«حشدالشعبی» از جبهه جدیدی وارد عملیات موصل شد
مهارِ راهِ گریز
شبهنظامیان شیعه عراقی میگویند عملیات جدیدی را در غرب موصل آغاز و جبهه جدیدی را از غرب موصل برای بیرونراندن داعش از دومین شهر بزرگ عراق و آخرین سنگر این گروه در عراق باز کردهاند. این نیروها که به «نیروهای بسیج مردمی عراق» یا «حشد الشعبی» معروف هستند در عملیات اخیر آزادسازی موصل نقش پررنگی نداشتند، اما عملیاتی که روز شنبه آغاز شد، نقش آنها را برخلاف پیشبینیها پررنگتر خواهد کرد. براساس گزارشها، با وجود پیشروی نیروهای دولتی عراق و پیشمرگههای کُرد و بازپسگیری روستاها و شهرهایی که در مسیر موصل قرار دارند، خودِ شهر و پایگاه داعش در آن همچنان دستنخورده باقی مانده؛ درست مانند 13 روز پیش، یعنی زمانی که عملیات آزادسازی موصل آغاز شد.
در حالی که نیروهای کرد از جبهههای شمالی و شرقی و ارتش عراق از جبهه جنوبی در حال پیشروی هستند، حشد الشعبی اعلام کرد قرار است از سمت غرب و از قرارگاه نظامی قیاره در ۹۰کیلومتری جنوب غربی موصل عملیات خود را آغاز و در نهایت تا «تلعفر» در ۶۳ کیلومتری غرب این شهر پیشروی کند. ترکیه و عربستان سعودی بارها مخالفت خود را با حضور حشد الشعبی در این عملیات اعلام کردهاند. ترکیه اعلام کرده است چنانچه حملهای به سمت تلعفر صورت گیرد با آن مقابله خواهد کرد. بخش غربی موصل، یکی از مهمترین جبهههاست، چراکه به سوریه وصل میشود و ازهمینرو نیروهای بسیج مردمی این عملیات را برای قطع ارتباط نیروهای داعش در موصل با اعضای این گروه در سوریه آغاز کردهاند.
پیشتر نیروهای عراقی، کرد و ائتلاف ضدداعش تصمیم گرفته بودند مسیری که قرار است حشد الشعبی تصرف کند را باز نگه دارند، زیرا این تنها راهی است که ساکنان موصل میتوانند از آن استفاده کنند و از شهر بگریزند و به قامشلی در شرق سوریه پناه ببرند. اما انتشار اخباری درباره خروج نیروهای داعش از موصل و فرار آنها به سمت سوریه از این مسیر، نیروهای متحد در عملیات موصل را برای بازنگهداشتن جادههای این مسیر دچار تردید کرده است. داعش برای گذر از این مسیر از غیرنظامیان موصل که در حال خروج از شهر هستند به عنوان سپر انسانی استفاده میکند. نیروهای شیعه در حالی اولین عملیات پررنگ خود را در عملیات بازپسگیری موصل آغاز کردهاند که برخی امیدوار بودند برای اجتناب از درگیریهای فرقهای، آنها حضور چشمگیری در این عملیات نداشته باشند. ازهمینرو بود که در آغاز حمله، دولت عراق اعلام کرد عملیات از سوی ارتش عراق و پیشمرگههای کُرد هدایت خواهد شد. حیدر العبادی، نخستوزیر عراق، پیشتر گفته بود نیروهای شیعه وارد شهر سنینشین موصل نخواهند شد.
نیروهای بسیج مردمی اولینبار در سال 2003 و پس از حمله ایالات متحده به عراق و با هدف مبارزه با نیروهای آمریکایی و جنگجویان سنی آغاز به کار کردند. در سال 2014 و با حضور داعش در شمال و مرکز عراق و تصرف موصل و دیگر شهرهای کلیدی عراق، دولت عراق این نیروها را مجددا سازماندهی کرد.
در کنار چنددستگی میان نیروهای حاضر در عملیات بازپسگیری موصل، همه تقریبا درباره یک موضوع اتفاق نظر دارند: عملیات دیر یا زود با موفقیت به پایان میرسد و داعش از این شهر بیرون رانده میشود. اما دولت عراق و حیدر العبادی برای کنترل اوضاع پس از آزادی موصل با چالشهای دلهرهآوری روبهرو هستند؛ چالشهایی نظیر ادغام و انسجام مجدد عراق و مردمی که تحت کنترل داعش بودهاند و همزمان ریاست بر کشوری ازهمگسیخته و تکهپاره.
بیشک مسائلی مثل روند اسکان مجدد و حکومت بر مناطق آزادشده به درگیریهای سیاسی منجر میشود و روند بازسازی مناطق تحت کنترل داعش میتواند به این درگیریها دامن بزند یا برعکس با اتخاذ تدابیری هوشمندانه، آن را مهار کند. با وجود آغاز عملیاتی به این وسعت که گروهها و کشورهای مختلفی در آن مشارکت دارند، هنوز هیچ توافق سیاسیای درباره فردای آزادی موصل و اینکه چه کسی بر این شهر حکومت خواهد کرد، حاصل نشده است.
شبهنظامیان شیعه عراقی میگویند عملیات جدیدی را در غرب موصل آغاز و جبهه جدیدی را از غرب موصل برای بیرونراندن داعش از دومین شهر بزرگ عراق و آخرین سنگر این گروه در عراق باز کردهاند. این نیروها که به «نیروهای بسیج مردمی عراق» یا «حشد الشعبی» معروف هستند در عملیات اخیر آزادسازی موصل نقش پررنگی نداشتند، اما عملیاتی که روز شنبه آغاز شد، نقش آنها را برخلاف پیشبینیها پررنگتر خواهد کرد. براساس گزارشها، با وجود پیشروی نیروهای دولتی عراق و پیشمرگههای کُرد و بازپسگیری روستاها و شهرهایی که در مسیر موصل قرار دارند، خودِ شهر و پایگاه داعش در آن همچنان دستنخورده باقی مانده؛ درست مانند 13 روز پیش، یعنی زمانی که عملیات آزادسازی موصل آغاز شد.
در حالی که نیروهای کرد از جبهههای شمالی و شرقی و ارتش عراق از جبهه جنوبی در حال پیشروی هستند، حشد الشعبی اعلام کرد قرار است از سمت غرب و از قرارگاه نظامی قیاره در ۹۰کیلومتری جنوب غربی موصل عملیات خود را آغاز و در نهایت تا «تلعفر» در ۶۳ کیلومتری غرب این شهر پیشروی کند. ترکیه و عربستان سعودی بارها مخالفت خود را با حضور حشد الشعبی در این عملیات اعلام کردهاند. ترکیه اعلام کرده است چنانچه حملهای به سمت تلعفر صورت گیرد با آن مقابله خواهد کرد. بخش غربی موصل، یکی از مهمترین جبهههاست، چراکه به سوریه وصل میشود و ازهمینرو نیروهای بسیج مردمی این عملیات را برای قطع ارتباط نیروهای داعش در موصل با اعضای این گروه در سوریه آغاز کردهاند.
پیشتر نیروهای عراقی، کرد و ائتلاف ضدداعش تصمیم گرفته بودند مسیری که قرار است حشد الشعبی تصرف کند را باز نگه دارند، زیرا این تنها راهی است که ساکنان موصل میتوانند از آن استفاده کنند و از شهر بگریزند و به قامشلی در شرق سوریه پناه ببرند. اما انتشار اخباری درباره خروج نیروهای داعش از موصل و فرار آنها به سمت سوریه از این مسیر، نیروهای متحد در عملیات موصل را برای بازنگهداشتن جادههای این مسیر دچار تردید کرده است. داعش برای گذر از این مسیر از غیرنظامیان موصل که در حال خروج از شهر هستند به عنوان سپر انسانی استفاده میکند. نیروهای شیعه در حالی اولین عملیات پررنگ خود را در عملیات بازپسگیری موصل آغاز کردهاند که برخی امیدوار بودند برای اجتناب از درگیریهای فرقهای، آنها حضور چشمگیری در این عملیات نداشته باشند. ازهمینرو بود که در آغاز حمله، دولت عراق اعلام کرد عملیات از سوی ارتش عراق و پیشمرگههای کُرد هدایت خواهد شد. حیدر العبادی، نخستوزیر عراق، پیشتر گفته بود نیروهای شیعه وارد شهر سنینشین موصل نخواهند شد.
نیروهای بسیج مردمی اولینبار در سال 2003 و پس از حمله ایالات متحده به عراق و با هدف مبارزه با نیروهای آمریکایی و جنگجویان سنی آغاز به کار کردند. در سال 2014 و با حضور داعش در شمال و مرکز عراق و تصرف موصل و دیگر شهرهای کلیدی عراق، دولت عراق این نیروها را مجددا سازماندهی کرد.
در کنار چنددستگی میان نیروهای حاضر در عملیات بازپسگیری موصل، همه تقریبا درباره یک موضوع اتفاق نظر دارند: عملیات دیر یا زود با موفقیت به پایان میرسد و داعش از این شهر بیرون رانده میشود. اما دولت عراق و حیدر العبادی برای کنترل اوضاع پس از آزادی موصل با چالشهای دلهرهآوری روبهرو هستند؛ چالشهایی نظیر ادغام و انسجام مجدد عراق و مردمی که تحت کنترل داعش بودهاند و همزمان ریاست بر کشوری ازهمگسیخته و تکهپاره.
بیشک مسائلی مثل روند اسکان مجدد و حکومت بر مناطق آزادشده به درگیریهای سیاسی منجر میشود و روند بازسازی مناطق تحت کنترل داعش میتواند به این درگیریها دامن بزند یا برعکس با اتخاذ تدابیری هوشمندانه، آن را مهار کند. با وجود آغاز عملیاتی به این وسعت که گروهها و کشورهای مختلفی در آن مشارکت دارند، هنوز هیچ توافق سیاسیای درباره فردای آزادی موصل و اینکه چه کسی بر این شهر حکومت خواهد کرد، حاصل نشده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.