|

مهندسی خبر در «اقتصاد حراج»

علی فرامرزی

«آیا هنرمندان ما وضعیت مالی خوبی دارند؟» خیر، خودتان هم می‌دانید که در ایران ما فقط 10 تا20 هنرمند هستند که به‌راحتی می‌توانند زندگی کنند، اما اکثریتی وجود دارند که نه فضای کار دارند و نه امکان عرضه آثارشان هست.
این جوابی است که کامبیز درم‌بخش به‌عنوان باسابقه‌ترین هنرمند تجسمی ما که زندگی هنری‌اش با افتخارات جهانی همراه است، به خبرنگار روزنامه «شرق» در هفته گذشته گفته است. در همین هفته وزیر محترم فرهنگ و ارشاد پس از رأی اعتماد در مجلس در یک مصاحبه تلویزیونی گفت: «امروز آثار نقاشان ما با قیمت‌های خوبی در منطقه به فروش می‌رسد و اخیرا در حراج کریستیز تابلویی یک‌ میلیون‌و 200 هزار دلار به فروش رسید».
به جز باورها و عادت‌ها فرایند تفکر در انسان به عنوان سرچشمه تصمیم‌گیری‌ها و عمل، از جایی تغذیه می‌کند که به آن منبع خبر گفته می‌شود. منبع خبر همان قدرت پنهان و آشکاری است که امروزه بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاری‌ها برای دردست‌داشتن آن صورت گرفته تا بتواند امر مهم و حیاتی مهندسی افکار را در انسان معاصر به پیش برد. ازهمین‌روست که مدیران و تصمیم‌گیرندگان عرصه اجتماعی به میزانی که دایره مسئولیتشان گسترده‌تر و کارسازتر می‌شود، باید به همان مقدار بر تنوع، تازگی و گستردگی منابع خبری خود بیفزایند و پیوسته این دل‌نگرانی را داشته باشند که منابع خبری‌شان تکراری، محدود و از یک گروه نباشد. در حوزه‌هایی از مسئولیت که تکیه تولید بر تعداد و عدد استوار است، به‌گونه‌ای طبیعی علم و آمار مهم‌ترین منابع رجوع یک مسئول یا وزیر است، به‌طورمثال در وزارتخانه‌هایی مانند صنایع، معادن، مسکن و... که کمیت و کیفیت تولید از یک فرایند کارگروهی و علمی عبور می‌کند، تماس و آشنایی یک وزیر با تک‌تک افراد فعال در آن حوزه چندان لزومی نخواهد داشت و کافی است تصمیم‌گیری‌های صحیحی اتخاذ شود ولی در عرصه‌هایی که تولید محصول بیش از جمع بر افراد منفرد وابسته است، مشخصا محصولات و تولیدات فرهنگی و هنری، صرف علم مدیریت رسمی و اعمال دستورالعمل رفتن از کل به جزء یا سلسله‌مراتبی، کافی نیست و گسستی را باعث می‌شود که مدیریت‌های فرهنگی ما در سال‌های بسیاری با آن روبه‌رو بوده است. اگر کمبود منابع مالی و کافی‌نبودن بودجه اختصاصی را برای پیشبرد امور فرهنگی در نظر آوریم، آن‌گاه پیچیدگی و سختی کار یک مدیر فرهنگی و هنری را چندچندان خواهیم دید. نبود ارتباط سالم، کافی، متنوع، به‌دور از دسته‌بندی و شفاف با بدنه جامعه تولیدکننده از ضروریاتی است که یک مدیر مشرف بر دانش مدیریت فرهنگی را گریزی از آن نیست؛ چراکه در مدیریت فرهنگی اصولا مفهوم عدد مطرح نیست و به جای آن رضایت یا عدم رضایت مدنظر قرار می‌گیرد. از دیگر سو از آنجایی ‌که تولید فرهنگی و هنری امری شخصی و فردی است که محتوا در آن حرف اول را می‌زند، شرایط و احساس تولیدکننده که همان طبقه فرهیخته و هنرمندان هستند، به‌طور طبیعی تأثیری تعیین‌کننده بر نوع و میزان اثر هنری دارد. از دیگر سو داشتن دیدوبازدیدهایی غیررسمی با بدنه جامعه فرهنگی می‌تواند یک وزیر را از یک منبع وسیع خبری و تجربی ‌برخوردار کند که به‌هیچ‌وجه دایره بسته مشاوران و معاونان با آن برابری نمی‌کند. به‌طورمثال آنچه در ابتدای این نوشته آمد، به این معنی نیست که یکی از آن دو گفته اشتباه است بلکه علت این است که منبع خبر توانسته به‌گونه‌ای مهندسی کند که جناب وزیر «اقتصاد حراج» را که از سازوکاری خاص خود برخوردار است، با آنچه من نام آن را «اقتصاد بدنه» نهاده‌ام و همان چیزی است که در گالری‌ها یا آتلیه‌های هنرمندان در جریان است، یکی فرض کند و چنین تصور کند که آثار تجسمی ما با شرایط خوبی از جهت اقتصادی روبه‌رو است. درحالی‌که به دلیل ضعف اقتصادی طبقه متوسط که هنوز نمی‌تواند مازاد درآمدی در حد خرید اثر هنری داشته باشد، همچنان فشار را بر «اقتصاد بدنه» حفظ کرده است.

«آیا هنرمندان ما وضعیت مالی خوبی دارند؟» خیر، خودتان هم می‌دانید که در ایران ما فقط 10 تا20 هنرمند هستند که به‌راحتی می‌توانند زندگی کنند، اما اکثریتی وجود دارند که نه فضای کار دارند و نه امکان عرضه آثارشان هست.
این جوابی است که کامبیز درم‌بخش به‌عنوان باسابقه‌ترین هنرمند تجسمی ما که زندگی هنری‌اش با افتخارات جهانی همراه است، به خبرنگار روزنامه «شرق» در هفته گذشته گفته است. در همین هفته وزیر محترم فرهنگ و ارشاد پس از رأی اعتماد در مجلس در یک مصاحبه تلویزیونی گفت: «امروز آثار نقاشان ما با قیمت‌های خوبی در منطقه به فروش می‌رسد و اخیرا در حراج کریستیز تابلویی یک‌ میلیون‌و 200 هزار دلار به فروش رسید».
به جز باورها و عادت‌ها فرایند تفکر در انسان به عنوان سرچشمه تصمیم‌گیری‌ها و عمل، از جایی تغذیه می‌کند که به آن منبع خبر گفته می‌شود. منبع خبر همان قدرت پنهان و آشکاری است که امروزه بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاری‌ها برای دردست‌داشتن آن صورت گرفته تا بتواند امر مهم و حیاتی مهندسی افکار را در انسان معاصر به پیش برد. ازهمین‌روست که مدیران و تصمیم‌گیرندگان عرصه اجتماعی به میزانی که دایره مسئولیتشان گسترده‌تر و کارسازتر می‌شود، باید به همان مقدار بر تنوع، تازگی و گستردگی منابع خبری خود بیفزایند و پیوسته این دل‌نگرانی را داشته باشند که منابع خبری‌شان تکراری، محدود و از یک گروه نباشد. در حوزه‌هایی از مسئولیت که تکیه تولید بر تعداد و عدد استوار است، به‌گونه‌ای طبیعی علم و آمار مهم‌ترین منابع رجوع یک مسئول یا وزیر است، به‌طورمثال در وزارتخانه‌هایی مانند صنایع، معادن، مسکن و... که کمیت و کیفیت تولید از یک فرایند کارگروهی و علمی عبور می‌کند، تماس و آشنایی یک وزیر با تک‌تک افراد فعال در آن حوزه چندان لزومی نخواهد داشت و کافی است تصمیم‌گیری‌های صحیحی اتخاذ شود ولی در عرصه‌هایی که تولید محصول بیش از جمع بر افراد منفرد وابسته است، مشخصا محصولات و تولیدات فرهنگی و هنری، صرف علم مدیریت رسمی و اعمال دستورالعمل رفتن از کل به جزء یا سلسله‌مراتبی، کافی نیست و گسستی را باعث می‌شود که مدیریت‌های فرهنگی ما در سال‌های بسیاری با آن روبه‌رو بوده است. اگر کمبود منابع مالی و کافی‌نبودن بودجه اختصاصی را برای پیشبرد امور فرهنگی در نظر آوریم، آن‌گاه پیچیدگی و سختی کار یک مدیر فرهنگی و هنری را چندچندان خواهیم دید. نبود ارتباط سالم، کافی، متنوع، به‌دور از دسته‌بندی و شفاف با بدنه جامعه تولیدکننده از ضروریاتی است که یک مدیر مشرف بر دانش مدیریت فرهنگی را گریزی از آن نیست؛ چراکه در مدیریت فرهنگی اصولا مفهوم عدد مطرح نیست و به جای آن رضایت یا عدم رضایت مدنظر قرار می‌گیرد. از دیگر سو از آنجایی ‌که تولید فرهنگی و هنری امری شخصی و فردی است که محتوا در آن حرف اول را می‌زند، شرایط و احساس تولیدکننده که همان طبقه فرهیخته و هنرمندان هستند، به‌طور طبیعی تأثیری تعیین‌کننده بر نوع و میزان اثر هنری دارد. از دیگر سو داشتن دیدوبازدیدهایی غیررسمی با بدنه جامعه فرهنگی می‌تواند یک وزیر را از یک منبع وسیع خبری و تجربی ‌برخوردار کند که به‌هیچ‌وجه دایره بسته مشاوران و معاونان با آن برابری نمی‌کند. به‌طورمثال آنچه در ابتدای این نوشته آمد، به این معنی نیست که یکی از آن دو گفته اشتباه است بلکه علت این است که منبع خبر توانسته به‌گونه‌ای مهندسی کند که جناب وزیر «اقتصاد حراج» را که از سازوکاری خاص خود برخوردار است، با آنچه من نام آن را «اقتصاد بدنه» نهاده‌ام و همان چیزی است که در گالری‌ها یا آتلیه‌های هنرمندان در جریان است، یکی فرض کند و چنین تصور کند که آثار تجسمی ما با شرایط خوبی از جهت اقتصادی روبه‌رو است. درحالی‌که به دلیل ضعف اقتصادی طبقه متوسط که هنوز نمی‌تواند مازاد درآمدی در حد خرید اثر هنری داشته باشد، همچنان فشار را بر «اقتصاد بدنه» حفظ کرده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.