|

برخی مدیران رفع تکلیفی کار می‌کنند

کیانا آذر: سیدعلیرضا کریمی‌صارمی، مدیریت سی‌وسومین جشنواره بین‌الملل فیلم کوتاه تهران را برعهده دارد. او که یکی از نخستین حلقه‌های مؤسس انجمن سینمای جوان است، در این دوره شیوه برگزاری، طراحی برنامه‌ها و نظم برنامه‌ها را مدیریت می‌کند. او که سال گذشته با عنوان مشاور در کنار فرید فرخنده‌کیش، دبیر‌ جشنواره، بر شیوه برگزاری جشنواره نظارت می‌کرد، امسال به صورت مستقیم وارد بحث اجرائی شد تا جشنواره‌ای متفاوت را نسبت به دوره‌های پیشین رقم بزند. کریمی ‌صارمی سی‌وسومین دوره جشنواره فیلم کوتاه تهران را که از 18 تا 24 آبان برگزار شد، مجموعه‌ای از برنامه‌های متنوع می‌داند که با تفکر ایجاد دستاورد هنری در قالب جشنواره رقم خورده است. با او گفت‌وگويي کرده‌ایم که در ادامه می‌خوانید.

دلیل عناوینی که برای شش روز جشنواره انتخاب کردید و پرداخت به این سوژه‌ها چیست؟
نام‌گذاری‌ها با هدف ایجاد فضایی مشترک میان حوزه‌های مختلف و فیلم کوتاه انجام شد. به همین تناسب، نخستین روز با عنوان محیط ‌زیست نام گرفت و تلاش کردیم با شیوه متفاوت به این موضوع در جشنواره بپردازیم. روز دوم برگزاری به نمایشگاه تخصصی کتاب اختصاص دارد و روز سوم به نام اسلام و صلح جهانی که اختصاص به موضوع علم در خدمت صلح و توسعه داشت، نام گرفت. چهارمین روز با عنوان خلاقیت در سینما، روز عباس کیارستمی و بزرگداشتی برای ایشان بود. دانشجویان سینما پنجمین روز جشنواره را به خود اختصاص داده‌اند و روز پاياني «چهل شاهد» نام گرفت.
یک روز را با نام خلاقیت و سینما نام‌گذاری کردید و یک روز را به نام دانشجویان سینما. این دور روز را هم توضیح بدهید.
بله. یکی از روزهای جشنواره عنوان خلاقیت و سینما را داشت. در این روز بزرگداشتی برای استاد عباس کیارستمی برگزار شد. در این شب فیلم سیف‌‌اله صمدیان درباره عباس کیارستمی و فیلم دانش‌آموختگان کلاس‌های کیارستمی نمایش داده شد. اما روز پنجم، روزی را برای دانشجویان سینما بود؛ دانشجویانی که روزی تبدیل به فیلم‌سازان این کشور می‌شوند، اما در زمان دانشجویی هیچ‌گاه اتفاقی برای آنان رقم نمی‌خورد. به همین خاطر تصمیم گرفتیم در این روز یک برنامه ویژه برای دانشجویان ترتیب بدهیم.
و روز پایانی، چهل شاهد؟
در سال‌های ابتدایی جنگ، ستاد تبلیغات جنگ عده‌ای از دانش‌آموزان جنوبی را کنار هم قرار می‌دهد و گروهی با عنوان 40 شاهد شکل می‌گیرد. این نوجوانانِ علاقه‌مند به کار فیلم‌برداری و عکاسی، با دوربین‌های سوپرهشت از عملیات‌ها فیلم تهیه می‌کردند؛ فیلم‌های جذاب و پرقدرتی از فضای واقعی آن زمان جنگ که بسیاری از مردم آن را ندیده‌اند. با وجود کار ارزشمندی که این نوجوانان انجام دادند، در تمام این سال‌ها آن‌طور که شایسته بوده، به آنها توجه نشده و بیشتر به ‌عنوان یک کار آرشیوی از آن استفاده شده است. البته بخشی از این فیلم‌ها در دسترس نیست و ما نیز با وجود همه تلاش‌هایمان نتوانستیم آنها را پیدا کنیم؛ اما بخشی از این فیلم‌ها در بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع‌ مقدس موجود است که به کمک یکی از دوستان آنها را در اختیار داریم تا آغازگر جشنواره سی‌وسوم، نمایش این آثار باشد. درواقع با افتخار این کار را برای ارج‌نهادن به مقام شامخ تمام شهدای هشت سال دفاع مقدس، ارزش‌گذاری به خانواده شهدا و تمام فیلم‌سازان جوانی که در سال‌های جنگ شهید، مفقودالاثر یا جانباز شده‌اند، اما آثارشان به‌جامانده، انجام دادیم. ما به ‌عنوان مدیران و دلسوزان فرهنگ این کشور، وظیفه داریم بخشی از این تصاویر را که بدون هیچ چشمداشتی و تنها به خاطر حس وظیفه‌ای که آن زمان احساس می‌شده، تهیه شده، در اختیار جوانان امروز قرار بدهیم تا از نظر فکری و حسی با کسانی که آن سال‌ها این ایثار و ازخودگذشتگی را انجام داده‌اند، همراه شوند. علاوه‌براین تعدادی از بازماندگان گروه 40 شاهد میهمان این مراسم بودند و از سوی جوان‌ترین فیلم‌ساز جشنواره و خانواده یکی از شهدای مدافعان حرم از آنها تقدیر شد.
هرکدام از برنامه‌هایی که برای هفت روز جشنواره طراحی شده، بخشی از فیلم‌سازان را درگیر کرد؛ چه برنامه‌ای برای مشارکت و حضور مردم عادی در جشنواره داشتید؟
براساس اطلاع‌رسانی‌ای که صورت گرفت، همه علاقه‌مندان سینما و به‌ویژه فیلم کوتاه، می‌توانستند در این جشنواره حضور داشته باشند؛ چراکه این رویداد تنها مختص به خانواده فیلم کوتاه نیست. واقعیت این است که در عصر دیجیتال خانواده فیلم کوتاه آن‌قدر گسترده شده است که هر فردی با یک گوشی دیجیتال به نوعی تجربه ساخت فیلم کوتاه را داشته. به‌ همین ‌دلیل جشنواره می‌تواند مأمنی باشد برای دیدن فیلم‌های متنوع، برنامه‌های مختلف و شنیدن دیدگاه و نظرات فیلم‌سازان این حیطه که در نوع خود برایشان جذاب خواهد بود.
روزهایی که در جشنواره نام‌گذاری کردید با توجه به اهدافی که دنبال می‌کنند، شبیه یک تلنگر خوب است؛ اما این اهداف در طول سال از طرف انجمن پیگیری خواهد شد یا به‌ عنوان یک تلنگر از این جشنواره به یادگار خواهد ماند؟
همان‌طور که اطلاع دارید همواره جشنواره‌ها خط و ربط‌دهنده یک‌سری فعالیت‌هاي فرهنگی بوده‌اند؛ برای مثال اگر ما درباره محیط ‌زیست صحبت می‌کنیم، قصدمان این است که نگاه فیلم‌سازان را به این امر معطوف کنیم. اگر موضوع کتاب و کتاب‌خوانی را مطرح می‌کنیم نگاه فیلم‌ساز را متوجه مقوله اقتباس در سینما خواهیم کرد. صحبت درباره گروه 40 شاهد محرکی است تا نظر فیلم‌سازان به تولید فیلم به موضوع دفاع مقدس جلب شود. این اتفاقی است که در جشنواره رقم خورد و مطمئنا انجمن سینمای جوانان ایران از تولید مضامینی که در جشنواره مطرح شده است، حمایت خواهد کرد.
در بخشی از حرف‌هایتان به این موضوع اشاره کردید که در تلاشید تا در برگزاری جشنواره فیلم کوتاه به استاندارد نزدیک شوید. به نظرتان حالا، پس از برگزاری سی‌وسومین دوره چقدر به استانداردهای جهانی برگزاری یک جشنواره سینمایی نزدیک شده‌اید؟
این تلاشی قابل احترام است اما اینکه چقدر می‌توانیم به آن نزدیک شویم را نمی‌دانم. ممکن است هیچ‌گاه نتوانیم به صورت صددرصد به استانداردها برسیم، اما در مواردی که امکانش و توانش را داشتیم همه تلاش‌مان را کرده‌ایم. مواردی مثل چگونگی نمایش فیلم‌ها، سالن‌های نمایش‌دهنده و برنامه‌ریزی برای ایجاد یک فضای فرهنگی در برنامه‌ریزی‌های ما وجود داشتند و به آنها توجه شده است. واقعیت این است که امسال ما جشنواره‌ای با برنامه‌های مختلف داشتیم که بخشی از کار را برای میهمانان هم سخت کرد. اما درنهایت رسیدن به این استانداردها منوط به امکاناتی است که در کشورمان داریم و بخشی از آن هم به شناختمان از برگزاری فستیوال‌های جهانی برمی‌گردد که بی‌اغراق می‌توانم بگویم ما گاهی حتی از این استانداردها جلوتر هم بوده‌ایم.
جشنواره فیلم کوتاه به تناسب پیشینه و سابقه علاوه بر جایگاه معتبری که در کشور دارد در میان جشنواره‌های جهانی نیز شناخته شده است. به نظر شما این جشنواره در کدام رتبه‌بندی جهانی قرار می‌گیرد؟
نمی‌خواهم پاسخ اغراق‌آمیز بدهم یا حس ناسیونالیستی‌ام باعث شود صحبتی غیرواقعی را مطرح کنم؛ اما باید بگویم این جشنواره آن‌قدر در جهان مورد توجه قرار گرفته که از 117 کشور فیلم برایش ارسال کرده‌اند. اگر همین موضوع را معیار قرار دهیم که اکثر فیلم‌سازان جهان با توجه به شناخت قبلی‌ای که نسبت به یک جشنواره دارند اثرشان را برای آن ارسال می‌کنند، پس می‌توان نتیجه گرفت این جشنواره از اعتبار و جایگاه خوبی برخوردار است. اما اینکه بخواهم این جشنواره را با جشنواره‌های دیگر قیاس کنم، این کار را نخواهم کرد؛ چراکه معتقدم جشنواره فیلم کوتاه تهران جایگاه ویژه خود را دارد و تنها در صورتی که یک نفر بی‌طرف، همه این جشنواره‌ها را از نزدیک ببیند و با توجه به شاخصه‌های مد نظر آنها را ارزیابی کند، تنها می‌تواند از رتبه آن در مقیاس جهان بگوید. با وجود این، می‌توانم بگویم جشنواره فیلم کوتاه یکی از پرمخاطب‌ترین جشنواره‌های کشور است.
مشکل کمبود بودجه فرهنگ و هنر مقوله‌ای مختص به دولت خاص نیست و در همه دولت‌های این مشکل وجود داشته؛ با اشراف بر این معضل به نظرتان چرا نباید تأمین بودجه اتفاقات فرهنگی‌ای مثل جشنواره از بنگاه‌های اقتصادی که فعالیت فرهنگی‌ای انجام نمی‌دهند و شاید حتی شناختی از این حوزه نیز نداشته باشند، انجام شود؟ و آیا امسال جشنواره فیلم کوتاه به فکر حضور اسپانسرهای مالی بود؟
نه چنین چیزی در این دوره از جشنواره وجود نداشت. دلیلش نیز این است که با مراجعه به هرکدام از این بنگاه‌هایی که توان حمایت مالی دارند، با اظهار بی‌پولی آنها مواجه شدیم. اما این اتفاق در جهان مرسوم است. همان‌طور که دیده‌اید بزرگ‌ترین جشنواره‌های جهان چه در حوزه سینما و چه حوزه‌های دیگر از اسپانسرهایی کمک مالی گرفته‌اند که صرفا بنگاه اقتصادی هستند. پس با یک حامی مالی و یک مدیریت درست فرهنگی و حذف برنامه‌های زائد جشنواره‌ای، رخدادی را رقم می‌‌زنند که بیشتر از اتفاقات مشابه در ایران کاربردی هستند. اما در ایران این اتفاق یا از اساس رخ نمی‌دهد یا در موارد اندک چنین حمایتی تنها برای برخی از سازمان‌ها که ارتباط سیاسی قدرتمند دارند، رخ می‌دهد.

کیانا آذر: سیدعلیرضا کریمی‌صارمی، مدیریت سی‌وسومین جشنواره بین‌الملل فیلم کوتاه تهران را برعهده دارد. او که یکی از نخستین حلقه‌های مؤسس انجمن سینمای جوان است، در این دوره شیوه برگزاری، طراحی برنامه‌ها و نظم برنامه‌ها را مدیریت می‌کند. او که سال گذشته با عنوان مشاور در کنار فرید فرخنده‌کیش، دبیر‌ جشنواره، بر شیوه برگزاری جشنواره نظارت می‌کرد، امسال به صورت مستقیم وارد بحث اجرائی شد تا جشنواره‌ای متفاوت را نسبت به دوره‌های پیشین رقم بزند. کریمی ‌صارمی سی‌وسومین دوره جشنواره فیلم کوتاه تهران را که از 18 تا 24 آبان برگزار شد، مجموعه‌ای از برنامه‌های متنوع می‌داند که با تفکر ایجاد دستاورد هنری در قالب جشنواره رقم خورده است. با او گفت‌وگويي کرده‌ایم که در ادامه می‌خوانید.

دلیل عناوینی که برای شش روز جشنواره انتخاب کردید و پرداخت به این سوژه‌ها چیست؟
نام‌گذاری‌ها با هدف ایجاد فضایی مشترک میان حوزه‌های مختلف و فیلم کوتاه انجام شد. به همین تناسب، نخستین روز با عنوان محیط ‌زیست نام گرفت و تلاش کردیم با شیوه متفاوت به این موضوع در جشنواره بپردازیم. روز دوم برگزاری به نمایشگاه تخصصی کتاب اختصاص دارد و روز سوم به نام اسلام و صلح جهانی که اختصاص به موضوع علم در خدمت صلح و توسعه داشت، نام گرفت. چهارمین روز با عنوان خلاقیت در سینما، روز عباس کیارستمی و بزرگداشتی برای ایشان بود. دانشجویان سینما پنجمین روز جشنواره را به خود اختصاص داده‌اند و روز پاياني «چهل شاهد» نام گرفت.
یک روز را با نام خلاقیت و سینما نام‌گذاری کردید و یک روز را به نام دانشجویان سینما. این دور روز را هم توضیح بدهید.
بله. یکی از روزهای جشنواره عنوان خلاقیت و سینما را داشت. در این روز بزرگداشتی برای استاد عباس کیارستمی برگزار شد. در این شب فیلم سیف‌‌اله صمدیان درباره عباس کیارستمی و فیلم دانش‌آموختگان کلاس‌های کیارستمی نمایش داده شد. اما روز پنجم، روزی را برای دانشجویان سینما بود؛ دانشجویانی که روزی تبدیل به فیلم‌سازان این کشور می‌شوند، اما در زمان دانشجویی هیچ‌گاه اتفاقی برای آنان رقم نمی‌خورد. به همین خاطر تصمیم گرفتیم در این روز یک برنامه ویژه برای دانشجویان ترتیب بدهیم.
و روز پایانی، چهل شاهد؟
در سال‌های ابتدایی جنگ، ستاد تبلیغات جنگ عده‌ای از دانش‌آموزان جنوبی را کنار هم قرار می‌دهد و گروهی با عنوان 40 شاهد شکل می‌گیرد. این نوجوانانِ علاقه‌مند به کار فیلم‌برداری و عکاسی، با دوربین‌های سوپرهشت از عملیات‌ها فیلم تهیه می‌کردند؛ فیلم‌های جذاب و پرقدرتی از فضای واقعی آن زمان جنگ که بسیاری از مردم آن را ندیده‌اند. با وجود کار ارزشمندی که این نوجوانان انجام دادند، در تمام این سال‌ها آن‌طور که شایسته بوده، به آنها توجه نشده و بیشتر به ‌عنوان یک کار آرشیوی از آن استفاده شده است. البته بخشی از این فیلم‌ها در دسترس نیست و ما نیز با وجود همه تلاش‌هایمان نتوانستیم آنها را پیدا کنیم؛ اما بخشی از این فیلم‌ها در بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع‌ مقدس موجود است که به کمک یکی از دوستان آنها را در اختیار داریم تا آغازگر جشنواره سی‌وسوم، نمایش این آثار باشد. درواقع با افتخار این کار را برای ارج‌نهادن به مقام شامخ تمام شهدای هشت سال دفاع مقدس، ارزش‌گذاری به خانواده شهدا و تمام فیلم‌سازان جوانی که در سال‌های جنگ شهید، مفقودالاثر یا جانباز شده‌اند، اما آثارشان به‌جامانده، انجام دادیم. ما به ‌عنوان مدیران و دلسوزان فرهنگ این کشور، وظیفه داریم بخشی از این تصاویر را که بدون هیچ چشمداشتی و تنها به خاطر حس وظیفه‌ای که آن زمان احساس می‌شده، تهیه شده، در اختیار جوانان امروز قرار بدهیم تا از نظر فکری و حسی با کسانی که آن سال‌ها این ایثار و ازخودگذشتگی را انجام داده‌اند، همراه شوند. علاوه‌براین تعدادی از بازماندگان گروه 40 شاهد میهمان این مراسم بودند و از سوی جوان‌ترین فیلم‌ساز جشنواره و خانواده یکی از شهدای مدافعان حرم از آنها تقدیر شد.
هرکدام از برنامه‌هایی که برای هفت روز جشنواره طراحی شده، بخشی از فیلم‌سازان را درگیر کرد؛ چه برنامه‌ای برای مشارکت و حضور مردم عادی در جشنواره داشتید؟
براساس اطلاع‌رسانی‌ای که صورت گرفت، همه علاقه‌مندان سینما و به‌ویژه فیلم کوتاه، می‌توانستند در این جشنواره حضور داشته باشند؛ چراکه این رویداد تنها مختص به خانواده فیلم کوتاه نیست. واقعیت این است که در عصر دیجیتال خانواده فیلم کوتاه آن‌قدر گسترده شده است که هر فردی با یک گوشی دیجیتال به نوعی تجربه ساخت فیلم کوتاه را داشته. به‌ همین ‌دلیل جشنواره می‌تواند مأمنی باشد برای دیدن فیلم‌های متنوع، برنامه‌های مختلف و شنیدن دیدگاه و نظرات فیلم‌سازان این حیطه که در نوع خود برایشان جذاب خواهد بود.
روزهایی که در جشنواره نام‌گذاری کردید با توجه به اهدافی که دنبال می‌کنند، شبیه یک تلنگر خوب است؛ اما این اهداف در طول سال از طرف انجمن پیگیری خواهد شد یا به‌ عنوان یک تلنگر از این جشنواره به یادگار خواهد ماند؟
همان‌طور که اطلاع دارید همواره جشنواره‌ها خط و ربط‌دهنده یک‌سری فعالیت‌هاي فرهنگی بوده‌اند؛ برای مثال اگر ما درباره محیط ‌زیست صحبت می‌کنیم، قصدمان این است که نگاه فیلم‌سازان را به این امر معطوف کنیم. اگر موضوع کتاب و کتاب‌خوانی را مطرح می‌کنیم نگاه فیلم‌ساز را متوجه مقوله اقتباس در سینما خواهیم کرد. صحبت درباره گروه 40 شاهد محرکی است تا نظر فیلم‌سازان به تولید فیلم به موضوع دفاع مقدس جلب شود. این اتفاقی است که در جشنواره رقم خورد و مطمئنا انجمن سینمای جوانان ایران از تولید مضامینی که در جشنواره مطرح شده است، حمایت خواهد کرد.
در بخشی از حرف‌هایتان به این موضوع اشاره کردید که در تلاشید تا در برگزاری جشنواره فیلم کوتاه به استاندارد نزدیک شوید. به نظرتان حالا، پس از برگزاری سی‌وسومین دوره چقدر به استانداردهای جهانی برگزاری یک جشنواره سینمایی نزدیک شده‌اید؟
این تلاشی قابل احترام است اما اینکه چقدر می‌توانیم به آن نزدیک شویم را نمی‌دانم. ممکن است هیچ‌گاه نتوانیم به صورت صددرصد به استانداردها برسیم، اما در مواردی که امکانش و توانش را داشتیم همه تلاش‌مان را کرده‌ایم. مواردی مثل چگونگی نمایش فیلم‌ها، سالن‌های نمایش‌دهنده و برنامه‌ریزی برای ایجاد یک فضای فرهنگی در برنامه‌ریزی‌های ما وجود داشتند و به آنها توجه شده است. واقعیت این است که امسال ما جشنواره‌ای با برنامه‌های مختلف داشتیم که بخشی از کار را برای میهمانان هم سخت کرد. اما درنهایت رسیدن به این استانداردها منوط به امکاناتی است که در کشورمان داریم و بخشی از آن هم به شناختمان از برگزاری فستیوال‌های جهانی برمی‌گردد که بی‌اغراق می‌توانم بگویم ما گاهی حتی از این استانداردها جلوتر هم بوده‌ایم.
جشنواره فیلم کوتاه به تناسب پیشینه و سابقه علاوه بر جایگاه معتبری که در کشور دارد در میان جشنواره‌های جهانی نیز شناخته شده است. به نظر شما این جشنواره در کدام رتبه‌بندی جهانی قرار می‌گیرد؟
نمی‌خواهم پاسخ اغراق‌آمیز بدهم یا حس ناسیونالیستی‌ام باعث شود صحبتی غیرواقعی را مطرح کنم؛ اما باید بگویم این جشنواره آن‌قدر در جهان مورد توجه قرار گرفته که از 117 کشور فیلم برایش ارسال کرده‌اند. اگر همین موضوع را معیار قرار دهیم که اکثر فیلم‌سازان جهان با توجه به شناخت قبلی‌ای که نسبت به یک جشنواره دارند اثرشان را برای آن ارسال می‌کنند، پس می‌توان نتیجه گرفت این جشنواره از اعتبار و جایگاه خوبی برخوردار است. اما اینکه بخواهم این جشنواره را با جشنواره‌های دیگر قیاس کنم، این کار را نخواهم کرد؛ چراکه معتقدم جشنواره فیلم کوتاه تهران جایگاه ویژه خود را دارد و تنها در صورتی که یک نفر بی‌طرف، همه این جشنواره‌ها را از نزدیک ببیند و با توجه به شاخصه‌های مد نظر آنها را ارزیابی کند، تنها می‌تواند از رتبه آن در مقیاس جهان بگوید. با وجود این، می‌توانم بگویم جشنواره فیلم کوتاه یکی از پرمخاطب‌ترین جشنواره‌های کشور است.
مشکل کمبود بودجه فرهنگ و هنر مقوله‌ای مختص به دولت خاص نیست و در همه دولت‌های این مشکل وجود داشته؛ با اشراف بر این معضل به نظرتان چرا نباید تأمین بودجه اتفاقات فرهنگی‌ای مثل جشنواره از بنگاه‌های اقتصادی که فعالیت فرهنگی‌ای انجام نمی‌دهند و شاید حتی شناختی از این حوزه نیز نداشته باشند، انجام شود؟ و آیا امسال جشنواره فیلم کوتاه به فکر حضور اسپانسرهای مالی بود؟
نه چنین چیزی در این دوره از جشنواره وجود نداشت. دلیلش نیز این است که با مراجعه به هرکدام از این بنگاه‌هایی که توان حمایت مالی دارند، با اظهار بی‌پولی آنها مواجه شدیم. اما این اتفاق در جهان مرسوم است. همان‌طور که دیده‌اید بزرگ‌ترین جشنواره‌های جهان چه در حوزه سینما و چه حوزه‌های دیگر از اسپانسرهایی کمک مالی گرفته‌اند که صرفا بنگاه اقتصادی هستند. پس با یک حامی مالی و یک مدیریت درست فرهنگی و حذف برنامه‌های زائد جشنواره‌ای، رخدادی را رقم می‌‌زنند که بیشتر از اتفاقات مشابه در ایران کاربردی هستند. اما در ایران این اتفاق یا از اساس رخ نمی‌دهد یا در موارد اندک چنین حمایتی تنها برای برخی از سازمان‌ها که ارتباط سیاسی قدرتمند دارند، رخ می‌دهد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.