|

درباره کارهای تازه آروین

تجربه‌گرایی معکوس

رضا جلالی‌فراهانی

مرزبندی بین هنرها و الصاق اسامی و استفاده از تفاسیر در بررسی آثار هنری، محصول روند کنشگران و مفسرانی است که سعی در کشف و ارائه روشی در درک اثر هنری داشتند ازهمین‌رو سبک‌ها نام‌های متفاوتی به خود گرفتند تا علاقه‌مندان و دیگر مکتشفان هنر بعد از بازه زمانی خلق اثر توانایی درک اثر هنری و قراردادن آن در جایگاهی مناسب آنچه شایستگی‌اش را دارد، به دست آورند. در بررسی نمایشگاه آثار آروین مخاطبانی که با مشغله و حرفه او آشنایی دارند، ناخودآگاه سنگ محک را براساس مفاهیمی که وامدار کاریکاتور است، قرار می‌دهند و تابلوهای نمایشگاه آروین در گالری ثالث را منتسب به کارتون می‌دانند درحالی‌که چنین نیست. تابلوهای آروین فارغ از کیفیت و اهمیتی که می‌شود بر آن منتسب دانست، نه کارتون هستند نه کاریکاتور، بلکه ریشه در روزهای آغازین هنر کاریکاتور یعنی زمانی که هنرمندان انتهای قرن بیستم و ابتدای قرن حاضر دست‌به‌کار آغازیدن جهان کارتون بودند، داشته و به‌شدت وامدار ابتدای پیدایش کارتون یعنی هنر نقاشی است. آروین در روند معکوس تاریخ هنر کارتون، کارتونیستی است که فضای خود در خلق آثار کارتونی‌اش را با توجه به سخت‌افزارهای دیگری برای مخاطبش بیان می‌کند. اگر پیش‌ازاین با چند خط ساده و اختیار یک نماد - درباره آروین یک شخصیت ثابت - در تجربه و مواجهه با اتفاق‌ها، فضاهای متفاوتی را خلق می‌کرد، اکنون روی بوم و پس از طی روندی تجربه‌گرا، درگیری‌های ذهنی‌اش را بر فضای سفید بوم نقش می‌کند. آروین روندی نقاش‌گون را آغازیدن گرفته است که دیگر جز در بعضی نقاط یعنی شیوه روایتگری و نوع استفاده از فضا و خطوط دیگر شباهتی با کاریکاتور ندارد. ازهمین‌رو دیگر قواعد سهل‌گیرانه کارتون و کاریکاتور جایی در اثر او ندارد. اکنون ترکیب‌بندی‌های شکلی، رنگی و تکنیک‌ها براساس روندی است که یک نقاش از آن استفاده می‌کند و درکل با آنچه او پیش‌ازاین در خلق کارتون‌هایش تجربه کرده، متفاوت است. تجربه‌گرایی ذات هنر است و هنرمند راستین را از آن گریزی نیست، اما در مجموعه آثار کنونی همین تجربه‌گرابودن صرف و توجه‌نکردن به روشمندی خلق اثر نقاشی در بعضی از آثار باعث به‌وجود‌آمدن فضایی است که بر مخاطب تأثیر مناسبی نمی‌گذارد. آروین در ترکیب‌بندی آثارش هنوز وامدار جهان کارتون است و نتوانسته آزاد و همچون نگاه یک نقاش، نقشی آزاد و رها بر بوم نقش کند. در اغلب آثار او عناصر تصویری در میانه اثر تجمع کرده‌اند و مابقی بوم رها شده است. درجایی‌که ذهن خالق اثر توانمندی مواجهه با این موضوع را داشته، نقش‌هایی دور و محو پدید آمده و در جایی دیگر یا به‌کل همان سفیدی بوم گرداگرد عنصر میانی را گرفته یا با استفاده از رنگ‌های تخت و درخشان سعی در ایجاد جذابیت و پرکردن خلأ ذهنی اثر شده است. جای‌جای پهنه بوم، محلی برای خلق اثر است ازهمین‌رو شاید در یک یا دو تابلو ترکیب‌بندی فعلی مناسب است اما در بقیه آثار نقطه مبهم همین توجه نکردن به ساختاربندی صحیح باعث گذر مخاطب می‌شود. یکی دیگر از وجوه این نمایشگاه نقاشی روایتگری است. آثار آروین نه نقش خیال صرف هستند و نه بازنمایی عین‌به‌عین واقعیت، بلکه بیان حقیقت شخصی هستند که نقاش در مواجهه با جهان بیرونی از به‌هم‌آمیختن احساس و فضاهای متفاوت دست به خلق آنها زده است. به‌همین‌دلیل فضاسازی اثر می‌توانست بیش از این در انتقال مفاهیم مثبت عمل کند. از سویی دیگر، کیفیت اجرائی آثار نشاني از روندی روبه‌رشد را در این عرصه تجربه‌گرایی نوین که آروین آغاز کرده، پیش‌ِروی مخاطب قرار می‌دهد. اما همچنان در بعضی از آثار باید به کیفیت خلق اشکال و استفاده از خطوط و رنگ توجه بیشتری صورت می‌گرفت. به‌حتم جنس خطوط، شکل ترسیم عناصر بسیار ریشه در شیوه طراحی اوایل قرن بیستم در فرانسه دارد؛ شباهتی بی‌اغراق به‌ روزهای پیدایش کارتون که نقاشان و طراحان در آن زمان در مسیری برخلاف جهت آروین سعی در تبدیل نقاشی به یک اثر کارتونی داشتند. تجربه‌گرایی همیشه با نقاط اوج و فرود همراه است؛ مسیری که طی کردن آن بدون‌اشتباه ممکن نیست. به‌ویژه چنین تجربه‌گرایی معکوس‌گرایانه‌ای که در نمایشگاه آروین با آن روبه‌روییم. بررسی مفهومی و نمادین آثار مجال دیگری می‌طلبد که در اینجا فرصت آن نیست.

مرزبندی بین هنرها و الصاق اسامی و استفاده از تفاسیر در بررسی آثار هنری، محصول روند کنشگران و مفسرانی است که سعی در کشف و ارائه روشی در درک اثر هنری داشتند ازهمین‌رو سبک‌ها نام‌های متفاوتی به خود گرفتند تا علاقه‌مندان و دیگر مکتشفان هنر بعد از بازه زمانی خلق اثر توانایی درک اثر هنری و قراردادن آن در جایگاهی مناسب آنچه شایستگی‌اش را دارد، به دست آورند. در بررسی نمایشگاه آثار آروین مخاطبانی که با مشغله و حرفه او آشنایی دارند، ناخودآگاه سنگ محک را براساس مفاهیمی که وامدار کاریکاتور است، قرار می‌دهند و تابلوهای نمایشگاه آروین در گالری ثالث را منتسب به کارتون می‌دانند درحالی‌که چنین نیست. تابلوهای آروین فارغ از کیفیت و اهمیتی که می‌شود بر آن منتسب دانست، نه کارتون هستند نه کاریکاتور، بلکه ریشه در روزهای آغازین هنر کاریکاتور یعنی زمانی که هنرمندان انتهای قرن بیستم و ابتدای قرن حاضر دست‌به‌کار آغازیدن جهان کارتون بودند، داشته و به‌شدت وامدار ابتدای پیدایش کارتون یعنی هنر نقاشی است. آروین در روند معکوس تاریخ هنر کارتون، کارتونیستی است که فضای خود در خلق آثار کارتونی‌اش را با توجه به سخت‌افزارهای دیگری برای مخاطبش بیان می‌کند. اگر پیش‌ازاین با چند خط ساده و اختیار یک نماد - درباره آروین یک شخصیت ثابت - در تجربه و مواجهه با اتفاق‌ها، فضاهای متفاوتی را خلق می‌کرد، اکنون روی بوم و پس از طی روندی تجربه‌گرا، درگیری‌های ذهنی‌اش را بر فضای سفید بوم نقش می‌کند. آروین روندی نقاش‌گون را آغازیدن گرفته است که دیگر جز در بعضی نقاط یعنی شیوه روایتگری و نوع استفاده از فضا و خطوط دیگر شباهتی با کاریکاتور ندارد. ازهمین‌رو دیگر قواعد سهل‌گیرانه کارتون و کاریکاتور جایی در اثر او ندارد. اکنون ترکیب‌بندی‌های شکلی، رنگی و تکنیک‌ها براساس روندی است که یک نقاش از آن استفاده می‌کند و درکل با آنچه او پیش‌ازاین در خلق کارتون‌هایش تجربه کرده، متفاوت است. تجربه‌گرایی ذات هنر است و هنرمند راستین را از آن گریزی نیست، اما در مجموعه آثار کنونی همین تجربه‌گرابودن صرف و توجه‌نکردن به روشمندی خلق اثر نقاشی در بعضی از آثار باعث به‌وجود‌آمدن فضایی است که بر مخاطب تأثیر مناسبی نمی‌گذارد. آروین در ترکیب‌بندی آثارش هنوز وامدار جهان کارتون است و نتوانسته آزاد و همچون نگاه یک نقاش، نقشی آزاد و رها بر بوم نقش کند. در اغلب آثار او عناصر تصویری در میانه اثر تجمع کرده‌اند و مابقی بوم رها شده است. درجایی‌که ذهن خالق اثر توانمندی مواجهه با این موضوع را داشته، نقش‌هایی دور و محو پدید آمده و در جایی دیگر یا به‌کل همان سفیدی بوم گرداگرد عنصر میانی را گرفته یا با استفاده از رنگ‌های تخت و درخشان سعی در ایجاد جذابیت و پرکردن خلأ ذهنی اثر شده است. جای‌جای پهنه بوم، محلی برای خلق اثر است ازهمین‌رو شاید در یک یا دو تابلو ترکیب‌بندی فعلی مناسب است اما در بقیه آثار نقطه مبهم همین توجه نکردن به ساختاربندی صحیح باعث گذر مخاطب می‌شود. یکی دیگر از وجوه این نمایشگاه نقاشی روایتگری است. آثار آروین نه نقش خیال صرف هستند و نه بازنمایی عین‌به‌عین واقعیت، بلکه بیان حقیقت شخصی هستند که نقاش در مواجهه با جهان بیرونی از به‌هم‌آمیختن احساس و فضاهای متفاوت دست به خلق آنها زده است. به‌همین‌دلیل فضاسازی اثر می‌توانست بیش از این در انتقال مفاهیم مثبت عمل کند. از سویی دیگر، کیفیت اجرائی آثار نشاني از روندی روبه‌رشد را در این عرصه تجربه‌گرایی نوین که آروین آغاز کرده، پیش‌ِروی مخاطب قرار می‌دهد. اما همچنان در بعضی از آثار باید به کیفیت خلق اشکال و استفاده از خطوط و رنگ توجه بیشتری صورت می‌گرفت. به‌حتم جنس خطوط، شکل ترسیم عناصر بسیار ریشه در شیوه طراحی اوایل قرن بیستم در فرانسه دارد؛ شباهتی بی‌اغراق به‌ روزهای پیدایش کارتون که نقاشان و طراحان در آن زمان در مسیری برخلاف جهت آروین سعی در تبدیل نقاشی به یک اثر کارتونی داشتند. تجربه‌گرایی همیشه با نقاط اوج و فرود همراه است؛ مسیری که طی کردن آن بدون‌اشتباه ممکن نیست. به‌ویژه چنین تجربه‌گرایی معکوس‌گرایانه‌ای که در نمایشگاه آروین با آن روبه‌روییم. بررسی مفهومی و نمادین آثار مجال دیگری می‌طلبد که در اینجا فرصت آن نیست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.