|

«زمينه‌گرايي» چالش پيشِ‌روي معماري ايران

سعيد برآبادي

دور تازه‌ای از انتشار صفحه معماری را در «شرق» آغاز کرده‌ایم؛ دوری که به نظر، طولانی‌تر و باثبات‌تر از قبل می‌آید، چراکه این‌بار تصمیم گرفته‌ایم به جای «از هر دری سخنی»، خود را روی یک سوژه کلان متمرکز کنیم و از معماران فعال در این حوزه بخواهیم نگاه و اندیشه‌های کیفی و کمی خود را درباره این مبحث، علنی‌تر و شفاف‌تر از قبل بیان کنند. سوژه مورد نظر ما «زمینه‌گرایی» است و این انتخاب ازآن‌رو بود که احساس می‌شد فضای معماری کشور در سال‌های اخیر به علت درک درست/ عمل نادرست یا عمل درست/ درک نادرست از این مقوله، دچار دوقطبی خودویرانگر شده است. چه بسیار ساختمان‌ها و تأسیسات دولتی، نیمه‌دولتی و خصوصی‌ای که در این سال‌ها با شعار زمینه‌گرایی در وسط شهرهایمان ایجاد شده‌اند بی‌آنکه به الزامات این صفت، موصوف باشند و چه بسیار بودجه‌ها که صرف سنتی‌سازی نمای ساختمان‌ها شده تا کارفرما بتواند از بنای خود به‌عنوان یک اثر «شگرف»!! در معماری معاصر ایران یاد کند. جنگ آینده در میدان معماری، بی‌شک جنگ بر سر کیفیت و کمیت زمینه‌گرایی خواهد بود، چراکه به نظر می‌رسد این بستر، تنها بستری است که به دلیل پیوندهای فرهنگی و ایدئولوژیک، هنوز برای طراحان، کارفرمایان و استفاده‌کنندگان به شکل آرزویی دست‌نیافتنی باقی مانده است. ازاین‌رو، آنچه ما را بر آن داشت تا دور تازه‌ای از انتشار صفحه معماری «شرق» را آغاز کنیم بی‌آنکه طلب جیره و مواجبی برای چنین اقدامی داشته باشیم، تلاش برای یک حرکت فرهنگی تازه در بستر هنر امروز ایران است و شاید به‌همین‌دلیل سعی کرده‌ایم این صفحه را نه صرفا در قالب یک صفحه معماری صرف، بلکه مرتبط با هنرهای تجسمی ببینیم که معتقدیم برای رفتن به سمت یک معماری خوب، باید معمار امروز، در جایگاه یک «آرتیست» بنشیند؛ یعنی فردی که ذائقه هنری‌اش، پردازش فرمی و مهندسی او را تحت سیطره خود دارد. امید است با لطفی که شما همیشه به این صفحه از «شرق» داشته‌اید، به ما کمک کنید تا در بازتعریف مفهوم «زمینه‌گرایی» به‌عنوان یکی از چالش‌های معماری امروز ایران، قدمی به جلو برداریم.

دور تازه‌ای از انتشار صفحه معماری را در «شرق» آغاز کرده‌ایم؛ دوری که به نظر، طولانی‌تر و باثبات‌تر از قبل می‌آید، چراکه این‌بار تصمیم گرفته‌ایم به جای «از هر دری سخنی»، خود را روی یک سوژه کلان متمرکز کنیم و از معماران فعال در این حوزه بخواهیم نگاه و اندیشه‌های کیفی و کمی خود را درباره این مبحث، علنی‌تر و شفاف‌تر از قبل بیان کنند. سوژه مورد نظر ما «زمینه‌گرایی» است و این انتخاب ازآن‌رو بود که احساس می‌شد فضای معماری کشور در سال‌های اخیر به علت درک درست/ عمل نادرست یا عمل درست/ درک نادرست از این مقوله، دچار دوقطبی خودویرانگر شده است. چه بسیار ساختمان‌ها و تأسیسات دولتی، نیمه‌دولتی و خصوصی‌ای که در این سال‌ها با شعار زمینه‌گرایی در وسط شهرهایمان ایجاد شده‌اند بی‌آنکه به الزامات این صفت، موصوف باشند و چه بسیار بودجه‌ها که صرف سنتی‌سازی نمای ساختمان‌ها شده تا کارفرما بتواند از بنای خود به‌عنوان یک اثر «شگرف»!! در معماری معاصر ایران یاد کند. جنگ آینده در میدان معماری، بی‌شک جنگ بر سر کیفیت و کمیت زمینه‌گرایی خواهد بود، چراکه به نظر می‌رسد این بستر، تنها بستری است که به دلیل پیوندهای فرهنگی و ایدئولوژیک، هنوز برای طراحان، کارفرمایان و استفاده‌کنندگان به شکل آرزویی دست‌نیافتنی باقی مانده است. ازاین‌رو، آنچه ما را بر آن داشت تا دور تازه‌ای از انتشار صفحه معماری «شرق» را آغاز کنیم بی‌آنکه طلب جیره و مواجبی برای چنین اقدامی داشته باشیم، تلاش برای یک حرکت فرهنگی تازه در بستر هنر امروز ایران است و شاید به‌همین‌دلیل سعی کرده‌ایم این صفحه را نه صرفا در قالب یک صفحه معماری صرف، بلکه مرتبط با هنرهای تجسمی ببینیم که معتقدیم برای رفتن به سمت یک معماری خوب، باید معمار امروز، در جایگاه یک «آرتیست» بنشیند؛ یعنی فردی که ذائقه هنری‌اش، پردازش فرمی و مهندسی او را تحت سیطره خود دارد. امید است با لطفی که شما همیشه به این صفحه از «شرق» داشته‌اید، به ما کمک کنید تا در بازتعریف مفهوم «زمینه‌گرایی» به‌عنوان یکی از چالش‌های معماری امروز ایران، قدمی به جلو برداریم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.