|

تا زمانی که دانایی فضیلت نباشد

علی‌اکبر قاضی‌زاده

غیرمنصفانه است اگر بخواهیم همه تقصیرها و تأثیرها را بر گردن دولت یا آموزش‌وپرورش بگذاریم و بگوییم چرخ این آسیاب به این خاطر، خوب نمی‌چرخد. حرف سر این نیست که بگوییم آموزش‌وپرورش با آن دستگاه عریض‌و‌طویلش در مسئله «آموزش» هیچ نقشی ندارد بلکه مشکل جامعه ما فراتر از این حرف‌هاست. واقعیت این است که جامعه ما با دانایی فاصله زیادی پیدا کرده، اگر «دانایی» را مجموعه‌ای از نیازهای آدمی برای زندگی بهتر در نظر بگیریم. گاهی‌وقت‌ها به این فکر می‌کنم که چهره‌ها و مشاهیری که این روزها، رخ در نقاب خاک می‌کشند، چگونه و از سوی چه افرادی قرار است جایگزین شوند. نمی‌دانم شاید این از خصلت سن من باشد که این‌طور بدبینانه نگاه می‌کنم، اما خودم را هم گاهی متهم می‌بینم که چرا ما نسلی را تربیت کردیم که نسلی کم‌هویت از آب‌ درآمد و مسائل برایش عمق نداشت. بر همین اساس است که رفت‌وآمدهای وزرا در وزارتخانه آموزش‌وپرورش را چندان تأثیرگذار نمی‌بینم مگر آنکه جامعه به این نتیجه رسیده باشد که دانستن وظیفه همه ماست. آن پزشکی که بیمارش در پروسه عمل لوزه می‌میرد یا آن روزنامه‌نگاری که گزارشش با بازخوردی روبه‌رو نمی‌شود، تا زمانی که به‌دنبال کشف چرایی این ماجرا نروند و اندوخته‌ای بر دانسته‌های خود نیفزایند، وضع همین است که هست. این وضع را من، فضیلت‌نبودن دانستن و دانایی در جامعه توصیف می‌کنم، اگرچه که کشف من نیست و واقعیتی است که همه به آن اذعان دارند، اما به طور ساده باید گفت تا زمانی که دانستن در جامعه به فضیلت بدل نشود، رفت‌وآمد وزرای آموزش‌وپرورش چه تأثیری خواهد داشت؟ درست است که حکومت‌ها، دولت‌ها و وزرا به‌خاطر قدرت، وظیفه و بودجه‌ای که در اختیار دارند در آموزش کشور تأثیرگذاری خواهند داشت، اما من فکر می‌کنم تا زمانی که مطالبات معوق معلمانمان در صدر اخبار کشور است، هیچ دانش‌آموزی به خواندن، به کسب دانایی و به فضیلت دانستن رهنمون نخواهد شد. تا آن زمان، این مدیر می‌رود و آن یکی می‌آید و همگی با کوله‌باری از آمارها و دستاوردهای خیره‌کننده، اما هیچ‌کدام نمی‌توانند قفل «دانایی» را با کلید خود بگشایند.

غیرمنصفانه است اگر بخواهیم همه تقصیرها و تأثیرها را بر گردن دولت یا آموزش‌وپرورش بگذاریم و بگوییم چرخ این آسیاب به این خاطر، خوب نمی‌چرخد. حرف سر این نیست که بگوییم آموزش‌وپرورش با آن دستگاه عریض‌و‌طویلش در مسئله «آموزش» هیچ نقشی ندارد بلکه مشکل جامعه ما فراتر از این حرف‌هاست. واقعیت این است که جامعه ما با دانایی فاصله زیادی پیدا کرده، اگر «دانایی» را مجموعه‌ای از نیازهای آدمی برای زندگی بهتر در نظر بگیریم. گاهی‌وقت‌ها به این فکر می‌کنم که چهره‌ها و مشاهیری که این روزها، رخ در نقاب خاک می‌کشند، چگونه و از سوی چه افرادی قرار است جایگزین شوند. نمی‌دانم شاید این از خصلت سن من باشد که این‌طور بدبینانه نگاه می‌کنم، اما خودم را هم گاهی متهم می‌بینم که چرا ما نسلی را تربیت کردیم که نسلی کم‌هویت از آب‌ درآمد و مسائل برایش عمق نداشت. بر همین اساس است که رفت‌وآمدهای وزرا در وزارتخانه آموزش‌وپرورش را چندان تأثیرگذار نمی‌بینم مگر آنکه جامعه به این نتیجه رسیده باشد که دانستن وظیفه همه ماست. آن پزشکی که بیمارش در پروسه عمل لوزه می‌میرد یا آن روزنامه‌نگاری که گزارشش با بازخوردی روبه‌رو نمی‌شود، تا زمانی که به‌دنبال کشف چرایی این ماجرا نروند و اندوخته‌ای بر دانسته‌های خود نیفزایند، وضع همین است که هست. این وضع را من، فضیلت‌نبودن دانستن و دانایی در جامعه توصیف می‌کنم، اگرچه که کشف من نیست و واقعیتی است که همه به آن اذعان دارند، اما به طور ساده باید گفت تا زمانی که دانستن در جامعه به فضیلت بدل نشود، رفت‌وآمد وزرای آموزش‌وپرورش چه تأثیری خواهد داشت؟ درست است که حکومت‌ها، دولت‌ها و وزرا به‌خاطر قدرت، وظیفه و بودجه‌ای که در اختیار دارند در آموزش کشور تأثیرگذاری خواهند داشت، اما من فکر می‌کنم تا زمانی که مطالبات معوق معلمانمان در صدر اخبار کشور است، هیچ دانش‌آموزی به خواندن، به کسب دانایی و به فضیلت دانستن رهنمون نخواهد شد. تا آن زمان، این مدیر می‌رود و آن یکی می‌آید و همگی با کوله‌باری از آمارها و دستاوردهای خیره‌کننده، اما هیچ‌کدام نمی‌توانند قفل «دانایی» را با کلید خود بگشایند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.