|

تكثير تأسف بر انگيز ترامپ

نویسنده شبح پشت نقاب دونالد

افراط! این واژه‌ای است که ترامپ می‌خواهد آن را به‌عنوان صفت خود در ذهن جهانیان جا بیندازد و برای رسیدن به چنین تصویری از هیچ کاری فروگذار نمی‌کند، به‌ویژه اکنون که قرعه به نام او افتاده و خود را رئیس‌جمهور آمریکا می‌بیند. اما این فقط نردبان سیاست نیست که دونالد ترامپ با افراط‌کاری سعی در بالارفتن از آن دارد. او براساس آثاری که نوشته و تعدادی از آنها حتی به فارسی هم ترجمه شده‌اند، نشان داده در بالارفتن از پله‌های موفقیت هم به همین اندازه اهل افراط‌کردن است.
از سال 88 به این‌سو، دست‌کم هشت کتاب از دونالد ترامپ به فارسی ترجمه شده‌اند که هر کدام از آنها، آینه‌ای از مردی است که می‌خواهد جهان را براساس تزهای خود در حوزه اقتصادی و فردی بسازد. در این کتاب‌ها، او چهره‌ای از خود ساخته که می‌تواند به رهبر معنوی شکست‌خورده‌ها بدل شود؛ تصویر مردی کارآفرین، مدرسِ درس‌های سخت زندگی و کسی که می‌خواهد از بازنده‌های اقتصادی، ‌میلیونرهای نسل بعد را بسازد. شاید به‌همین‌دلیل است هم‌زمان با برگزاری انتخابات آمریکا و شهرتی که ترامپ در کارزارهای انتخاباتی برای خودش دست‌وپا کرد، کتاب‌فروشی‌های ایران نیز، کم‌کم شاهد مشتری‌هایی بودند که دنبال دونالد ترامپ و آثارش می‌گشتند!
اما آیا واقعا مردی با خصوصیات ترامپ می‌تواند یک نویسنده باشد و اگر نویسنده است، آثارش را چگونه و در چه حوزه‌ای می‌توان ارزیابی کرد؟ تا چند ماه پیش، خوانندگان کم‌تعداد آثار او در ایران، ترامپ را نویسنده‌ای ماجراجو می‌دانستند که می‌خواهد از طریق کتاب‌هایش، راه‌های موفقیت را به مخاطب بیاموزد، اما در کارزارهای انتخاباتی بود که مصاحبه «شوارتز» با یکی از رسانه‌های معتبر آمریکا، پرده از راز ترامپ برداشت.
خوانندگان ایرانی به‌درستی نمی‌دانستند برخی از چهره‌های مشهور دنیا، برای معروفیت بیشتر دست به انتشار کتاب می‌زنند فارغ از آنکه اصولا چیزی از نوشتن بدانند یا نه. ترامپ یکی از آنها بود که می‌خواست شهرتش را در اقتصاد به دنیا صادر کند و در این راه از خلاقیت نویسنده‌ای مانند شوارتز بهره بود؛ نویسنده و روزنامه‌نگار هوشمند و دست‌به‌قلمی که به تازگی در یکی از مصاحبه‌هایش از کاری که برای شهرت ترامپ کرده، احساس پشیمانی کرده است: «روزی که دونالد ترامپ خودش را کاندیدا کرد واقعا وحشت‌زده شدم، چون دیدم به‌راحتی درباره نوشتن آن کتاب دروغ می‌گوید و فکر کردم چقدر راحت دروغ می‌گوید. اما همان موقع چیزی نگفتم چون پول خوبی از کتاب به دست آورده بودم». بعدا که کمپین ترامپ پیش می‌رود، شوارتز مصاحبه و اعلام می‌کند تصویر این بیزینس‌من موفق را من برای او ترسیم و درواقع یک خوک را بزک‌دوزک کردم. هرچه در این کتاب آمده، همانی نیست که در واقعیت اتفاق افتاده است.
شوارتز درباره داستانِ آشنایی‌اش با دونالد ترامپ هم می‌گوید او می‌خواست مستأجران یکی از مجتمع‌های مسکونی خودش را بیرون کند و چون به‌طور قانونی اجازه این کار را نداشت، بی‌خانمان‌ها را در آنجا اسکان می‌دهد تا مستأجران خودشان بروند. درنهایت ترامپ نقشه‌اش با شکست مواجه می‌شود، ولی شوارتز مقاله‌ای دراین‌باره می‌نویسد و برخلاف انتظار، ترامپ از مقاله خوشش می‌آید. «تعجب کردم از شخصیتش، چون ظاهرا تمام چیزی که می‌خواست این بود که توجه عموم به او جلب شود و به‌عنوان آدمی گردن‌کلفت و زورگو شناخته شود».
به آدم‌هایی مانند شوارتز در دنیای کتاب، گوست‌رایدر یا نویسنده شبح می‌گویند. اصول کارشان بسیار ساده اما تخصصی است. گوست‌رایدرها استخدام می‌شوند و براساس مصاحبه‌هایی با فرد موردنظر، اطلاعات او را در آن حوزه به دست می‌آورند و بعد از پیاده‌سازی و تنظیم، به قلمی خوش مزینش می‌کنند. حاصل کار کتابی به نام فردِ کارفرما می‌شود و کارفرما هم بدل به نویسنده‌ای می‌شود که بدون حتی یک خط نوشتن شهرتی برای خود دست‌وپا کرده است.
حالا برای ایرانی‌هایی که سر در کارِ سیاست دارند و از سویی، خوانندگان پروپاقرص کتاب‌های موفقیت هستند، ترامپ دو چهره دارد؛ از یک‌سو او مردی است که برای ریاست‌جمهوری آمریکا از هیچ گزینه‌ای فروگذار نکرد و از سوی دیگر، او ‌میلیاردری است که اصول ‌میلیاردرشدنش را برای مخاطبان بسیاری از زبان‌های دنیا افشا کرده. چنین پدیده‌ای در اقتصاد آمریکا، توجیه‌پذیر است، چراکه در این کشور، همواره کتاب‌های عامه‌پسند و فرمول‌های موفقیت، از پرفروش‌ترین آثار کتاب‌فروشی‌ها بوده‌اند، اما در ایران چطور؟ آیا می‌توان گفت ترامپِ نویسنده در آثارش برای مخاطبان خود، خیرِ اقتصادی و موفقیتِ کاری می‌خواهد؟ شوارتز در مصاحبه‌اش به‌گونه‌ای به این سؤال هم جواب داده و چه بهتر از جواب‌های او که در طول زمان همکاری‌اش با ترامپ، بهتر از هرکسی او را شناخته است: «ترامپ جواب سؤال‌ها را درست نمی‌داد و دائم می‌گفت من وقت ندارم و از جواب‌دادن طفره می‌رفت. درنهایت گفت دارم کتاب زندگی‌نامه‌ام را می‌نویسم. من هم به‌شوخی گفتم یعنی هنوز زندگی‌نامه ننوشته‌ای؟ او هم گفت راست می‌گویی! بعد من گفتم اگر جای تو بودم اسم کتاب را «هنر معامله» می‌گذاشتم و ترامپ گفت اسم خوبی است، حاضری برایم بنویسی؟».
اما این همه ماجرا نبوده است. دونالد ترامپ در مصاحبه‌های مربوط به تألیف کتاب هیچ‌گاه درست‌و‌حسابی جواب نمی‌دهد و شوارتز بعد از دو، سه جلسه می‌بیند انگار ترامپ نه علاقه‌ای به مصاحبه و جواب‌دادن دارد، نه اصلا تمرکزی برای این کار. عاقبت شوارتز پیشنهاد می‌دهد با این اوضاع خودش به دفتر کار ترامپ برود و به مکالمات روزمره‌اش گوش کند. ترامپ هم موافقت می‌کند. در ضمنِ همین مکالمات بوده است که شوارتز به دروغ‌گویی دونالد ترامپ پی می‌برد و اینکه «خودش هم باورش می‌شد دروغی که دارد می‌گوید، در آن لحظه واقعیت دارد. «یا متوجه می‌شود «خیلی از سرمایه‌گذاری‌های اشتباهی او را پدرش برای او رفع‌و‌رجوع می‌کرد. او خودش هنر معامله نداشت، بلکه هربار پول پدرش نجاتش می‌داد».

افراط! این واژه‌ای است که ترامپ می‌خواهد آن را به‌عنوان صفت خود در ذهن جهانیان جا بیندازد و برای رسیدن به چنین تصویری از هیچ کاری فروگذار نمی‌کند، به‌ویژه اکنون که قرعه به نام او افتاده و خود را رئیس‌جمهور آمریکا می‌بیند. اما این فقط نردبان سیاست نیست که دونالد ترامپ با افراط‌کاری سعی در بالارفتن از آن دارد. او براساس آثاری که نوشته و تعدادی از آنها حتی به فارسی هم ترجمه شده‌اند، نشان داده در بالارفتن از پله‌های موفقیت هم به همین اندازه اهل افراط‌کردن است.
از سال 88 به این‌سو، دست‌کم هشت کتاب از دونالد ترامپ به فارسی ترجمه شده‌اند که هر کدام از آنها، آینه‌ای از مردی است که می‌خواهد جهان را براساس تزهای خود در حوزه اقتصادی و فردی بسازد. در این کتاب‌ها، او چهره‌ای از خود ساخته که می‌تواند به رهبر معنوی شکست‌خورده‌ها بدل شود؛ تصویر مردی کارآفرین، مدرسِ درس‌های سخت زندگی و کسی که می‌خواهد از بازنده‌های اقتصادی، ‌میلیونرهای نسل بعد را بسازد. شاید به‌همین‌دلیل است هم‌زمان با برگزاری انتخابات آمریکا و شهرتی که ترامپ در کارزارهای انتخاباتی برای خودش دست‌وپا کرد، کتاب‌فروشی‌های ایران نیز، کم‌کم شاهد مشتری‌هایی بودند که دنبال دونالد ترامپ و آثارش می‌گشتند!
اما آیا واقعا مردی با خصوصیات ترامپ می‌تواند یک نویسنده باشد و اگر نویسنده است، آثارش را چگونه و در چه حوزه‌ای می‌توان ارزیابی کرد؟ تا چند ماه پیش، خوانندگان کم‌تعداد آثار او در ایران، ترامپ را نویسنده‌ای ماجراجو می‌دانستند که می‌خواهد از طریق کتاب‌هایش، راه‌های موفقیت را به مخاطب بیاموزد، اما در کارزارهای انتخاباتی بود که مصاحبه «شوارتز» با یکی از رسانه‌های معتبر آمریکا، پرده از راز ترامپ برداشت.
خوانندگان ایرانی به‌درستی نمی‌دانستند برخی از چهره‌های مشهور دنیا، برای معروفیت بیشتر دست به انتشار کتاب می‌زنند فارغ از آنکه اصولا چیزی از نوشتن بدانند یا نه. ترامپ یکی از آنها بود که می‌خواست شهرتش را در اقتصاد به دنیا صادر کند و در این راه از خلاقیت نویسنده‌ای مانند شوارتز بهره بود؛ نویسنده و روزنامه‌نگار هوشمند و دست‌به‌قلمی که به تازگی در یکی از مصاحبه‌هایش از کاری که برای شهرت ترامپ کرده، احساس پشیمانی کرده است: «روزی که دونالد ترامپ خودش را کاندیدا کرد واقعا وحشت‌زده شدم، چون دیدم به‌راحتی درباره نوشتن آن کتاب دروغ می‌گوید و فکر کردم چقدر راحت دروغ می‌گوید. اما همان موقع چیزی نگفتم چون پول خوبی از کتاب به دست آورده بودم». بعدا که کمپین ترامپ پیش می‌رود، شوارتز مصاحبه و اعلام می‌کند تصویر این بیزینس‌من موفق را من برای او ترسیم و درواقع یک خوک را بزک‌دوزک کردم. هرچه در این کتاب آمده، همانی نیست که در واقعیت اتفاق افتاده است.
شوارتز درباره داستانِ آشنایی‌اش با دونالد ترامپ هم می‌گوید او می‌خواست مستأجران یکی از مجتمع‌های مسکونی خودش را بیرون کند و چون به‌طور قانونی اجازه این کار را نداشت، بی‌خانمان‌ها را در آنجا اسکان می‌دهد تا مستأجران خودشان بروند. درنهایت ترامپ نقشه‌اش با شکست مواجه می‌شود، ولی شوارتز مقاله‌ای دراین‌باره می‌نویسد و برخلاف انتظار، ترامپ از مقاله خوشش می‌آید. «تعجب کردم از شخصیتش، چون ظاهرا تمام چیزی که می‌خواست این بود که توجه عموم به او جلب شود و به‌عنوان آدمی گردن‌کلفت و زورگو شناخته شود».
به آدم‌هایی مانند شوارتز در دنیای کتاب، گوست‌رایدر یا نویسنده شبح می‌گویند. اصول کارشان بسیار ساده اما تخصصی است. گوست‌رایدرها استخدام می‌شوند و براساس مصاحبه‌هایی با فرد موردنظر، اطلاعات او را در آن حوزه به دست می‌آورند و بعد از پیاده‌سازی و تنظیم، به قلمی خوش مزینش می‌کنند. حاصل کار کتابی به نام فردِ کارفرما می‌شود و کارفرما هم بدل به نویسنده‌ای می‌شود که بدون حتی یک خط نوشتن شهرتی برای خود دست‌وپا کرده است.
حالا برای ایرانی‌هایی که سر در کارِ سیاست دارند و از سویی، خوانندگان پروپاقرص کتاب‌های موفقیت هستند، ترامپ دو چهره دارد؛ از یک‌سو او مردی است که برای ریاست‌جمهوری آمریکا از هیچ گزینه‌ای فروگذار نکرد و از سوی دیگر، او ‌میلیاردری است که اصول ‌میلیاردرشدنش را برای مخاطبان بسیاری از زبان‌های دنیا افشا کرده. چنین پدیده‌ای در اقتصاد آمریکا، توجیه‌پذیر است، چراکه در این کشور، همواره کتاب‌های عامه‌پسند و فرمول‌های موفقیت، از پرفروش‌ترین آثار کتاب‌فروشی‌ها بوده‌اند، اما در ایران چطور؟ آیا می‌توان گفت ترامپِ نویسنده در آثارش برای مخاطبان خود، خیرِ اقتصادی و موفقیتِ کاری می‌خواهد؟ شوارتز در مصاحبه‌اش به‌گونه‌ای به این سؤال هم جواب داده و چه بهتر از جواب‌های او که در طول زمان همکاری‌اش با ترامپ، بهتر از هرکسی او را شناخته است: «ترامپ جواب سؤال‌ها را درست نمی‌داد و دائم می‌گفت من وقت ندارم و از جواب‌دادن طفره می‌رفت. درنهایت گفت دارم کتاب زندگی‌نامه‌ام را می‌نویسم. من هم به‌شوخی گفتم یعنی هنوز زندگی‌نامه ننوشته‌ای؟ او هم گفت راست می‌گویی! بعد من گفتم اگر جای تو بودم اسم کتاب را «هنر معامله» می‌گذاشتم و ترامپ گفت اسم خوبی است، حاضری برایم بنویسی؟».
اما این همه ماجرا نبوده است. دونالد ترامپ در مصاحبه‌های مربوط به تألیف کتاب هیچ‌گاه درست‌و‌حسابی جواب نمی‌دهد و شوارتز بعد از دو، سه جلسه می‌بیند انگار ترامپ نه علاقه‌ای به مصاحبه و جواب‌دادن دارد، نه اصلا تمرکزی برای این کار. عاقبت شوارتز پیشنهاد می‌دهد با این اوضاع خودش به دفتر کار ترامپ برود و به مکالمات روزمره‌اش گوش کند. ترامپ هم موافقت می‌کند. در ضمنِ همین مکالمات بوده است که شوارتز به دروغ‌گویی دونالد ترامپ پی می‌برد و اینکه «خودش هم باورش می‌شد دروغی که دارد می‌گوید، در آن لحظه واقعیت دارد. «یا متوجه می‌شود «خیلی از سرمایه‌گذاری‌های اشتباهی او را پدرش برای او رفع‌و‌رجوع می‌کرد. او خودش هنر معامله نداشت، بلکه هربار پول پدرش نجاتش می‌داد».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.