشگی نیستند و میتوانند در مسیر صلح، شرکایی جداییناپذیر باشند؛ اگر او و دولتش نخواهند به ثبات و بلوغ روابط دوجانبه آسیبی جدی وارد كنند. از سوی دیگر، روزنامه تندرو گلوبالتایمز که اغلب به عنوان صدای رسمی حزب حاکم جمهوری خلق شناخته میشود، ناآشنایی ترامپ با اصول ابتدایی روابط خارجه را دلیل اصلی اقدام اخیر او در گفتوگوی تلفنی با رئیسجمهوری تایوان دانسته و به او هشدار داده تا با نقض پایبندی واشنگتن به اصل چین واحد، موجب نابودی و آشفتگی هرچه بیشتر روابط دوجانبه و چهبسا نظم بینالملل نشود. این در حالی است که بسیاری از کارشناسان بر این باورند که اقدام نامنتظره ترامپ در حقیقت نتیجه توصیه برخی مشاوران او بوده که به مواضعی سرسختانه علیه چین شهره هستند. ازجمله میتوان به ادوین فولنر، بنیانگذار اندیشکده هریتیج، اشاره کرد که به گفته برخی منابع، چهرهای کلیدی در برپایی کانال ارتباطی بین دو طرف بوده است. استفن ییتس، مشاور سابق دیک چنی، نیز یکی دیگر از مشاوران ترامپ است که در پیامی توییتری ضمن دفاع از گفتوگوی تلفنی او با رئیسجمهوری تایوان، از ظهور رهبری که با عزم راسخ در برابر خواست سیاسی طبقه حاکم در رد گفتوگو با یک رهبر دموکراتیک و منتخب دیگر ایستادگی میکند، ابراز خوشحالی کرده است. تیم انتقالی ترامپ نیز با انتشار بیانیهای اعلام کرده تسای اینگ-ون، اولین رئیسجمهور زن تایوان، که در ماه ژانویه گذشته به قدرت رسیده، ضمن تبریک پیروزی ترامپ، بر اهمیت پیوند سیاسی، اقتصادی و امنیتی دو کشور و لزوم تقویت روابط جاری تأکید کرده است. شخص ترامپ نیز در پیامهای توییتری جداگانه که نشان از آگاهی نسبی او از دامنه صدمات احتمالی وارده به روابط با پکن دارد، مدعی شده این رئیسجمهوری تایوان بوده که برای تبریک پیروزی با او تماس گرفته و برای او جای شگفتی است که چرا با وجود مبادلات تسلیحاتی میلیارددلاری ایالات متحده و تایوان، او باید از پاسخگویی به یک گفتوگوی ساده تلفنی سر باز زند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.