|

میراث مستند ایران پیام‌آور صلح و امید

فرهاد نظری.مدیرکل دفتر ثبت آثار و حفظ و احیای میراث معنوی و طبیعی

روزگار پُرتنش و پُرآشوبی است. امروز مردم جهان بیش از هر وقت دیگری، نیازمند صلح و دوستی، اعتدال و امید و پرهیز از افراطی‌گری و تندروی هستند. در این اوضاع و احوال، به‌راستی چه کسی بهتر از شیخ مصلح‌الدین سعدی شیرازی - که رحمت خدا بر او باد- می‌تواند با کلام سِحرانگیزش پیام صلح و دوستی و امید را به جهانیان عرضه کند و جهانیان آن را به گوش جان بنیوشند؟ سال گذشته در چنین ایامی بود که سازمان علمی، فرهنگی و تربیتی ملل متحد (UNESCO) کلیات سعدی را به‌ عنوان میراث فکری بشریت در فهرست حافظه جهانی (Memory of the World) به ثبت رساند. به‌راستی جهانِ بدون سعدی و همانندان او، جهان زیبایی نیست. سعدی پیام‌آور صلح و امید است و چه نیکوست که فهرست حافظه بشری با آثاری از سعدی، فردوسی، نظامی و ابوریحان آراسته و معتبر می‌شود. فقط کلام و آثار سعدی نیست که موجب آبرو و اعتبار حافظه بشری شده است. وقتی شاهنامه بایسنقری در حافظه جهانی قرار گرفت، در حق شاهنامه گفتند: کتابی که با ستایش خِرَد آغاز شده باشد فقط متعلق به ایرانیان نیست، بلکه به بشریت تعلق دارد.
خرد بهتر از هرچه ایزد بداد
ستایش خرد را به از راه داد
خرد رهنمای و خرد دلگشای
خرد دست گیرد به هر دو سرای
شاید مفاخر و اندیشمندان هیچ کشوری به اندازه اندیشمندان ایرانی در ستایش خرد، صلح و دوستی، عشق و امید، آثاری گران‌بها از خود به جای نگذاشته باشند. آثاری که اندیشه بشریت را متأثر کرده و در همه زمان‌ها و مکان‌ها مایه مباهات و ترقی افکار انسان‌دوستانه بوده است. ایران‌زمین در عرصه علوم و فنون بزرگانی مانند رازی، ابوریحان، ابن‌سینا، خوارزمی، فارابی، خواجه نصیر، بیرجندی و کاشانی به جهان عرضه کرده است. مورخان علم گفته‌اند اگر بنا باشد تاریخ جهان را براساس خدمات دانشمندان نخبه و زبده هر عصری دوره‌بندی کنیم، باید سده پنجم قمری/ یازدهم میلادی را بحق قرن ابوریحان بنامیم. مایه بخت‌یاری است که جمهوری اسلامی ایران اثر ارزشمند این دانشمند گران‌سنگ را به یونسکو پیشنهاد کرده و در فهرست حافظه جهانی به ثبت رسانده است؛ مقصود کتاب التفهیم است. در زمینه میراث دیداری و شنیداری، امروز سینمای ایران یکی از درخشان‌ترین سینماهاست و عکاسان ایرانی جزء برترین عکاسان جهان هستند. ریشه این موفقیت در پیشگامی ایران در این حوزه‌هاست. ایران در زمره نخستین کشورهای جهان است که عکاسی و سینما در آن پا گرفت. آلبوم‌خانه کاخ گلستان که جزء غنی‌ترین و قدیمی‌ترین آرشیوهای عکس دنیا است گواه سخن بنده است. کنفرانس عمومی در سال 2005 تصمیم گرفت به سبب اهمیت میراث دیداری و شنیداری و خطرپذیربودن آن، روز 27 اکتبر را به این موضوع اختصاص دهد؛ چنان‌که در بیانیه یونسکو مندرج است ما بیش از 10 تا 15 سال بیشتر فرصت نداریم میراث دیداری و شنیداری را از معرض نابودی نجات دهیم. پیشنهاد می‌کنم کارگروه ویژه‌ای ذیل یونسکو شکل بگیرد و راهکاری برای نجات میراث دیداری و شنیداری کشورهایی که گرفتار جنگ و تروریسم هستند و میراث‌شان در معرض زوال، غارت و نابودی است، چاره کند.

روزگار پُرتنش و پُرآشوبی است. امروز مردم جهان بیش از هر وقت دیگری، نیازمند صلح و دوستی، اعتدال و امید و پرهیز از افراطی‌گری و تندروی هستند. در این اوضاع و احوال، به‌راستی چه کسی بهتر از شیخ مصلح‌الدین سعدی شیرازی - که رحمت خدا بر او باد- می‌تواند با کلام سِحرانگیزش پیام صلح و دوستی و امید را به جهانیان عرضه کند و جهانیان آن را به گوش جان بنیوشند؟ سال گذشته در چنین ایامی بود که سازمان علمی، فرهنگی و تربیتی ملل متحد (UNESCO) کلیات سعدی را به‌ عنوان میراث فکری بشریت در فهرست حافظه جهانی (Memory of the World) به ثبت رساند. به‌راستی جهانِ بدون سعدی و همانندان او، جهان زیبایی نیست. سعدی پیام‌آور صلح و امید است و چه نیکوست که فهرست حافظه بشری با آثاری از سعدی، فردوسی، نظامی و ابوریحان آراسته و معتبر می‌شود. فقط کلام و آثار سعدی نیست که موجب آبرو و اعتبار حافظه بشری شده است. وقتی شاهنامه بایسنقری در حافظه جهانی قرار گرفت، در حق شاهنامه گفتند: کتابی که با ستایش خِرَد آغاز شده باشد فقط متعلق به ایرانیان نیست، بلکه به بشریت تعلق دارد.
خرد بهتر از هرچه ایزد بداد
ستایش خرد را به از راه داد
خرد رهنمای و خرد دلگشای
خرد دست گیرد به هر دو سرای
شاید مفاخر و اندیشمندان هیچ کشوری به اندازه اندیشمندان ایرانی در ستایش خرد، صلح و دوستی، عشق و امید، آثاری گران‌بها از خود به جای نگذاشته باشند. آثاری که اندیشه بشریت را متأثر کرده و در همه زمان‌ها و مکان‌ها مایه مباهات و ترقی افکار انسان‌دوستانه بوده است. ایران‌زمین در عرصه علوم و فنون بزرگانی مانند رازی، ابوریحان، ابن‌سینا، خوارزمی، فارابی، خواجه نصیر، بیرجندی و کاشانی به جهان عرضه کرده است. مورخان علم گفته‌اند اگر بنا باشد تاریخ جهان را براساس خدمات دانشمندان نخبه و زبده هر عصری دوره‌بندی کنیم، باید سده پنجم قمری/ یازدهم میلادی را بحق قرن ابوریحان بنامیم. مایه بخت‌یاری است که جمهوری اسلامی ایران اثر ارزشمند این دانشمند گران‌سنگ را به یونسکو پیشنهاد کرده و در فهرست حافظه جهانی به ثبت رسانده است؛ مقصود کتاب التفهیم است. در زمینه میراث دیداری و شنیداری، امروز سینمای ایران یکی از درخشان‌ترین سینماهاست و عکاسان ایرانی جزء برترین عکاسان جهان هستند. ریشه این موفقیت در پیشگامی ایران در این حوزه‌هاست. ایران در زمره نخستین کشورهای جهان است که عکاسی و سینما در آن پا گرفت. آلبوم‌خانه کاخ گلستان که جزء غنی‌ترین و قدیمی‌ترین آرشیوهای عکس دنیا است گواه سخن بنده است. کنفرانس عمومی در سال 2005 تصمیم گرفت به سبب اهمیت میراث دیداری و شنیداری و خطرپذیربودن آن، روز 27 اکتبر را به این موضوع اختصاص دهد؛ چنان‌که در بیانیه یونسکو مندرج است ما بیش از 10 تا 15 سال بیشتر فرصت نداریم میراث دیداری و شنیداری را از معرض نابودی نجات دهیم. پیشنهاد می‌کنم کارگروه ویژه‌ای ذیل یونسکو شکل بگیرد و راهکاری برای نجات میراث دیداری و شنیداری کشورهایی که گرفتار جنگ و تروریسم هستند و میراث‌شان در معرض زوال، غارت و نابودی است، چاره کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.