|

کامبیز گنجه‌ای، نوازنده:

به «تنبک» کم‌لطفی شده است

مرتضی آقاباقری

کامبیز گنجه‌ای به تک نوازی‌های استادانه تنبکش شهره است؛ هرچند که در کنار نوازندگی هیچ‌گاه از تدریس و آموزش غافل نبوده. متولد پانزدهم خرداد 1347 در تهران است و اصول اولیه و شناخت موسیقی را نزد پدرش «داوود گنجه‌ای» آموخت و نزد «محمود فرهمند» به فراگیری ساز تنبک پرداخت. در ادامه از محضر استادانی چون ناصر فرهنگ‌فر و بهمن رجبی استفاده کرد. در سال 1366 کار تدریس در مرکز حفظ و اشاعه موسیقی و همکاری با مرکز موسیقی صدا و سیما را آغاز کرد. او تاکنون کنسرت‌های متعددی در داخل و خارج از کشور همراه با گروه‌های سماع، مولانا، صبا و... داشته و با هنرمندانی ازجمله فریدون شهبازیان، کامبیز روشن‌روان، محمدجواد ضرابیان، اردشیر کامکار، همایون شجریان، شهرام ناظری، مسعود شعاری، صدیق تعریف، جلیل عندلیبی، مهرداد دلنوازی، حسین فرهادپور، حسین بهروزی‌نیا، سعید فرج‌پوری، حسن یوسف‌زمانی و... در زمینه ضبط آلبوم و اجرای کنسرت همکاری داشته است. از جمله آثار منتشرشده وی می‌توان به ضرب آذر، گروه‌نوازی تنبک و نقاره و نغمه کوبان اشاره کرد و نوازندگی او را می‌توان در آلبوم‌های بی‌غبار عادت، ناشکیبا، نسیم وصل، با ستاره‌ها، کوهستان، زهی عشق، نیلوفرانه، زیباترین، ناز نگاه، یاد استاد، عطر سوسن، دست‌افشان، یادستان، شوق دوست، آتش عود، یاد بی‌برگی، دیار مهر و... شنید. او درحال حاضر نیز در آموزشگاه موسیقی گنجه‌ای به تدریس و فعالیت موسیقایی می‌پردازد. این گفت‌وگو درباره فعالیت‌های گنجه‌ای در زمینه تنبک است.

تنبک‌نوازی معاصر را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
تنبک‌نوازی امروز، پیشرفت قابل ملاحظه‌ای نسبت به گذشته داشته و مسلما نوازندگان نسل جدید این ساز، بهره وافری از روش‌های پیشینیان برده و طی سال‌ها تلاش در جهت بهبود و ارتقای سطح کیفی این ساز، قدم‌های موثری برداشته‌اند.
نگاهتان در زمینه جایگاه تنبک در موسیقی ایران چیست؟
تنبک نقش بسیار مهم و موثری در موسیقی ما دارد و با تلاش و کوشش فراوانی که نوازندگان این ساز از گذشته تاکنون انجام داده‌اند، جایگاه خوبی در موسیقی ایرانی پیدا کرده است ولی متاسفانه این ساز همواره از نظر آهنگسازان موردکم لطفی قرار می‌گیرد.
به عنوان هنرآموز و مدرسی که از سال 1366 تاکنون به تربیت هنرجویان می‌پردازد، هنرجویان فعلی را چگونه می‌بینید؟
بسیار عالی. با فراهم شدن امکانات مناسب‌تر نسبت به گذشته و انتشار کتاب‌ها و آثار مختلف، مسلما شرایط برای فراگیری بهتر شده ولی این نکته را نباید فراموش کرد که از قدیم علاقه‌مندان واقعی و عاشقان این ساز تمامی سختی‌ها و کاستی‌های آن را به جان خریده و با پشتکار و ممارست به نتیجه مطلوب می‌رسیدند. ولی عده‌ای هم هستند که با فراهم شدن تمامی این امکانات باز به دنبال شرایط سهل‌تر و ساده‌تر هستند و به قولی می‌خواهند ره صدساله را یک‌شبه بپیمایند.
با توجه به دو شیوه نت‌نگاری در ساز تنبک، یعنی شیوه سه‌خطی و یک‌خطی، نظرتان در مورد این دو شیوه نت‌نگاری چیست؟
نحوه نگارش نت‌های تنبک که از گذشته تا به امروز مورد استفاده قرار گرفته است، در هر دو شیوه جوابگوی نیاز اساتید و هنرجویان بوده و هدف اصلی را که حفظ و ثبت ریتم‌های این ساز است، تامین کرده و طی چندین سال مورد قبول قرار گرفته است.
نظرتان درباره استفاده از سازهای بومی ایران یا برخی از سازهای کوبه‌ای غربی در ارکسترهای موسیقی ایرانی چیست؟
استفاده صحیح و مناسب از سازهای کوبه‌ای، چه از نوع بومی و چه از نوع غربی می‌تواند تاثیرات مثبتی در مسیر پیشرفت و تکامل موسیقی ایرانی داشته باشد که البته به سلیقه و نوع به‌کارگیری آن نیز بستگی دارد.
تاکنون آثار بسیاری از شما به همراه وحید اسداللهی (نوازنده نقاره) منتشر شده است. آیا برای این همکاری برنامه ویژه‌ای دارید؟
همکاری من با آقای اسداللهی به دوستی ما از سال‌ها پیش تاکنون برمی‌گردد. در این سال‌ها ما خیلی با هم ساز زده‌ایم و با روحیات یکدیگر آشنایی کامل داریم پس طبعا خواستیم آن را با مخاطب خود تقسیم کنیم.
چرا در زمینه اجرای صحنه‌ای کم‌کار شده‌اید و صرفا تمرکزتان روی آموزش است؟
کم‌کار نشده‌ام، باید کاری باشد که بپسندم و مورد قبولم باشد یعنی در واقع میزان حضور و نقش تنبک در کاری که انجام می‌دهم برایم مهم است و این باعث می‌شود که هر کاری را انجام ندهم.
آینده تنبک و تنبک‌نوازی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
آینده بسیار خوب و روشنی برای این ساز می‌بینم چراکه از نظر تکثیر آثار موسیقایی متنوع و اجراهای مختلف پیشرفت‌های خوبی صورت گرفته و در مورد این ساز هم اتفاقات خوبی افتاده است ولی متاسفانه آثار صوتی کمی در ارتباط با این ساز به صورت تنها در بازار وجود دارد چرا که متاسفانه شرکت‌ها و موسسات فرهنگی که به نوعی ارایه‌دهنده بخشی از این خوراک فرهنگی جامعه هستند، ذايقه مردم را به سمت کارهای با کلام سوق می‌دهند و بیشتر سرمایه‌گذاری خود را روی کارهایی باکلام متمرکز می‌کنند. این درحالی است که فعالیت فرهنگی باید به‌گونه‌ای باشد که تمامی سلایق مختلف را دربرگیرد و صرفا به بازگشت سرمایه منتهی نشود.
کامبیز گنجه‌ای به تک نوازی‌های استادانه تنبکش شهره است؛ هرچند که در کنار نوازندگی هیچ‌گاه از تدریس و آموزش غافل نبوده. متولد پانزدهم خرداد 1347 در تهران است و اصول اولیه و شناخت موسیقی را نزد پدرش «داوود گنجه‌ای» آموخت و نزد «محمود فرهمند» به فراگیری ساز تنبک پرداخت. در ادامه از محضر استادانی چون ناصر فرهنگ‌فر و بهمن رجبی استفاده کرد. در سال 1366 کار تدریس در مرکز حفظ و اشاعه موسیقی و همکاری با مرکز موسیقی صدا و سیما را آغاز کرد. او تاکنون کنسرت‌های متعددی در داخل و خارج از کشور همراه با گروه‌های سماع، مولانا، صبا و... داشته و با هنرمندانی ازجمله فریدون شهبازیان، کامبیز روشن‌روان، محمدجواد ضرابیان، اردشیر کامکار، همایون شجریان، شهرام ناظری، مسعود شعاری، صدیق تعریف، جلیل عندلیبی، مهرداد دلنوازی، حسین فرهادپور، حسین بهروزی‌نیا، سعید فرج‌پوری، حسن یوسف‌زمانی و... در زمینه ضبط آلبوم و اجرای کنسرت همکاری داشته است. از جمله آثار منتشرشده وی می‌توان به ضرب آذر، گروه‌نوازی تنبک و نقاره و نغمه کوبان اشاره کرد و نوازندگی او را می‌توان در آلبوم‌های بی‌غبار عادت، ناشکیبا، نسیم وصل، با ستاره‌ها، کوهستان، زهی عشق، نیلوفرانه، زیباترین، ناز نگاه، یاد استاد، عطر سوسن، دست‌افشان، یادستان، شوق دوست، آتش عود، یاد بی‌برگی، دیار مهر و... شنید. او درحال حاضر نیز در آموزشگاه موسیقی گنجه‌ای به تدریس و فعالیت موسیقایی می‌پردازد. این گفت‌وگو درباره فعالیت‌های گنجه‌ای در زمینه تنبک است.

تنبک‌نوازی معاصر را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
تنبک‌نوازی امروز، پیشرفت قابل ملاحظه‌ای نسبت به گذشته داشته و مسلما نوازندگان نسل جدید این ساز، بهره وافری از روش‌های پیشینیان برده و طی سال‌ها تلاش در جهت بهبود و ارتقای سطح کیفی این ساز، قدم‌های موثری برداشته‌اند.
نگاهتان در زمینه جایگاه تنبک در موسیقی ایران چیست؟
تنبک نقش بسیار مهم و موثری در موسیقی ما دارد و با تلاش و کوشش فراوانی که نوازندگان این ساز از گذشته تاکنون انجام داده‌اند، جایگاه خوبی در موسیقی ایرانی پیدا کرده است ولی متاسفانه این ساز همواره از نظر آهنگسازان موردکم لطفی قرار می‌گیرد.
به عنوان هنرآموز و مدرسی که از سال 1366 تاکنون به تربیت هنرجویان می‌پردازد، هنرجویان فعلی را چگونه می‌بینید؟
بسیار عالی. با فراهم شدن امکانات مناسب‌تر نسبت به گذشته و انتشار کتاب‌ها و آثار مختلف، مسلما شرایط برای فراگیری بهتر شده ولی این نکته را نباید فراموش کرد که از قدیم علاقه‌مندان واقعی و عاشقان این ساز تمامی سختی‌ها و کاستی‌های آن را به جان خریده و با پشتکار و ممارست به نتیجه مطلوب می‌رسیدند. ولی عده‌ای هم هستند که با فراهم شدن تمامی این امکانات باز به دنبال شرایط سهل‌تر و ساده‌تر هستند و به قولی می‌خواهند ره صدساله را یک‌شبه بپیمایند.
با توجه به دو شیوه نت‌نگاری در ساز تنبک، یعنی شیوه سه‌خطی و یک‌خطی، نظرتان در مورد این دو شیوه نت‌نگاری چیست؟
نحوه نگارش نت‌های تنبک که از گذشته تا به امروز مورد استفاده قرار گرفته است، در هر دو شیوه جوابگوی نیاز اساتید و هنرجویان بوده و هدف اصلی را که حفظ و ثبت ریتم‌های این ساز است، تامین کرده و طی چندین سال مورد قبول قرار گرفته است.
نظرتان درباره استفاده از سازهای بومی ایران یا برخی از سازهای کوبه‌ای غربی در ارکسترهای موسیقی ایرانی چیست؟
استفاده صحیح و مناسب از سازهای کوبه‌ای، چه از نوع بومی و چه از نوع غربی می‌تواند تاثیرات مثبتی در مسیر پیشرفت و تکامل موسیقی ایرانی داشته باشد که البته به سلیقه و نوع به‌کارگیری آن نیز بستگی دارد.
تاکنون آثار بسیاری از شما به همراه وحید اسداللهی (نوازنده نقاره) منتشر شده است. آیا برای این همکاری برنامه ویژه‌ای دارید؟
همکاری من با آقای اسداللهی به دوستی ما از سال‌ها پیش تاکنون برمی‌گردد. در این سال‌ها ما خیلی با هم ساز زده‌ایم و با روحیات یکدیگر آشنایی کامل داریم پس طبعا خواستیم آن را با مخاطب خود تقسیم کنیم.
چرا در زمینه اجرای صحنه‌ای کم‌کار شده‌اید و صرفا تمرکزتان روی آموزش است؟
کم‌کار نشده‌ام، باید کاری باشد که بپسندم و مورد قبولم باشد یعنی در واقع میزان حضور و نقش تنبک در کاری که انجام می‌دهم برایم مهم است و این باعث می‌شود که هر کاری را انجام ندهم.
آینده تنبک و تنبک‌نوازی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
آینده بسیار خوب و روشنی برای این ساز می‌بینم چراکه از نظر تکثیر آثار موسیقایی متنوع و اجراهای مختلف پیشرفت‌های خوبی صورت گرفته و در مورد این ساز هم اتفاقات خوبی افتاده است ولی متاسفانه آثار صوتی کمی در ارتباط با این ساز به صورت تنها در بازار وجود دارد چرا که متاسفانه شرکت‌ها و موسسات فرهنگی که به نوعی ارایه‌دهنده بخشی از این خوراک فرهنگی جامعه هستند، ذايقه مردم را به سمت کارهای با کلام سوق می‌دهند و بیشتر سرمایه‌گذاری خود را روی کارهایی باکلام متمرکز می‌کنند. این درحالی است که فعالیت فرهنگی باید به‌گونه‌ای باشد که تمامی سلایق مختلف را دربرگیرد و صرفا به بازگشت سرمایه منتهی نشود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.