|

تجلیل از «تقوایی» با پیام تصویری «فرهادی»

سلام «ناخدا سینما»

گفت‌وگو با مجید برزگر، فیلم‌ساز

شرق: در مراسمی که به مناسبت رونمایی از فیلم‌های «تعزیه»، «تمرین آخر» و «کشتی یونانی» در موزه سینما برگزار شد، اصغر فرهادی از ناصر تقوایی به عنوان فیلم‌سازی یاد کرد که توان نشان‌دادن بخشی از تاریخ معاصر ایران را دارد. به اعتقاد فرهادی، ناصر تقوایی می‌تواند تاریخ معاصر ایران را به تصویر بکشد و‌ ای ‌کاش فرصتی فراهم می‌شد تا بخشی از تاریخ معاصر ایران از نگاه تقوایی در قاب دوربین مطرح می‌شد. به گزارش روابط‌عمومی موزه سینما، فرهادی که برای ساخت تازه‌ترین اثر سینمایی خود در خارج از ایران به سر می‌برد، هشتم آبان با ارسال پیامی تصویری، از اکران سه فیلم «تعزیه»، «تمرین آخر» و «کشتی یونانی» به کارگردانی ناصر تقوایی ابراز خوشحالی کرد و گفت: خوشحالم که از طریق پیام تصویری می‌توانم به آقای تقوایی سلام کنم و به بهانه برگزاری مراسم تجلیل از این فیلم‌ساز، اکران آثاری از تقوایی را به مردم و سینمای ایران تبریک بگویم.
او ادامه داد: صحبت‌کردن درباره آقای تقوایی هم خیلی ساده و هم خیلی سخت است. ساده از این جهت که کافی است فقط نام فیلم و مجموعه‌هایی را که به وسیله شما ساخته شده است ببرم تا بدانیم که شما در چه جایگاهی در سینما و فرهنگ کشور من ایستاده‌اید و سخت برای اینکه شخصیت ویژه‌ای دارید و شبیه هیچ‌کس نیستید. فرهادی درباره ویژگی‌های ناصر تقوایی گفت: این فیلم‌ساز علاوه بر مهارت در هنر فیلم‌سازی، در رشته‌های دیگری نیز صاحب دانش است. ناصر تقوایی از معدود فیلم‌سازانی است که به همان اندازه که درباره سینما و نمایش صاحب دیدگاه است، درباره تاریخ به‌ویژه تاریخ معاصر صاحب دانش است. کارگردان فیلم سینمایی «فروشنده» متذکر شد: در این فرصت از یک حسرت درونی صحبت می‌کنم. در تمام سال‌های گذشته فیلمی درباره تاریخ معاصر کمتر دیده‌ایم. همیشه فکر می‌کردم اگر قرار بود نسل‌های بعدی تاریخ معاصر ما را از طریق سینما و فیلم بشناسند، فیلم‌سازی مانند ناصر تقوایی، توانایی و قدرتی منحصر‌به‌فرد دارد که به دور از اغراق، دروغ و در کمال صداقت و با نگاهی دقیق آن را تصویر کند.
فرهادی تأکید کرد: این حسرت با من است که‌ ای کاش فرصتی در تمام چند سال گذشته فراهم می‌شد تا ناصر تقوایی بتواند از تاریخ معاصر بگوید. به عبارت بهتر ‌ای کاش مزاحمتی نمی‌شد و می‌توانستیم بخشی از تاریخ معاصر ایران را با زبان سینما به روایت ناصر تقوایی ببینیم. کارگردان اسکارگرفته سینمای ایران با اشاره به این مطلب که اثری تاریخی مانند «دائی جان ناپلئون» همچنان دیدنی است، گفت: سال‌ها از ساخته‌شدن مجموعه تلویزیونی «دائی جان ناپلئون» می‌گذرد و همچنان این سریال جذاب، دیدنی و قابل بحث و استناد است. به اعتقاد من سریال «دائی جان ناپلئون» توانست نگاه جدیدی را به ادبیات سیاسی عرضه کند. او ادامه داد: حرف‌های من و دوستانم در این مراسم دلگرم‌کننده است، اما مهم‌تر اینکه فیلم‌های تقوایی دوباره اکران شود تا نسل‌های بعدی که این فیلم‌ها را ندیده‌اند بتوانند این آثار را بر پرده نقره‌ای با کیفیت بهتر ببینند. نسل من به واسطه دیدن فیلم‌های بزرگانی مانند تقوایی به سینما علاقه‌مند شدند و شاید اگر آنها نبودند، ما الان حرفه دیگری داشتیم. او در پایان این پیام تصویری گفت: آقای تقوایی عزیز بابت بردباری‌ها و شکیبایی‌هایی که در همه این سال‌ها داشته‌اید سپاسگزارم و برای شما آرزوی سلامتی و تندرستی دارم و امیدوارم به‌زودی بتوانید فیلمی را که دوست دارید، بسازید. به خدا می‌سپارمتان و به امید دیدار به‌زودی.
پری صابری: ناصر تقوایی همیشه در اوج
پری صابری با اشاره به اهمیت‌داشتن سینمای مؤلفی که ناصر تقوایی پایه‌گذاری کرد، گفت: او در اوج ایستاد و به سمت پایین حرکت می‌کرد درحالی‌که خیلی‌ها کار می‌کردند اما بعد خسته شدند.
او افزود: ناصر تقوایی برای من شخصیت بزرگی است اگرچه شاید او را کم ببینم اما همیشه در قلب من جای دارد. امیدوارم او الگویی برای همه باشد که وقتی به شهرت می‌رسند پله‌پله پایین نیایند. این بخش از فیلم‌نامه «ناخدا خورشید» را محمد حیدری، مدیرعامل موزه سینما، به ناصر تقوایی اهدا کرد. یکی از بخش‌های ویژه این مراسم پخش کلیپی بود که در آن هنرمندان زیادی مانند رخشان بنی‌اعتماد، پرویز پرستویی، حمید فرخ‌نژاد، جعفر پناهی، حامد بهداد، مهتاب کرامتی، هومن بهمنش، افشین هاشمی، نرگس آبیار، جهانگیر کوثری، باران کوثری، علی سرابی و... از ناصر تقوایی خواستند هرچه سریع‌تر فیلم جدیدی بسازد. حمیدرضا اردلان، خسرو نشان (تهیه‌کننده فیلم‌های ساخته‌شده برای ثبت جهانی تعزیه در یونسکو) و سعید عقیقی و عاطفه رضوی هم از جمله حاضران در این مراسم بودند که مطالبی را درباره ناصر تقوایی بیان کردند. بهمن فرمان‌آرا، بهزاد فراهانی، حسین پاکدل، عاطفه رضوی، سیروس الوند، حبیب رضایی، مجید برزگر، مرضیه وفامهر، بهروز معاونیان، اصغر شاهوردی و محسن تقوایی از جمله هنرمندانی بودند که در این مراسم شرکت داشتند.
-آنچه‌ تقوایی گفت
‌ متأسفانه ما با گذشته، خوب مواجه نمی‌شویم و نمی‌دانم چرا وقتی خطری جامعه ما را تهدید می‌کند به عقب برمی‌گردیم و همان چیزهایی را که برایمان خوب است، خراب می‌کنیم.
‌ خیلی از آثار ممکن است از بین بروند و نابود شوند اما به هر حال هنری هست که باقی می‌ماند و سینما برای من به چنین هنری تبدیل شده. یادم می‌آید اوایل انقلاب که شلوغ شده بود، خیلی از فیلم‌ها و دفاتر تهیه‌کنندگان به شکل نیمه‌کاره در ارشاد باقی مانده بود و شنیدم عده‌ای جمع شدند که آنها را بسوزانند.
‌ فیلم‌های من هم در میان آن آثاری بود که باید می‌سوزاندند و وقتی زنگ زدند که بروم آنها را ببینم، متوجه شدم بیشتر آثاری که می‌خواهند بسوزانند فیلم‌های هنرمندانه و روشنفکرانه ماست اما آنها چون آشنا نبودند به نظرشان رسیده بود که اینها سوختنی است.
یک دورانی خطر سینمای ما را تهدید کرده است اما کلا نمی‌دانم چرا وقتی خطری جامعه ما را تهدید می‌کند به عقب برمی‌گردیم.
‌ گذشته بیشتر از آینده به ما یاد می‌دهد، چراکه آینده هنوز نیامده است. حداقل اگر به طور آموزشی و جمعی چنین روشی را آموزش نمی‌دهیم، باید در میان خودمان به عنوان هنرمند، باقی‌ماندن هنر را پرورش دهیم.
‌ حتی اگر کار یک فیلم‌ساز را دوست نداشته باشیم، وقتی دیدیم اثری با تهدید مواجه می‌شود، باید مثل کار خودمان از آن دفاع کنیم؛ چون به هر حال آن کار هم در جای خود دیده می‌شود و هیچ‌کس حق ندارد به جای کس دیگری تصمیم بگیرد.
‌ ما یک ملت فرهنگی هستیم. هرچند ممکن است تیراژ کتابمان پایین باشد اما روشنفکر ایرانی روشنفکر است و هرکسی در ایران خوب کار می‌کند، یک ذهنیت روشنفکری دارد اما سیستم برنامه‌ریزی به گونه‌ای است که بدون دردسر و ساده نمی‌شود کار کرد.
ساختن یا نساختن؟
«تا زمانی‌که این سینما خراب نشود و درون خاکستر آن سینمای دیگری رویش نکند، دیگر فیلم نخواهم ساخت». اینها را تقوایی چند سال پیش بر سیاق تمثیل بر زبان راند؛ ‌دقیقا در دولت دهم، زمانی که برای ساخت فیلم‌نامه «زنگی و رومی» به او گفتند بودجه کافی نداریم! درحالی‌که اشتیاق او به قدری بود که همان زمان در حیاط بنیاد سینمایی فارابی در گوش پرویز پرستویی گفت: «پرویز، الان من توانایی ساخت دو فیلم سینمایی را دارم». این روزها که ورق برگشته، شاید مدیران فارابی چنین برخورد سردی را با فیلم‌سازان پیش‌کسوت و محبوب نکنند. پس دلیل فیلم‌نساختن تقوایی چیست؟ مسعود کیمیایی در خردادی که گذشت، جواب این سؤال را به گونه‌ای داده بود: «ناصر تقوایی یک دوست کامل‌، محرم کامل‌ و یک سختی‌کشیده کامل است. من همیشه مخالف بودم که چرا ناصر فیلم نمی‌سازد. اگر او فیلم بسازد تنهایی ما را پر می‌کند و رشادتی به کار ما می‌دهد.
ما از دوره‌ای نمی‌آییم که فیلم‌ها را روی موبایل و داخل اتومبیل ببینیم. من نمی‌دانم چطور می‌شود سقوط امپراتوری رم را در موبایل یا اتومبیل دید! برای ما سینما و حرفی که می‌زنیم جدی است. تقوایی با ادبیات‌، فیلم کوتاه‌، سریال‌، عکاسی و فیلم بلند هر آنچه کرده از شاهکارها بوده است. تقوایی مرد طاقت است و حالا به ما می‌فهماند که عاقلانه رفتار کرده. ‌ای کاش من هم مانند ناصر فیلم نمی‌ساختم...».

شرق: در مراسمی که به مناسبت رونمایی از فیلم‌های «تعزیه»، «تمرین آخر» و «کشتی یونانی» در موزه سینما برگزار شد، اصغر فرهادی از ناصر تقوایی به عنوان فیلم‌سازی یاد کرد که توان نشان‌دادن بخشی از تاریخ معاصر ایران را دارد. به اعتقاد فرهادی، ناصر تقوایی می‌تواند تاریخ معاصر ایران را به تصویر بکشد و‌ ای ‌کاش فرصتی فراهم می‌شد تا بخشی از تاریخ معاصر ایران از نگاه تقوایی در قاب دوربین مطرح می‌شد. به گزارش روابط‌عمومی موزه سینما، فرهادی که برای ساخت تازه‌ترین اثر سینمایی خود در خارج از ایران به سر می‌برد، هشتم آبان با ارسال پیامی تصویری، از اکران سه فیلم «تعزیه»، «تمرین آخر» و «کشتی یونانی» به کارگردانی ناصر تقوایی ابراز خوشحالی کرد و گفت: خوشحالم که از طریق پیام تصویری می‌توانم به آقای تقوایی سلام کنم و به بهانه برگزاری مراسم تجلیل از این فیلم‌ساز، اکران آثاری از تقوایی را به مردم و سینمای ایران تبریک بگویم.
او ادامه داد: صحبت‌کردن درباره آقای تقوایی هم خیلی ساده و هم خیلی سخت است. ساده از این جهت که کافی است فقط نام فیلم و مجموعه‌هایی را که به وسیله شما ساخته شده است ببرم تا بدانیم که شما در چه جایگاهی در سینما و فرهنگ کشور من ایستاده‌اید و سخت برای اینکه شخصیت ویژه‌ای دارید و شبیه هیچ‌کس نیستید. فرهادی درباره ویژگی‌های ناصر تقوایی گفت: این فیلم‌ساز علاوه بر مهارت در هنر فیلم‌سازی، در رشته‌های دیگری نیز صاحب دانش است. ناصر تقوایی از معدود فیلم‌سازانی است که به همان اندازه که درباره سینما و نمایش صاحب دیدگاه است، درباره تاریخ به‌ویژه تاریخ معاصر صاحب دانش است. کارگردان فیلم سینمایی «فروشنده» متذکر شد: در این فرصت از یک حسرت درونی صحبت می‌کنم. در تمام سال‌های گذشته فیلمی درباره تاریخ معاصر کمتر دیده‌ایم. همیشه فکر می‌کردم اگر قرار بود نسل‌های بعدی تاریخ معاصر ما را از طریق سینما و فیلم بشناسند، فیلم‌سازی مانند ناصر تقوایی، توانایی و قدرتی منحصر‌به‌فرد دارد که به دور از اغراق، دروغ و در کمال صداقت و با نگاهی دقیق آن را تصویر کند.
فرهادی تأکید کرد: این حسرت با من است که‌ ای کاش فرصتی در تمام چند سال گذشته فراهم می‌شد تا ناصر تقوایی بتواند از تاریخ معاصر بگوید. به عبارت بهتر ‌ای کاش مزاحمتی نمی‌شد و می‌توانستیم بخشی از تاریخ معاصر ایران را با زبان سینما به روایت ناصر تقوایی ببینیم. کارگردان اسکارگرفته سینمای ایران با اشاره به این مطلب که اثری تاریخی مانند «دائی جان ناپلئون» همچنان دیدنی است، گفت: سال‌ها از ساخته‌شدن مجموعه تلویزیونی «دائی جان ناپلئون» می‌گذرد و همچنان این سریال جذاب، دیدنی و قابل بحث و استناد است. به اعتقاد من سریال «دائی جان ناپلئون» توانست نگاه جدیدی را به ادبیات سیاسی عرضه کند. او ادامه داد: حرف‌های من و دوستانم در این مراسم دلگرم‌کننده است، اما مهم‌تر اینکه فیلم‌های تقوایی دوباره اکران شود تا نسل‌های بعدی که این فیلم‌ها را ندیده‌اند بتوانند این آثار را بر پرده نقره‌ای با کیفیت بهتر ببینند. نسل من به واسطه دیدن فیلم‌های بزرگانی مانند تقوایی به سینما علاقه‌مند شدند و شاید اگر آنها نبودند، ما الان حرفه دیگری داشتیم. او در پایان این پیام تصویری گفت: آقای تقوایی عزیز بابت بردباری‌ها و شکیبایی‌هایی که در همه این سال‌ها داشته‌اید سپاسگزارم و برای شما آرزوی سلامتی و تندرستی دارم و امیدوارم به‌زودی بتوانید فیلمی را که دوست دارید، بسازید. به خدا می‌سپارمتان و به امید دیدار به‌زودی.
پری صابری: ناصر تقوایی همیشه در اوج
پری صابری با اشاره به اهمیت‌داشتن سینمای مؤلفی که ناصر تقوایی پایه‌گذاری کرد، گفت: او در اوج ایستاد و به سمت پایین حرکت می‌کرد درحالی‌که خیلی‌ها کار می‌کردند اما بعد خسته شدند.
او افزود: ناصر تقوایی برای من شخصیت بزرگی است اگرچه شاید او را کم ببینم اما همیشه در قلب من جای دارد. امیدوارم او الگویی برای همه باشد که وقتی به شهرت می‌رسند پله‌پله پایین نیایند. این بخش از فیلم‌نامه «ناخدا خورشید» را محمد حیدری، مدیرعامل موزه سینما، به ناصر تقوایی اهدا کرد. یکی از بخش‌های ویژه این مراسم پخش کلیپی بود که در آن هنرمندان زیادی مانند رخشان بنی‌اعتماد، پرویز پرستویی، حمید فرخ‌نژاد، جعفر پناهی، حامد بهداد، مهتاب کرامتی، هومن بهمنش، افشین هاشمی، نرگس آبیار، جهانگیر کوثری، باران کوثری، علی سرابی و... از ناصر تقوایی خواستند هرچه سریع‌تر فیلم جدیدی بسازد. حمیدرضا اردلان، خسرو نشان (تهیه‌کننده فیلم‌های ساخته‌شده برای ثبت جهانی تعزیه در یونسکو) و سعید عقیقی و عاطفه رضوی هم از جمله حاضران در این مراسم بودند که مطالبی را درباره ناصر تقوایی بیان کردند. بهمن فرمان‌آرا، بهزاد فراهانی، حسین پاکدل، عاطفه رضوی، سیروس الوند، حبیب رضایی، مجید برزگر، مرضیه وفامهر، بهروز معاونیان، اصغر شاهوردی و محسن تقوایی از جمله هنرمندانی بودند که در این مراسم شرکت داشتند.
-آنچه‌ تقوایی گفت
‌ متأسفانه ما با گذشته، خوب مواجه نمی‌شویم و نمی‌دانم چرا وقتی خطری جامعه ما را تهدید می‌کند به عقب برمی‌گردیم و همان چیزهایی را که برایمان خوب است، خراب می‌کنیم.
‌ خیلی از آثار ممکن است از بین بروند و نابود شوند اما به هر حال هنری هست که باقی می‌ماند و سینما برای من به چنین هنری تبدیل شده. یادم می‌آید اوایل انقلاب که شلوغ شده بود، خیلی از فیلم‌ها و دفاتر تهیه‌کنندگان به شکل نیمه‌کاره در ارشاد باقی مانده بود و شنیدم عده‌ای جمع شدند که آنها را بسوزانند.
‌ فیلم‌های من هم در میان آن آثاری بود که باید می‌سوزاندند و وقتی زنگ زدند که بروم آنها را ببینم، متوجه شدم بیشتر آثاری که می‌خواهند بسوزانند فیلم‌های هنرمندانه و روشنفکرانه ماست اما آنها چون آشنا نبودند به نظرشان رسیده بود که اینها سوختنی است.
یک دورانی خطر سینمای ما را تهدید کرده است اما کلا نمی‌دانم چرا وقتی خطری جامعه ما را تهدید می‌کند به عقب برمی‌گردیم.
‌ گذشته بیشتر از آینده به ما یاد می‌دهد، چراکه آینده هنوز نیامده است. حداقل اگر به طور آموزشی و جمعی چنین روشی را آموزش نمی‌دهیم، باید در میان خودمان به عنوان هنرمند، باقی‌ماندن هنر را پرورش دهیم.
‌ حتی اگر کار یک فیلم‌ساز را دوست نداشته باشیم، وقتی دیدیم اثری با تهدید مواجه می‌شود، باید مثل کار خودمان از آن دفاع کنیم؛ چون به هر حال آن کار هم در جای خود دیده می‌شود و هیچ‌کس حق ندارد به جای کس دیگری تصمیم بگیرد.
‌ ما یک ملت فرهنگی هستیم. هرچند ممکن است تیراژ کتابمان پایین باشد اما روشنفکر ایرانی روشنفکر است و هرکسی در ایران خوب کار می‌کند، یک ذهنیت روشنفکری دارد اما سیستم برنامه‌ریزی به گونه‌ای است که بدون دردسر و ساده نمی‌شود کار کرد.
ساختن یا نساختن؟
«تا زمانی‌که این سینما خراب نشود و درون خاکستر آن سینمای دیگری رویش نکند، دیگر فیلم نخواهم ساخت». اینها را تقوایی چند سال پیش بر سیاق تمثیل بر زبان راند؛ ‌دقیقا در دولت دهم، زمانی که برای ساخت فیلم‌نامه «زنگی و رومی» به او گفتند بودجه کافی نداریم! درحالی‌که اشتیاق او به قدری بود که همان زمان در حیاط بنیاد سینمایی فارابی در گوش پرویز پرستویی گفت: «پرویز، الان من توانایی ساخت دو فیلم سینمایی را دارم». این روزها که ورق برگشته، شاید مدیران فارابی چنین برخورد سردی را با فیلم‌سازان پیش‌کسوت و محبوب نکنند. پس دلیل فیلم‌نساختن تقوایی چیست؟ مسعود کیمیایی در خردادی که گذشت، جواب این سؤال را به گونه‌ای داده بود: «ناصر تقوایی یک دوست کامل‌، محرم کامل‌ و یک سختی‌کشیده کامل است. من همیشه مخالف بودم که چرا ناصر فیلم نمی‌سازد. اگر او فیلم بسازد تنهایی ما را پر می‌کند و رشادتی به کار ما می‌دهد.
ما از دوره‌ای نمی‌آییم که فیلم‌ها را روی موبایل و داخل اتومبیل ببینیم. من نمی‌دانم چطور می‌شود سقوط امپراتوری رم را در موبایل یا اتومبیل دید! برای ما سینما و حرفی که می‌زنیم جدی است. تقوایی با ادبیات‌، فیلم کوتاه‌، سریال‌، عکاسی و فیلم بلند هر آنچه کرده از شاهکارها بوده است. تقوایی مرد طاقت است و حالا به ما می‌فهماند که عاقلانه رفتار کرده. ‌ای کاش من هم مانند ناصر فیلم نمی‌ساختم...».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.