توفان خندهها!
کریم ارغندهپور
میدانید بدترین احساس چیست؟ اینکه ببینی افرادی خودخواسته و با جدیت به طرف چاه میروند و از کرده خود دفاع هم میکنند. هفته پیش یک مستند دیدم که خبرنگاری به یکی از فقیرترین شهرهای غرب ویرجینیا در آمریکا رفته بود تا کشف کند چرا بیش از ٨٥ درصد مردم این شهر به ترامپ رأی میدهند. کار اصلی مردم در این شهر به معدن زغال سنگ مرتبط بود. هماکنون این معدن را به خاطر آلودگی شدید محیط زیست و بینیازی به محصول بستهاند. ادامه کار این معدن سلامت اهالی را به خطر میاندازد. هیلاری کلینتون گفته محیط زیست برایش در اولویت است. معنیاش این است که بیکاری در این شهر ادامه مییابد. ولی ترامپ فرصتطلبانه صریحا گفته معدن را بازگشایی میکند! برای ترامپ محیط زیست و آلودگی و گرمایش زمین و امثال این مفاهیم مهم نیستند. او فقط قدرت و ثروت را از نازلترین وجهش نگاه میکند. حالا نکته اصلی این است که طبق بسیاری از نظرسنجیها با اینکه ترامپ از حزب جمهوریخواه است و سیاستهایش به نفع کمپانیهای بزرگ و به زیان دهکهای کمدرآمد جامعه است، منتها پیامها گاهی چنان در هم میپیچند که دیو در نقش دلبر، دزد و تبهکار در نقش مصلح و گرگ فریبکار در نقش مادر مهربان ظاهر میشود. فرض کنید فردی دیابتیک است و شکر برای او در حکم سم است. در آن لحظه شیرینی برای او لذیذترین و خواستنیترین خوراکی است. در واقع کسی که به خوردنش تشویق میکند، دوست نیست بلکه دشمن جان اوست. متأسفانه واقعیت بالا فقط مربوط به یک شهر کوچک در ویرجینیا نیست. تکرار یک تراژدی غمناک و آشنا در زندگی در همه دورانهاست. پوپولیسم لزوما به تحقق خواست عموم نمیانجامد بلکه معمولا امواج تحریکشده در خدمت منافع گروههای بالادستی قرار میگیرند و این فریب، اندوهناک است و تکرارش آن را ترسناکتر میکند. به وعدههای اصلی ترامپ توجه کنید: میگوید کار داعش و طالبان و امثالهم را یکسره میکند. سفرههای مردم را رنگینتر میکند. بر ابهت آمریکا میافزاید و از چارچوبهای تنگ و سنتی ساختار قدرت عبور میکند. اینها همه دروغ است. هیچ نشانی از راستی و حقیقت در آنها نیست. واقعیت این است که آمریکا با ریاست ترامپ خشنتر میشود ولی این لزوما در حکم نابودی همه دشمنان خطرناک آنها از جمله داعش نیست. سهل است که این دشمنان احتمالا قویتر هم بشوند. ابهت آمریکا هم در زورگویی بیشتر و ایجاد تنفر عمومیتر نیست. عین این کار به گونهای در دوران بوش تجربه شد و نهتنها ابهتی ایجاد نکرد بلکه حس تنفر از آمریکا در میان مردم جهان -و بهویژه در کشورهای اسلامی- به اوج خود رسید. در جهان جدید ابهت از محبوبیت بیشتر میآید نه از ترس یا نفرت. درباره رشد اقتصادی یا فساد سیستمی هم حدسزدن سخت نیست. رشد اقتصادی به هزار شرط و در رأس آن یک برنامه علمی وابسته است و نه به ارجاع صرف به تاریخچه فردی! ریاستجمهوری ممکن است بر ثروت شخصی ترامپ و سایر سوپرثروتمندان بیفزاید ولی نانی بر سر سفره فقرا نخواهد آورد. کسی که دروغ بزرگتر را با جدیت بیشتری میگوید، هیچ نشانی از راستی در او نیست. این یک اصل در مدیریت و از جمله سیاست است و اختصاصی به آمریکا و این انتخابات ندارد. یک حکم کلی است و در همهجا صادق است.
*عنوان این یادداشت برگرفته از شعر احمد شاملو است.
میدانید بدترین احساس چیست؟ اینکه ببینی افرادی خودخواسته و با جدیت به طرف چاه میروند و از کرده خود دفاع هم میکنند. هفته پیش یک مستند دیدم که خبرنگاری به یکی از فقیرترین شهرهای غرب ویرجینیا در آمریکا رفته بود تا کشف کند چرا بیش از ٨٥ درصد مردم این شهر به ترامپ رأی میدهند. کار اصلی مردم در این شهر به معدن زغال سنگ مرتبط بود. هماکنون این معدن را به خاطر آلودگی شدید محیط زیست و بینیازی به محصول بستهاند. ادامه کار این معدن سلامت اهالی را به خطر میاندازد. هیلاری کلینتون گفته محیط زیست برایش در اولویت است. معنیاش این است که بیکاری در این شهر ادامه مییابد. ولی ترامپ فرصتطلبانه صریحا گفته معدن را بازگشایی میکند! برای ترامپ محیط زیست و آلودگی و گرمایش زمین و امثال این مفاهیم مهم نیستند. او فقط قدرت و ثروت را از نازلترین وجهش نگاه میکند. حالا نکته اصلی این است که طبق بسیاری از نظرسنجیها با اینکه ترامپ از حزب جمهوریخواه است و سیاستهایش به نفع کمپانیهای بزرگ و به زیان دهکهای کمدرآمد جامعه است، منتها پیامها گاهی چنان در هم میپیچند که دیو در نقش دلبر، دزد و تبهکار در نقش مصلح و گرگ فریبکار در نقش مادر مهربان ظاهر میشود. فرض کنید فردی دیابتیک است و شکر برای او در حکم سم است. در آن لحظه شیرینی برای او لذیذترین و خواستنیترین خوراکی است. در واقع کسی که به خوردنش تشویق میکند، دوست نیست بلکه دشمن جان اوست. متأسفانه واقعیت بالا فقط مربوط به یک شهر کوچک در ویرجینیا نیست. تکرار یک تراژدی غمناک و آشنا در زندگی در همه دورانهاست. پوپولیسم لزوما به تحقق خواست عموم نمیانجامد بلکه معمولا امواج تحریکشده در خدمت منافع گروههای بالادستی قرار میگیرند و این فریب، اندوهناک است و تکرارش آن را ترسناکتر میکند. به وعدههای اصلی ترامپ توجه کنید: میگوید کار داعش و طالبان و امثالهم را یکسره میکند. سفرههای مردم را رنگینتر میکند. بر ابهت آمریکا میافزاید و از چارچوبهای تنگ و سنتی ساختار قدرت عبور میکند. اینها همه دروغ است. هیچ نشانی از راستی و حقیقت در آنها نیست. واقعیت این است که آمریکا با ریاست ترامپ خشنتر میشود ولی این لزوما در حکم نابودی همه دشمنان خطرناک آنها از جمله داعش نیست. سهل است که این دشمنان احتمالا قویتر هم بشوند. ابهت آمریکا هم در زورگویی بیشتر و ایجاد تنفر عمومیتر نیست. عین این کار به گونهای در دوران بوش تجربه شد و نهتنها ابهتی ایجاد نکرد بلکه حس تنفر از آمریکا در میان مردم جهان -و بهویژه در کشورهای اسلامی- به اوج خود رسید. در جهان جدید ابهت از محبوبیت بیشتر میآید نه از ترس یا نفرت. درباره رشد اقتصادی یا فساد سیستمی هم حدسزدن سخت نیست. رشد اقتصادی به هزار شرط و در رأس آن یک برنامه علمی وابسته است و نه به ارجاع صرف به تاریخچه فردی! ریاستجمهوری ممکن است بر ثروت شخصی ترامپ و سایر سوپرثروتمندان بیفزاید ولی نانی بر سر سفره فقرا نخواهد آورد. کسی که دروغ بزرگتر را با جدیت بیشتری میگوید، هیچ نشانی از راستی در او نیست. این یک اصل در مدیریت و از جمله سیاست است و اختصاصی به آمریکا و این انتخابات ندارد. یک حکم کلی است و در همهجا صادق است.
*عنوان این یادداشت برگرفته از شعر احمد شاملو است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.