|

نگاهی به نمایش «درباره تصویرت از من تجدید نظر کن» به نویسندگی نغمه ثمینی و طراحی و کارگردانی آروند دشت‌آرای

بازی با واقعیت

سحر سلطانی

درباره تصویرت از من تجدید نظر کن، باید گفت که حالتی بین نمایش و نمایش‌واره واقعی و پرفورمنس دارد و برای اینکه این موضوع را پنهان کنند، در پوسترها و تبلیغات شهری نامی از آروند دشت‌آرای در مقام طراح و کارگردان برده نمی‌شود؛ چون قرار است تماشاگران به بازی گرفته شوند و همه بازیگران باید به‌گونه‌ای واقعی در صحنه حضور داشته باشند و انگار اینها زوج‌های واقعی هستند که دچار مسائل بینافرهنگی شده‌اند؛ چون سه زن ایرانی با سه مرد اروپایی ازدواج کرده‌اند و این‌گونه است که برای رسیدن به یک تعادل باید به فرهنگ و زبان یکدیگر باور داشته باشند.
آروند دشت‌آرای که تاکنون بازیگر نبوده است، گزارش می‌دهد که دغدغه‌اش همواره کارهای بینافرهنگی بوده است و در همه آنها به گونه‌ای خواسته به این مسئله نزدیک شود که نشده است، تا اینکه خودش با مارین ون‌هولک هلندی ازدواج می‌کند و این سرآغاز کشف مسئله‌ای است که حالا درک می‌کند دقیقا فرهنگ چیست و نوع مواجهه‌اش با فرهنگ دیگران منجر به رابطه بینافرهنگی خواهد شد. بنابراین او می‌خواهد ما را متوجه این موضوع کند که در دنیای امروز که همه ما وارد پیکره دهکده جهانی خواهیم شد و رسانه‌ها به آن دامن خواهند زد، به‌ناچار این اختلافات فرهنگی بارزتر خواهد شد و در احترام متقابل است که رابطه بینافرهنگی شکل می‌گیرد. در این نمایش، قرار است سه زوج ایرانی و اروپایی استنطاق شوند برای اینکه گزارشی از رابطه بینافرهنگی‌شان بدهند. زوج اول، مالته شولتز و آروشا بیگی که شش‌ سال است ازدواج کرده‌اند و دختر دوساله‌ای نیز دارند. این دو بازیگرند و در مونیخ آشنا شده‌اند و در فرانکفورت زندگی می‌کنند و هر دو، نه به آلمانی و فارسی بلکه به انگلیسی حرف می‌زنند و مسئله دیگرشان این است که هنوز دخترشان حرف نمی‌زند. زوج دوم، استوارت دنیسون و آزاده میرزایی که در هند و از طریق تئاتر آشنا شده‌اند. آنها بعد از تئاتر به دلیل رفتن استوارت از هند به انگلیس از هم دور می‌شوند و یک‌سال‌ونیم نامه‌نگاری می‌کنند، به همان شیوه قلم و کاغذی و بعد یک‌ بار استوارت به آزاده از سنگاپور زنگ می‌زند و خواستگاری می‌کند و بعد ازدواج می‌کنند و هر دو هم‌اکنون در تهران زندگی می‌کنند و خودشان را بین‌المللی می‌دانند و در حال سفرکردن هستند. آزاده دو بار برای گرفتن ویزای انگلیس اقدام کرده و جواب رد گرفته و این را برخورنده می‌داند و دیگر دلش نمی‌خواهد در لندن زندگی کند. این دو به زبان فارسی و انگلیسی مسلط هستند و استوارت دوست دارد در تهران با تشکیل گروهی کاری به صحنه بیاورد. زوج سوم، میخاییل بلوس و دیبا خاتمی هستند که از طریق فیس‌بوک آشنا شده‌اند و بعد از ازدواج به دلیل اینکه هر دو بازیگرند و هر کدام مجبورند در کشور خودشان کار کنند، دور از هم زندگی می‌کنند؛ یکی در آمستردام و دیگری در تهران. البته اینها یک‌ سال است که ازدواج کرده‌اند و هنوز وارد بحران‌های آنچنانی نشده‌اند.
مسیر نمایش طوری است که از سوی آروند و مارین سؤال و جواب می‌شود و مدام نیز از انگلیسی به فارسی برگردانده می‌شود و هدف این است که ما با این سه زوج بازیگر، دغدغه‌ها و مسائلشان آشنا شویم و بدانیم کجاهای کار می‌لنگد و آیا می‌شود در این رابطه بینافرهنگی به خوشبختی رسید. شاید باورکردنی‌ترین قصه مربوط به آروشا و مالته باشد که واقعا دارند از یک زندگی پرمسئله می‌گویند و دو سال است که به دلیل بچه‌دارشدن، آروشا نتوانسته بازی کند و مالته همه سعی‌اش را می‌کند که او را خوشحال نگه دارد. اما در بخشی از کار، این دو سر یک شوخی آروشا برافروخته می‌شوند و مالته دچار سوءتفاهم می‌شود و آروشا را خیلی جدی دعوا و ناراحت می‌کند. در ادامه نیز در برخی لحظات این بازیگران گذشته و رویدادهایی را که برایشان اتفاق افتاده بازی می‌کنند و حتی از تماشاگران کمک می‌گیرند که در کنارشان بازی کنند و دست تماشاگران نیز باز است که وارد سؤال و جواب‌ها شوند و بدانند چرا اینها وارد این نوع زندگی پرمسئله شده‌اند. به هر تقدیر، هدف واقع‌نمایی است در‌حالی‌که ‌به تدریج معلوم می‌شود همه اینها بازی است و ما را به بازی گرفته‌اند. البته فکر کنم تنها یک زوج و همان استوارت و آزاده زندگی واقعی نیز دارند. در این بین بازی مالته بسیار دلنشین و شیرین است و حتی زمانی که عصبانی می‌شود و آروشا را دعوا می‌کند، بسیار واقعی است. دیبا خاتمی و میخاییل بلوس نیز حضور باورپذیری دارند چون پرانرژی هستند و دلشان می‌خواهد از شور و حال جوانی‌شان بگویند و اینکه چطور مدتی طولانی صرف کرده‌ تا از سوی پسر هلندی جزء رفقا شود و بعد آن‌قدر چت کنند که منجر به خواستگاری و جلب رضایت والدینشان شود که البته با این ازدواج به همان دلیل واضح و مبرهن ناآشنایی با فرهنگ و زبان مخالفت می‌کرده‌اند. اما پس از دیدارها و آشنایی‌ها احترام و رضایت هم می‌آید و حالا باز هم با توجه به دوربودن از همدیگر احساس خوبی دارند.
این یک نمایش یا اجرای ساختگی و واقعی است که با شیوه سؤال و جواب و با مشارکت تماشاگر شکل می‌گیرد. ‌ای کاش روال قصه‌ها و مسائل را واقعی‌تر و جدی‌تر در نظر می‌گرفتند که بشود واقعا آن را مبنای طرح مسئله کرد. مثل همان رابطه ولته آلمانی و آروشای ایرانی که درد و انگیزه‌های بسیاری برای مطرح‌شدن دارد.

درباره تصویرت از من تجدید نظر کن، باید گفت که حالتی بین نمایش و نمایش‌واره واقعی و پرفورمنس دارد و برای اینکه این موضوع را پنهان کنند، در پوسترها و تبلیغات شهری نامی از آروند دشت‌آرای در مقام طراح و کارگردان برده نمی‌شود؛ چون قرار است تماشاگران به بازی گرفته شوند و همه بازیگران باید به‌گونه‌ای واقعی در صحنه حضور داشته باشند و انگار اینها زوج‌های واقعی هستند که دچار مسائل بینافرهنگی شده‌اند؛ چون سه زن ایرانی با سه مرد اروپایی ازدواج کرده‌اند و این‌گونه است که برای رسیدن به یک تعادل باید به فرهنگ و زبان یکدیگر باور داشته باشند.
آروند دشت‌آرای که تاکنون بازیگر نبوده است، گزارش می‌دهد که دغدغه‌اش همواره کارهای بینافرهنگی بوده است و در همه آنها به گونه‌ای خواسته به این مسئله نزدیک شود که نشده است، تا اینکه خودش با مارین ون‌هولک هلندی ازدواج می‌کند و این سرآغاز کشف مسئله‌ای است که حالا درک می‌کند دقیقا فرهنگ چیست و نوع مواجهه‌اش با فرهنگ دیگران منجر به رابطه بینافرهنگی خواهد شد. بنابراین او می‌خواهد ما را متوجه این موضوع کند که در دنیای امروز که همه ما وارد پیکره دهکده جهانی خواهیم شد و رسانه‌ها به آن دامن خواهند زد، به‌ناچار این اختلافات فرهنگی بارزتر خواهد شد و در احترام متقابل است که رابطه بینافرهنگی شکل می‌گیرد. در این نمایش، قرار است سه زوج ایرانی و اروپایی استنطاق شوند برای اینکه گزارشی از رابطه بینافرهنگی‌شان بدهند. زوج اول، مالته شولتز و آروشا بیگی که شش‌ سال است ازدواج کرده‌اند و دختر دوساله‌ای نیز دارند. این دو بازیگرند و در مونیخ آشنا شده‌اند و در فرانکفورت زندگی می‌کنند و هر دو، نه به آلمانی و فارسی بلکه به انگلیسی حرف می‌زنند و مسئله دیگرشان این است که هنوز دخترشان حرف نمی‌زند. زوج دوم، استوارت دنیسون و آزاده میرزایی که در هند و از طریق تئاتر آشنا شده‌اند. آنها بعد از تئاتر به دلیل رفتن استوارت از هند به انگلیس از هم دور می‌شوند و یک‌سال‌ونیم نامه‌نگاری می‌کنند، به همان شیوه قلم و کاغذی و بعد یک‌ بار استوارت به آزاده از سنگاپور زنگ می‌زند و خواستگاری می‌کند و بعد ازدواج می‌کنند و هر دو هم‌اکنون در تهران زندگی می‌کنند و خودشان را بین‌المللی می‌دانند و در حال سفرکردن هستند. آزاده دو بار برای گرفتن ویزای انگلیس اقدام کرده و جواب رد گرفته و این را برخورنده می‌داند و دیگر دلش نمی‌خواهد در لندن زندگی کند. این دو به زبان فارسی و انگلیسی مسلط هستند و استوارت دوست دارد در تهران با تشکیل گروهی کاری به صحنه بیاورد. زوج سوم، میخاییل بلوس و دیبا خاتمی هستند که از طریق فیس‌بوک آشنا شده‌اند و بعد از ازدواج به دلیل اینکه هر دو بازیگرند و هر کدام مجبورند در کشور خودشان کار کنند، دور از هم زندگی می‌کنند؛ یکی در آمستردام و دیگری در تهران. البته اینها یک‌ سال است که ازدواج کرده‌اند و هنوز وارد بحران‌های آنچنانی نشده‌اند.
مسیر نمایش طوری است که از سوی آروند و مارین سؤال و جواب می‌شود و مدام نیز از انگلیسی به فارسی برگردانده می‌شود و هدف این است که ما با این سه زوج بازیگر، دغدغه‌ها و مسائلشان آشنا شویم و بدانیم کجاهای کار می‌لنگد و آیا می‌شود در این رابطه بینافرهنگی به خوشبختی رسید. شاید باورکردنی‌ترین قصه مربوط به آروشا و مالته باشد که واقعا دارند از یک زندگی پرمسئله می‌گویند و دو سال است که به دلیل بچه‌دارشدن، آروشا نتوانسته بازی کند و مالته همه سعی‌اش را می‌کند که او را خوشحال نگه دارد. اما در بخشی از کار، این دو سر یک شوخی آروشا برافروخته می‌شوند و مالته دچار سوءتفاهم می‌شود و آروشا را خیلی جدی دعوا و ناراحت می‌کند. در ادامه نیز در برخی لحظات این بازیگران گذشته و رویدادهایی را که برایشان اتفاق افتاده بازی می‌کنند و حتی از تماشاگران کمک می‌گیرند که در کنارشان بازی کنند و دست تماشاگران نیز باز است که وارد سؤال و جواب‌ها شوند و بدانند چرا اینها وارد این نوع زندگی پرمسئله شده‌اند. به هر تقدیر، هدف واقع‌نمایی است در‌حالی‌که ‌به تدریج معلوم می‌شود همه اینها بازی است و ما را به بازی گرفته‌اند. البته فکر کنم تنها یک زوج و همان استوارت و آزاده زندگی واقعی نیز دارند. در این بین بازی مالته بسیار دلنشین و شیرین است و حتی زمانی که عصبانی می‌شود و آروشا را دعوا می‌کند، بسیار واقعی است. دیبا خاتمی و میخاییل بلوس نیز حضور باورپذیری دارند چون پرانرژی هستند و دلشان می‌خواهد از شور و حال جوانی‌شان بگویند و اینکه چطور مدتی طولانی صرف کرده‌ تا از سوی پسر هلندی جزء رفقا شود و بعد آن‌قدر چت کنند که منجر به خواستگاری و جلب رضایت والدینشان شود که البته با این ازدواج به همان دلیل واضح و مبرهن ناآشنایی با فرهنگ و زبان مخالفت می‌کرده‌اند. اما پس از دیدارها و آشنایی‌ها احترام و رضایت هم می‌آید و حالا باز هم با توجه به دوربودن از همدیگر احساس خوبی دارند.
این یک نمایش یا اجرای ساختگی و واقعی است که با شیوه سؤال و جواب و با مشارکت تماشاگر شکل می‌گیرد. ‌ای کاش روال قصه‌ها و مسائل را واقعی‌تر و جدی‌تر در نظر می‌گرفتند که بشود واقعا آن را مبنای طرح مسئله کرد. مثل همان رابطه ولته آلمانی و آروشای ایرانی که درد و انگیزه‌های بسیاری برای مطرح‌شدن دارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.