عشق بازیگری و نیازمندیها
لیلی فرهادپور
در گردشگریهایم در حوزه فرهنگ و بهخصوص سینما، شانس بازی در تئاتر را هم پیدا کردم. سال گذشته همین موقعها بود؛ نمایش «موش تو پیت حلبی» نوشته نوشین تبریزی و با کارگردانی علی هاشمی. به نظرم علی هاشمی واقعا لطف داشت که به من اطمینان کرد و ریسک کرد و رل اصلی تئاترش را به من داد. فکر کنم روسفید شدم چون ظاهرا که راضی بود؛ اگرچه تپق زیاد زدم و خرابکاری هم کردم. اما آنجا بود که معنی بازیگری و عشق به بازیگری را در یک سطح هنری بهواقع فهمیدم. اشتباه نشود، هنر بازیگران واقعی سینما جای خود دارد و اصلا وارد نمیشوم. درواقع منظورم انواع عشق به بازیگری است. من اعتراف میکنم این عشق را ندارم. برای همین میتوانم بهعنوان یک گردشگر در حوزه تئاتر و سینما مشاهدهگری بیغرض برای این عاشقی باشم. در سینما عاشقیهایی از این دست یا به وصال رسیده است و بازیگر مربوطه بالاخره سری تو سرها درآورده یا در تلاش است که دیده شود. اما برای من عاشقان ناکام و معشوق بیوفایشان یعنی سینما تأملبرانگیزتر هستند. این عاشقان ناکام قبلا اسمشان سیاهیلشکر بود و امروزه به آنها میگویند هنرور. هنروران مشتاقان و عاشقان سینما هستند که دلشان به یک دیدهشدن
چندثانیهای در هر فیلمی خوش است. شنیدهام به روزی دههزارتومان هم راضی هستند و البته یک ناهار ناقابل سر صحنه فیلمبرداری. خب من چهرهای شناختهشده در سینما نیستم بنابراین در صحنههایی که پر از هنرور است، بسیار پیش آمده که هنروران فکر کردند من هم از آنها هستم. آمدند جلو و پرسیدند به شما دیالوگ دادند؟ وای که این دیالوگداشتن چقدر برای بازیگران ناکام مهم است. دیالوگداشتن یعنی اینکه معشوق سرسخت نیمنگاهی به تو کرده است. البته ممکن است در زمان پخش فیلم یا سریال این عاشقان ناکام ببینند که همان یک دیالوگشان هم حذف شده است. قصه هنروران یا سیاهیلشکران آنقدر قصه جالبی است که گویا پگاه آهنگرانی و درنا مدنی، فیلم مستندی درباره آن ساختهاند. «مردان ارباب جمشید» مستندی است درباره سیاهیلشکرهای قبل از انقلاب که در محله ارباب جمشید جمع میشدند تا فیلمسازان بیایند انتخابشان کنند برای فیلمی و هنوز هم در قهوهخانهای در ارباب جمشید جمع میشوند و از خاطراتشان در سینما میگویند. در خلاصه این فیلم آمده است: «فردوسی گفت: سیاهیلشکر نیاید به کار. عبدالحسین نوشین گفت: معادل فرانسویاش بازیگران کمکی است. بعدها گفته شد: هنرور
سیاهیلشکر، هنرور، بازیگران کمکی...!».
برگردیم به این ادعای من که عاشقان هنر بازیگری را باید در تئاتر جست. تجربه بازی در تئاتر برای من یک نوع ماجراجویی بود. اینکه ببینم توانایی آن را دارم که 30 شب اجرا داشته باشم. 30 شب گفتن دیالوگ! بدون امکان کاتدادن کارگردان و برداشت دوباره و چندباره. همبازیهایم در آن تئاتر اما هر شب روی صحنه زندگی کردند. هر شب با انرژی زیاد و شب آخر که تمام شد درحالیکه من آهی از سر آسایش کشیدم آنها گریه کردند و من هاجوواج ماندم در این عشق آنان به بازیگری. آنها را درک میکردم! همین عشق را من به روزنامهنگاری دارم و به نوشتن؛ حتی اگر روزنامهنگاری مستعفی باشم. بگذارید در همینجا یادی کنم از تکتکآنها: غزاله جزایری، لیلی جنیدیفر، فریبا خادمی، علی دستانپور، رضا سخایی، کاظم سیاحی، تبسم هاشمیحائری، شکوفه هاشمیان، نوید هدایتیپور و البته سیما تیرانداز. سیما تیرانداز کمی با بقیه فرق داشت. او بازیگر سینما و تلویزیون هم هست. از آن بازیگرانی که مرتب دیگران میخواهند با او سلفی بگیرند و احتمالا بازیگری است با دستمزدی خوب در سینما و تلویزیون. اما او هیچگاه صحنه تئاتر را با تمام سختیها و دستمزدهای ناچیزش ترک نکرده است. مانند
سیما تیرانداز بسیاری دیگر هستند از مهتاب نصیرپور تا نوید محمدزاده و باران کوثری و بقیه. سیما اما اکنون تئاتری را کارگردانی کرده و روی صحنه دارد. کار نوشته نوشین تبریزی است. این دو در کنار هم من را واداشت که حتما بروم و «نیازمندیها» را ببینم. خوب بود. به دیدنش میارزد. اصلا خسته نمیشوید. پنج اپیزود داستانی با زاویه دید بسیار تیزبین نوشین تبریزی و کارگردانی وسواسگونه سیما تیرانداز و بازیگرانی که در آخر نمایش در تیزری عشقشان به بازیگری را صادقانه اعتراف میکنند. سیما در بروشور کارش نوشته است: 25 سال پیش وقتی به عشق بازیگری وارد کلاس بازیگری شدم و زیر نظر استادم خانم گلاب آدینه شروع به یادگیری کردم، هیچوقت فکر نمیکردم که بازیگری بهعنوان یک شغل در زندگی من حرف اول را بزند... وقتی خودم در جایگاه یک معلم قرار گرفتم و شروع به تدریس کردم بارها و بارها شاگردانی را دیدم که عشق، پشتکار و تلاش را داشتند ولی هرگز موقعیت و شانس دیدهشدن را پیدا نکردند... این نمایش نتیجه تلاش این هنرجویان و هنرمندان است.
در گردشگریهایم در حوزه فرهنگ و بهخصوص سینما، شانس بازی در تئاتر را هم پیدا کردم. سال گذشته همین موقعها بود؛ نمایش «موش تو پیت حلبی» نوشته نوشین تبریزی و با کارگردانی علی هاشمی. به نظرم علی هاشمی واقعا لطف داشت که به من اطمینان کرد و ریسک کرد و رل اصلی تئاترش را به من داد. فکر کنم روسفید شدم چون ظاهرا که راضی بود؛ اگرچه تپق زیاد زدم و خرابکاری هم کردم. اما آنجا بود که معنی بازیگری و عشق به بازیگری را در یک سطح هنری بهواقع فهمیدم. اشتباه نشود، هنر بازیگران واقعی سینما جای خود دارد و اصلا وارد نمیشوم. درواقع منظورم انواع عشق به بازیگری است. من اعتراف میکنم این عشق را ندارم. برای همین میتوانم بهعنوان یک گردشگر در حوزه تئاتر و سینما مشاهدهگری بیغرض برای این عاشقی باشم. در سینما عاشقیهایی از این دست یا به وصال رسیده است و بازیگر مربوطه بالاخره سری تو سرها درآورده یا در تلاش است که دیده شود. اما برای من عاشقان ناکام و معشوق بیوفایشان یعنی سینما تأملبرانگیزتر هستند. این عاشقان ناکام قبلا اسمشان سیاهیلشکر بود و امروزه به آنها میگویند هنرور. هنروران مشتاقان و عاشقان سینما هستند که دلشان به یک دیدهشدن
چندثانیهای در هر فیلمی خوش است. شنیدهام به روزی دههزارتومان هم راضی هستند و البته یک ناهار ناقابل سر صحنه فیلمبرداری. خب من چهرهای شناختهشده در سینما نیستم بنابراین در صحنههایی که پر از هنرور است، بسیار پیش آمده که هنروران فکر کردند من هم از آنها هستم. آمدند جلو و پرسیدند به شما دیالوگ دادند؟ وای که این دیالوگداشتن چقدر برای بازیگران ناکام مهم است. دیالوگداشتن یعنی اینکه معشوق سرسخت نیمنگاهی به تو کرده است. البته ممکن است در زمان پخش فیلم یا سریال این عاشقان ناکام ببینند که همان یک دیالوگشان هم حذف شده است. قصه هنروران یا سیاهیلشکران آنقدر قصه جالبی است که گویا پگاه آهنگرانی و درنا مدنی، فیلم مستندی درباره آن ساختهاند. «مردان ارباب جمشید» مستندی است درباره سیاهیلشکرهای قبل از انقلاب که در محله ارباب جمشید جمع میشدند تا فیلمسازان بیایند انتخابشان کنند برای فیلمی و هنوز هم در قهوهخانهای در ارباب جمشید جمع میشوند و از خاطراتشان در سینما میگویند. در خلاصه این فیلم آمده است: «فردوسی گفت: سیاهیلشکر نیاید به کار. عبدالحسین نوشین گفت: معادل فرانسویاش بازیگران کمکی است. بعدها گفته شد: هنرور
سیاهیلشکر، هنرور، بازیگران کمکی...!».
برگردیم به این ادعای من که عاشقان هنر بازیگری را باید در تئاتر جست. تجربه بازی در تئاتر برای من یک نوع ماجراجویی بود. اینکه ببینم توانایی آن را دارم که 30 شب اجرا داشته باشم. 30 شب گفتن دیالوگ! بدون امکان کاتدادن کارگردان و برداشت دوباره و چندباره. همبازیهایم در آن تئاتر اما هر شب روی صحنه زندگی کردند. هر شب با انرژی زیاد و شب آخر که تمام شد درحالیکه من آهی از سر آسایش کشیدم آنها گریه کردند و من هاجوواج ماندم در این عشق آنان به بازیگری. آنها را درک میکردم! همین عشق را من به روزنامهنگاری دارم و به نوشتن؛ حتی اگر روزنامهنگاری مستعفی باشم. بگذارید در همینجا یادی کنم از تکتکآنها: غزاله جزایری، لیلی جنیدیفر، فریبا خادمی، علی دستانپور، رضا سخایی، کاظم سیاحی، تبسم هاشمیحائری، شکوفه هاشمیان، نوید هدایتیپور و البته سیما تیرانداز. سیما تیرانداز کمی با بقیه فرق داشت. او بازیگر سینما و تلویزیون هم هست. از آن بازیگرانی که مرتب دیگران میخواهند با او سلفی بگیرند و احتمالا بازیگری است با دستمزدی خوب در سینما و تلویزیون. اما او هیچگاه صحنه تئاتر را با تمام سختیها و دستمزدهای ناچیزش ترک نکرده است. مانند
سیما تیرانداز بسیاری دیگر هستند از مهتاب نصیرپور تا نوید محمدزاده و باران کوثری و بقیه. سیما اما اکنون تئاتری را کارگردانی کرده و روی صحنه دارد. کار نوشته نوشین تبریزی است. این دو در کنار هم من را واداشت که حتما بروم و «نیازمندیها» را ببینم. خوب بود. به دیدنش میارزد. اصلا خسته نمیشوید. پنج اپیزود داستانی با زاویه دید بسیار تیزبین نوشین تبریزی و کارگردانی وسواسگونه سیما تیرانداز و بازیگرانی که در آخر نمایش در تیزری عشقشان به بازیگری را صادقانه اعتراف میکنند. سیما در بروشور کارش نوشته است: 25 سال پیش وقتی به عشق بازیگری وارد کلاس بازیگری شدم و زیر نظر استادم خانم گلاب آدینه شروع به یادگیری کردم، هیچوقت فکر نمیکردم که بازیگری بهعنوان یک شغل در زندگی من حرف اول را بزند... وقتی خودم در جایگاه یک معلم قرار گرفتم و شروع به تدریس کردم بارها و بارها شاگردانی را دیدم که عشق، پشتکار و تلاش را داشتند ولی هرگز موقعیت و شانس دیدهشدن را پیدا نکردند... این نمایش نتیجه تلاش این هنرجویان و هنرمندان است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.