گزارش میدانی «شرق» از دوازدهمین روز عملیات آزادسازی موصل
نگرانِ فردای آزادی
افشین غلامی : در دوازدهمین روز عملیات آزادسازی موصل، طبق آمار وزارت دفاع عراق، تاکنون 90 روستا و 800 کیلومتر مربع از تصرف داعش درآمده است و نیروهای عراقی کنترل این مناطق را به دست گرفتهاند. همچنین فرمانده عملیات موصل اعلام کرد تاکنون 900 نفر از عناصر داعش کشته شدهاند. در فضای میدانی، نیروهای عراقی (پیشمرگهها و ارتش عراق) توانستهاند از شرق موصل به دروازه این شهر نزدیک شوند. پیشمرگهها توانستهاند از محور «ناوران و بعشیقه» به پنجکیلومتری موصل و ارتش عراق از جنوب شرقی از محور «برطله و حمدانیه» به چهارکیلومتری موصل برسند. ازدستدادن بلندیها و تپههای شرق موصل و عقبنشینی به مناطق پست توسط داعش، موجب شده نیروهای کرد و دولت مرکزی بتوانند از پهنایی دشت استفاده کرده و عناصر داعش را تا مواضع نزدیک به شهر موصل عقب برانند. شرق موصل بهدليل دشتهای باز و روستاهای بههم نزدیک و همچنین جمعیت کمتر غیرعرب پیشروی نیروهای کرد و عراقی را آسان کرده است. ارتش عراق به نزدیکی محله «گوگ جلیل»، که اولین محله در جنوب شرق موصل و نزدیک به محور حمدانیه و برطله است، رسیده و در همین ناحیه نیروهای کرد با محاصره
شهرک بعشیقه به محله «هی تحریر» که اولین محله در شرق موصل است، نزدیک شدهاند. شرق موصل محل اصلی سکونت مسیحیان (کلدانی، سریانی و آشوری) است و کنترلکردن این مناطق برای نیروهای عراقی بسیار بااهمیت است و تا الان با کنترل (حمدانیه و برطله) و محاصره بعشیقه و تلکیف امیدها برای آزادسازی این مناطق بیشتر شده است. «امر حوزیران»، عضو دفتر سیاسی حزب مسیحی بینالنهرین، دراینباره گفت: مناطق مسیحینشین دشت نینوا در آستانه آزادی است و ما بعد از دوسالونیم امیدوار هستیم مردممان بتوانند به این مناطق بازگردند. وی ادامه داد: ما باید بتوانیم پس از آزادسازی موصل مدیریت مشترکی با حضور همه اقوام و مذاهب در این منطقه داشته باشیم. حوزیران با اشاره به اینکه درخواست تبدیل دشت نینوا به استان مستقلی از موصل را با حکومت مرکزی در میان گذاشتهاند، تصریح کرد: «ما بهعنوان کلدانی، سریانی و آشوریان دشت نینوا میخواهیم شاهد استان جداگانهای باشیم. این باعث میشود حقوقمان که آن را طبیعی و شرعی میدانیم رعایت شود، چراکه ما اهالی اصیل این مناطق هستیم».
تاکتیکهای داعش
از سوی دیگر، حرکت ارتش عراق از «قیاره، زاویه» در جنوب موصل و نیروهای پیشمرگه از شمال این شهر که محورهای «تلکیف، سد موصل و کسکی» را در بر میگیرد، در حال انجام است؛ اما به دلیل مقاومت تروریستها و وجود موانع طبیعی و انسانی و همچنین موانع مصنوعیاي که داعش ایجاد کرده با سرعت کمتری ادامه دارد. در فضای میدانی، با توجه به شدت درگیریها و پیشرویهای کردها و ارتش عراق و همچنین حملات هوایی نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکا، تاکتیک داعش در رویارویی در دو موضوع خلاصه میشود.
1- ماشینها و عناصر انتحاری 2-جنگ تکتیراندازی
حضور هواپیماهای ائتلاف و عراقی موجب شده داعش نتواند در جنگ جبههای کارایی لازم را داشته باشد و بهناچار تاکتیک جنگی خود را در فرستادن ماشینهای انتحاری و مستقرکردن تکتیراندازها در نقاط مرتفع روستاها و مینگذاری و تلههای انفجاری در نقاطی کلیدی همچون پلها انجام دهد. داعش نیروهای خود را در دو محور جنوب و شمال شهر افزایش داده و سعی کرده با ایجاد موانع در قسمت شرقی شهر، پیشرویها را کند کند. وجود موانع انسانی هم مزید بر علت شده تا نیروهای ضدداعش نتوانند شدت حملات خود را افزایش دهند و ضربات کشنده بیشتری بر آنان وارد کنند. درهمینحال، وجود سپر انسانی و حضور غیرنظامیان کار را برای تشخیص عنصر داعش از غیرداعشی سخت کرده و دلیلی شده تا برخی از تروریستها قصد فرار با لباس زنانه را داشته باشند که با هوشیاری نیروهای پیشمرگه و ارتش عراق دستگیر شوند.هرچه نیروها به شهر نزدیکتر میشوند کار قدری سختتر و ادامه عملیات با دشواری مواجه میشود. وجود نزدیک به یکمیلیونو 500 هزار نفر جمعیت در شهر موصل به عنوان بمبی انسانی است که هر لحظه احتمال انفجار آن وجود دارد. نیروهای پیشمرگه و ارتش عراق تلاش دارند با خسارت و تلفات کمتر
راهی برای نفوذ در شهر پیدا کنند. به گفته یکی از اسراي داعش که بهوسيله نیروهای پیشمرگه دستگیر شده بود، تعداد نفرات داعش که شمار زیادی از آنها غیرعراقی هستند، فراوان است و آنها در گروهانهای مختلف در نقاط مهم شهر تقسیم شدهاند و تاکتیکهای مختلفی برای رویارویی شهری با نیروهای عراقی طرح کردهاند.
گفتوگو با اهالی یک روستای آزادشده
درهمینحال، با آزادسازی تعدادی از روستاهای شرق موصل، به روستای بزرگ (فاضلیه) در شرق موصل که دو روز است ازسوي نیروهای پیشمرگه کنترل شده، سر زدیم و گفتوگویی با اهالی این روستا داشتیم.این روستا که اکثر اهالی آن کرد هستند، نزدیک به چهار هزار نفر جمعیت دارد. چند نفر از مردان روستا به ما گفتند: دو سال است نمیتوانیم ریش خود را بتراشیم و حتی بچهها که علاقهمند به فوتبال و ورزش هستند، نمیتوانند لباسهای ورزشی مارکدار بپوشند. داعش همهچیز را برای ما ممنوع کرده بود و استفاده از موبایل و کشیدن سیگار جریمه و شلاق داشت. زنی که هنوز لباسهای سیاه و روبند بر چهره داشت، بيان کرد: ما مجبور بودیم لباسهای سیاه و دستکش و روبند بپوشیم و نباید در اماکن عمومی که مردان در آن شرکت داشتند، میرفتیم و حتی نباید با صدای بلند حرف میزدیم.
نگرانی از آینده موصل
اما موضوع آینده موصل برای همه طرفها بااهمیت است. براساس توافقها، قرار است نیروهای پیشمرگه و نیروهای حشدالشعبی در عملیاتهای داخل شهر حضور پیدا نکنند و فقط ارتش عراق وارد شهر شود. در همین حال، قرار بر این است نیروهای موسوم به حشدالوطنی که از عشایر موصل تشکیل شده، نقش پلیس اداره موصل بعد از آزادسازی شهر را برعهده گیرند. برخی طرفها با نگرانی از آینده موصل میگویند اگر راهکار سیاسی مناسب و درستی در پیش گرفته نشود، احتمال ايجادحلب دیگری در عراق وجود خواهد داشت. درهمینباره دکتر «محمد احسان»، عضو جبهه مدیریت مناطق آزادشده موصل، با اشاره به وجود نگرانیها پس از عملیات آزادسازی موصل گفت: واقعیت این است تشخیص اینکه چه کسی از اعضاي داعش نیست و چه کسی به این گروه تعلق دارد، دشوار است و هر روز ما شاهد ورود آوارگان به مناطق تحت کنترل نیروهای پیشمرگه و ارتش عراق هستیم که تشخیص این موضوع تبدیل به دغدغه امنیتی شده است و این باعث میشود اداره موصل در آینده برای ما نامعلوم به نظر برسد. وی با بیان این مطلب که موصل پس از آزادی برای ما بااهمیت است، توضیح داد: باید بدانیم داعش یک اندیشه است و ما باید خود را برای برخورد با
داعشی دیگر در آینده حاضر کنیم. وی ادامه میدهد: ازبینرفتن قدرت نظامی داعش به معنی ازبینرفتن داعش نیست، بلکه هر آن ممکن است داعش دیگری با پرچم و نمای متفاوتتری ظاهر شود، چراکه واقعیت این است وجود داعش به چند دلیل فکری، قومی، مذهبی و بینالمللی برمیگردد. بااینحال، سیاسیون عراق بر این موضوع تأکید میکنند که نبرد موصل موجب اتحاد گروههای مختلف عراقی شده و این فرصتي برای آشتی ملی بین جناحهای مختلف است و آنها امیدوارند با آزادسازی موصل پروسه استقرار نظم و حضور همه ساختارهای اتنیکی و مذهبی در آن به عنوان مبناي مشارکت سیاسی همه گروههای عراقی در این منطقه باجدیت پیگیری شود.
افشین غلامی : در دوازدهمین روز عملیات آزادسازی موصل، طبق آمار وزارت دفاع عراق، تاکنون 90 روستا و 800 کیلومتر مربع از تصرف داعش درآمده است و نیروهای عراقی کنترل این مناطق را به دست گرفتهاند. همچنین فرمانده عملیات موصل اعلام کرد تاکنون 900 نفر از عناصر داعش کشته شدهاند. در فضای میدانی، نیروهای عراقی (پیشمرگهها و ارتش عراق) توانستهاند از شرق موصل به دروازه این شهر نزدیک شوند. پیشمرگهها توانستهاند از محور «ناوران و بعشیقه» به پنجکیلومتری موصل و ارتش عراق از جنوب شرقی از محور «برطله و حمدانیه» به چهارکیلومتری موصل برسند. ازدستدادن بلندیها و تپههای شرق موصل و عقبنشینی به مناطق پست توسط داعش، موجب شده نیروهای کرد و دولت مرکزی بتوانند از پهنایی دشت استفاده کرده و عناصر داعش را تا مواضع نزدیک به شهر موصل عقب برانند. شرق موصل بهدليل دشتهای باز و روستاهای بههم نزدیک و همچنین جمعیت کمتر غیرعرب پیشروی نیروهای کرد و عراقی را آسان کرده است. ارتش عراق به نزدیکی محله «گوگ جلیل»، که اولین محله در جنوب شرق موصل و نزدیک به محور حمدانیه و برطله است، رسیده و در همین ناحیه نیروهای کرد با محاصره
شهرک بعشیقه به محله «هی تحریر» که اولین محله در شرق موصل است، نزدیک شدهاند. شرق موصل محل اصلی سکونت مسیحیان (کلدانی، سریانی و آشوری) است و کنترلکردن این مناطق برای نیروهای عراقی بسیار بااهمیت است و تا الان با کنترل (حمدانیه و برطله) و محاصره بعشیقه و تلکیف امیدها برای آزادسازی این مناطق بیشتر شده است. «امر حوزیران»، عضو دفتر سیاسی حزب مسیحی بینالنهرین، دراینباره گفت: مناطق مسیحینشین دشت نینوا در آستانه آزادی است و ما بعد از دوسالونیم امیدوار هستیم مردممان بتوانند به این مناطق بازگردند. وی ادامه داد: ما باید بتوانیم پس از آزادسازی موصل مدیریت مشترکی با حضور همه اقوام و مذاهب در این منطقه داشته باشیم. حوزیران با اشاره به اینکه درخواست تبدیل دشت نینوا به استان مستقلی از موصل را با حکومت مرکزی در میان گذاشتهاند، تصریح کرد: «ما بهعنوان کلدانی، سریانی و آشوریان دشت نینوا میخواهیم شاهد استان جداگانهای باشیم. این باعث میشود حقوقمان که آن را طبیعی و شرعی میدانیم رعایت شود، چراکه ما اهالی اصیل این مناطق هستیم».
تاکتیکهای داعش
از سوی دیگر، حرکت ارتش عراق از «قیاره، زاویه» در جنوب موصل و نیروهای پیشمرگه از شمال این شهر که محورهای «تلکیف، سد موصل و کسکی» را در بر میگیرد، در حال انجام است؛ اما به دلیل مقاومت تروریستها و وجود موانع طبیعی و انسانی و همچنین موانع مصنوعیاي که داعش ایجاد کرده با سرعت کمتری ادامه دارد. در فضای میدانی، با توجه به شدت درگیریها و پیشرویهای کردها و ارتش عراق و همچنین حملات هوایی نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکا، تاکتیک داعش در رویارویی در دو موضوع خلاصه میشود.
1- ماشینها و عناصر انتحاری 2-جنگ تکتیراندازی
حضور هواپیماهای ائتلاف و عراقی موجب شده داعش نتواند در جنگ جبههای کارایی لازم را داشته باشد و بهناچار تاکتیک جنگی خود را در فرستادن ماشینهای انتحاری و مستقرکردن تکتیراندازها در نقاط مرتفع روستاها و مینگذاری و تلههای انفجاری در نقاطی کلیدی همچون پلها انجام دهد. داعش نیروهای خود را در دو محور جنوب و شمال شهر افزایش داده و سعی کرده با ایجاد موانع در قسمت شرقی شهر، پیشرویها را کند کند. وجود موانع انسانی هم مزید بر علت شده تا نیروهای ضدداعش نتوانند شدت حملات خود را افزایش دهند و ضربات کشنده بیشتری بر آنان وارد کنند. درهمینحال، وجود سپر انسانی و حضور غیرنظامیان کار را برای تشخیص عنصر داعش از غیرداعشی سخت کرده و دلیلی شده تا برخی از تروریستها قصد فرار با لباس زنانه را داشته باشند که با هوشیاری نیروهای پیشمرگه و ارتش عراق دستگیر شوند.هرچه نیروها به شهر نزدیکتر میشوند کار قدری سختتر و ادامه عملیات با دشواری مواجه میشود. وجود نزدیک به یکمیلیونو 500 هزار نفر جمعیت در شهر موصل به عنوان بمبی انسانی است که هر لحظه احتمال انفجار آن وجود دارد. نیروهای پیشمرگه و ارتش عراق تلاش دارند با خسارت و تلفات کمتر
راهی برای نفوذ در شهر پیدا کنند. به گفته یکی از اسراي داعش که بهوسيله نیروهای پیشمرگه دستگیر شده بود، تعداد نفرات داعش که شمار زیادی از آنها غیرعراقی هستند، فراوان است و آنها در گروهانهای مختلف در نقاط مهم شهر تقسیم شدهاند و تاکتیکهای مختلفی برای رویارویی شهری با نیروهای عراقی طرح کردهاند.
گفتوگو با اهالی یک روستای آزادشده
درهمینحال، با آزادسازی تعدادی از روستاهای شرق موصل، به روستای بزرگ (فاضلیه) در شرق موصل که دو روز است ازسوي نیروهای پیشمرگه کنترل شده، سر زدیم و گفتوگویی با اهالی این روستا داشتیم.این روستا که اکثر اهالی آن کرد هستند، نزدیک به چهار هزار نفر جمعیت دارد. چند نفر از مردان روستا به ما گفتند: دو سال است نمیتوانیم ریش خود را بتراشیم و حتی بچهها که علاقهمند به فوتبال و ورزش هستند، نمیتوانند لباسهای ورزشی مارکدار بپوشند. داعش همهچیز را برای ما ممنوع کرده بود و استفاده از موبایل و کشیدن سیگار جریمه و شلاق داشت. زنی که هنوز لباسهای سیاه و روبند بر چهره داشت، بيان کرد: ما مجبور بودیم لباسهای سیاه و دستکش و روبند بپوشیم و نباید در اماکن عمومی که مردان در آن شرکت داشتند، میرفتیم و حتی نباید با صدای بلند حرف میزدیم.
نگرانی از آینده موصل
اما موضوع آینده موصل برای همه طرفها بااهمیت است. براساس توافقها، قرار است نیروهای پیشمرگه و نیروهای حشدالشعبی در عملیاتهای داخل شهر حضور پیدا نکنند و فقط ارتش عراق وارد شهر شود. در همین حال، قرار بر این است نیروهای موسوم به حشدالوطنی که از عشایر موصل تشکیل شده، نقش پلیس اداره موصل بعد از آزادسازی شهر را برعهده گیرند. برخی طرفها با نگرانی از آینده موصل میگویند اگر راهکار سیاسی مناسب و درستی در پیش گرفته نشود، احتمال ايجادحلب دیگری در عراق وجود خواهد داشت. درهمینباره دکتر «محمد احسان»، عضو جبهه مدیریت مناطق آزادشده موصل، با اشاره به وجود نگرانیها پس از عملیات آزادسازی موصل گفت: واقعیت این است تشخیص اینکه چه کسی از اعضاي داعش نیست و چه کسی به این گروه تعلق دارد، دشوار است و هر روز ما شاهد ورود آوارگان به مناطق تحت کنترل نیروهای پیشمرگه و ارتش عراق هستیم که تشخیص این موضوع تبدیل به دغدغه امنیتی شده است و این باعث میشود اداره موصل در آینده برای ما نامعلوم به نظر برسد. وی با بیان این مطلب که موصل پس از آزادی برای ما بااهمیت است، توضیح داد: باید بدانیم داعش یک اندیشه است و ما باید خود را برای برخورد با
داعشی دیگر در آینده حاضر کنیم. وی ادامه میدهد: ازبینرفتن قدرت نظامی داعش به معنی ازبینرفتن داعش نیست، بلکه هر آن ممکن است داعش دیگری با پرچم و نمای متفاوتتری ظاهر شود، چراکه واقعیت این است وجود داعش به چند دلیل فکری، قومی، مذهبی و بینالمللی برمیگردد. بااینحال، سیاسیون عراق بر این موضوع تأکید میکنند که نبرد موصل موجب اتحاد گروههای مختلف عراقی شده و این فرصتي برای آشتی ملی بین جناحهای مختلف است و آنها امیدوارند با آزادسازی موصل پروسه استقرار نظم و حضور همه ساختارهای اتنیکی و مذهبی در آن به عنوان مبناي مشارکت سیاسی همه گروههای عراقی در این منطقه باجدیت پیگیری شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.